Ancak büyümenin başka bir boyutu daha var: İsviçre’deki veri merkezleri şimdiden ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 3,6’sını tüketiyor ve bu miktarın önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artması bekleniyor.
İsviçre’de yaklaşık 120 büyük veri merkezi var
İsviçre dijital altyapı yatırımlarında Avrupa'nın dikkat çeken ülkelerinden biri haline geldi.
EnerjiSchweiz'e göre ülkede bugün ulusal ve uluslararası şirketler tarafından işletilen yaklaşık 120 ticari veri merkezi bulunuyor.
Üstelik çok sayıda yeni büyük tesis halen inşaat veya planlama aşamasında.
İsviçre nüfusuyla karşılaştırıldığında Avrupa'da kişi başına en fazla veri merkezi bulunan ülkeler arasında yer alıyor.
Yatırımların merkezi Zürih
Veri merkezlerinin coğrafi dağılımında özellikle Zürih öne çıkıyor.
Sektörel veri tabanlarına dayanan güncel değerlendirmelere göre İsviçre'deki veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 30'u Zürih ve çevresinde bulunuyor.
Bunun önemli nedenleri arasında Zürih'in İsviçre'nin finans ve teknoloji merkezi olması, güçlü fiber optik altyapısı, uluslararası bağlantıları ve büyük şirketlere yakınlığı bulunuyor.
Bu nedenle Zürih çevresindeki Glattbrugg, Dielsdorf, Schlieren ve Oberengstringen gibi bölgelerde büyük veri merkezi yatırımları giderek yoğunlaşıyor.
Glattbrugg’da yeni dev yatırım başladı
Bu büyümenin en yeni örneklerinden biri geçtiğimiz hafta Glattbrugg'da ortaya çıktı.
ABD merkezli Digital Realty, 26 Ağustos'ta ZUR4 adlı yeni veri merkezinin inşaatına başladı.
Yeni tesis şirketin Glattbrugg'daki mevcut ZUR1, ZUR2 ve ZUR3 merkezlerine eklenecek.
ZUR4 tamamlandığında yaklaşık 15.500 metrekare toplam bina alanına sahip olacak.
Bunun yaklaşık 6.300 metrekaresi doğrudan IT altyapısı için kullanılacak ve tesiste altı ayrı veri salonu bulunacak.
Merkezin toplam IT kapasitesi ise 15 megawatt olacak.
Yapay zekâ için özel olarak hazırlanıyor
ZUR4'ü diğer yatırımlardan ayıran en önemli özelliklerden biri yapay zekâ.
Yeni merkez, klasik bulut ve veri depolama hizmetlerinin yanı sıra çok yüksek işlem gücü gerektiren sistemlere uygun şekilde tasarlanıyor.
Özellikle High-Density olarak adlandırılan yüksek yoğunluklu bilgisayar altyapısı ve yapay zekâ iş yüklerinin desteklenmesi hedefleniyor.
Bunun için yüksek performanslı bilgisayarların ortaya çıkardığı yoğun ısıyı yönetebilecek yeni nesil soğutma teknolojilerinin kullanılması planlanıyor.
Tesisin 2028 yılında faaliyete geçmesi planlanıyor.
Glattbrugg’daki kapasite 60 megawata çıkacak
Digital Realty'nin Glattbrugg'da halihazırda üç veri merkezi bulunuyor.
Bu tesislerin toplam kapasitesi yaklaşık 45 megawatt.
ZUR4'ün tamamlanmasıyla birlikte şirketin aynı bölgedeki toplam kapasitesinin yaklaşık 60 megawata ulaşması bekleniyor.
Glattbrugg kampüsünde bugün 200'den fazla müşteriye hizmet veriliyor.
Bu durum Opfikon-Glattbrugg bölgesini İsviçre'nin en önemli dijital altyapı merkezlerinden biri haline getiriyor.
Yapay zekâ şimdilik İsviçre’de elektriğin büyük tüketicisi değil
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım var.
Veri merkezi yatırımlarındaki büyüme yapay zekâ talebiyle hızlanıyor olsa da İsviçre'deki mevcut elektrik tüketiminin tamamını “yapay zekâ tüketimi” olarak değerlendirmek doğru değil.
Federal Enerji Dairesinin yaptırdığı kapsamlı araştırmaya göre yapay zekânın İsviçre'deki veri merkezlerinin mevcut elektrik tüketimindeki rolü şimdilik sınırlı.
İsviçre'deki büyük merkezler bugün ağırlıklı olarak bulut hizmetleri, veri depolama ve diğer dijital uygulamalar için kullanılıyor.
Ülkede yüzlerce megawatt gücündeki büyük dil modellerini eğitmek amacıyla özel olarak kurulmuş dev tesisler henüz bulunmuyor.
Ancak yeni ZUR4 gibi yatırımlar sektörün önümüzdeki dönemde yapay zekâ kaynaklı talebe hazırlandığını gösteriyor.
Elektrik tüketimi yüzde 18 arttı
Veri merkezlerinin büyümesinin en fazla tartışılan taraflarından biri elektrik ihtiyacı.
Federal Enerji Dairesinin 2026'da yayımladığı araştırmaya göre İsviçre'deki veri merkezleri 2024 yılında yaklaşık 2,1 terawatt-saat elektrik tüketti.
Bu miktar ülkenin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık:
yüzde 3,6'sına
karşılık geliyor.
Karşılaştırılabilir veriler esas alındığında tüketim 2019 yılında 1,77 TWh seviyesindeydi.
Böylece yalnızca beş yılda veri merkezlerinin elektrik tüketimi yaklaşık yüzde 18 arttı.
2030’da tüketim 3,2 TWh’ye çıkabilir
Büyümenin devam etmesi halinde elektrik ihtiyacının daha da yükselmesi bekleniyor.
Federal Enerji Dairesinin temel senaryolarına göre İsviçre veri merkezlerinin yıllık elektrik tüketimi 2030 yılında:
2,5 ile 3,2 TWh
arasına çıkabilir.
Daha yüksek büyümenin gerçekleştiği maksimum senaryoda ise tüketimin 3,5 TWh'ye kadar ulaşabileceği hesaplanıyor.
Bu da 2024'te İsviçre'de tüketilen toplam elektriğin yaklaşık yüzde 6'sına denk geliyor.
Zürih’te şimdiden elektriğin yüzde 6’sını tüketiyorlar
Zürih Kantonu'nda durum daha da dikkat çekici.
Kanton hükümetinin verilerine göre veri merkezleri 2024 yılında Zürih'te yaklaşık 515 GWh elektrik tüketti.
Bu miktar kantonun toplam elektrik tüketiminin yaklaşık:
yüzde 6'sına
karşılık geliyor.
Yeni tesislerin devreye girmesiyle birlikte elektrik şebekesinin kapasitesi ve yeni yatırımların enerji ihtiyacı Zürih açısından daha önemli bir ekonomik ve altyapısal konu haline gelecek.
Büyük bir enerji tasarrufu potansiyeli de var
Federal araştırma yalnızca tüketimin büyümesine değil, tasarruf potansiyeline de dikkat çekiyor.
İsviçre'deki veri merkezlerinde teknik iyileştirmeler yoluyla yılda yaklaşık:
0,8 TWh elektrik tasarrufu
sağlanabileceği hesaplanıyor.
Bu, sektörün mevcut elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 38'ine karşılık geliyor.
Dolayısıyla önümüzdeki yıllardaki tartışmanın yalnızca “kaç yeni veri merkezi kurulacak?” sorusu etrafında değil, bu merkezlerin ne kadar verimli çalışacağı ve ortaya çıkan atık ısının nasıl değerlendirileceği üzerinden de yürütülmesi bekleniyor.
İsviçre neden veri merkezleri için cazip?
İsviçre'nin bu yatırımları çekmesinin arkasında yalnızca Zürih'in finans merkezi olması bulunmuyor.
Ülkenin siyasi istikrarı, güvenilir elektrik altyapısı ve veri güvenliğine verilen önem yatırımcıların İsviçre'yi tercih etmesindeki temel avantajlar arasında gösteriliyor.
Finans, sigorta, ilaç, araştırma ve kamu sektörlerinde büyük miktarda verinin işlenmesi de yerel veri merkezi ihtiyacını artırıyor.
Yapay zekânın iş dünyasında daha yaygın kullanılmaya başlaması ise bu pazara yeni bir büyüme alanı açıyor.
Yapay zekâ yarışı artık enerji yarışına dönüşüyor
İsviçre açısından önümüzdeki yılların temel sorusu teknoloji yatırımlarının gelip gelmeyeceğinden çok, bu büyüme için gerekli elektrik ve şebeke kapasitesinin nasıl sağlanacağı olabilir.
Bir tarafta yapay zekâ, bulut teknolojileri ve dijitalleşme yeni yatırımlar ve ekonomik fırsatlar yaratıyor.
Diğer tarafta ise her yeni büyük veri merkezi önemli miktarda elektrik tüketiyor.
Zürih çevresindeki yeni projeler bu iki gelişmenin İsviçre'de artık aynı anda yaşandığını gösteriyor:
Yapay zekâ ekonomisi büyürken, onu çalıştıracak enerji altyapısına duyulan ihtiyaç da hızla artıyor.
