Maaş farkı son yıllarda sürekli azalıyor
Federal İstatistik Dairesi'nin 31 Ağustos'ta yayımladığı ayrıntılı İsviçre Ücret Yapısı Araştırması, kadın ve erkekler arasındaki ücret farkının küçülmeye devam ettiğini ortaya koydu.
2024 yılında İsviçre ekonomisinin genelinde kadınların ortalama brüt maaşı erkeklerin maaşından yüzde 15,7 daha düşük gerçekleşti.
Bu oran 2022 yılında yüzde 16,2 seviyesindeydi.
Daha geriye gidildiğinde düşüş daha belirgin:
2018'de fark yüzde 19,0, 2020'de yüzde 18,0, 2022'de yüzde 16,2 ve 2024'te yüzde 15,7 olarak hesaplandı.
Dolayısıyla altı yıllık dönemde fark 3,3 puan azaldı.
Yüzde 15,7 ne anlama geliyor?
Bu noktada rakamın doğru yorumlanması önemli.
BFS hesaplamayı kadınların daha fazla yarı zamanlı çalışması nedeniyle oluşabilecek farkı ortadan kaldıracak şekilde yapıyor. Maaşlar çalışma sürelerine göre tam zamanlı çalışma düzeyine dönüştürülerek karşılaştırılıyor.
Yani yüzde 15,7'lik fark yalnızca kadınların daha fazla Teilzeit çalışmasıyla açıklanamıyor.
Ancak bu rakam, aynı işi yapan her kadın çalışanın erkek meslektaşından yüzde 15,7 daha az kazandığı anlamına da gelmiyor.
Eğitim seviyesi, mesleki deneyim, kıdem, görev, sektör ve yönetici pozisyonunda bulunup bulunmama gibi birçok faktör genel farkı etkiliyor.
Açıklanamayan fark ayda 640 frank
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, söz konusu faktörler dikkate alındıktan sonra ortaya çıkıyor.
Benzer eğitim, deneyim, görev ve diğer yapısal özelliklere sahip kadın ve erkek çalışanlar karşılaştırıldığında bile ücret farkının bir bölümü açıklanamıyor.
2024 yılında bu “açıklanamayan ücret farkı” yüzde 6,5 olarak hesaplandı.
Frank olarak bakıldığında kadın çalışanlar için ortalama fark:
Ayda 640 frank brüt.
2022 yılında açıklanamayan fark yüzde 7 ve aylık 657 frank seviyesindeydi.
Dolayısıyla bu alanda da bir iyileşme var ancak fark tamamen ortadan kalkmış değil.
Özel sektörde fark daha yüksek
Kamu ve özel sektör arasında da önemli farklılıklar bulunuyor.
Özel sektörde kadın ve erkekler arasındaki genel ortalama ücret farkı 2024 yılında yüzde 17,2 olarak gerçekleşti.
2022 yılında bu oran yüzde 17,5'ti.
Açıklanamayan ücret farkı ise özel sektörde yüzde 6,7, yani ortalama aylık 644 frank olarak hesaplandı.
Kamu sektöründe ise genel maaş farkı yüzde 12,8 seviyesinde.
Bu oran 2022'de yüzde 13,8, 2020'de yüzde 15,1 ve 2018'de yüzde 18,1'di.
Kamu sektöründeki açıklanamayan ücret farkı ise yüzde 5,9'a, yani yaklaşık 574 franga geriledi.
En büyük fark bankacılık ve sigortacılıkta
Sektörlere bakıldığında tablo çok daha çarpıcı hale geliyor.
Bankacılık ve sigortacılık sektöründe kadın ve erkek çalışanlar arasındaki genel ücret farkı yüzde 30,6'ya kadar çıkıyor.
Diğer bazı sektörlerde ise:
- Gastronomi ve otelcilikte yüzde 7,9
- Perakende ticarette yüzde 16,9
- Makine sanayisinde yüzde 17,2
- Bankacılık ve sigortacılıkta yüzde 30,6
oranında genel ücret farkı bulunuyor.
Açıklanamayan kısmın frank karşılığına bakıldığında da finans sektörü öne çıkıyor.
Bankacılık ve sigortacılık alanında açıklanamayan fark aylık ortalama 1.506 frank.
Makine sanayisinde 829 frank, perakende sektöründe 606 frank, gastronomide ise 191 frank olarak hesaplandı.
Yönetici pozisyonuna çıkıldıkça fark büyüyor
Araştırmanın bir başka dikkat çekici sonucu yönetici pozisyonlarında görülüyor.
Yönetim görevi bulunmayan çalışanlar arasında açıklanamayan ücret farkı yüzde 6,1.
Ancak üst düzey yöneticilerde bu oran yüzde 12,4'e yükseliyor.
Üstelik üst yönetimdeki fark önceki araştırmaya göre küçülmedi.
2022 yılında yüzde 10,6 olan açıklanamayan fark, 2024 yılında yüzde 12,4'e çıktı.
Bu sonuç, kadınların kariyer basamaklarında yükseldikçe ücret eşitsizliğinin daha belirgin hale gelebildiğini gösteriyor.
Küçük şirketlerde fark daha fazla
Şirketin büyüklüğü de maaş farkını etkiliyor.
20'den az çalışanı bulunan küçük işletmelerde açıklanamayan ücret farkı yüzde 8,6.
En az 1.000 kişinin çalıştığı büyük şirketlerde ise oran yüzde 5,8.
Dolayısıyla yeni BFS verileri küçük işletmelerde kadın ve erkek çalışanlar arasındaki açıklanamayan ücret farkının daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Yaş ilerledikçe fark büyüyor
Çalışanların yaşı açısından da oldukça dikkat çekici bir sonuç var.
30 yaşından küçük kadınlarla aynı özelliklere sahip erkek çalışanlar karşılaştırıldığında açıklanamayan fark yalnızca yüzde 2,2.
50 yaş üzerindeki kadınlarda ise oran yüzde 8,3'e çıkıyor.
Başka bir ifadeyle kadın ve erkek çalışanlar arasındaki açıklanamayan ücret farkı yaş ilerledikçe belirgin şekilde büyüyor.
Evli çalışanlarda fark çok daha yüksek
Medeni duruma göre ortaya çıkan sonuç da dikkat çekici.
Bekâr çalışanlarda açıklanamayan kadın-erkek ücret farkı yüzde 2,7 seviyesinde.
Evli çalışanlarda ise oran yüzde 8,1.
Federal İstatistik Dairesi burada önemli bir uyarıda bulunuyor: Medeni durum veya aile yapısı ücret farklılıklarını istatistiksel olarak açıklamak için kullanılabilse de bunlar cinsiyete dayalı ücret farklılığını haklı gösterecek gerekçeler olarak kabul edilemez.
İyiye gidiş var ancak fark hâlâ önemli
Yeni rakamlar İsviçre'de kadın ve erkekler arasındaki maaş farkının uzun vadede küçüldüğünü açık biçimde gösteriyor.
2018'de yüzde 19 olan genel farkın 2024'te yüzde 15,7'ye gerilemesi önemli.
Aynı şekilde açıklanamayan fark da 2022'de yüzde 7'den 2024'te yüzde 6,5'e düştü.
Ancak özellikle finans sektöründeki yüzde 30,6'lık genel fark, üst yönetimdeki yüzde 12,4'lük açıklanamayan fark ve benzer özelliklere sahip çalışanlar arasındaki ortalama 640 franklık aylık fark, ücret eşitliği tartışmasının İsviçre'de devam edeceğini gösteriyor.
