Kayıp sayılarında neden farklı rakamlar açıklanıyor?

Afetin ilk iki gününde Nepal ve Tibet’te toplam 1.400 ila 1.500 kişinin kayıp olduğu bildirilmişti. Son listelerde ise bu sayının yaklaşık bine gerilediği belirtiliyor.

Aradaki farkın; kurtarılan kişilerin listelerden çıkarılması, bazı kişilerin aileleriyle bağlantı kurması, bulunan cenazelerin kimliklerinin belirlenmesi ve aynı yabancı turistlerin iki ülkedeki listelerde birlikte yer alma ihtimalinden kaynaklandığı değerlendiriliyor.

Bu nedenle kayıp sayılarının kesinleşmediği ve gün içinde yeniden değişebileceği vurgulanıyor.

Yüzlerce yabancı turist ve hacı kayıp

Kayıpların en az 540’ının yabancı ülke vatandaşı olduğu bildirildi. Bunların önemli bölümünü Tibet’teki kutsal Kailash Dağı ve Manasarovar Gölü’ne gitmekte olan hacılar ile Himalayalar’da doğa yürüyüşü yapan turistler oluşturuyor.

Tibet’in Gyirong bölgesinde kayıp olduğu açıklanan 558 kişinin 260’ının yabancı olduğu belirtildi. Nepal tarafında da Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere ve Kanada dahil çok sayıda ülkeden turist hakkında kayıp başvurusu bulunuyor.

Felaketin meydana geldiği Gyirong sınır kapısı, Nepal’den Tibet’e geçerek Kailash Dağı ve Manasarovar Gölü’ne ulaşmak isteyen ziyaretçilerin kullandığı başlıca güzergâhlardan biri olarak biliniyor.

Felaket nasıl başladı?

Felaket, 26 Ağustos Çarşamba günü Langtang Lirung Dağı yakınlarındaki bir buzulun alt bölümünün koparak yüzlerce metre aşağıdaki vadiye düşmesiyle başladı.

Kopan dev buz ve kaya kütlesi, Lhende Khola Nehri boyunca ilerleyen yüksek hızlı bir enkaz akıntısına dönüştü. Akıntı daha sonra Bhote Koshi ve Trishuli nehirlerine ulaşarak Nepal ve Tibet’teki yerleşim alanlarını vurdu.

Çinli jeologların ilk incelemelerine göre buz, kaya ve çamurdan oluşan kütle bazı noktalarda saniyede yaklaşık 50 metre hızla ilerledi. Enkaz akıntısının ilk aşamada 20 kilometreden fazla mesafe katettiği belirlendi.

Taşkın suları, yaklaşık 5 bin 100 metre yükseklikteki başlangıç noktasından aşağıya doğru 4 bin 500 metreden fazla irtifa kaybetti. Nehir yataklarındaki değişikliklerin afetin başlangıç noktasından 100 kilometre uzakta bile görüldüğü açıklandı. Reuters’ın buzul çökmesine ilişkin incelemesi

Başlangıçta deprem sanıldı

Felaketin hemen ardından bölgede 4,4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldiği ve bu depremin buzulun çökmesini tetiklediği öne sürüldü.

Ancak ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi, kaydedilen sismik hareketin bir depremden değil, dev buz ve kaya kütlesinin çökmesi sırasında ortaya çıkan enerjiden kaynaklandığını açıkladı.

Böylece şu ana kadar elde edilen bulgular, seli tetikleyen bağımsız bir deprem yaşanmadığını gösterdi. Buzulun neden çöktüğüne ilişkin kesin inceleme ise devam ediyor.

Gyirong sınır kapısı saniyeler içinde yok oldu

Enkaz akıntısı Tibet tarafındaki Gyirong sınır kapısını doğrudan vurdu. Güvenlik kameraları, kahverengi çamur ve moloz kütlesinin vadiden hızla ilerleyerek binaları, araçları ve kaçmaya çalışan insanları sürüklediğini gösterdi.

Sınır kapısının çevresinde çamur kalınlığının ortalama 1,5 metreye, bazı yol kesimlerinde ise iki metreye ulaştığı bildirildi.

Nepal tarafında Rasuwa ve Nuwakot bölgeleri başta olmak üzere nehir boyunca uzanan köyler, pazar yerleri, enerji tesisleri ve ulaşım bağlantıları ağır hasar gördü.

Yollar, köprüler ve enerji tesisleri yıkıldı

Sel suları Katmandu ile Tibet’in başkenti Lhasa’yı birbirine bağlayan güzergâhtaki yerleşimleri vurdu.

İlk hasar tespitlerine göre:

• Onlarca köprü yıkıldı.
• Yaklaşık 40 kilometrelik yol ağır hasar gördü.
• Çok sayıda ev ve iş yeri tamamen sürüklendi.
• Elektrik ve iletişim hatları kesildi.
• Hidroelektrik santralleri ile enerji nakil tesisleri zarar gördü.
• Bazı yerleşimlerin kara yoluyla bağlantısı tamamen kesildi.
• Gyirong sınır ve gümrük kompleksi büyük ölçüde kullanılamaz hâle geldi.

Çamur ve molozla kapanan yollar, kurtarma ekiplerinin afetin merkezine ulaşmasını zorlaştırıyor.

Hidroelektrik tünelinde kurtarma çalışması

Nepal ordusu, Trishuli hidroelektrik projesine bağlı tesis ve tünellerde mahsur kalan yüzlerce kişiyi tahliye etti.

Yaklaşık 350 kişinin güvenli bölgelere çıkarıldığı, 100 kadar kişiye ulaşmak için çalışmaların sürdürüldüğü açıklandı. Yaralıların bir bölümü helikopterlerle Katmandu’daki hastanelere taşındı. ABC’nin canlı gelişmeler sayfası

Helikopterler aynı zamanda kara yolu bağlantısı kesilen yerleşimlere çadır, yiyecek, içme suyu, ilaç ve haberleşme ekipmanı ulaştırıyor.

Yeni oluşan göl ikinci sel tehlikesi yarattı

İlk sel sırasında taş, buz ve çamur kütleleri bazı nehir yataklarını kapatarak doğal bir set oluşturdu. Setin arkasında kısa sürede büyük miktarda su birikmesiyle tehlikeli bir göl meydana geldi.

Göldeki su miktarının perşembe günü 1,5 ila 2 milyon metreküp arasında olduğu tahmin ediliyordu. Cuma günü hacmin 2,5 milyon metreküpü aşmasının ardından göl Bhote Koshi Nehri’ne doğru taşmaya başladı.

Rasuwa bölgesinde sirenler çalarken nehir kıyısındaki halka yüksek noktalara çıkmaları yönünde çağrı yapıldı. İnsanların yanlarına alabildikleri eşyalarla tepelere doğru kaçtığı görüldü.

Arama çalışmaları geçici olarak durduruldu

Set gölünün taşmaya başlaması üzerine Nepal’deki arama-kurtarma faaliyetleri yaklaşık 90 dakika durduruldu. Kurtarma personeli, araçlar ve ekipmanlar daha yüksek noktalara çekildi.

Çin de Gyirong çevresindeki personel ve araçlarını güvenli bölgelere aldı. Su seviyesinin bir miktar düşmesinin ardından iki tarafta da çalışmaların yeniden başladığı bildirildi.

Buna rağmen göldeki su seviyesi, yeni heyelanlar ve nehir yataklarındaki diğer doğal setler yakından takip ediliyor. Yetkililer, nehir kıyılarına yaklaşılmaması ve hasar gören yapılara girilmemesi çağrısında bulunuyor.

Arama ekipleri geniş bir bölgede çalışıyor

Nepal ordusu ve polisi; helikopterler, iş makineleri ve arama köpekleriyle kayıpları bulmaya çalışıyor. Selin sürüklediği bazı cenazelerin afet merkezinden onlarca kilometre uzakta bulunduğu belirtiliyor.

Morg kapasitelerinin dolmaya başlaması üzerine kimliği belirlenemeyen cenazeler için geçici alanlar oluşturuldu. Kimlik tespitinde fotoğraflar, kişisel eşyalar, parmak izleri ve DNA örneklerinden yararlanılıyor.

Tibet tarafında da askeri birlikler, itfaiye ekipleri, sağlık personeli, insansız hava araçları ve ağır iş makineleri bölgeye sevk edildi.

Yaklaşık 93 bin kişi etkilenmiş olabilir

Kızılhaç’ın ilk değerlendirmesine göre selden yaklaşık 93 bin kişinin doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmiş olabileceği tahmin ediliyor.

UNICEF, 17 binden fazla çocuğun acil yardıma ihtiyaç duyduğunu bildirdi. İçme suyu, sağlık hizmetleri, geçici barınma, gıda ve hijyen malzemeleri bölgenin öncelikli ihtiyaçları arasında bulunuyor.

Kızılhaç yaklaşık 31 milyon dolarlık yardım çağrısı başlatırken Birleşmiş Milletler acil çalışmalar için 2 milyon dolar ayırdı. Afetin üçüncü gününe ilişkin gelişmeler

Nepal şimdilik yabancı arama ekiplerini kabul etmedi

Hindistan, Çin, ABD, İngiltere, Japonya, Güney Kore, Sri Lanka ve Bangladeş dahil çeşitli ülkeler Nepal’e arama-kurtarma desteği teklif etti.

Nepal Dışişleri Bakanlığı, ülkenin güvenlik güçlerinin çalışmaları sürdürebildiğini belirterek şimdilik yabancı arama-kurtarma ekiplerine ihtiyaç duyulmadığını açıkladı. Bu kararın insani yardım malzemeleri ve mali destek tekliflerini kapsamadığı belirtiliyor.

Çin Başbakanı Li Qiang ise Gyirong’a giderek çalışmaları yerinde inceledi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yerli ve yabancı kayıpların bulunması için bütün imkânların kullanılması ve bölgedeki buzul gölleri ile heyelan risklerinin daha yakından izlenmesi talimatını verdi.

İklim değişikliğinin etkisi araştırılıyor

Uzmanlar, Himalayalar’daki sıcaklık artışının buzulların erimesini hızlandırdığını, donma ve çözülme döngülerini değiştirdiğini ve yüksek dağlardaki buz-kaya sistemlerini daha kararsız hâle getirdiğini belirtiyor.

Bununla birlikte bu olayın doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığını söylemek için ayrıntılı bilimsel incelemelerin tamamlanması gerekiyor.

Şu aşamada kesin olarak bilinen, buzulun alt bölümünün çökmesiyle oluşan buz ve kaya çığının büyük bir enkaz akıntısı ve ani sel meydana getirdiği. Buzulun neden koptuğuna ilişkin çalışmalar ise sürüyor.

Yetkililer, kayıp kişilere ulaşılması ve henüz girilemeyen yerleşimlerde inceleme yapılmasıyla can kaybının artabileceğini belirtiyor. Bölgede ikinci sel, yeni heyelan ve buz çığı tehlikesi de devam ediyor.