Ne talep ediliyor?
Komiteye göre, AB ile yapılacak anlaşmalar İsviçre’yi fiili bir “pasif üyelik” konumuna sokabilir. Özellikle AB yasalarının dinamik şekilde üstlenilmesi ve Avrupa Adalet Divanı’nın ihtilaflarda yetki sahibi olması, doğrudan demokrasiyi sınırlayacağı gerekçesiyle eleştiriliyor.
Girişimin öncülerinden Marcel Erni, Bern’de yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Tam da bu jeopolitik fırtınalı dönemde, başımızın üzerinden karar verilmemesi çok önemlidir.”
Komite, bu tür anlaşmaların “önemli yasal düzenlemelerin devralınmasını” içerdiğini ve dolayısıyla mutlaka Ständemehr şartına bağlanması gerektiğini savunuyor.
Federal Hükümetin tavrı
Federal Konsey (Bundesrat), AB anlaşmaları için yalnızca halkın çoğunluğunun (“Volksmehr”) yeterli olması gerektiğini öneriyor. Ancak Kompass Girişimi buna karşı çıkıyor. Girişim, milyarder Alfred Gantner’in de desteğiyle, 11 ayda 140 bin imza toplayarak federal makamlara teslim etti.
Taraftarlar ve karşıtlar
- Destekçiler: Girişimi destekleyenler, İsviçre’nin demokratik yapısının korunması ve kantonların söz hakkının güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Onlara göre, AB anlaşmaları ülkenin yasama yetkisini ciddi şekilde etkiliyor.
- Karşıtlar: Avrupa yanlısı gruplar ise AB ile güvenilir ve kural bazlı ilişkilerin önemine vurgu yapıyor. İsviçre’nin en büyük ticaret ortaklarının AB ülkeleri olduğuna dikkat çekerek, bu ilişkilerin ülke ekonomisine ciddi avantaj sağladığını belirtiyorlar. ABD’nin İsviçre’ye uyguladığı %39’luk gümrük vergileri bağlamında, AB ile güçlü ilişkilerin ekonomik açıdan kritik olduğu da öne sürülüyor.
Süreç nasıl işleyecek?
Şimdi sırada Federal Konsey ve parlamentonun girişime dair resmi görüşünü açıklaması var. Komite, oylamanın mümkün olan en kısa sürede, hatta AB anlaşmaları için yapılacak halk oylamasından önce gerçekleştirilmesini istiyor.
Ancak bundan sonraki takvimi belirleyecek olan, girişim sahipleri değil, Federal Konsey ve parlamento olacak. Girişimciler ise “taktiksel oyunlara” izin verilmemesi gerektiğini söylüyor.
Arka plan: AB ile anlaşmalar
İsviçre ile AB arasında yeni müzakereler kapsamında gündeme gelen düzenlemeler; işgücü koruma önlemleri, ücret seviyelerinin korunması ve göçün olumsuz etkilerini azaltabilecek koruma maddeleri içeriyor. Ancak yine de, anlaşmaların İsviçre’nin bağımsızlığı ve doğrudan demokrasisi açısından ciddi tartışmalara yol açtığı görülüyor.
