Özgür

İsviçre Konfederasyonu’nun gümrük kurallarını sıkılaştırmasına rağmen, sınır ötesi alışveriş (alışveriş turizmi) hız kesmeden devam ediyor. Gümrüksüz alışveriş limiti bir yıl önce 300 franktan 150 franka düşürülmüş olsa da, İsviçreliler komşu ülkelerdeki süpermarketlere gitmeyi sürdürüyor. 

Alışveriş turizmi

Bu durum, yurt içindeki perakende sektörü üzerinde doğrudan etkiler yaratıyor.Fransa’daki süpermarketlerin otoparkında İsviçre plakalı araçların yoğunluğu dikkat çekiyor. Tüketiciler, özellikle yılbaşı öncesinde, alışverişlerini daha verimli hâle getirmek için gruplar halinde sınırı geçiyor. Bir müşteri, İsviçre’de artık bulunması zor olan bazı ürünler için geldiklerini belirterek, “Çiğ kaz ciğeri ve istiridye alıyoruz. Bunları İsviçre’de bulmak çok zor,” ifadelerini kullanıyor.Gümrük gelirleri artıyor, etkiler büyüyorSınırın ötesinde yapılan alışverişlerin hacmi, alınan önlemlere rağmen artmaya devam ediyor. St. Gallen Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, alışveriş turizminin 2022’den bu yana yüzde 10 oranında büyüdüğünü ortaya koyuyor. İsviçre Federal Gümrük Ofisi de bu artışı doğrulayan veriler paylaşıyor.Yetkililere göre, gümrük işlemlerinin dijital olarak yapılmasını sağlayan Quickzoll uygulaması üzerinden gerçekleştirilen beyan sayısı büyük bir sıçrama yaşadı. 2024’ün ilk yarısında 38 bin olan işlem sayısı, bu yılın aynı döneminde 88 bine yükseldi. Bu da yüzde 131,6’lık bir artış anlamına geliyor.Söz konusu artış, kamu gelirlerine de yansıdı. Quickzoll üzerinden elde edilen gümrük gelirleri 6 milyon frankaulaşırken, bu rakam geçen yıl 3,9 milyon frank seviyesindeydi. Uzmanlara göre bu tablo, alışveriş turizminin yalnızca tüketici davranışlarını değil, İsviçre ekonomisinin farklı alanlarını da etkilemeye devam edeceğini gösteriyor.

Gümrük sınırlamalarına rağmen sınır ötesi alışveriş İsviçre’de gücünü koruyor

İsviçre’nin enerji dönüşümünde kritik bir rol üstlenmesi beklenen alp bölgesi güneş santralleri, üç yıl önce başlatılan “Solarexpress” programının ardından somut sonuçlar vermeye başladı. 

Solarexpress beklentileri karşılıyor mu?

2025 sonunda projelerin kamuya sunulması için belirlenen sürenin dolmasıyla birlikte, programın hem başarıları hem de yapısal sınırları daha net görünür hâle geldi. Ortaya çıkan tablo, İsviçre’nin büyük ölçekli yenilenebilir enerji projelerini hızla hayata geçirebileceğini gösterirken, aynı zamanda ekonomik ve stratejik engelleri de gözler önüne seriyor.<h2>Hızlı ilerleme: Üç yılda kâğıttan sahaya</h2>“Solarexpress”in en dikkat çekici yönlerinden biri, projelerin alışılmadık derecede hızlı ilerlemesi oldu. Programın başlangıcında yalnızca taslak hâlinde bulunan alp güneş santralleri, bugün Graubünden ve Uri kantonlarında dört ayrı noktada inşa edilmiş durumda ve şimdiden şebekeye elektrik veriyor. Bu gelişme, İsviçre’nin büyük altyapı projelerinde hâlâ hızlı hareket edebileceğini kanıtlıyor.Bu hızın arkasında ise alışılmadık bir uyum var: yerel siyaset, proje sahipleri, kanton yönetimleri, çevre örgütleri ve bölge halkı çoğu projede aynı yönde hareket etti. Özellikle yerel halkın desteği belirleyici oldu. Planlanan projelerin yaklaşık yarısı, belediye oylamalarında açık çoğunlukla kabul edildi. Bu durum, “kimse kendi bölgesinde böyle tesisler istemiyor” şeklindeki yaygın argümanı büyük ölçüde geçersiz kılıyor.<h2>Çevre örgütleri engel değil, seçici ortak oldu</h2>Kamuoyunda sıkça dile getirilen bir başka yanlış algı da çevre örgütlerinin tüm projelere kategorik olarak karşı çıktığı yönündeydi. Oysa “Solarexpress” süreci, çevre örgütlerinin projeleri tek tek değerlendirdiğini ve yalnızca ekolojik açıdan sorunlu gördükleri noktalarda itiraz ettiklerini gösterdi. Bazı projelerin bugün geldiği aşamaya ulaşmasında, çevre örgütlerinin erken aşamada yaptığı yönlendirmelerin etkisi büyük oldu.Bu durum, alp güneş santrallerinin kalitesinin projeden projeye ciddi farklılıklar gösterdiğini de ortaya koyuyor. Doğru konum seçimi, panel yerleşimi, habitat etkileri ve peyzaj uyumu gibi kriterler, projelerin kabul edilebilirliğini belirleyen temel unsurlar hâline geldi.<h2>Ekonomik gerçekler: Enerji şirketleri frene basıyor</h2>Ancak “Solarexpress” yalnızca başarı hikâyesi değil; aynı zamanda sistemin sınırlarını da açığa çıkaran bir deney oldu. Programın temel hedefi, kış aylarında Alpler’de üretilen güneş elektriğini yıllık 2 terawatt saat seviyesine çıkarmaktı. Mevcut ve planlanan projelerle bu hedefe yaklaşmak bile mümkün görünmüyor.Bunun en önemli nedeni, enerji şirketlerinin isteksizliği. Yıllarca yenilenebilir enerji projelerinin bürokrasi ve itirazlar nedeniyle ilerlemediğinden şikâyet eden şirketler, bu kez kendilerine sunulan kolaylaştırılmış çerçeveyi sınırlı ölçüde kullanıyor. Bunun arkasında ise ekonomik gerçekler yatıyor: Alp bölgelerinde güneş enerjisi üretmek son derece pahalı.En büyük maliyet kalemi, zorlu arazi koşullarına dayanacak şekilde tasarlanan çelik konstrüksiyonlar. Sert kış şartları, yüksek rüzgâr yükleri ve erişim zorlukları maliyetleri katlıyor. Bu nedenle, ortaya çıkan elektriğin piyasa fiyatı rekabetçi olmaktan uzak kalıyor. Enerji şirketleri, yalnızca siyasi baskıdan kaçınmak için birkaç örnek proje geliştiriyor; ancak geniş ölçekli yatırımlar için ekonomik motivasyonları zayıf.Bu noktada gözler enerji şirketlerinin sahiplerine – yani çoğu durumda kantonlara ve belediyelere – çevriliyor. Kamu sahiplerinin, enerji arz güvenliği için daha yüksek maliyetleri kabul edip etmeyecekleri veya kâr odaklı yaklaşımı sürdürüp sürdürmeyecekleri henüz net değil. Bugüne kadar bu konuda güçlü bir siyasi yönlendirme yapılmadı.<h2>“Solarexpress” hem yol gösteriyor hem uyarıyor</h2>Üç yıllık deneyim, İsviçre’nin yenilenebilir enerji dönüşümünde önemli dersler sundu. “Solarexpress”, doğru siyasi irade ve yerel destekle büyük projelerin hızla hayata geçirilebileceğini gösterdi. Ancak aynı zamanda, ekonomik gerçeklerin ve piyasa dinamiklerinin göz ardı edilemeyeceğini de ortaya koydu.Alp güneş santralleri, İsviçre’nin kış aylarındaki elektrik açığını tek başına kapatamayacak. Yine de bu projeler, yenilenebilir enerji altyapısının nasıl planlanması gerektiğine dair değerli bir laboratuvar işlevi görüyor: nerede hızlanılabileceğini, nerede sınırların başladığını ve hangi aktörlerin süreci hızlandırabileceğini ya da yavaşlatabileceğini açıkça gösteriyor.

Alplerde güneş enerjisi gerçek potansiyeli ve sınırları

İsviçre federal maliyesi yeni yıla tartışmalarla giriyor. 2026 bütçesi kabul edilmiş olsa da, Bern’de finans politikasının geleceğine ilişkin görüş ayrılıkları derinleşiyor. 

Bern’de bütçe çatlağı

Ekonomik görünümün belirsizleştiği bir dönemde, siyasetçiler arasında temel soru giderek daha sert bir şekilde soruluyor: Daha fazla tasarruf mu, yoksa yeni gelir kaynakları mı?SVP Ulusal Meclis Üyesi ve Finans Delegasyonu Başkanı Lars Guggisberg, mevcut bütçe çizgisinden açıkça rahatsız. 2026 bütçesinde federal harcamaların 5 milyar franktan fazla artmasını “kabul edilemez” olarak niteliyor. Ona göre federal mali disiplin, artan harcama baskısı altında zayıflıyor ve hükümetin öncelikleri yanlış belirleniyor.Daha ılımlı bir değerlendirme yapanlardan biri, Merkez Parti’den Valaisli Ständerat Beat Rieder. Rieder, 2026 için dengeli bir bütçe ortaya koyulduğunu vurgulasa da, asıl sorunun 2027’den itibaren devreye girmesi planlanan Entlastungspaket 27 (EP27) olduğunu belirtiyor. Federal Konsey’in hedefi, EP27 ile her yıl 2–3 milyar franklık harcama baskısını azaltmak ve bütçe tartışmalarını daha öngörülebilir hâle getirmekti. Ancak Ständerat’ın paketi yaklaşık üçte bir oranında küçültmesi, özellikle sağ partilerde ciddi endişe yarattı.FDP Ulusal Meclis Üyesi Peter Schilliger, EP27’nin zayıflatılmasının gelecekte çok daha sert tasarruf önlemlerini zorunlu kılacağını savunuyor. Ona göre, “sağlıklı büyüklükte” bir paket olmadan 2027 ve sonrasında bütçe dengesi korunamayacak. Schilliger ayrıca, 13. AHV ödemesi ve ordu bütçesinin artırılması gibi siyasi kararların, ek tasarruf paketlerini kaçınılmaz kıldığını hatırlatıyor.Tartışmanın diğer ucunda ise SP Ständerat’ı ve Finans Komisyonu Başkanı Eva Herzog yer alıyor. Herzog, harcamaların daha fazla kısılmasına karşı çıkıyor ve geleceğe yönelik yatırımların korunması gerektiğini savunuyor. Ona göre, sürekli kesinti politikası ülkenin uzun vadeli rekabet gücünü zayıflatır. Herzog, EP27’nin tehlikeye girdiğini düşünüyor ve Ulusal Meclis’in yalnızca harcama tarafına odaklanmasının bir referanduma yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, Schuldenbremse’nin (borç freni) tamamen dokunulmaz olmadığını, ancak modernize edilmesi gerektiğini dile getiriyor.Herzog’un önerilerinden biri, federal bütçede kullanılmayan ve yıl sonunda otomatik olarak borç azaltımına giden kredi artıkları (Kreditreste) için yeni bir düzenleme yapılması. Bu fonların esnek biçimde kullanılabilmesi hâlinde, yılda yaklaşık 1 milyar franklık ek kaynak yaratılabileceğini savunuyor. Ancak Federal Konsey de, Parlamento da bu fikre şimdiye kadar sıcak bakmadı.Ekonomik görünüm ise tartışmayı daha da karmaşık hâle getiriyor. Beat Rieder, tüm tarafların artan gelir beklentisiyle hareket ettiğini, ancak olası bir ekonomik durgunluğun bütçe hesaplarını hızla altüst edebileceğini hatırlatıyor. Bu nedenle, 2026’nın finans politikasında belirsizliklerin yoğun olduğu bir yıl olacağı şimdiden görülüyor.Sonuç olarak, Bern’de finans politikası iki farklı yaklaşım arasında sıkışmış durumda: Harcamaları kısmayı savunan muhafazakâr çizgi ile geleceğe yatırım yapılması gerektiğini savunan sosyal demokrat yaklaşım. EP27’nin akıbeti, Schuldenbremse’nin geleceği ve ekonomik büyümenin seyri, 2026’nın en kritik siyasi başlıkları arasında yer alacak.

İsviçre'nin 2026 Finans Politikası siyaseti ikiye bölüyor

İsviçre’nin Valais kanton polisinden yapılan açıklamada, Crans-Montana Kayak Merkezi’nde yılbaşı kutlamaları sırasında bir barda çıkan yangında hayatını kaybeden 40 kişiden 16’sının daha kimliğinin belirlendiği bildirildi.

Bar yangını

Emniyet tarafından paylaşılan yazılı açıklamada, kimlikleri tespit edilen 16 kişiden 10’unun İsviçre vatandaşı olduğu, ikisinin İtalya, diğer dördünün ise Birleşik Arap Emirlikleri, Fransa, Romanya ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olduğu belirtildi. Hayatını kaybedenlerin cenazelerinin ailelerine teslim edildiği ifade edildi.Yetkililer, yangında yaşamını yitirenlerden şu ana kadar toplam 24 kişinin kimliğinin netleştiğini, yeni bilgilere ulaşıldıkça kamuoyunun gecikmeden bilgilendirileceğini duyurdu.Öte yandan, yangında hayatını kaybedenler için bu sabah Crans-Montana’da anma töreni düzenlendi.Valais kantonunda bulunan ve önemli bir kayak merkezi olarak bilinen Crans-Montana kasabasında, yılbaşı kutlamalarının yapıldığı barda çıkan yangın büyük bir faciaya yol açmıştı.İsviçreli yetkililer, olayda 40 kişinin yaşamını yitirdiğini, çoğu ağır olmak üzere 119 kişinin yaralandığını açıklarken, İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ise ölü sayısının 47 olduğunu ifade etmişti.Yangının çıkış nedenine ilişkin soruşturma sürerken, görgü tanıkları alevlerin şampanya şişelerine takılı maytaplı mumlardan kaynaklanmış olabileceğini ileri sürdü.Yaralıların sevk edildiği çevre hastanelerinde yoğun bakım ünitelerinin dolduğu, bu nedenle çok sayıda yaralının komşu ülkelere nakledildiği bildirildi.

Crans-Montana’daki yangında kimliği tespit edilenlerin sayısı arttı

İsviçre’nin Crans-Montana kayak merkezinde yılbaşı gecesi Le Constellation adlı gece kulübünde çıkan yangın, ülkeyi derinden sarsan büyük bir felakete dönüştü. Yetkililer, en az 47 kişinin hayatını kaybettiğini, 115 kişinin yaralandığını açıkladı. 

Crans-Montana’da yas

Yangının, içki servisi sırasında kullanılan maytabın tavandaki yanıcı kaplamayı tutuşturmasıyla başladığı ihtimali soruşturmanın merkezinde yer alıyor.<h2>Tek ve dar çıkış: “Facia göz göre göre geldi”</h2>Yangının bodrum katta bulunan kulüpte başlaması ve içerideki tek kaçış yolunun dar bir merdiven olması, ölü sayısının hızla artmasına neden oldu. Mekânın ahşap mobilyalar ve köpük benzeri tavan kaplamalarıyla döşendiği, bu malzemelerin alevleri saniyeler içinde yaydığı belirtildi.Yetkililer, yanıcı iç mekân malzemeleri ile sınırlı kaçış yollarının “felaketin boyutunu belirleyen en kritik unsurlar” olduğunu vurguladı.Kulübün daha önce kamuya açık bir platformda 10 üzerinden 6.5 güvenlik puanı aldığı ortaya çıktı. Özel bir uyarı bulunmamasına rağmen, bu düşük puan soruşturma kapsamında dikkat çekti.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a5205769633.png" width="1024" height="576"></figure><h2>“Her şey saniyeler içinde alev aldı”</h2>Tanık ifadeleri, yangının ne kadar hızlı yayıldığını gözler önüne seriyor. Yılbaşı gecesi saat 01.30 sularında bir garsonun şişe üzerinde taşıdığı maytabın kıvılcımlarının tavana sıçramasıyla alevler bir anda büyüdü.Görgü tanığı Gianni, İsviçre basınına yaptığı açıklamada yaşananları şöyle anlattı: “İnsanların yüzleri tamamen yanmıştı, saçları yoktu. Kıyafetleri derilerine yapışmıştı.”Dışarıda bulunan 18 yaşındaki Alexis ise insanların camları kırarak kaçmaya çalıştığını söyledi: “Alevler içeriden dışarı taşıyordu. İnsanlar ateşin içinden koşarak çıkıyordu.”Bir başka genç, kardeşini kurtarmak için içeri girdiğini belirterek, “İnsanların yandığını gördüm. Kıyafetleri yoktu. Çok sarsıcıydı” dedi.19 yaşındaki Oscar ise Sky News’e, “Bazı insanların yüzleri tamamen yanmıştı ama farkında değillerdi. Adrenalin nedeniyle acı hissetmiyorlardı” ifadelerini kullandı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a5205769631.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Hayatta kalanların ifadeleri: “Ölmek istemiyorum diye bağırıyordum”</h2>RTS’ye konuşan 17 yaşındaki Laeticia Plass, yoğun duman nedeniyle gözlerinin kapandığını, nefes alamadığını ve insanların dar kapıya doğru birbirini ittiğini anlattı. Plass, bir gencin elinden tutarak kendisini dışarı çıkardığını söyleyerek, “O olmasaydı bugün hayatta olmazdım” dedi.15 yaşındaki Romain Kallergis, kız kardeşini görmek için kulübe gittiğinde binanın alevler içinde olduğunu gördüğünü, polis tarafından durdurulduğunu ve yakınlarından haber alamayan birçok kişi gibi belirsizlik içinde beklediğini söyledi.<h2>Gençlerin kahramanca müdahalesi</h2>Yangın sırasında çevrede bulunan birçok genç, hayatlarını riske atarak onlarca kişiyi kurtardı:<ul><li>Théo (19), alevler içinde dışarı çıkan bir kişinin montundaki ateşi söndürmeye çalıştı.</li><li>Dennis (20), merdivenlerde yardım isteyen yaralıları dışarı çekti.</li><li>Mathis (20), bilincini kaybeden yaralıları sakinleştirmeye çalıştı.</li><li>Paolo Campolo (55), arka taraftaki bir kapıyı kırarak içeride sıkışan çok sayıda kişiyi dışarı çıkardıklarını söyledi.</li></ul><h2>Kulüp sahipleri şokta</h2>Kulübün, bölgede yaklaşık 10 yıldır yaşayan Jacques Moretti (49) ve Jessica Moretti’ye (40) ait olduğu açıklandı. Yangın sırasında içeride bulunan Jessica Moretti’nin kolundan yaralandığı, Jacques Moretti’nin ise olay anında çiftin diğer işletmesinde olduğu belirtildi. Çifte yakın kaynaklar, her iki ismin de “tamamen şok içinde” olduğunu aktardı.<h2>“Bu bir saldırı değil” – Soruşturma sürüyor</h2>Emniyet yetkilisi Frederic Gisler, “Toplumumuz yıkılmış durumda” derken, Başsavcı Beatrice Pilloud, olayda herhangi bir saldırı ihtimalinin bulunmadığını açıkladı. Pilloud, yangının kesin nedeninin belirlenmesinin zaman alacağını, olay yerinin hâlâ güvenli olmadığını söyledi.Yetkililer ayrıca, içki servisinde kullanılan maytapların mevzuata uygun olup olmadığını da araştırıyor.<h2>Bölgede yas: Kimlik tespitleri günler sürebilir</h2>Yaklaşık 100 kişinin bulunduğu kulüpte çıkan yangının ardından 10 helikopter ve 40 ambulans bölgeye sevk edildi. Hastaneler yanık vakalarıyla dolarken bazı yaralılar başka şehirlere nakledildi.Crans-Montana’da hava sahası geçici olarak kapatıldı ve 5 günlük yas ilan edildi. Yetkililer, hayatını kaybedenlerin kimlik tespitinin günler sürebileceğini belirtiyor.

En az 47 ölü, onlarca yaralı – Tanıklar “Her şey saniyeler içinde oldu”

İsviçre’de otoyollarda uygulanacak hız limiti, siyasetin ve kamuoyunun gündemine oturan yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. 

80 mi olsun, 130 km/h mi? 

Federal Hükümet, trafik sıkışıklığını azaltmak için giderek daha fazla esnek Tempo 80 uygulamasına yönelirken, SVP’li siyasetçiler bu yaklaşımın derhal durdurulmasını talep ediyor. Hatta Tempo 130 önerisi bile yeniden gündeme taşındı. Ancak bu taleplere karşı ciddi bir direnç var.<h2>55 bin saatlik trafik sıkışıklığı: Astra çözümü hız düşürmekte görüyor</h2>2024 yılında İsviçre ulusal yollarında 55.000 saatten fazla trafik sıkışıklığı kaydedildi. Otoyol genişletme projelerine verilen “hayır” oylarının ardından, yoğunluğun daha da artacağı endişesi büyüyor.Bu nedenle Federal Karayolları Dairesi (Astra), yoğun trafik anlarında otomatik olarak devreye giren Tempo 80 uygulamasını genişletiyor. “Hız uyumu ve tehlike uyarısı” olarak tanımlanan sistem, canlı trafik verilerini analiz ederek hız limitini düşürüyor. Astra’ya göre bu yöntem:<ul><li>Otoyol kapasitesini daha verimli kullanıyor,</li><li>Trafik akışını düzenliyor,</li><li>Ani fren ve hızlanmaları azaltarak emisyonları düşürüyor.</li></ul><h2>SVP: “Tempo 80 yanlış bir yol”</h2>SVP Ulusal Meclis Üyesi Thomas Knutti, hükümetin hız düşürme stratejisine karşı çıkıyor ve uygulamanın durdurulması için parlamentoya önerge sundu. Knutti’ye göre:<ul><li>Sık ve geniş kapsamlı hız değişiklikleri trafik akışını bozuyor,</li><li>Kaza riskini artırıyor,</li><li>Sürücü davranışını olumsuz etkiliyor,</li><li>Ve sonuçta daha fazla trafik sıkışıklığına yol açıyor.</li></ul>Knutti, özellikle Pratteln bölgesindeki A2 otoyolunda Tempo 80’e rağmen 45 dakikaya varan yoğunlukların devam ettiğini hatırlatıyor.<h2>Glarner: “Otoyollarda yeniden 130 km/h olmalı”</h2>SVP’li bir diğer isim Andreas Glarner, tartışmayı daha ileri taşıyarak otoyollarda Tempo 130 uygulamasının geri getirilmesini talep ediyor. Glarner, mevcut 120 km/h sınırının geçmişte “ormanların yok olacağı” endişesiyle getirildiğini, ancak bu senaryonun gerçekleşmediğini savunuyor.Glarner’a göre modern araç teknolojileri, daha kısa fren mesafeleri ve gelişmiş sürüş destek sistemleri daha yüksek hızları mümkün kılıyor.<h2>SP ve VCS: “Tempo 80 trafiği akıcı hale getiriyor”</h2>SP Ulusal Meclis Üyesi Jon Pult, Tempo 80 uygulamasının trafik akışını iyileştirdiğini ve tıkanıklığı azalttığını belirterek SVP’nin önerilerine karşı çıkıyor: “Tempo 80’i engellemek daha fazla trafik kuyruğu demektir. Bu ne sürücülerin, ne ekonominin, ne de çevrenin yararınadır.”Benzer bir değerlendirme de İsviçre Ulaştırma Kulübü (VCS) tarafından yapılıyor. VCS Trafik Politikası Başkanı Martin Winder, düşük hızların:<ul><li>Görüş, tepki ve fren mesafelerini kısalttığını,</li><li>Kaza olasılığını azalttığını,</li><li>Olası kazalarda yaralanma şiddetini düşürdüğünü,</li><li>Daha az hızlanma-frenleme nedeniyle yakıt tüketimini ve emisyonları düşürdüğünü vurguluyor.</li></ul>Winder’e göre esnek Tempo 80, iklim hedeflerine katkı sağlayan bir araç.<h2>Sırada Federal Konsey var</h2>Tartışmalar sürerken gözler, Ulaştırma Bakanı Albert Rösti’nin konuya ilişkin değerlendirmesine çevrildi. Rösti’nin, kendi partisinden gelen Tempo 130 ve Tempo 80 karşıtı taleplere nasıl yanıt vereceği merak ediliyor.

İsviçre’de otoyollarda hız limiti tartışması büyüyor

İsviçre’nin Valais kantonundaki ünlü kayak merkezi Crans-Montana’da yılbaşı gecesi yaşanan yangın faciasında çok sayıda kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 100 kişi yaralandı. Yangın, 1 Ocak gecesi saat 01.30 sularında “Le Constellation” adlı barda çıktı.

Yılbaşı kutlamasında facia

Yetkililer, olayın ardından yaptıkları açıklamada ölü sayısına ilişkin net bir rakam vermekten kaçındı. Kimlik tespit çalışmalarının öncelik taşıdığı, bunun için adli tıp uzmanlarının ve çevre kantonlardan gelen ekiplerin görev yaptığı bildirildi. Crans-Montana’nın uluslararası bir tatil merkezi olması nedeniyle hayatını kaybedenler arasında farklı ülkelerden kişilerin bulunduğu tahmin ediliyor.<h3>Yaralıların durumu ağır</h3>Yangında yaralanan yaklaşık 100 kişi Valais kantonundaki hastanelere sevk edildi. Spital Wallis, afet planını devreye soktuğunu, yoğun bakım üniteleri ve ameliyathanelerin tamamen dolu olduğunu açıkladı. Yanık tedavisinde uzmanlaşmış Zürih Üniversite Hastanesi bir düzineden fazla ağır yaralıyı kabul etti. Lozan Üniversite Hastanesi (CHUV) ise 22 yangın mağdurunun tedavi altında olduğunu duyurdu. Yetkililer, şu aşamada yeni yaralı beklenmediğini belirtti.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a520576962c.png" width="1024" height="576"></figure><h3>Yakınlar için destek hattı</h3>Hayatını kaybedenlerin yakınları için psikolojik destek birimi kuruldu ve 0848 112 117 numaralı bir yardım hattı hizmete alındı. Yetkililer, kamuoyuna ve medyaya mağdur ailelere karşı saygı ve hassasiyet çağrısında bulundu.<h3>Sebep henüz net değil</h3>Valais yetkilileri, olayın bir saldırı olmadığını kesin dille vurguladı. Güvenlikten sorumlu Devlet Konseyi üyesi Stéphane Ganzer, barda önce bir yangın çıktığını, bunun ardından patlamaların meydana geldiğini söyledi. Ancak yangının çıkış nedenine ilişkin spekülasyonlardan kaçınılması gerektiğini, soruşturmanın henüz başında olunduğunu ifade etti.Olay yerinde çok sayıda kriminal uzman, yangının nedenini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.<h3>“Özel durum” ilan edildi</h3>Valais Kantonu Devlet Konseyi, kurtarma ve müdahale çalışmalarını hızlandırmak amacıyla “özel durum” (besondere Lage) ilan etti. Bu kapsamda yüzlerce polis, itfaiye, sivil savunma ve sağlık personeli görevlendirildi. Operasyonda 10 helikopter, 40 ambulans ve yaklaşık 150 sağlık görevlisi yer aldı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a520576962b.png" width="1024" height="576"></figure><h3>Tepkiler ve taziye mesajları</h3>Valais Sağlık ve Sosyal İşler Direktörü Mathias Reynard, “Bir eğlence gecesi korkunç bir kabusa dönüştü. Hepimiz derinden sarsıldık,” dedi. Kanton polisi komutanı Frédéric Gisler ise görevinin ilk gününde böyle bir felaketle karşılaşmanın ağırlığını yaşadıklarını ifade etti.Federal Konsey adına konuşan Cumhurbaşkanı Guy Parmelin, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi ve planlanan yılbaşı konuşmasını saygı gereği erteledi. Fransa ve İtalya başta olmak üzere komşu ülkelerden de taziye mesajları geldi.

İsviçre’de kayak merkezinde büyük yangın: Çok sayıda kişi hayatını kaybetti

İsviçre’de yılbaşı gecesi havai fişek gösterileri artık her büyük şehirde düzenlenmiyor. Özellikle hayvan sahipleri ve çevre örgütlerinin tepkileri nedeniyle birçok kent bu gelenekten vazgeçmiş durumda. Buna rağmen bazı şehirler, yeni yılı yine renkli ışıklarla karşılamaya hazırlanıyor.

Hangi şehirlerde ne var?

<h3>Zürih</h3>Ülkenin en kalabalık şehri Zürih’te yılbaşı kutlamalarının doruk noktası, gece yarısından sonra göl havzasında yapılacak havai fişek gösterisi olacak. 31 Aralık günü boyunca şehirde çok sayıda stantta yiyecek ve içecek satışı yapılacak. Saat 20.00’den itibaren ise farklı meydanlarda partiler başlayacak.<h3>Luzern</h3>Orta İsviçre’de yılbaşı için halka açık tek havai fişek gösterisi Luzern’de düzenleniyor. Gösteri, 1 Ocak akşamı Vierwaldstättersee üzerinde gerçekleştirilecek. Organizasyon belediye tarafından değil, turizm kuruluşları ve şehir otelleri tarafından üstleniliyor.<h3>Bern Kantonu</h3>Bern Kantonu’nda yalnızca Interlaken’de, 1 Ocak akşamı büyük bir havai fişek gösterisi planlanıyor. Gösteri, “Touch the Mountains” adlı müzik festivalinin kapanışı niteliğinde olacak. Bern kentinde ve kantonun diğer şehirlerinde ise resmi bir havai fişek etkinliği bulunmuyor.<h3>Cenevre</h3>Cenevre de yılbaşı gecesi havai fişekten vazgeçmeyen şehirler arasında. 31 Aralık’ta göl kenarında düzenlenecek etkinlikte müzik sahneleri, karaoke alanları ve food truck’lar yer alacak. Kutlamalar, bu yıl “Ensemble on brille!” (Birlikte parlıyoruz) temasıyla gerçekleştirilecek.<h3>Yılbaşı Havai Fişeği Olmayan Şehirler</h3>Tam liste olmamakla birlikte, yılbaşı gecesi resmi havai fişek düzenlemeyen bazı şehirler şunlar:<ul><li>Basel</li><li>Freiburg</li><li>Kreuzlingen (TG)</li><li>Lausanne (sadece özel “Feu” etkinliği hariç)</li><li>La Chaux-de-Fonds (NE)</li><li>Neuenburg</li><li>Rapperswil (SG)</li><li>St. Gallen</li><li>Wil (SG)</li></ul><h3>Havai fişekler tartışmalı</h3>Havai fişekler özellikle hayvan severler arasında yoğun eleştiri alıyor. Evcil hayvanların korku yaşadığı, çiftlik hayvanlarının huzursuz olduğu belirtiliyor. Çevre örgütleri ise hava ve toprak kirliliğine dikkat çekiyor. Gürültüye hassas kişiler için de yılbaşı gecesi ciddi bir rahatsızlık kaynağı oluşturuyor.2023 yılında “Havai fişeklerin sınırlandırılması” için bir halk inisiyatifi gerekli imzaya ulaşmıştı. Bu yılın ortasında Ulusal Meclis, patlayıcı türde havai fişeklerin yasaklanmasını öngören doğrudan bir karşı öneriyi kabul etti. Ancak ithalat kısıtlamaları ve kimlik zorunluluğu gibi daha sert önlemler reddedildi. Dosya şimdi Eyaletler Meclisi’nin gündeminde.Anketlere göre İsviçre’de seçmenlerin yaklaşık yüzde 70’i, insanları, hayvanları ve doğayı havai fişeklerin olumsuz etkilerinden korumaya yönelik önlemleri destekliyor.

Yılbaşında İsviçre’de havai fişek nerede izlenebilir?

İsviçre Federal Şansölyeliği, 2026 Federal Konsey fotoğrafını kamuoyuyla paylaştı. Bu yılki resmi fotoğraf, alışılmışın dışında bir yaklaşımla hazırlandı. Federal Konsey Başkanı Guy Parmelin, çekim için dört fotoğrafçılık öğrencisi ile çalışmayı tercih etti.

2026 Federal Konsey fotoğrafı yayınlandı

Geçtiğimiz yıldan farklı olarak, yedi Federal Konsey üyesi ile Federal Şansölye bu kez tek bir ortak çekimde objektif karşısına geçti.<h3>Gençlerin bakış açısı</h3>Federal Şansölyelik tarafından yapılan açıklamada, Parmelin’in amacının “genç kuşağın bakış açısını yansıtan taze bir perspektif” oluşturmak olduğu belirtildi. Bu kapsamda, Vevey Meslek Okulu görevlendirildi ve fotoğrafçılık eğitimi alan öğrencilerle bir proje yürütüldü.Farklı sınıflardan seçilen dört fotoğrafçılık öğrencisi şunlar oldu: Nathan Bugniet, Eileen Fraefel, Samantha Keller ve Léo Margueron.<h3>Ekip çalışmasıyla ortaya çıktı</h3>Açıklamaya göre her öğrenci projeye kendi yetkinliklerini kattı. Öğretmenler ise hem konsept geliştirme hem de çekim sürecinde öğrencilere rehberlik etti.<h3>Federal yönetimden çıraklar da projede yer aldı</h3>Projeye yalnızca fotoğrafçılık öğrencileri değil, federal yönetimde eğitim gören çıraklar da katkı sağladı. Bazı çıraklar deneme çekimlerinde figüran olarak yer alırken, Federal Şansölyelik’te görevli bir mediamatik öğrencisi, çekim sürecini anlatan “kamera arkası” videosunu hazırladı.<h2>&nbsp;</h2>

Federal Konsey 2026 fotoğrafı gençlere emanet edildi

İsviçre’nin Moutier kenti, bu gece yarısı itibarıyla resmen Jura Kantonu’na katılarak tarihi bir dönüm noktasına imza atıyor. On iki çanın çalmasıyla birlikte Bern Kantonu’na veda edecek olan şehirde, bu önemli geçiş çeşitli etkinliklerle kutlanacak. 

Kutlamalar ve yeni düzenlemeler başlıyor

1 Ocak’tan itibaren ise Moutier sakinlerinin günlük yaşamında bazı idari ve kurumsal değişiklikler hayata geçecek.Tarihe saygı duruşu niteliğinde gösteriGece yarısına dakikalar kala, Jura Kantonu ile Jura belediyeleri birliği tarafından hazırlanan ışık ve ses gösterisi, Moutier’nin Bern Kantonu’ndaki son anlarına eşlik edecek. Belediye binası önünde sergilenecek gösteri; kentin tarihine, demokratik iradesine ve Jura’ya uzanan uzun yolculuğuna bir saygı duruşu olarak tasarlandı. Yetkililer, bu anın hem resmî hem de birleştirici bir nitelik taşıyarak kolektif hafızada yer edeceğini belirtiyor.Gösterinin ardından kalabalık geri sayım için bir araya gelecek. Resmî konuşmalar yapılmayacak; ancak saat tam 00.00’da katılımcıların Jura marşı olarak bilinen “La Rauracienne”i hep birlikte söylemesi bekleniyor. Gece yarısından sonra ise DJ performanslarıyla kutlamalar devam edecek. Moutier’deki eğlence mekânları için bu gece özel bir kapanış saati uygulanmayacak.Jura Kantonu’nun nüfusu yaklaşık yüzde 10 artacakMoutier’nin Jura Kantonu’na katılmasıyla birlikte, kanton nüfusu 7 bini aşkın kişi artarak yaklaşık yüzde 10’a yakın bir yükseliş gösterecek. Buna karşın kantonun yüzölçümündeki artış daha sınırlı olacak ve yaklaşık yüzde 2,3 seviyesinde kalacak. Moutier, Jura’nın 51. belediyesi olurken, Delémont’un ardından kantonun en kalabalık ikinci kenti konumuna yükselecek.Nüfustaki bu artış, kantonal halk inisiyatifi ya da referandum başlatmak için gerekli imza sayısını ise etkilemeyecek. Her iki durumda da gerekli imza sayısı 2000 olarak kalacak.Kamu hizmetleri Moutier’ye taşınıyorKanton yönetimi, çeşitli kamu birimlerini Moutier’ye taşımaya hazırlanıyor. Delémont’ta bulunan Mali Denetim Birimi ile Bilişim Hizmetleri, Les Breuleux’daki Vergi Dairesi ve Porrentruy’deki Spor Ofisi, yeni yerleşim noktası olarak Moutier’de faaliyet gösterecek.Ayrıca Jura Kantonu, Moutier Cezaevi’nin işletmesini de devralacak. Yetkililer, bu cezaevinin ilerleyen dönemde Porrentruy’deki tesisin yerini kalıcı olarak alabileceğini ifade ediyor.

Moutier, gece yarısı itibarıyla Jura Kantonu’na katılıyor

Kinderkrebsforschung Schweiz Stiftungsrat üyesi ve çocuk sağlığı uzmanı Felix Niggli ise kanserin neden hâlâ tamamen iyileştirilemediğini ve özellikle çocuklarda neden farklı seyrettiğini açıklıyor. 

Lösemi ve kemik kanserinde araştırmalar ilerliyor

İsviçre’de iki aile, kanserle mücadele eden kızlarının günlük yaşamını anlatarak çocukluk çağı kanserlerinin zorluklarına dikkat çekti.&nbsp;Niggli’ye göre kanserin yüzde 100 oranında tedavi edilebilmesi, hastalığın doğası gereği muhtemelen hiçbir zaman mümkün olmayacak.Niggli, kanserin tek bir hastalık olmadığını, yüzlerce farklı alt türden oluştuğunu ve her tümörün kendine özgü biyolojik özellikler taşıdığını vurguluyor. Kanser hücrelerinin “akıllı” olduğunu belirten uzman, bu hücrelerin tedavi sırasında özelliklerini değiştirebildiğini, bazı hücrelerin tedaviden saklanarak hayatta kalabildiğini ve zamanla ilaçlara direnç geliştirdiğini söylüyor. Bu nedenle tek bir evrensel tedavi yaklaşımı geliştirmek mümkün değil.Çocukluk çağı kanserlerinin yetişkinlerde görülenlerden belirgin şekilde farklı olduğunu belirten Niggli, bunun temel nedeninin tümörlerin çoğunun embriyonal veya erken gelişim dönemine ait, olgunlaşmamış hücrelerden kaynaklanması olduğunu ifade ediyor. Yetişkinlerde kanser çoğunlukla yıllar içinde biriken DNA hasarlarıyla ilişkilendirilirken, çocuklarda tümörler genellikle embriyonal dönemde ortaya çıkan hatalı gelişim süreçlerinden kaynaklanıyor. Bu nedenle bazı kanser türleri yalnızca çocuklarda görülüyor ve çok hızlı büyüyebiliyor.Tıbbi ilerlemeler sayesinde çocukluk çağı kanserlerinde hayatta kalma oranları son 50 yılda dramatik biçimde yükseldi. 1970’lerde çocukların yüzde 40’ından fazlası kanser nedeniyle hayatını kaybederken, bugün bu oran yüzde 80’in üzerine çıktı. Ancak Niggli, tüm gelişmelere rağmen kanserin tamamen ortadan kaldırılmasının gerçekçi olmadığını belirtiyor. Bazı tümörlerin olağanüstü uyum yeteneğine sahip olduğunu, genetik yapılarını sürekli değiştirdiklerini ve bu nedenle tedavilere direnç geliştirdiklerini söylüyor.20 Minuten’in görüştüğü ailelerdeki çocuklar lösemi ve kemik kanseriyle mücadele ediyor. Niggli, lösemi tedavisinde bugün genetik ve moleküler testlerle hastalığın alt türünün çok hassas şekilde belirlendiğini, laboratuvar ortamında hangi tedavinin en etkili olabileceğinin test edilebildiğini ve son yıllarda immünoterapilerin önemli bir rol oynadığını anlatıyor. Kemik kanserinde ise araştırmalar genetik belirteçlere ve tümörün biyolojik imzasına odaklanıyor. Ancak uzmanlara göre kemik kanserinde başarı oranları hâlâ lösemi kadar yüksek değil.Niggli, modern tıbbın sağladığı ilerlemelere rağmen kanserin karmaşıklığı nedeniyle “tam iyileşme” kavramının hiçbir zaman yüzde 100’e ulaşmayacağını, ancak tedavilerin giderek daha etkili ve hedefe yönelik hale geldiğini vurguluyor.

Kanserde yüzde 100 iyileşme neden mümkün değil?

İsviçre ordusu, 2030 yılına kadar araştırma bütçesini radikal biçimde artırmayı planlıyor. Armasuisse’in mevcut stratejisine göre, araştırma harcamalarının ordu bütçesinin yüzde ikisine çıkarılması hedefleniyor. 

Armasuisse’ten üniversitelere rekor bütçe

Bu da bugün üniversitelere aktarılan yaklaşık 9 milyon franklık yıllık kaynağın 90 milyon franka kadar yükselmesi anlamına geliyor. Böylece İsviçre yükseköğretim kurumlarının ordu için yürüttüğü araştırmaların kapsamı ve etkisi tarihte görülmemiş ölçüde genişlemiş olacak.Bugün bile üniversiteler, özellikle dron teknolojisi, siber güvenlik ve gözetleme sistemleri gibi alanlarda Armasuisse için araştırmalar yürütüyor. Ancak Federal Konsey’in güncel savunma stratejisi, bu işbirliğinin çok daha ileri bir seviyeye taşınmasını öngörüyor.&nbsp;Stratejinin merkezinde ETH Zürich ve EPFL bulunuyor. ETH bugün ordunun teknoloji trendlerini takip eden bir gözlemci rolü üstlenirken, bazı alanlarda savunma odaklı start-up’lara da ilham veriyor. Ancak hükümet, ETH’nin artık yalnızca gözlemci değil, ordunun teknolojik açıklarını tespit eden ve çözüm üreten bir ortak olmasını istiyor.Armasuisse’in Başkan Yardımcısı Thomas Rothacher, ETH ile daha sistematik ve büyük ölçekli projelere dayanan bir işbirliği hedeflediklerini belirtiyor. Rothacher’e göre, özellikle Ukrayna’daki savaşın ardından üniversitelerdeki etik çekinceler belirgin şekilde azaldı ve savunma alanına katkı sunma isteği gözle görülür biçimde arttı. Daha önce öğrenciler ve akademisyenler arasında sıkça dile getirilen etik kaygılar, yerini güvenlik tehditlerine karşı sorumluluk duygusuna bırakmış durumda.Bu dönüşümün somut örneklerinden biri, ETH Zürih’in tanınmış robotik profesörü Roland Siegwart. Yıllardır Armasuisse ile projeler yürüten Siegwart, savaşın başlamasından bu yana araştırmacılar arasında belirgin bir zihniyet değişimi yaşandığını söylüyor.&nbsp;Geliştirdikleri yazılım ve donanımların bugün Ukrayna’da kullanıldığını belirten Siegwart, çalışmalarının silah olarak tasarlanmadığını ancak çoğunun askeri amaçlarla kullanılabilir nitelikte olduğunu vurguluyor. Ekibi şu sıralar, dronlarla diğer dronları etkisiz hale getirme üzerine araştırmalar yürütüyor.ETH ise bu gelişmeler karşısında temkinli. Üniversite, Armasuisse ile gelecekte nasıl bir işbirliği modeli benimseyeceğine dair iç değerlendirmelerin sürdüğünü ve henüz karar verilmediğini açıklıyor. Bugün yürütülen projelerin yalnızca sivil teknolojilere odaklandığını, ancak bazılarının “çift kullanımlı” (dual-use) özellik taşıdığını belirten ETH, gelecekte askeri amaçlı araştırmalara ne ölçüde kapı aralayacağı konusunda net bir yanıt vermiyor.Armasuisse’in üniversitelere aktardığı fonların dağılımına bakıldığında, ETH Zürich ve EPFL toplam bütçenin yüzde 43’ünü, fahhochschulen yüzde 30’unu, kanton üniversiteleri ise yüzde 23’ünü alıyor. Yeni bütçe planı hayata geçerse, bu oranlar aynı kalsa bile üniversitelerin savunma araştırmalarından elde edeceği kaynaklar katlanarak artacak.İsviçre’de akademi ile ordunun ilişkisi, Ukrayna savaşıyla birlikte yeni bir döneme girmiş görünüyor. Ancak bu işbirliğinin ne kadar ileri gideceği, özellikle ETH’nin gelecekteki pozisyonu, önümüzdeki yıllarda ülkenin bilim ve savunma politikalarının en tartışmalı başlıklarından biri olmaya aday.

Üniversiteler ve ordu arasında savunma araştırmalarında yeni dönem

İsviçreli araştırmacılar, Avrupa Birliği’nin amiral gemisi araştırma programı Horizon Europe’a yeniden katılımlarının ilk yılında önemli bir başarıya imza attı. “Mükemmeliyet temelli araştırma” bursları kapsamında İsviçre’den yapılan başvuruların 80’i kabul edildi.

Yeni anlaşmalarla geri dönüş

Federal Hükümet bu sonucun Horizon 2020 dönemindeki yüksek başarı oranlarıyla kesintisiz bir biçimde örtüştüğünü vurguladı.Avrupa Araştırma Konseyi’nden (ERC) yapılan açıklamaya göre, seçilen 80 proje için İsviçre’deki araştırmacılara toplamda yaklaşık 160 milyon avro (yaklaşık 149 milyon İsviçre frangı) kaynak tahsis edildi. Ancak bu desteklerin büyük bölümüne ilişkin sözleşmelerin henüz imzalanmadığı belirtildi. ERC, Horizon Europe bünyesinde faaliyet gösteriyor ve araştırma desteklerini yalnızca bilimsel mükemmeliyet kriterine göre veriyor.Buna ek olarak, İsviçre’de görev yapan 12 araştırmacı da uluslararası ekipler içinde yer alarak hibe almaya hak kazandı. Proje başına ortalama 10 milyon avro düzeyinde destek sağlandığı ifade edilirken, İsviçre’de en başarılı kurumlar arasında Lozan ve Zürih Federal Politeknik Okulları (EPFL ve ETH Zürih) ile Zürih Üniversitesi öne çıkıyor.“Ara bilanço olumlu”Devlet Sekreterliği Araştırma, Eğitim ve İnovasyon Ofisi (SEFRI), ilk yıl sonuçlarının İsviçre’nin Avrupa araştırma ve inovasyon sistemine hızlı ve başarılı bir şekilde yeniden entegre olduğunu gösterdiğini açıkladı. Kurum, mevcut tabloyu “olumlu bir ara bilanço” olarak nitelendirdi.Horizon Europe’a katılımın, İsviçre’nin araştırma ve inovasyon merkezi olarak cazibesini artırdığına dikkat çekiliyor. Özellikle yenilikçi küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) ile pazara yakın projeler geliştiren start-up’lar için sağlanan destek mekanizmaları, büyüme potansiyeli yüksek girişimlere önemli avantajlar sunuyor.Swissuniversities’e göre, İsviçreli araştırmacıların yalnızca AB fonlarına erişimi değil, aynı zamanda proje koordinasyonu üstlenebilme imkânı da güçleniyor. Bu durum, İsviçre’nin Avrupa’daki bilimsel iş birlikleri ağındaki rolünü daha da pekiştiriyor.Katılımın bir diğer somut faydası ise idari ve lojistik süreçlerde yaşanıyor. Üniversiteler, araştırma enstitüleri ve şirketler projelerini doğrudan Avrupa Birliği’ne sunabiliyor; bu da bürokratik işlemleri önemli ölçüde sadeleştiriyor.Yeni anlaşmalarla geri dönüşİsviçre, 2021 yılına kadar AB’nin araştırma programlarına tam katılım sağlamıştı. Ancak Bern ile Brüksel arasında yürütülen kurumsal çerçeve anlaşması müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine bu statü kaybedilmiş, geçici bir çözüm devreye alınmıştı.Son dönemde taraflar arasında başlatılan ve ikili ilişkileri istikrara kavuşturmayı hedefleyen kapsamlı anlaşma paketi ise sonuç verdi. Bu paketin bir parçası olan İsviçre’nin AB programlarına katılımı, Kasım 2025’te Federal Konsey ile Avrupa Komisyonu tarafından Bern’de imzalandı.Anlaşmayla birlikte İsviçre, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Horizon Europe’a yeniden tam olarak dahil edildi. Daha önce başvurular yapılabilse de, Brüksel’den finansman ancak bu imza ile güvence altına alındı. SEFRI’ye göre İsviçre, programa katılım için yaklaşık 600 milyon İsviçre frangı katkı sağlıyor.Öte yandan Avrupa Komisyonu, Aralık 2025’te 2026–2027 dönemini kapsayan çalışma programını onayladı. Söz konusu program, toplam 14 milyar avroluk (yaklaşık 13 milyar İsviçre frangı) bir bütçeye sahip.

İsviçre bilimi Avrupa sahnesinde yeniden yükselişte

İsviçre Federal İstatistik Ofisi’nin (OFS) son verilerine göre, ülkede kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 1,29’a gerileyerek tarihi bir düşük seviyeye indi. 

Ekolojik kaygılar belirleyici

Çocuk sahibi olma isteği de yıllar içinde azalırken, bu tercihi açıkça dile getirmek kadınlar için hâlâ hassas bir konu olmayı sürdürüyor.Ülkede kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 2024 yılında 1,29’a gerileyerek tarihi bir düşük seviyeye indi. Toplumsal normlar ve aile beklentileri, çocuk sahibi olmama kararını bugün bile sorgulatabiliyor. Buna rağmen, bu yöndeki tercihler giderek artıyor. Farklı kuşaklardan iki kadın, çocuk sahibi olmama kararlarının ardındaki nedenleri ve günlük hayatta karşılaştıkları zorlukları paylaşıyor.31 yaşındaki Margaux ile 78 yaşındaki Nancy, farklı dönemlerde yaşamış olmalarına rağmen benzer bir tercihte buluşuyor. 1970’li yıllarda öne çıkan “aşırı nüfus” tartışmalarından günümüzdeki iklim krizi endişelerine uzanan gerekçeler, kuşaklar arası ortak bir zemine işaret ediyor.Ekolojik kaygılar belirleyici oluyorSürdürülebilirlik alanında yüksek lisans yapmış olan Margaux için çocuk sahibi olmama kararının temelinde çevresel farkındalık yer alıyor. Doğal kaynakların giderek azalması ve yaşam alanlarının yoğun biçimde yapılaşması, onun gözünde bu kararı kaçınılmaz kılmış. Uzun yıllar süren ilişkisi boyunca, klasik bir aile planı olarak görülen çocuk fikri zamanla “bilinçli bir çocuk sahibi olmama projesine” dönüşmüş.Nancy ise kendi gençlik döneminde benzer kaygıların farklı bir dille ifade edildiğini hatırlıyor. 1970’li yıllarda aşırı nüfus artışının sıkça tartışıldığını ve bu durumun kontrol altına alınması gerektiğine dair güçlü bir söylem olduğunu belirtiyor.Ebeveynlikle bağdaşmayan yaşam biçimleriMargaux, çevreye duyarlı yaşam tarzının çocuk sahibi olmakla çeliştiğini düşünüyor. Pazardan alışveriş yapmak, ambalajsız ürünler tercih etmek ve bisikletle ulaşım sağlamak gibi alışkanlıklarını sürdürmek isterken, bir çocuğun getireceği tüketim yükünü kabul edemediğini söylüyor. Ona göre, yoğun bir iş hayatıyla birlikte ebeveynlik sorumluluklarını aynı anda taşımak da gerçekçi değil.Toplumsal baskı hâlâ hissediliyorZaman içinde bakış açıları değişse de, sosyal çevrenin yargılayıcı tutumu tamamen ortadan kalkmış değil. Nancy, ilerleyen yaşına rağmen, torunlarıyla vakit geçiren arkadaşlarını gördüğünde zaman zaman bir boşluk hissine kapıldığını dile getiriyor. Bu durum, hayatını sorgulamasına yol açabiliyor.Margaux ise ailesinden gelen beklentilerle baş etmek zorunda kaldığını anlatıyor. Babasının torun sahibi olma arzusuna rağmen, ebeveynlerinin zamanla onun kararına saygı duymayı öğrendiğini söylüyor.“Bencillik” eleştirisine farklı bir bakışÇocuk sahibi olmamayı seçen kadınlara yöneltilen “bencillik” suçlaması, Margaux tarafından tersinden yorumlanıyor. Ona göre, çocuk sahibi olmanın her zaman özgecil bir davranış olduğu varsayımı sorgulanmalı. Kendisinin çevresel sorumluluklar ve toplumsal katkılar yoluyla daha geniş bir fayda sağladığını savunuyor.Buna karşın, bazı çevrelerden “değerlerini bir çocuğa aktarması gerektiği” yönünde eleştiriler aldığını da belirtiyor. Ancak Margaux, böyle bir durumda çocuğun sosyal çevrede dışlanabileceğinden endişe ettiğini ifade ediyor.Yaşlılık sorusuÇocuk ve torun olmadan yaşlanmak, sıkça dile getirilen bir endişe. Nancy, çocuk sahibi olmanın yaşlılıkta bakım ve ilgi garantisi anlamına gelmediğini vurguluyor. Ona göre asıl önemli olan, yaşam boyu sosyal ilişkileri korumak ve dostlukları canlı tutmak.Margaux ise geleceğini “seçilmiş aileler” ve ortak yaşam alanları üzerinden kurguluyor. Kooperatif tipi konutlar ve güçlü komşuluk ilişkileriyle, biyolojik bağlara dayanmayan ama dayanışma içeren bir yaşam hayal ettiğini söylüyor.

İsviçre’de bazı kadınlar neden çocuk sahibi olmamayı tercih ediyor?

Karin Keller-Sutter, İsviçre’nin bir yıllık Federal Başkanlık dönemini geride bırakırken, yılı ne felaket olarak ne de sorunsuz bir dönem olarak tanımlamak mümkün. Görev süresi özellikle ABD ile yaşanan gümrük anlaşmazlığı nedeniyle zorlu geçti. 

Karin Keller-Sutter’in 2025 bilançosu

Yılın başında medyada “güç onunla” manşetleriyle övülen Keller-Sutter, ulusal bayram gününde yaşanan gelişmelerle sert bir düşüş yaşadı. İsviçre’nin ABD ile üzerinde uzlaştığı yüzde 10’luk gümrük indirimi yerine yüzde 39’luk bir tarife artışıyla karşı karşıya kalması, üstelik bu sonucun ABD Başkanı ile yapılan başarısız bir telefon görüşmesinin ardından gelmesi, eleştirilerin odağına yerleşti. Keller-Sutter’in temmuz ayında “Trump’a bir şekilde erişim sağladım” açıklaması da bu bağlamda geri tepti.Siyaset bilimci Adrian Vatter, Keller-Sutter’in ne bir “gizli yönlendirici” ne de “tamamen başarısız” olarak tanımlanabileceğini, her iki uç yorumun da abartılı olduğunu belirtiyor. Nisan ayında medyanın onu “Trump’la konuşabilen siyasetçi” olarak yücelttiğini, temmuz sonunda ise tüm sorumluluğun ona yüklendiğini hatırlatan Vatter, yaşananların İsviçre siyasetinde giderek artan duygusallaşma ve kişiselleşmenin bir yansıması olduğunu söylüyor. Keller-Sutter ise anlaşmanın temmuz başında Federal Konsey tarafından onaylandığını hatırlatarak hayal kırıklığını dile getiriyor.Dış politikadaki bu dalgalanmalara rağmen Keller-Sutter, Federal Konsey içinde güçlü bir figür olmayı sürdürüyor. Parti meslektaşı Thierry Burkart, onun Konsey’in daha birlik içinde hareket etmesine önemli katkı sağladığını ifade ediyor. Eski FDP Başkanı Burkart’a göre Keller-Sutter, İsviçre’yi zor bir jeopolitik dönemden başarıyla geçirdi ve genel değerlendirme olumlu.Başkanlık yılı boyunca Keller-Sutter’in en dikkat çeken yönü kararlılığı oldu. UBS’nin yoğun lobi faaliyetlerine rağmen büyük bankalara daha sıkı düzenlemeler getirme planından geri adım atmadı. Maliye politikasında ise borç freninin korunması ve bütçe rahatlatma paketinin hayata geçirilmesi için ısrarcı bir tutum sergiledi. SP Ulusal Konsey üyesi Sarah Wyss, UBS meselesinde gösterdiği duruşu olumlu bulurken, federal bütçe konusunda gereksiz panik yarattığını savunarak yılın karma bir bilanço ile kapandığını belirtiyor.Sonuç olarak Keller-Sutter’in başkanlık yılı ne tamamen başarısız ne de sorunsuz geçti. Ancak kesin olan bir şey var: Geride bıraktığı dönem, İsviçre siyasetinin merkezinde yer alan bir figür olarak onun için oldukça zorlu bir yıl oldu.

İsviçre’nin Federal Başkanı Keller-Sutter zorlu bir yılı geride bıraktı

Federal Vergi İdaresi’nin 2025 yılı için hazırladığı güncel veriler, aynı gelir ve aynı aile yapısına sahip hanelerin farklı bölgelerde yüzde 90’a varan oranda daha az vergi ödeyebildiğini gösteriyor.

İsviçre’de vergi uçurumu

Bu nedenle vergi açısından en avantajlı yerleşim yeri herkes için aynı değil; gelir düzeyi, medeni durum ve hane tipi değiştikçe öne çıkan belediyeler de farklılaşıyor. Hazırlanan interaktif vergi haritası, 20 hane modeli ve 27 gelir sınıfı üzerinden kişiye özel bir karşılaştırma yapma imkânı sunuyor.Orta gelirli aileler için en düşük vergi yükü Zug kantonunda görülüyor. Örneğin, iki çocuklu ve toplam 150 bin frank gelir elde eden bir çift, Baar’da gelirinin yalnızca yüzde 1,44’ünü vergi olarak ödüyor. Aynı aile Neuchâtel kantonundaki Les Verrières’de yüzde 13,57 vergi ödemek zorunda kalıyor. Bu fark, yıllık 18 bin franktan fazla bir tasarruf anlamına geliyor. Zug kantonundaki Baar, Zug, Walchwil, Cham, Hünenberg, Oberägeri, Steinhausen ve Unterägeri gibi belediyeler düşük vergi oranlarıyla listenin üst sıralarında yer alıyor.Yüksek gelir gruplarında tablo değişiyor. 400 bin frank ve üzeri gelire sahip aileler için en avantajlı belediye Freienbach (SZ) olarak öne çıkıyor. Bekârlar için bu eşik 150 bin frank seviyesine kadar düşüyor. Bir milyon frank kazanan iki çocuklu bir aile, Lausanne ve çevresindeki Vaud belediyelerinde yaklaşık 364 bin frank vergi öderken, Freienbach’ta bu tutar 167 bin frank civarında kalıyor. Bu fark, yüksek gelir gruplarında taşınmanın finansal etkisini daha da belirgin hale getiriyor.Düşük gelirli haneler açısından ise birçok kanton, belirli bir seviyeye kadar geliri tamamen vergiden muaf tutuyor. İki çocuklu bir çift, 60 bin frank gelire kadar Basel-Stadt, Baselland, Schwyz, Zug, St. Gallen ve Graubünden kantonlarında hiç gelir vergisi ödemiyor. Zug’da bu muafiyet 100 bin frank gelire kadar devam ediyor. Buna karşın vergi politikalarının sosyal etkileri kantonlar arasında farklılık gösteriyor. Genf, alt gelir grupları için nispeten uygun bir vergi yapısına sahipken, yüksek gelirlerde daha agresif bir vergi uyguluyor. Appenzell Innerrhoden ise zenginler için düşük, düşük gelir grupları için görece yüksek vergi yüküyle dikkat çekiyor. Bern kantonu ise hemen her gelir seviyesinde yüksek vergi uygulayan bölgelerden biri. Zug ise tüm gelir gruplarında düşük vergi politikasıyla öne çıkıyor. Ayrıca Zug’da kiracıların kira bedelinin yüzde 30’unu (en fazla 10.800 frank) vergiden düşebilmesi ve 2026’dan itibaren kantonun hastane masraflarının büyük kısmını üstlenmesi nedeniyle sağlık primlerinde yüzde 15’lik bir düşüş bekleniyor.Vergi cennetleri düşük gelirli haneler için her zaman avantajlı değil. Vergi tasarrufu sağlansa bile yüksek kira seviyeleri nedeniyle toplam yaşam maliyeti artabiliyor. Bu nedenle yüksek vergili bölgeler, düşük kiralar sayesinde düşük gelir grupları için çoğu zaman daha ekonomik bir seçenek haline geliyor.Hesaplamalarda belediye, kanton ve federal gelir vergileri ile kanunen zorunlu, belge gerektirmeyen standart indirimler dikkate alınıyor. Kilise vergisi, servet vergisi, diğer yerel ücret ve harçlar ile gerçek maliyete bağlı indirimler hesaplamaya dahil edilmiyor. Bu nedenle bireysel vergi yükü değişiklik gösterebilse de belediyeler arası karşılaştırmayı önemli ölçüde etkilemiyor. Teorik olarak en yüksek vergi yükü, Bern kantonundaki Schelten’de 100 milyon frank gelir elde eden bir emekli için yüzde 45 olarak hesaplanıyor; ancak bu gelir düzeyine sahip bir kişinin böyle bir belediyede yaşaması gerçekçi görülmüyor.

İsviçre’de gelir vergisi oranı, belediyelere göre değişiyor

Yeni yıl kutlamalarının sona ermesiyle birlikte milyonlarca Noel ağacı için yolun sonu görünüyor. Işıklar sökülüyor, süsler kaldırılıyor ve iğneleri dökülmeye başlayan ağaçlar çöpe atılıyor. Ancak uzmanlara göre bu süreç, sanılandan çok daha ciddi çevresel sonuçlar doğuruyor.

Ağaç atığı

The Nature Conservancy’nin verilerine göre, her yıl yaklaşık 10 milyon canlı Noel ağacı çöplüklere gönderiliyor. Düzenli depolama sahalarında üzerleri toprakla kaplanan bu ağaçlar, orman zemininin aksine oksijenli ortamda değil, oksijensiz koşullarda ayrışıyor.Bu tür ayrışma hem son derece yavaş ilerliyor hem de metan ve karbondioksit gibi güçlü sera gazlarının açığa çıkmasına neden oluyor. Uzmanlar, bu gazların yeraltı sularını kirletme riski de taşıdığına dikkat çekiyor. Bir ağacın çöplükte tamamen parçalanması yıllar sürebiliyor.Oysa Noel ağacından kurtulmanın çevreye zarar vermeyen, hatta doğaya katkı sağlayan alternatifleri bulunuyor. Bu yöntemlere geçmeden önce, ağacın üzerindeki tüm süslerin, simlerin ve yapay kar kaplamalarının mutlaka çıkarılması gerekiyor.<h3>Bahçede ve kentte kompost olarak değerlendirme</h3>Ağacınızı kesip parçalara ayırabiliyorsanız, dallarını bahçenize sererek doğal bir yalıtım tabakası oluşturabilirsiniz. Bu yöntem, kış aylarında donma ve çözülme döngülerinde soğanlı ve çok yıllık bitkilerin köklerinin yüzeye çıkmasını önlemeye yardımcı olur.İlkbahar geldiğinde, kırılgan dallar ve gövdeler daha küçük parçalara ayrılarak toprağa karışmaya bırakılabilir. Çam iğnelerinin toprağın pH seviyesini ciddi biçimde düşürmediği ve bitkiler için risk oluşturmadığı belirtiliyor.Ağacı kendiniz parçalayamıyorsanız, birçok belediye ve hayır kurumu Noel ağaçlarını toplayarak komposta dönüştürüyor. Öğütülen ağaçlar, parklar ve yeşil alanların bakımında kullanılıyor. Paris’te belediye, şehir genelinde kurulan toplama noktalarından ağaçları alarak bunları kentin yeşil alanlarına yayıyor.<h3>Yaban hayatı için doğal barınak</h3>Noel ağaçları, yaban hayatı için de önemli bir sığınak işlevi görebilir. Büyük bir göleti olanlar, ağacı suya batırarak balıklar için korunaklı alanlar oluşturabilir.Bahçesi olanlar ise ağacı ayağıyla birlikte dışarı çıkararak, rüzgâra karşı sabitleyebilir. Göç etmeyen kuşlar bu ağaçların dallarında yuvalanabiliyor. Bir dala asılacak yemlik, kuşların ilgisini daha da artırabiliyor.Bahçede yer yoksa, ağacı gözden uzak bir köşeye yatırmak bile kuşlar ve küçük hayvanlar için güvenli bir barınak sağlayabiliyor.<h3>Kıyı erozyonuna karşı doğal çözüm</h3>Kesilmiş Noel ağaçları, kıyı erozyonuyla mücadelede de kullanılıyor. Sahillere dikilen ya da gömülen ağaçlar, rüzgârın taşıdığı kumu dallar arasında tutarak kumulların yeniden oluşmasına katkı sağlıyor.Deniz seviyesinin yükselmesiyle birlikte artan sel riskine karşı, kumulların güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Uzmanlar, bu alanların aynı zamanda “mavi karbon” ekosistemleri olduğunu ve birim alanda ormanlardan daha fazla karbon depoladığını vurguluyor. Sanayi Devrimi’nden bu yana küresel karbon emisyonlarının yaklaşık üçte birinin bu ekosistemlerde tutulduğu belirtiliyor.Birleşik Krallık’ta Beach Guardian gibi kuruluşlar, her yıl gönüllülerle birlikte Noel ağaçlarını kıyılara taşıyarak bu çalışmalara destek veriyor.<h3>Özel toplama kampanyaları ve bağışlar</h3>Bazı bölgelerde tatil sonrasında özel Noel ağacı toplama kampanyaları düzenleniyor. Bu ağaçlar, hem erozyonla mücadelede hem de yaban hayatı için barınak oluşturmakta kullanılıyor. Hayvanat bahçeleri de atılmış ağaçları zenginleştirme programlarına dahil ediyor; ancak süsleme telleri nedeniyle genellikle ağaçlar doğrudan satıcılardan temin ediliyor.Ayrıca Noel ağaçları yerel çiftliklere bağışlanabiliyor. Pek çok çiftlik, hayvan yemi olarak bu bağışları kabul ediyor. Örneğin Londra’daki Kentish Town City Farm, topladığı ağaçları keçilerini beslemek için kullanıyor. Bu ağaçların yalnızca besleyici değil, aynı zamanda doğal bir parazit giderici etki sağladığı da düşünülüyor.

Milyonlarca Noel ağacı çöpe gidiyor

İsviçre’de grip vakaları yılın son haftasında yeniden keskin bir artış gösterdi. Federal Sağlık Dairesi’nin (BAG) verilerine göre, İsviçre ve Lihtenştayn’da bir hafta içinde 2900 laboratuvar doğrulamalı influenza vakası kaydedildi. 

Basel maske zorunluluğu getirdi

Bu rakam, bir önceki haftaya kıyasla yaklaşık yüzde 22’lik bir artışa işaret ediyor. Grip dalgasının bu yıl olağan sezondan daha erken başlaması ve geçen yıla göre neredeyse iki kat daha fazla vaka görülmesi, sağlık kurumlarında dikkatli bir hazırlık gerektiriyor.BAG, Noel sonrası dönemde 100.000 kişi başına 31,9 vaka tespit edildiğini bildiriyor. Bu değer, grip sezonunun henüz ortasında olunmasına rağmen yüksek bir yayılım hızına işaret ediyor. Grafikler, 2025 boyunca dalgalı seyreden influenza aktivitesinin Aralık ayı itibarıyla belirgin bir ivme kazandığını ortaya koyuyor.<h2>Kantonlar arasında büyük farklar: Basel-Stadt zirvede</h2>Ülke genelinde vaka dağılımı oldukça heterojen. En yüksek oran Basel-Stadt’ta kaydedildi; burada 100.000 kişi başına 59,59 vaka bildirildi. Jura (53,45) ve Schaffhausen (51,88) kantonları da yüksek insidans değerleriyle dikkat çekiyor. Buna karşılık Obwalden (5,04), Appenzell Innerrhoden (5,98) ve Appenzell Ausserrhoden (12,34) gibi kantonlarda grip aktivitesi oldukça düşük seviyede.Bu farklılıklar, hem nüfus yoğunluğu hem de bölgesel dolaşım dinamiklerinin grip yayılımında belirleyici olduğunu gösteriyor.<h2>Zürih’te hasta sayısı ikiye katlandı</h2>Üniversite Hastanesi Zürih (USZ), geçen yıla kıyasla iki kat daha fazla influenza hastası kabul ettiğini doğruladı. Buna rağmen hastane yönetimi, kapasite açısından şu anda bir sıkışıklık yaşanmadığını belirtiyor. USZ, artan hasta akışına hazırlıklı olduklarını, ağır vaka sayısının ise şimdilik düşük seyrettiğini aktarıyor. Ancak uzmanlar, grip dalgasının henüz zirveye ulaşmadığını ve önümüzdeki haftalarda tabloyun değişebileceğini vurguluyor.<h2>Bern’de yoğunluk yüksek, virüs çeşitliliği daha da yüksek</h2>Bern’deki Inselspital de grip vakalarında belirgin bir artış bildiriyor. Hastane, bu yılki grip dalgasının önceki iki sezona göre yaklaşık iki hafta daha erken başladığını belirtiyor. Influenza’nın yanı sıra RSV, SARS-CoV-2, metapnömovirüs, parainfluenza ve diğer soğuk algınlığı virüslerinin eşzamanlı dolaşımı, acil servislerdeki hasta yoğunluğunu daha da artırıyor.Buna rağmen Inselspital, yatak kapasitesinde kritik bir sıkışma olmadığını, mevcut durumun tipik bir grip sezonu yüküyle uyumlu olduğunu ifade ediyor.<h2>Basel’de hastaneye yatışlar dört kat arttı – maske zorunluluğu geri döndü</h2>En dramatik tablo ise Basel’de görülüyor. Üniversite Hastanesi Basel, Aralık ayı boyunca geçmiş yıllara kıyasla dört kat daha fazla grip kaynaklı hastaneye yatış gerçekleştiğini açıkladı. Özellikle Noel ve hemen sonrasındaki günlerde başvuruların hızla arttığı belirtiliyor.Bu nedenle hastane yönetimi, personeli ve hastaları korumak amacıyla maske zorunluluğu uygulamasını yeniden devreye soktu. Basel, bu adımı atan ilk büyük kanton olurken, Bern’de de benzer bir uygulama yürürlükte. Zürih ise şimdilik maske zorunluluğu getirmediğini, ancak durumu yakından izlediğini duyurdu.<h2>Erken ve güçlü bir grip sezonu</h2>Uzmanlar, bu yılki grip dalgasının erken başlamasını ve hızlı yayılmasını birkaç faktöre bağlıyor:<ul><li>Kış aylarında artan sosyal temaslar,</li><li>Birden fazla solunum yolu virüsünün eşzamanlı dolaşımı,</li><li>Toplumdaki bağışıklık seviyelerinin önceki yıllara göre değişken olması.</li></ul>BAG, önümüzdeki haftalarda vaka sayılarının daha da artabileceğini, grip sezonunun henüz zirve noktasına ulaşmadığını belirtiyor.

İsviçre’de grip vakaları nedeniyle hastanelerde yoğunluk arttı

İklim krizinin etkileri Avrupa’daki kayak merkezlerinde her geçen yıl daha belirgin hale geliyor. Artan sıcaklıklar ve azalan kar yağışı, pek çok kış turizmi merkezini yalnızca kayak odaklı iş modellerini yeniden değerlendirmeye zorluyor.

Karlar eriyor

Milano-Cortina’da 6 Şubat’ta başlayacak Kış Olimpiyatları’na sayılı haftalar kala, “Dolomitlerin incisi” olarak bilinen bölgenin yamaçları şu an karla kaplı. Ancak bu tablo, her sezon için geçerli olmuyor. Isınan iklim koşulları nedeniyle kar örtüsü artık çoğu bölgede yalnızca pistlerle sınırlı kalıyor ve bu alanlarda dahi çoğunlukla yapay kar üretimine ihtiyaç duyuluyor.Yapay kar kullanımı ise hem çevresel hem ekonomik yükler doğuruyor. Artan maliyetler, kayak geçiş ücretlerine yansırken kış sporları birçok Avrupalı için giderek daha pahalı ve erişilmesi zor bir aktiviteye dönüşüyor.<h3>Kış Olimpiyatları da iklim değişikliğinden etkileniyor</h3>İtalya’nın Belluno ilindeki ünlü kayak merkezleri de dahil olmak üzere Alp kuşağının tamamı, daha seyrek kar yağışları ve yükselen sıcaklıklarla karşı karşıya. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), küresel ısınmanın büyük ölçüde fosil yakıt kullanımından kaynaklandığını ve Kış Olimpiyatları’nı doğrudan etkilediğini artık resmen kabul ediyor.Bu durum, Olimpiyatlara ev sahipliği yapabilecek bölgelerin geleceğini de belirsiz hale getiriyor. 1924’ten bu yana Kış Olimpiyatları 21 farklı bölgede düzenlendi. Ancak Kanada’daki Waterloo Üniversitesi araştırmacılarının 2021’de yayımladığı bir çalışmaya göre, güçlü iklim önlemleri alınmazsa yüzyıl ortasına gelindiğinde bu bölgelerden yalnızca dördü oyunlar için uygun koşullara sahip olacak.Bu şehirler ABD’de Lake Placid, Norveç’te Lillehammer ve Oslo ile Japonya’daki Sapporo olarak sıralanıyor. Araştırmaya göre küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 4 derece artması halinde, 2050’den sonra diğer tüm bölgelerde Kış Olimpiyatları düzenlemek mümkün olmayacak. 2080’de ise bu koşulları yalnızca Japonya sağlayabilecek.Paris Anlaşması’nın tam olarak uygulanması ve küresel ısınmanın 2 dereceyle sınırlandırılması durumunda bile, 2050’de sadece dokuz Olimpiyat kenti bu etkinliğe ev sahipliği yapabilecek; bu sayı 2080’de sekize düşecek.<h3>Avrupa’nın kayak ekonomisi baskı altında</h3>Kış Olimpiyatları birkaç haftayla sınırlı olsa da, geçimini kayak turizminden sağlayan bölgeler için iklim krizinin etkileri yıl boyunca hissediliyor. Avrupa kış turizmi sektörü 2022’de yaklaşık 180 milyar euro gelir elde etti. Alp Dağları yalnızca bu ekonominin merkezi değil, aynı zamanda kıtanın en önemli su rezervlerini ve zengin biyolojik çeşitliliğini barındırıyor.AB’nin Alpler için hazırladığı eylem planına göre, bölge yaklaşık 80 milyon kişiye ev sahipliği yapıyor ve Almanya, Fransa, İtalya, Avusturya ve Slovenya’daki 48 bölgeyi kapsıyor. İsviçre ve Lihtenştayn da bu alanın parçası.Statista’nın 2020/21 verilerine göre Avrupa’da en fazla kayak merkezine sahip ülke 498 tesisle Almanya. İtalya 349, Fransa ise 317 merkezle onu takip ediyor. İlk 10’daki diğer ülkeler arasında Avusturya, İsveç, Norveç, İsviçre, Finlandiya, Slovenya ve İspanya yer alıyor.Nature Climate Change dergisinde yayımlanan 2023 tarihli bir araştırma, Avrupa’daki 2.234 kayak merkezinin yüzde 53’ünün, sıcaklıkların 2 derece artması halinde ciddi kar yetersizliği riskiyle karşı karşıya kalacağını ortaya koyuyor. Fransız Alpleri’nde tesislerin üçte biri, Pireneler’de ise neredeyse yüzde 90’ı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.Küresel sıcaklık artışı 4 dereceye ulaştığında ise Avrupa’daki kayak merkezlerinin yüzde 98’inin faaliyet gösteremeyeceği öngörülüyor.<h3>Yapay kar çözüm mü, yeni bir sorun mu?</h3>Birçok tesis çözümü yapay karda arıyor. Ancak OECD’nin ortaya koyduğu “yüz gün kuralına” göre, ekonomik sürdürülebilirlik için bir kayak merkezinin yılda en az 100 gün açık kalması ve yaklaşık 30 santimetre doğal kar örtüsüne sahip olması gerekiyor.AGI ajansına göre, bir kilometre uzunluğunda ve 50 metre genişliğindeki bir pistte yapay kar üretmenin maliyeti 30 ila 40 bin euro arasında değişiyor. Metreküp başına maliyet ise 2 ila 3,8 euro seviyesinde.Fransız araştırma enstitüsü Inrae’den François Hugues, yapay karın işletme maliyetleri içinde görece düşük bir paya sahip olduğunu ancak su kaynakları üzerindeki baskının ciddi bir çevresel sorun yarattığını vurguluyor. Gerekli suyu sağlamak için inşa edilen yapay göllerin hem maliyeti hem de ekosistem üzerindeki etkileri dikkat çekiyor.WWF’ye göre bir hektarlık pistte temel kar tabakası oluşturmak için en az 1 milyon litre su gerekiyor. Yapay kar sistemlerinin tükettiği enerji de sera gazı salımlarını artırarak iklim krizini derinleştiriyor. Reuters’a göre Alp kayak merkezlerinin yapay karla desteklenmesi yılda yaklaşık 600 GWh enerji tüketimine yol açıyor.<h3>Kayak giderek pahalılaşıyor</h3>Artan maliyetler doğrudan tüketiciye yansıyor. 2015’ten bu yana Avrupa’da kayak harcamaları ortalama yüzde 34,8 arttı. En büyük artışlar İsviçre, Avusturya ve İtalya’da görüldü.Dolomitler’deki Dolomiti Superski geçiş ücreti 2021’de 67 euro iken bugün 86 euroya çıktı. Roccaraso’da fiyatlar 47 eurodan 60 euroya, Livigno’da ise 52 eurodan 72 euroya yükseldi.Lozan Üniversitesi’nden Christophe Clivaz’a göre kayak, giderek daha fazla “zenginlerin sporu” haline geliyor. Artan ekipman, konaklama ve ulaşım masrafları, özellikle kalabalık aileler için kayak tatilini erişilemez kılıyor.François Hugues ise gelecekte kar garantisi olan Alp bölgelerinin daha uzak ülkelerden varlıklı turistleri çekeceğini, bunun ekonomik fayda sağlasa bile artan seyahatlerin sera gazı salımlarını yükselterek iklim krizini daha da hızlandıracağını belirtiyor.

İklim krizi Avrupa’daki kayak merkezlerini zorluyor

Crans-Montana’da yılbaşı gecesi yaşanan ve en az 40 kişinin ölümüne, 100’den fazla kişinin yaralanmasına yol açan yangın, İsviçre’nin afet hazırlığına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. 

Avrupa desteği gündemde

Ülkenin sağlık sistemi, yüksek standartlarına rağmen, büyük ölçekli bir kriz anında ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. Uzmanlar yıllardır uyarıyordu: İsviçre, büyük çaplı felaket senaryolarına karşı hazırlığını sistematik biçimde geri plana itti.<h2>Kriz anında kapasite sınırları hızla aşıldı</h2>Crans-Montana’daki yangın sonrası ağır yaralıların kısa sürede farklı kantonlara dağıtılması, İsviçre’nin bölgesel sağlık altyapısının büyük bir felaketi tek başına karşılayamayacağını gözler önüne serdi. Olaydan sonra Wallis kantonundaki hastaneler hızla doldu; ağır yanık vakaları Bern, Lausanne, Cenevre ve Zürih’e taşındı. Bu durum, ülkenin merkezi bir kriz koordinasyon mekanizmasına duyduğu ihtiyacı yeniden gündeme getirdi.Katastrof tıbbı uzmanları, İsviçre’nin sağlık sisteminin günlük operasyonlarda son derece verimli olduğunu, ancak bu verimliliğin kriz anlarında dezavantaja dönüştüğünü belirtiyor. Hastanelerin çoğu, maliyet baskısı nedeniyle minimum yatak kapasitesi ve optimize edilmiş personel planlaması ile çalışıyor. Bu da ani bir hasta akınında sistemin hızla zorlanmasına yol açıyor.<h2>Uzmanlar yıllardır uyarıyordu: “Bu bir sürpriz değil”</h2>Crans-Montana’daki felaket, uzmanların uzun süredir dile getirdiği bir sorunu görünür kıldı. Katastrof tıbbı alanında çalışan akademisyenler ve sağlık yöneticileri, İsviçre’nin:<ul><li>büyük ölçekli yangınlar,</li><li>terör saldırıları,</li><li>kimyasal kazalar,</li><li>doğal afetler</li></ul>gibi senaryolara karşı ulusal düzeyde yetersiz hazırlık yaptığını defalarca rapor etmişti.Özellikle pandemi sonrası yapılan değerlendirmelerde, ülkenin kriz yönetimi kapasitesinin “parçalı, kantonlara bölünmüş ve koordinasyon açısından zayıf” olduğu vurgulanmıştı. Ancak bu uyarıların önemli bir kısmı siyasi öncelikler arasında geri planda kaldı.<h2>Avrupa’dan destek ihtiyacı: “Kendi başımıza yetemeyiz”</h2>Crans-Montana’daki yangın sonrası ağır yaralıların tedavisi için İsviçre’nin komşu ülkelerle temas kurduğu biliniyor. Yanık tedavisi, yoğun bakım yatakları ve uzman personel açısından İsviçre’nin kapasitesi sınırlı. Avrupa’daki birçok ülke gibi İsviçre de büyük felaketlerde uluslararası dayanışmaya bağımlı.Uzmanlara göre bu durum, ülkenin “her koşulda kendi kendine yetebileceği” yönündeki geleneksel anlayışla çelişiyor. Katastrof tıbbı uzmanları, İsviçre’nin Avrupa Birliği’nin sivil koruma mekanizmalarına daha güçlü şekilde entegre olması gerektiğini savunuyor.<h2>Siyasi tartışma büyüyor: “Afet hazırlığı yıllardır ihmal edildi”</h2>Felaketin ardından Bern’de siyasi tartışmalar hız kazandı. Muhalefet partileri, federal hükümeti ve kantonları “yanlış risk değerlendirmesi yapmakla” suçluyor. Onlara göre İsviçre, düşük ihtimalli ama yüksek etkili olaylara karşı hazırlığını sistematik biçimde küçümsedi.Hükümet ise mevcut sistemin güçlü yönlerine dikkat çekiyor ve Crans-Montana’daki hızlı müdahaleyi örnek gösteriyor. Ancak uzmanlar, olayın büyüklüğünün “şans eseri daha kötüye gitmediğini” vurguluyor.<h2>Gelecek için ne yapılmalı?</h2>Crans-Montana’daki trajedi, İsviçre’nin afet hazırlığını yeniden şekillendirmesi gerektiğini açıkça ortaya koydu. Uzmanlara göre atılması gereken adımlar şunlar:<ul><li>Ulusal düzeyde merkezi bir kriz koordinasyon yapısının güçlendirilmesi,</li><li>Hastanelerde minimum kapasite standartlarının yeniden tanımlanması,</li><li>Yanık tedavisi ve yoğun bakım altyapısının genişletilmesi,</li><li>Kantonlar arası iletişim ve lojistik zincirinin modernize edilmesi,</li><li>Avrupa ile ortak afet senaryoları ve tatbikatlarının artırılması.</li></ul>Crans-Montana’daki yangın, yalnızca bir güvenlik ve altyapı sorunu değil; aynı zamanda İsviçre’nin krizlere karşı ne kadar hazırlıklı olması gerektiğine dair ulusal bir uyarı niteliği taşıyor.

Crans-Montana felaketi İsviçre’nin afet hazırlığını sorgulattı

İsviçre’de 2026 yılı, birçok hane için yeni mali yükler getiriyor. Sağlık sigortası primlerinden posta ücretlerine ve bölgesel toplu taşımaya kadar çeşitli alanlarda fiyat artışları öngörülürken, elektrik fiyatlarında düşüş ve bazı tüketim ürünlerinde gevşeme bekleniyor.

Primler, posta ve ulaşım ücretleri zamlanıyor

Ekonomik görünüm, hem artan maliyetler hem de belirli alanlarda sağlanacak tasarruf imkânlarıyla karmaşık bir tablo sunuyor.<h2>Primler Yine Yükseliyor</h2>2026 başında sağlık sigortası primleri ülke genelinde ortalama %4,4 oranında artacak. Bu artış, yetişkin bir sigortalı için aylık yaklaşık 16 frank ek maliyet anlamına geliyor.<ul><li>En yüksek artış: Tessin ve Wallis</li><li>En dikkat çekici düşüş: Zug – primlerde %14,7 azalma</li></ul>Yeni artış, 2025’e kıyasla daha düşük gerçekleşse de, prim yükü haneler üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.<h2>Posta Gönderilerinde Ek Ücret</h2>İsviçre Postası, 2026 itibarıyla paket ücretlerinde artışa gidiyor.<ul><li>Economy paketler: +50 Rappen</li><li>Uluslararası küçük gönderiler: +50 Rappen</li></ul>Bununla birlikte Posta, yılın ilk iki ayında dijital kanallardan gönderilen paketler için 5 franklık değer kredisi sunarak maliyet artışını kısmen dengelemeyi hedefliyor.<h2>Toplu Taşıma ve Uçak Biletleri</h2>SBB genel bir fiyat artışı açıklamasa da, bölgesel tarifelerde değişiklikler devreye giriyor.<h3>Zürich (ZVV): Ortalama +%2,1</h3><ul><li>Aylık abonmanlar</li><li>Günlük biletler</li><li>Bazı bölgesel hatlar</li></ul>Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), artan işletme maliyetleri nedeniyle uçak bileti fiyatlarında da yükseliş bekliyor. Yakıt, bakım ve personel giderlerindeki artışın bilet fiyatlarına yansıması öngörülüyor.<h2>Tüketim Mallarında Baskı: Elektronik Ürünler Zamlanabilir</h2>2026’da bazı tüketim mallarında fiyat artışı riski bulunuyor.<ul><li>AB’nin yeni CO₂ düzenlemeleri, ithalat maliyetlerini artıracak.</li><li>Elektronik ürünlerde (akıllı telefon, bilgisayar vb.) fiyat artışı bekleniyor.</li><li>Nedeni: Yapay zekâ şirketlerinin DRAM ve diğer kritik bileşenleri büyük miktarlarda satın alması, arzı daraltması.</li></ul>Bu gelişmeler, teknoloji ürünlerinde fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine yol açabilir.<h2>Elektrik Fiyatlarında Düşüş</h2>Federal Elektrik Komisyonu’na göre 2026’da elektrik fiyatları ülke genelinde ortalama %4 oranında düşecek.
Ancak fiyatlar kantonlar arasında ciddi farklılık gösterebileceği için tüm haneler aynı ölçüde fayda sağlamayabilir.<h2>Aşı Ücretlerinde Rahatlama</h2>2026’dan itibaren grip, Hepatit B ve HPV gibi birçok aşının ücreti, franchise dolmadan da yalnızca Selbstbehalt kapsamında ödenecek. Bu düzenleme, özellikle aileler için önemli bir mali kolaylık sağlayacak.<h2>Kahve Fiyatlarında Düşüş Beklentisi</h2>Dünya Bankası, 2026’da içecek kategorisinde fiyat düşüşü öngörüyor.<ul><li>Kahve üretim bölgelerinde olumlu hava koşulları</li><li>Tarım ürünlerinde son aylarda yaşanan fiyat gevşemesi</li></ul>Ancak bu düşüşün perakende fiyatlara ne ölçüde yansıyacağı, tedarik zincirindeki maliyetlere bağlı olacak.<h2>Genel Değerlendirme</h2>2026, İsviçre’de hem artan maliyetlerin hem de belirli alanlarda sağlanacak tasarrufların bir arada görüleceği bir yıl olacak. Sağlık sigortası primleri, posta ücretleri ve elektronik ürünlerdeki olası artışlar haneleri zorlayabilirken, elektrik fiyatlarındaki düşüş ve aşı maliyetlerindeki düzenlemeler bütçelere bir miktar nefes aldıracak.

Primler artıyor, elektrik ucuzluyor: 2026’nın kazananları ve kaybedenleri

Crans-Montana’daki Le Constellation barında yılbaşı gecesi çıkan yangın modern İsviçre tarihinin en ağır toplu can kayıplarından biri olarak kayıtlara geçti. Ülke, geçmişte de çok sayıda büyük felaketle sarsılmıştı. İşte İsviçre’nin en fazla can kaybına yol açan trajedileri.

Goldau’dan Crans-Montana’ya en büyük felaketler

<h2>Crans-Montana Yangını (2026) – En az 47 ölü</h2>1 Ocak 2026 gecesi Crans-Montana’daki Le Constellation adlı barda çıkan yangın, yılbaşı kutlamalarını bir anda kâbusa çevirdi. Alevler kısa sürede tüm mekânı sardı, içerideki dar kaçış yolları nedeniyle çok sayıda kişi dışarı çıkamadı. En az 47 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 100 kişi yaralandı. Olay, uluslararası basında da geniş yer buldu ve İsviçre’nin en ağır felaketleri arasına girdi.<h2>İsviçre’nin En Ağır Felaketleri</h2><h2>1. Goldau Heyelanı (1806) – 457 ölü</h2>2 Eylül 1806’da Rossberg yamaçlarında haftalar süren yağışların ardından devasa bir kütle kaydı. Yaklaşık 40 milyon m³ kaya ve toprak, Goldau, Röthen ve Buosingen/Lauerz bölgelerini saniyeler içinde yuttu.<ul><li>457 kişi hayatını kaybetti.</li><li>Köyler tamamen yok oldu.</li><li>Lauerzersee’de dev dalgalar oluştu, bölgenin coğrafyası kalıcı olarak değişti.</li></ul>Bu olay, İsviçre tarihinin en ölümcül doğal afeti olarak kabul ediliyor.<h2>2. Elm Heyelanı (1881) – 114 ölü</h2>11 Eylül 1881’de Elm’deki Tschingelberg yamaçları, yıllarca süren hatalı şist madenciliği nedeniyle zayıflamıştı. Aşırı yağışların ardından milyonlarca m³ kaya büyük bir gürültüyle vadiye çöktü.<ul><li>114 kişi öldü.</li><li>83 bina yok oldu.</li><li>90 hektarlık alan tamamen tahrip edildi.</li></ul>Felaketin en çarpıcı yönlerinden biri, karşı yamaca toplanan meraklıların da heyelan altında kalmasıydı.<h2>3. Mattmark Buzul Felaketi (1965) – 88 ölü</h2>30 Ağustos 1965’te Allalingletscher’den kopan dev bir buz kütlesi, Mattmark baraj inşaatındaki işçi kampının üzerine düştü.<ul><li>88 işçi öldü, çoğu İtalyan göçmen işçiydi.</li><li>Hiç kimse sağ kurtarılamadı.</li></ul>Olay, İsviçre’de iş güvenliği standartlarının yeniden ele alınmasına yol açtı ve Suva’nın denetim yetkileri genişletildi.<h2>4. Swissair Uçuş 306 Kazası (1963) – 80 ölü</h2>4 Eylül 1963’te Swissair’in SR 306 sefer sayılı uçağı, Zürih’ten kalkıştan kısa süre sonra Dürrenäsch yakınlarında düştü.<ul><li>80 kişi öldü (74 yolcu, 6 mürettebat).</li><li>Kazanın nedeni, kalkış sırasında aşırı ısınan frenlerin hidrolik sistemini ve kanat yapısını zayıflatmasıydı.</li></ul>Kazanın en trajik yönü, Humlikon köyünden 43 kişinin hayatını kaybetmesi ve köy nüfusunun beşte birinin yok olmasıydı.<h2>5. Münchenstein Tren Kazası (1891) – 73 ölü</h2>14 Haziran 1891’de Basel-Land bölgesindeki Birs Nehri üzerindeki demiryolu köprüsü, üzerinden geçen kalabalık bir trenin ağırlığına dayanamadı.<ul><li>73 kişi öldü, 170 kişi yaralandı.</li><li>İsviçre’nin en büyük tren kazası olarak tarihe geçti.</li></ul>Olaydan sonra ülkedeki tüm demiryolu köprüleri yeniden denetlendi ve güvenlik standartları köklü biçimde değiştirildi.<h2>6. Reckingen Çığ Felaketi (1970) – 30 ölü</h2>24 Şubat 1970’te aşırı kar yağışı ve rüzgâr birikimi nedeniyle Bächital bölgesinde büyük bir toz çığ meydana geldi.<ul><li>30 kişi öldü (19 asker, 11 sivil).</li><li>950 kişilik dev bir kurtarma operasyonu yürütüldü.</li></ul>Bu olay, İsviçre’nin en büyük çığ kurtarma operasyonu olarak kayıtlara geçti.<h2>7. Sierre Tüneli Otobüs Kazası (2012) – 28 ölü</h2>13 Mart 2012’de Belçikalı bir okul grubunu taşıyan otobüs, A9 üzerindeki Sierre Tüneli’nde beton duvara çarptı.<ul><li>28 kişi öldü, bunların 22’si çocuktu.</li><li>24 kişi yaralandı.</li></ul>Kaza, Avrupa’nın en ağır otobüs facialarından biri olarak kabul ediliyor ve tünel güvenliği ile otobüs standartları konusunda geniş tartışmalara yol açtı.<h2>Sonuç: Crans-Montana Yangını İsviçre Tarihindeki En Ağır Felaketler Arasında</h2>Crans-Montana’daki yangın, can kaybı açısından İsviçre’nin en büyük felaketleri arasında üst sıralara yerleşti. Ülke, geçmişte doğal afetlerden teknik kazalara kadar birçok trajedi yaşadı; her biri güvenlik standartlarının, risk yönetiminin ve kriz müdahalesinin yeniden değerlendirilmesine yol açtı.

İsviçre tarihinin en trajik 7 büyük felaketi 

Sosyal medyada son dönemde hızla popülerleşen “İskandinav uyku metodu”, özellikle birlikte uyuyan çiftlerin yaşadığı uyku problemlerine pratik bir çözüm sunduğu iddiasıyla gündemde. Farklı sıcaklık tercihleri, yorgan çekişmeleri ve bölünen uykular birçok ilişki için tanıdık sorunlar arasında yer alıyor.

Ayrı yorgan uyumu

Tek bir yorgan altında uyuyan iki kişinin, “ideal uyku sıcaklığı” konusunda tamamen zıt beklentilere sahip olması oldukça yaygın. Gecenin ilerleyen saatlerinde bir taraf sıcaktan bunalmışken, diğerinin üşümesi; battaniye kavgalarına, oda sıcaklığı tartışmalarına ve zamanla hem uykunun hem de ilişkinin yıpranmasına yol açabiliyor.İskandinav ülkelerinde yaygın olduğu belirtilen bu uyku yöntemi, TikTok ve benzeri platformlarda “yorgan sorununu bitiren çözüm” olarak sunuluyor. Peki bu yöntem gerçekten işe yarıyor mu?<h3>İskandinav uyku metodu neyi öneriyor?</h3>Bu yaklaşımda çiftler aynı yatakta uyumaya devam ediyor ancak ortak yorgan yerine herkes kendi yorganını ya da battaniyesini kullanıyor. Böylece fiziksel yakınlık korunurken, bireysel uyku konforundan ödün verilmemiş oluyor.Yöntem, adını aldığı İskandinav ülkelerinde çiftlerin kişisel alan ile yakınlık arasında kurduğu dengeyi yansıtıyor. Bu uygulamayı deneyen pek çok çift, özellikle İskandinavya dışında da uykularının belirgin biçimde iyileştiğini dile getiriyor.<h3>Bilimsel araştırmalar ne söylüyor?</h3>Sunshine Coast Üniversitesi araştırmacılarının The Conversation’da yayımlanan değerlendirmesine göre, çiftlerin birlikte uyumasına ilişkin çalışmalar genellikle yorgan paylaşımından çok; uyku ortamı, oda sıcaklığı, sessizlik, karanlık ve uyku alışkanlıkları gibi unsurlara odaklanıyor.“Tek yorgan mı, ayrı yorgan mı?” sorusunu doğrudan ele alan bilimsel araştırmalar bulunmadığı için, İskandinav uyku metodunun kesin bir bilimsel çözüm olduğu söylenemiyor. Ancak yöntem, sağlıklı uyku hijyeniyle örtüşen birçok unsuru barındırıyor. Bu da partner kaynaklı bazı uyku bölünmelerini azaltabileceğine işaret ediyor.Araştırmacılara göre vücudun biyolojik saati, uykuya geçiş sırasında çekirdek vücut sıcaklığını düşürüyor. Ancak bu süreç kişiden kişiye farklılık gösteriyor. Kullanılan yorganın ağırlığı ve kumaşı da cilt sıcaklığını etkileyerek uykuya dalma süresini ve uyku derinliğini değiştirebiliyor. Aşırı sıcak tutan yorganlar, vücut ısısını yükselterek uykunun kalitesini bozabiliyor.Yaş, vücut yapısı, hormonlar ve kişinin sabahçı mı yoksa gececi mi olduğu gibi faktörler, bir partnerin üşürken diğerinin neden terlediğini açıklayabiliyor. Kolay ısınan kişiler genellikle hafif ve nefes alabilen yorganları tercih ederken, üşüyenler daha kalın ve ısıyı hapseden seçeneklere yöneliyor. Ayrı yorgan kullanımı, bu bireysel tercihlere alan açıyor.<h3>Soğuk ayaklar ve sıcak basmaları</h3>Kadınlar ve erkekler arasında gece vücut sıcaklığının düzenlenmesinde de farklılıklar bulunabiliyor. Kadınların el ve ayaklarının cilt sıcaklığı çoğu zaman daha düşük oluyor; çünkü vücut, iç organların sıcaklığını korumaya öncelik veriyor. Bu durum, kadınların ayaklarını yorgan altına alma ihtiyacını, erkeklerin ise açıkta bırakabilmesini açıklıyor.Ayrıca kadınlar, gece en düşük vücut sıcaklığına erkeklere göre daha erken ulaşabiliyor. Menopoz döneminde yaşanan sıcak basmaları ve gece terlemeleri de uyku konforunu daha da zorlaştırabiliyor. Tüm bu fizyolojik farklar, ideal uyku sıcaklığı konusunda çiftler arasında görüş ayrılıklarına yol açabiliyor.<h3>Kadınlar daha kolay etkileniyor</h3>Uykusuzluk yaşayan kişiler için partnerin yatakta hareket etmesi, ses çıkarması ya da telefon kullanması gibi davranışlar da uykuyu kolayca bölebiliyor. Araştırmalar, kadınların bu tür etkenlerden erkeklere kıyasla daha sık rahatsız olduğunu gösteriyor.Özellikle farklı saatlerde uyuyup uyanan çiftlerde, ayrı yorgan kullanımı bu tür rahatsızlıkları azaltarak daha kesintisiz bir uyku sağlayabiliyor.

Çiftler için İskandinav uyku metodu gerçekten işe yarıyor mu?

İsviçre’de bugüne kadar açıkça suç sayılmayan stalking (ısrarlı takip), 1 Ocak 2026’dan itibaren yeni yasayla birlikte resmen yasaklanıyor. Yeni düzenlemeye göre bir kişiyi sistematik biçimde takip eden, rahatsız eden ya da gözetleyenler üç yıla kadar hapis veya para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

Mağdurlar için yeni dönem

Yeni yasa, birçok mağdur için geç kalmış bir adım olarak görülüyor. Bunlardan biri de ismini gizli tutmak isteyen Nina. Nina, eski erkek arkadaşından ayrıldıktan sonra aylarca stalkinge maruz kaldığını anlatıyor. Evinde, sokakta, dürbünle, telefonla ve internet üzerinden sürekli takip edildiğini söylüyor.“Bu sürekli izlenmenin insan üzerinde ne yaptığını hayal etmek bile zor,” diyen Nina, başta kendisini sorguladığını ve durumu abartıp abartmadığından emin olamadığını anlatıyor. Yaşadıklarının özgüvenini derinden sarstığını belirtiyor: “Birçok kişi bana ‘teması kes, her şey biter’ dedi. Ama bu kadar basit değil.”<h3>Aylar süren takip ve korku</h3>Nina, stalker’ın karşı binadan kendisini dürbünle izlediğini fark ettiğini, hatta evinin içinden duyduğu cümlelerle dehşete kapıldığını anlatıyor. Banyodan çıktığında ya da geceleri yatak odasında, dışarıdan kendisine seslenildiğini söylüyor.Bunun yanı sıra yüzlerce e-posta almış. Mesajlarda “Dışarı çıktığını gördüm”, “Evinin içine kamera yerleştirdim” gibi tehditkâr ifadeler ve cinsel imalar yer almış. Nina, bu süreçte evden çıkmaya korktuğunu, kapıları defalarca kontrol ettiğini ve anahtarlarını saydığını söylüyor.<h3>Yük mağdurun omuzlarında</h3>Aylar süren bu baskının ardından Nina psikolojik destek almış ve kantonun mağdur danışma merkezine yönlendirilmiş. Orada kendisine tüm delilleri toplaması ve hatta mümkünse taşınması tavsiye edilmiş. “Mağdur olan kişi olarak inanılmaz bir çaba göstermek zorunda kalıyorsunuz,” diyor.Topladığı kanıtlarla Nina, eski partneri hakkında “zorlama” suçlamasıyla şikâyette bulunmuş. Stalking açık bir suç tanımı olmadığı için, bugüne kadar çoğu vaka bu tür dolaylı maddelerle ele alınabiliyordu.<h3>Yeni yasa mağdurlar için umut</h3>Aargau Mağdur Danışma Merkezi’nden sosyal pedagog Korina Stoltenberg’e göre yeni yasa son derece önemli: “Devlet bu adımla net bir mesaj veriyor.” Stoltenberg, stalking vakalarının uzun süredir var olduğunu ancak çoğu zaman ceza hukuku kapsamında yeterli karşılık bulmadığını söylüyor. Israrlı takibin artık ayrı bir suç olarak tanımlanmasının, mağdurlar için sadece hukuki değil, psikolojik açıdan da büyük önem taşıdığını vurguluyor.<h3>Toplumsal farkındalık şart</h3>Nina, bir süredir eski partnerinden uzak olsa da korkunun ve şüphe duygusunun tamamen kaybolmadığını söylüyor. “Hâlâ doğru mu yaptım diye düşünüyorum,” diyor. Ona göre en büyük sorun, şiddet fiziksel boyuta ulaşmadığında stalking’in nerede başladığının çoğu kişi tarafından anlaşılamaması.Yeni yasayı memnuniyetle karşılayan Nina, bunun mağdurlar için süreci kolaylaştırmasını ve toplumda daha fazla farkındalık yaratmasını umuyor: “İnsanlar stalking’in ne olduğunu daha iyi anlamalı. Bu durumla karşılaşanların gerçekten yardıma ihtiyacı var.”

Aylarca izlenen bir kadının hikâyesi: Stalking yasası neyi değiştirecek?

Zürih Kantonu Elektrik İdaresi (EKZ), İsviçre’de bir ilke daha imza atarak 2026 yılı başından itibaren müşterilerine dinamik elektrik tarifeleri sunmaya hazırlanıyor. Sabit tarifeler ise yürürlükte kalmaya devam edecek. Yeni sistem, elektrik fiyatlarının her 15 dakikada bir değişmesine imkân tanıyor.

Zürih Kantonu öncü, şirketler temkinli

Dinamik tarifelerde fiyatlar, elektrik şebekesinin yüküne ve piyasadaki enerji fiyatlarına göre belirleniyor. Amaç, yoğun saatlerdeki tüketimi azaltarak şebekeyi rahatlatmak ve elektriğin bol olduğu zamanlarda tüketimi teşvik etmek.EKZ Şebeke Ekonomisi Başkanı Alexander Büchi’ye göre bu sistem, tüketicileri elektriği en verimli zamanda kullanmaya yönlendirecek. Büchi, “Dinamik tarifeler, elektriğin fazla olduğu veya şebeke yükünün düşük olduğu zamanlarda tüketimi teşvik etmeyi amaçlıyor” diyor.<h3>Elektrikli araç sahiplerine avantaj</h3>Dinamik tarifelerin en cazip olduğu anlar, özellikle güneşli öğle saatleri. Bu zamanlarda güneş enerjisi üretimi zirveye çıktığı için elektrik fiyatları da düşüyor. Elektrikli araçlarını bu saatlerde şarj edebilen kullanıcılar, elektrik maliyetlerinde yüzde 20’ye varan tasarruf sağlayabiliyor.Bu modelden özellikle tüketimini zamanlayabilen haneler fayda görüyor. Elektrikli araç şarjı, sıcak su kazanı veya benzeri sistemleri düşük tarifeli saatlere kaydırabilenler için dinamik fiyatlandırma ciddi bir avantaj sunuyor.<h3>İsviçre’de hâlâ istisna</h3>Dinamik elektrik tarifeleri İsviçre genelinde henüz yaygın değil. EKZ’nin yanı sıra Orta İsviçre’de CKW ve Groupe E bu sistemi sunan az sayıdaki şirket arasında yer alıyor. Buna karşılık Almanya ve İspanya gibi ülkelerde bu model uzun süredir kullanılıyor.<h3>Teknik altyapı pahalı</h3>Dinamik tarifelerden yararlanmak için belirli bir teknik altyapı gerekiyor. Bunun başında akıllı sayaç (Smart Meter) geliyor. Ayrıca, evdeki elektrikli cihazların otomatik olarak yönetilmesini sağlayan bir enerji yönetim sistemi de gerekli.Schaffhausen Kantonu Elektrik İdaresi (EKS) yetkilisi Ramon Felder, bu sistemlerin şu an için hâlâ pahalı olduğuna dikkat çekiyor. Felder, “Enerji yönetim sistemleri merkezi bir rol oynuyor ancak şu anda maliyetleri hâlâ yüksek” diyor. Bu nedenle EKS, dinamik tarifeleri şimdilik erken buluyor ve Avrupa’daki gelişmeleri izlemeyi tercih ediyor.<h3>Zürih şehri test aşamasında</h3>Zürih Belediyesi’ne bağlı elektrik idaresi ise henüz dinamik tarifelere geçmedi. Ancak bir pilot projede, elektrikli araç şarjının şebeke yüküne göre değişen fiyatlara nasıl tepki verdiği test ediliyor. Sonuçların olumlu olması halinde, şehir yönetimi en geç 2028 yılında dinamik tarifeleri hayata geçirmeyi planlıyor.EKZ’de ise yeni tarifelere ilgi şu an sınırlı. Yaklaşık 40 bin müşteriden yalnızca 100’ü sisteme kayıt yaptırmış durumda. Buna rağmen Büchi, talebin önümüzdeki yıllarda artacağına inanıyor: “Yeni bir tarifenin benimsenmesi zaman alır. Önümüzdeki aylarda ve yıllarda ilginin kademeli olarak artmasını bekliyoruz.”

Elektrikte yeni dönem: Dinamik tarifeler 2026’da başlıyor

2025 yılı, İsviçre için dış politikada oldukça çalkantılı geçti. Küresel güç dengelerinin değişmesi, ABD ile yaşanan ticaret gerilimleri ve Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının sürmesi, Bern’in dış politika çizgisini yeniden tartışmaya açtı. 

Gümrük savaşları ve Avrupa politikası

Eski İsviçreli diplomatlar Tim Guldimann ve Paul Widmer’e göre, dünya siyasetinde kurallara dayalı düzen ciddi biçimde aşınıyor.Eski diplomat Tim Guldimann, 2025’in en kalıcı etkisinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın politikalarıyla birlikte uluslararası düzenin temel kurallarının zayıflaması olduğunu söylüyor. Ona göre küresel ticaret ve uluslararası ilişkiler uzun yıllar net kurallara ve hukuki mekanizmalara dayanıyordu. Ancak bugün bu yapı büyük ölçüde çökmüş durumda. “Artık kaba güç politikası ve açık baskı ön planda” diyen Guldimann, bunun İsviçre gibi orta ölçekli ülkeleri zor durumda bıraktığını vurguluyor.Paul Widmer ise dış politikada belirgin bir güç kaymasına dikkat çekiyor. Widmer’e göre devletler artık verdikleri sözlerden çok kendi çıkarlarına bakıyor. “İnsanlar artık anlaşmalara değil, kendilerine ne fayda sağladığına göre hareket ediyor” diyen Widmer, bu durumun küçük ve orta büyüklükteki ülkeler için yeni riskler yarattığını ifade ediyor.<h3>İsviçre için zor denge</h3>Her iki eski diplomat, mevcut tabloya dair teşhiste hemfikir olsa da çözüm önerilerinde ayrışıyor. Widmer, İsviçre’nin geçmişte işe yarayan geleneksel dış politika anlayışına sadık kalması gerektiğini savunuyor. Ona göre tarafsızlık, ülkenin uluslararası alandaki en güçlü markası olmaya devam ediyor ve bundan vazgeçilmesi büyük bir hata olur.Guldimann ise daha farklı bir yaklaşım öneriyor. Ona göre, kurallara dayalı uluslararası düzenin zayıfladığı bir dünyada İsviçre’nin güçlü ve güvenilir ortaklara ihtiyacı var. Bu nedenle Avrupa Birliği ile ilişkileri düzenleyen “İkili Anlaşmalar III” paketini stratejik açıdan hayati görüyor. Guldimann, bu anlaşmaların sadece Avrupa iç pazarına erişim için değil, İsviçre’nin kriz anlarında siyasi ve ekonomik destek bulabilmesi açısından da önemli olduğunu söylüyor.<h3>Değerler mi, çıkarlar mı?</h3>Dışişleri çevrelerinde ise daha çok çıkar odaklı bir dış politika anlayışına destek olduğu belirtiliyor. Değerler ve ilkeler tamamen terk edilmese de, İsviçre’nin giderek sertleşen küresel güç mücadelesinde kendine daha fazla hareket alanı bırakması gerektiği görüşü öne çıkıyor. Bu da dış politikanın yeniden daha çok ticaret ve ekonomik ilişkilere odaklanması anlamına geliyor.ABD ile Avrupa arasındaki görüş ayrılıklarının derinleşmesi, İsviçre için yön tayinini daha da zorlaştırıyor. Batı dünyasının ortak bir değerler sistemi olarak algılanması zayıfladıkça, Bern’in kime ne kadar yakın duracağı sorusu da daha karmaşık hale geliyor.Her iki eski diplomatın ortak noktası ise şu: İsviçre, değişen dünyayı doğru okuyup net bir strateji belirlerse, bu yolda kullanacağı araçları da bulabilir. Avrupa politikası ve tarafsızlık tartışmaları, 2026 yılında ülkenin dış politikasını belirleyen temel başlıklardan biri olmaya devam edecek.

İsviçre’nin geleneksel diplomasisi hâlâ işe yarıyor mu?

İsviçre’nin 20 Minuten gazetesinde yayımlanan habere göre, sosyal medyada kendisini Gazze’deki çocuklara yardım eden bir aktivist olarak tanıtan 36 yaşındaki Melanie S., uzun süredir hem İsrail karşıtı nefret söylemleri hem de bireylere yönelik ağır tehditleriyle dikkat çekiyordu. 

Federal Savcılık soruşturma başlattı

Federal Savcılık, Melanie S. hakkında terör örgütünü destekleme şüphesiyle resmi bir soruşturma yürütüyor.Habere göre Melanie S., Instagram’da bir çocuğun ağır yaralı fotoğrafını paylaşarak bir gazeteciye yönelik “Bir gün bu sizin kızınız olacak” şeklinde tehdit içeren ifadeler kullandı. Başka bir paylaşımında ise Gazze’den bir savaş görüntüsü eşliğinde “İsrail’e atom bombası düşsün ve bu hasta halk yok olsun” sözlerini yazdı. 20 Minuten, S.’nin geçmişte bir Yahudi aileyi tehdit ettiğini ve İran’ın İsrail’e saldırdığı gün “İsrail yok olsun” şeklinde paylaşımlar yaptığını da aktarıyor.Sosyal medyada iki farklı yüz sergilediği belirtilen Melanie S., bir yandan kendisini Gazze’deki çocuklara yardım eden biri olarak tanıtırken, diğer yandan İsrail’e, Yahudilere ve bireylere yönelik nefret söylemleri ve tehditlerle gündeme geliyor. S.’nin kurduğunu iddia ettiği “Save Gaza’s Children” adlı yardım organizasyonu ise 20 Minuten’e yaptığı açıklamada, Melanie S.’nin yalnızca kısa süreliğine bir sohbet grubunda bulunduğunu ve uygunsuz ifadeleri nedeniyle hızla uzaklaştırıldığını belirterek kendisiyle hiçbir bağlarının olmadığını duyurdu.Gazetenin edindiği bilgilere göre, Melanie S. hakkında en az iki ayrı suç duyurusu bulunuyor. “Sonntagsblick” gazetesinin yardımcısı Fabian Eberhard, tehdit ve şiddet görüntülerinin paylaşılması nedeniyle şikâyette bulundu. İsviçre Yahudi Cemaati Federasyonu’nun Genel Sekreteri Jonathan Kreutner ise Melanie S.’yi ırkçılık karşıtı ceza normunu ihlal ettiği gerekçesiyle şikâyet etti.Federal Savcılık, 20 Minuten’in ulaştığı belgelere göre, Melanie S. hakkında 16 Eylül 2024’ten bu yana terör örgütünü destekleme şüphesiyle soruşturma yürütüyor. Bu soruşturma, yeni yapılan suç duyurularıyla birleştirildi. Savcılık, Hamas’ın İsviçre Parlamentosu tarafından 2025 yılında yasaklanmasının bu süreci etkileyip etkilemediği konusunda yorum yapmadı; ancak kısa süre önce Hamas yasağı kapsamında ilk soruşturmaların başlatıldığını duyurmuştu.

Gazze aktivisti olarak tanıtılan Melanie S. hakkında terörü destekleme davası

İsviçre’de büyük havai fişek gösterileri için gerekli olan yetki belgelerine yönelik ilgi, artan siyasi baskıya rağmen son on yıldır neredeyse değişmeden devam ediyor. 

Yüzyıllık gelenek baskı altında

Ulusal Meclis’in 2025 Kış Oturumu’nda yalnızca gürültü çıkaran havai fişeklerin yasaklanmasını desteklemesi, ülkedeki havai fişek geleneğini ve bu alandaki eğitim süreçlerini yeniden tartışmaya açtı. Bu karar, Feuerwerksinitiative’ye karşı geliştirilen dolaylı bir karşı teklif niteliği taşıyor ve yalnızca patlama sesi üreten ürünlerin yasaklanmasını öngörüyor. Böylece hem Böller ve Knaller gibi yüksek sesli ürünler hem de 1 Ağustos, yılbaşı, özel kutlamalar ve jubilelerde kullanılan büyük gösteriler siyasi baskının odağına yerleşmiş durumda.İsviçre’de 2014’ten bu yana büyük havai fişek gösterileri için resmi bir yetki belgesi zorunlu. Bu eğitimler ve sınavlar, Interessengemeinschaft Feuerwerk ile İsviçre İtfaiyeciler Birliği tarafından ortaklaşa yürütülüyor. Ulusal sınav komisyonu başkanı Samuel Baumann, siyasi tartışmalara rağmen eğitimlere olan ilginin yıllardır aynı seviyede kaldığını belirtiyor.&nbsp;Her yıl yaklaşık 60 kişi küçük yetki belgesi olan FWA’yı alırken, bu belge sahipleri açık alanda en fazla 50 kilogram havai fişek yakma hakkına sahip oluyor. Büyük yetki belgesi FWB ise yılda 5 ila 10 kişi tarafından alınıyor ve bu belge herhangi bir ağırlık sınırı olmaksızın elektrikli ateşleme dahil geniş kapsamlı kullanım imkânı sunuyor. Baumann’ın tahminine göre ülkede bu iki belgeden en az birine sahip olan binlerce kişi bulunuyor.Eğitimlere katılanların profili oldukça çeşitli. Aile babalarından dernek üyelerine, profesyonel piroteknik şirketlerinden izin süreçlerini değerlendiren polis ve belediye yetkililerine kadar geniş bir yelpaze söz konusu. Profesyonel havai fişek firmaları ise toplam katılımcıların yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor.&nbsp;Eğitimlerde güvenlik en önemli başlık olarak öne çıkıyor. Katılımcılara bataryaların doğru sabitlenmesi, güvenli ateşleme yöntemleri, kablo bağlantılarının doğru yapılması, yetkili makamların bilgilendirilmesi ve orman ile yapı mesafelerinin korunması gibi kritik bilgiler aktarılıyor.Havai fişek geleneği İsviçre’de yüzyıllara dayanıyor. 16. ve 17. yüzyıllarda Bern ve Zürih’te özel kutlamalarda kullanılan havai fişekler, 19. yüzyıldan itibaren halk festivallerinde yaygınlaşarak toplumun parçası haline geldi. 1 Ağustos Ulusal Günü’nün 1891’de ilk kez resmi olarak kutlanmasından bu yana havai fişekler, ülkenin kültürel ritüellerinin vazgeçilmez bir unsuru olarak görülüyor. Ancak günümüzde özellikle gürültü konusu toplumda giderek daha fazla rahatsızlık yaratıyor. Kendisi de bir havai fişek tutkunu olan Baumann, bu hassasiyeti anladığını belirterek “Patlama sesi olmadan da etkileyici bir havai fişek gösterisi yapılabilir” diyor.

Havai Fişek eğitimlerine ilgi azalmıyor

İsviçre ile Avrupa Birliği arasında yürütülen yeni anlaşma paketi, yükseköğretim alanında önemli sonuçlar doğuruyor. Anlaşmaya göre İsviçre üniversiteleri, AB ülkelerinden gelen öğrencilerden artık yerli öğrencilerden daha yüksek öğrenim ücreti talep edemeyecek. 

Üniversitelerde milyonluk gelir kaybı

Bu değişiklik, özellikle yabancı öğrencilere uygulanan ek ücretlere dayanan üniversitelerde ciddi gelir kayıplarına yol açacak. İlk hesaplamalara göre İsviçre üniversitelerinin yıllık kaybı 40 ila 46 milyon frank arasında olabilir.Bugüne kadar birçok üniversite, AB dışından gelen öğrenciler için daha yüksek harçlar uygulayarak bütçesini dengeleyebiliyordu. Ancak Brüksel, bu uygulamayı “ayrımcılık” olarak değerlendiriyor ve AB vatandaşlarının İsviçre’de yerli öğrencilerle aynı ücreti ödemesi gerektiğini savunuyor. İsviçre basınında yer alan bilgilere göre, ülkedeki üniversite öğrencilerinin yaklaşık beşte biri AB ülkelerinden geliyor ve bu düzenlemeden doğrudan etkilenecek.Yeni kurallar özellikle ETH Zürih, EPFL ve kanton üniversiteleri gibi yabancı öğrenci oranı yüksek kurumlarda mali baskıyı artırıyor. Üniversiteler, kayıpları telafi etmek için çeşitli senaryolar üzerinde çalışıyor. Bazı kurumlarda tüm öğrenciler için genel bir harç artışı tartışılırken, bazıları ise kantonlardan ek finansman talep edilmesi gerektiğini savunuyor. Kantonlar ise bu yükün tek başına taşınamayacağını belirterek federal hükümetten destek istiyor. Federal makamlar, üniversitelerin kayıplarını dört yıl boyunca kısmen telafi etmeyi değerlendirdiklerini açıkladı.Bu gelişme, İsviçre yükseköğretim sisteminin gelecekte nasıl finanse edileceği konusunda yeni bir tartışma başlatmış durumda. Üniversiteler, uluslararası rekabet gücünü korumak için yabancı öğrencilere açık kalmak zorunda olduklarını vurgularken, artan mali baskı nedeniyle harçların genel olarak yükselmesi ihtimali öğrenciler arasında endişe yaratıyor. Bazı uzmanlar, AB öğrencilerinin ücretlerinin düşmesiyle İsviçre üniversitelerine olan talebin artabileceğini, bunun da kapasite ve altyapı üzerinde ek baskı oluşturabileceğini belirtiyor. Diğer yandan, AB ile ilişkilerin normalleşmesi ve akademik hareketliliğin güçlenmesi, uzun vadede İsviçre araştırma ortamına olumlu katkılar sağlayabilir.Sonuç olarak, yeni anlaşma paketi İsviçre üniversiteleri için hem mali hem de stratejik bir dönüm noktası niteliğinde. Üniversiteler, gelir kaybını nasıl yöneteceklerine karar verirken, hükümetin sağlayacağı destek ve kamuoyunun tepkisi belirleyici olacak gibi görünüyor.

AB öğrencilerine ücret indirimi İsviçre Üniversitelerini zorluyor

2025 yılı boyunca Avrupa genelinde yaşanan aşırı hava olayları, binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olurken kıta ekonomisinde de ağır tahribata yol açtı.

İklim felaketi

Sel sularından kaçmak için ağaçlara tırmanan insanlar, yıkılan evler ve çamurla dolan yollar, bu yılın doğa olaylarının yarattığı yıkımı gözler önüne serdi.Uzmanlara göre bu sahneler bir felaket senaryosu değil, 2025’te Avrupa’nın karşı karşıya kaldığı gerçek tabloyu yansıtıyor. Ani seller, ölümcül sıcak hava dalgaları, uzun süreli kuraklıklar ve rekor düzeydeki orman yangınları, yılı şekillendiren başlıca unsurlar oldu. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının ciddi biçimde azaltılmaması halinde bu tür olayların kalıcı bir “yeni normal”e dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.Bilim çevreleri, tek tek hava olaylarını doğrudan iklim değişikliğine bağlamaktan kaçınsa da, küresel ısınmanın bu olayların hem daha sık hem de daha şiddetli yaşanmasına neden olduğu konusunda geniş bir görüş birliği mevcut. Uzmanlar, atmosfer sıcaklığındaki her 1 derecelik artışın havanın yaklaşık yüzde 7 daha fazla nem tutmasına yol açtığını ve bunun da daha yoğun yağışları tetiklediğini vurguluyor.National Centre for Atmospheric Science’a göre insan kaynaklı iklim değişikliği, yaz aylarının artık daha sıcak bir iklim zemini üzerinde yaşanması anlamına geliyor. Kurum, her derecelik ısınmanın sıcak hava dalgalarının hem süresini hem de etkisini artıracağını öngörüyor.<h3>2025’te Avrupa’da yaşananlar</h3>Yılın ilk aylarında Fransa şiddetli fırtınalarla sarsıldı. Charleville-Mezieres, Chalons-en-Champagne ve Bar-le-Duc gibi kuzey bölgelerinde saatte 110 kilometreyi bulan rüzgârlar büyük hasara yol açtı. İlkbaharda ise aşırı hava olayları başka ülkelere yayıldı. İspanya’nın orta ve kuzey kesimlerinde Martinho Fırtınası nedeniyle onlarca kişi tahliye edildi. Romanya’daki tarihi Praid tuz madeni, son 30 yılın en ağır seliyle faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı.Asıl ağır tablo yaz aylarında ortaya çıktı. Avrupa genelinde sıcaklık rekorları kırılırken, Kuzey Kutup Dairesi’nin çok kuzeyinde bile temmuz ayında 13 gün boyunca sıcaklıkların 30 derecenin üzerine çıktığı görüldü. Finlandiya üç hafta boyunca 30 derece civarındaki sıcaklıklarla mücadele etti; hastaneler doldu, ren geyiklerinin yaşamı tehdit altına girdi.Güney Avrupa’da ise termometreler 40 derecenin üzerine çıktı. Kuraklık hızla yayıldı, sağlık ve orman yangını uyarıları peş peşe geldi. İtalya’da günün en sıcak saatlerinde açık havada çalışmak yasaklandı, Yunanistan’da bazı turistik alanlar geçici olarak kapatıldı, Fransa’da halka açık havuzlar ücretsiz hale getirildi.Buna rağmen sıcak hava dalgaları can almaya devam etti. Barcelona’da 51 yaşındaki sokak temizlik işçisi Montse Aguilar, yüksek alarm altındaki bir günde çalıştıktan sonra fenalaşarak hayatını kaybetti. Bu ölüm, “Aşırı sıcak da iş yeri şiddetidir” sloganıyla düzenlenen protestolara yol açtı.<h3>Sıcaklık kaynaklı ölümler</h3>Imperial College London ve London School of Hygiene &amp; Tropical Medicine tarafından yapılan bir çalışmaya göre, Avrupa’daki 854 kentte bu yaz yaklaşık 24 bin 400 sıcaklığa bağlı ölüm yaşandı. Araştırma, bu ölümlerin yüzde 68’inin iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğunu ortaya koydu.En ağır kayıplar Romanya, Bulgaristan, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ta görüldü. 21-27 Temmuz tarihleri arasında sıcaklıkların ortalamanın 6 derece üzerine çıktığı dönemde yaklaşık 950 kişi hayatını kaybetti. Kişi başına en fazla ölümün yaşandığı başkentler Roma, Atina ve Bükreş oldu.Toplamda İtalya’da 4 bin 597, İspanya’da 2 bin 841, Almanya’da bin 477, Fransa’da bin 444, İngiltere’de bin 147, Romanya’da bin 64, Yunanistan’da 808, Bulgaristan’da 552 ve Hırvatistan’da 268 ölümde iklim değişikliğinin etkili olduğu belirtildi.<h3>Yangınlar ve ekonomik bilanço</h3>World Weather Attribution analizine göre, iklim değişikliği Portekiz ve İspanya’da orman yangınlarını besleyen koşulları yaklaşık 40 kat daha olası hale getirdi. 2025’in başından bu yana İspanya’da 380 bin hektardan fazla alan yandı; Portekiz’de ise kayıp 260 bin hektarı aştı. Yangınlarda en az sekiz kişi yaşamını yitirirken on binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.Uzmanlar, aşırı hava olaylarının kısa vadede en az 43 milyar euroluk ekonomik zarara neden olduğunu, toplam kaybın 2029’a kadar 126 milyar euroya ulaşabileceğini öngörüyor. İtalya, Fransa ve İspanya en ağır ekonomik darbeyi alan ülkeler arasında yer aldı.<h3>2026 için uyarı</h3>Bilim insanları, Avrupa daha bu felaketlerin yaralarını saramadan 2026’nın da son derece sıcak bir yıl olabileceği uyarısında bulunuyor. İngiltere Meteoroloji Kurumu, 2026’nın küresel sıcaklığın sanayi öncesi dönemin 1,4 derece üzerine çıktığı dördüncü yıl olmasının muhtemel olduğunu açıkladı. Uzmanlar, bu seviyenin geçmişte görülmemiş bir eşik olduğuna dikkat çekiyor.

2025’te Avrupa aşırı sıcak hava, sel ve yangınlarla boğuştu

İsviçre Parlamentosu’nda farklı siyasi görüşlerden milletvekilleri, Red Bull ve benzeri enerji içeceklerinin 16 yaş altındaki gençlere satışının yasaklanmasını talep ediyor. 

16 yaş sınırı gündemde

<h3>“Kaygı Bozukluğu ve Uykusuzluk”: Enerji içecekleri gençler için yasaklanabilir</h3>Parlamento gerekçe olarak, bu ürünlerdeki yüksek kafein oranının gençlerin fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratması gösteriliyor. Federal Hükümet (Bundesrat) ise yasak fikrine mesafeli yaklaşırken, şekerli içecekler için üst sınır getirilmesini tartışmaya açıyor.<h3>Yüksek kafein, artan sağlık endişeleri</h3>Enerji içeceklerinde litre başına ortalama 320 miligram kafein bulunuyor. Bu miktar, uzmanlara göre çocuklar ve gençler için riskli seviyede. Wallis kantonundan Merkez Parti (Mitte) Ulusal Meclis Üyesi Benjamin Roduit tarafından sunulan önerge, litre başına 150 miligramdan fazla kafein içeren içeceklerin 16 yaş altına satışının yasaklanmasını öngörüyor. Önerge, Merkez Parti, Yeşiller, Sosyal Demokrat Parti (SP) ve Cenevre Vatandaş Hareketi’nden (MCG) parlamenterlerin desteğini aldı.Roduit, enerji içeceklerinin performans ve konsantrasyonu artırdığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını savunarak, bu ürünlerin gençlerde uykusuzluk, kaygı bozuklukları ve aşırı kilo gibi sorunlara yol açtığını belirtiyor. İngiltere’de de benzer bir yasağın tartışılıyor olması, talebi güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.<h3>“Zararsız olduğuna dair ciddi şüpheler var”</h3>Bağımlılık alanında faaliyet gösteren Sucht Schweiz adlı kuruluş, enerji içeceklerinin zararsızlığına dair ciddi şüpheler bulunduğunu vurguluyor. Kuruluşa göre Avrupa’da enerji içeceği tüketicilerinin yüzde 68’ini gençler oluşturuyor. 11–15 yaş aralığındaki çocukların yaklaşık yüzde 10’u ise bu içecekleri haftada birkaç kez tüketiyor.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/c5e76f2f76f36d0382ddd6ff2.png" width="1024" height="576"></figure>Uzmanlara göre sağlıklı yetişkinler için günlük kafein üst sınırı 400 miligramken, gençler için bu sınır kilogram başına 3 miligram. 50 kilo ağırlığındaki bir genç için bu, günde yaklaşık 150 miligram kafeine denk geliyor. İki küçük kutu enerji içeceğiyle bu sınırın aşılması mümkün.<h3>Üreticiler karşı çıkıyor, hükümet temkinli</h3>Red Bull İsviçre yetkilileri, enerji içeceklerinin kahveyle benzer miktarda kafein içerdiğini savunarak yaş sınırına karşı çıkıyor. Şirket, çocuklara yönelik pazarlama yapmadığını belirtse de, İsviçre’de kafeinli ürünler için yasal bir yaş sınırı bulunmadığına dikkat çekiyor.Federal Hükümet ise enerji içeceklerine yaş yasağı getirilmesine karşı. Buna karşın, Yeşiller Partisi’nden Zug kantonu milletvekili Manuela Weichelt’in sunduğu ve şekerli içeceklerde desilitre başına 5 gramlık bir şeker üst sınırının incelenmesini isteyen öneriyi destekliyor.<h3>Şeker sınırı tartışması büyüyor</h3>Bugün İsviçre’de içecekler için yasal bir şeker sınırı bulunmuyor. Olası bir üst sınır; kola, soğuk çay ve meyve suları gibi pek çok ürünü doğrudan etkileyecek. İçecek üreticileri son yıllarda gönüllü olarak şeker oranını azalttıklarını savunsa da, eleştirmenler en çok tüketilen ürünlerde kayda değer bir düşüş yaşanmadığını belirtiyor.<h3>Gözler parlamentoda</h3>Enerji içeceklerine yaş sınırı ve şeker üst limitiyle ilgili tartışmaların, önümüzdeki yasama dönemlerinde parlamentonun gündeminde önemli yer tutması bekleniyor. Kamuoyunda ise gençlerin sağlığının korunması ile bireysel sorumluluk arasındaki denge tartışılmaya devam ediyor.

İsviçre’de parlamentosundan enerji içecekleri için kısıtlama çağrısı

İngiltere’ye düzensiz yollarla ulaşan sığınmacı sayısı 2025 yılında belirgin biçimde artarken, Avrupa Birliği ülkelerine yönelik geçişler aynı dönemde büyük ölçüde sabit seyretti.

İngiltere-AB göç farkı

Resmi hükümet verilerine göre, 2025’te Manş Denizi üzerinden İngiltere’ye ulaşan göçmen sayısı 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı. Yıl boyunca ülkeye 41 bin 472 kişinin giriş yaptığı bildirildi.Bu rakam, 2024 yılına kıyasla yaklaşık 5 bin kişilik bir artışa işaret ediyor. Böylece 2022’de 45 bin 774 kişiyle ulaşılan zirvenin ardından, son üç yılın en yüksek ikinci verisi kaydedilmiş oldu.İngiltere’deki bu yükseliş, Avrupa Birliği genelinde gözlenen düşüş eğilimiyle ters bir tablo ortaya koyuyor. AB Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı Frontex’in verilerine göre, 2025’in ilk 11 ayında Birlik ülkelerine yönelik düzensiz geçişler bir önceki yıla kıyasla yüzde 25 oranında azalarak 166 bin 900’ün biraz üzerine geriledi.Söz konusu dönemde en sert düşüş, Batı Afrika rotasında yüzde 60, Batı Balkanlar hattında ise yüzde 43 olarak kaydedildi. Doğu Akdeniz güzergâhında da benzer biçimde yüzde 43’lük bir gerileme yaşandı.Buna karşın, Cezayir, Fas ve İspanya’yı kapsayan Batı Akdeniz rotasında düzensiz geçişlerin aynı zaman aralığında yüzde 15 arttığı belirtildi.Orta Akdeniz rotası ise yıl boyunca Avrupa Birliği’ne yönelik tüm düzensiz girişlerin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturarak en yoğun göç hattı olmayı sürdürdü. Frontex, Ocak-Kasım 2025 döneminde bu güzergâh üzerinden 63 bin 200 varış kaydetti. Bu rota, ağırlıklı olarak Libya çıkışlı geçişlerle öne çıkıyor.AB’ye yönelik düzensiz göçteki genel düşüşe rağmen, insani kayıplar yüksek seviyede devam ediyor. Uluslararası Göç Örgütü’ne (IOM) göre, 2025 yılında Akdeniz’i geçmeye çalışan 1.700’den fazla kişi hayatını kaybetti.

İngiltere’ye sığınmacı girişi artarken AB’de denge korundu

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Grönland’ın ABD bayrağıyla birlikte sosyal medyada paylaşılmasının ardından kamuoyuna seslenerek, korku ve endişeye kapılmaya gerek olmadığını söyledi.

Grönland satılık değil

Nielsen, ABD merkezli sosyal medya platformu Instagram’da, podcast yayıncısı Katie Miller’ın Grönland’ı ABD bayrağıyla ve “Yakında” notuyla paylaşmasına ilişkin değerlendirmede bulundu. Açıklamasında, Grönland’ın satılık olmadığı yönündeki tutumunu bir kez daha yineledi.“Geleceğimiz sosyal medya paylaşımlarıyla belirlenmeyecek” diyen Nielsen, söz konusu paylaşımın saygı sınırlarını aştığını ifade etti. Ülkeler arası ilişkilerin karşılıklı saygı ve uluslararası hukuk temelinde yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Nielsen, Grönland’ın haklarını yok sayan ayrılıkçı söylemlerin kabul edilemez olduğunu dile getirdi.Nielsen ayrıca, Grönland’ın güçlü kurumlara sahip, demokratik bir toplum olduğunu belirtti.Söz konusu paylaşımı yapan Katie Miller’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ın Politika ve İç Güvenlik Danışmanı Yardımcısı Stephen Miller’ın eşi olduğu hatırlatıldı. Miller, ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri müdahalesinin ardından Grönland’ı “Yakında” ifadesi ve ABD bayrağıyla paylaşmıştı.<h3>İsveç’ten Danimarka ve Grönland’a destek</h3>ABD’nin Venezuela’ya askeri müdahalesinin ardından yeniden gündeme gelen Grönland tartışmalarına İsveç’ten de destek açıklaması geldi. İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, ABD merkezli X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, Grönland ve Danimarka’ya desteğini dile getirdi.Kristersson, Danimarka ve Grönland’ı ilgilendiren konularda karar alma yetkisinin yalnızca bu iki tarafa ait olduğunu belirterek, İsveç’in komşularının yanında olduğunu ifade etti.<h3>Danimarka Başbakanı’ndan ABD’ye çağrı</h3>Öte yandan Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD’nin Grönland’ı devralmasına yönelik söylemlere tepki gösterdi. Frederiksen, ABD’nin Danimarka Krallığı’nı oluşturan iki özerk bölgeden herhangi birini ilhak etme yetkisine sahip olmadığını vurguladı.Danimarka ve Grönland’ın NATO üyesi olduğunu anımsatan Frederiksen, ABD ile savunma alanında işbirliği yaptıklarını ve Arktik bölgesinin güvenliği için birlikte çalıştıklarını belirtti. Frederiksen, ABD’ye, tarihsel olarak yakın bir müttefik olan Danimarka’ya ve defalarca satılık olmadığını açıklayan Grönland halkına yönelik tehditkâr söylemlere son verilmesi çağrısında bulundu.<h3>Trump’ın Grönland açıklamaları</h3>ABD Başkanı Donald Trump, seçilmesinin ardından görevi süresince Grönland’ın ABD’nin kontrolünde olması gerektiğini birçok kez dile getirmişti. Trump, Ada’nın mülkiyetinin ve kontrolünün ABD için “mutlak bir gereklilik” olduğunu savunmuştu.Trump’ın, Grönland’ın ABD’ye ait olmasının “özgür dünyayı savunmak” açısından zorunlu olduğu yönündeki açıklamaları, başta Grönlandlı yetkililer olmak üzere geniş kesimlerden tepki görmüştü.Grönland’ın önceki Başbakanı Mute Bourup Egede de bu söylemlere karşı çıkarak, Grönland’ın Grönland halkına ait olduğunu ve hiçbir koşulda satılık olmadığını vurgulamıştı.Danimarka Krallığı’na bağlı iki özerk bölgeden biri olan Grönland, Faroe Adaları ile birlikte Danimarka’ya yaklaşık 2 bin 900 kilometre uzaklıkta bulunuyor.

Grönland Başbakanı’ndan ABD paylaşımına sert mesaj

ABD basınına yansıyan iddialara göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya aralık ayı sonunda görevden çekilmesi ve Türkiye’ye gönderilmesi yönünde bir teklif sunduğu, ancak Maduro’nun bu ültimatomu reddettiği öne sürüldü.

Türkiye sürgünü iddiası

Venezuela’nın başkenti Karakas’ta cumartesi gecesi boyunca süren hava saldırılarının ardından Trump, Maduro ve eşi Cilia Flores’in yakalanarak ülke dışına çıkarıldığını açıklamıştı. ABD medyası, ikilinin “uyuşturucu terörizmi komplosu” ile “ABD’ye karşı makineli silah ve yıkıcı cihaz bulundurma” suçlamalarıyla New York’ta yargılanacağını aktardı.ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Maduro’ya yaşanan süreci önlemek adına daha önce birçok seçenek sunulduğunu belirterek, “Maduro’nun bundan kaçınmak için gerçekten çok sayıda fırsatı vardı. Kendisine defalarca yeni ve ciddi teklifler iletildi. Ancak o farklı bir yol izlemeyi tercih etti ve bugün gelinen nokta ortaya çıktı.” ifadelerini kullandı.Amerikan basınında yer alan değerlendirmelere göre, Rubio’nun sözünü ettiği bu “fırsatlardan” biri, Maduro’nun Türkiye’ye sürgüne gönderilmesi seçeneği olabilir. New York Times, Trump’ın bizzat Maduro’ya aralık ayı sonunda görevden çekilmesi ve “Türkiye’de lüks bir sürgün hayatı” yaşaması yönünde bir ültimatom sunduğunu, ancak bunun kabul edilmediğini yazdı.Washington Post ise kasım ayında yayımladığı haberinde, 2024’teki tartışmalı seçimlerin ardından Maduro’yu arayan az sayıdaki liderden birinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olduğuna dikkat çekmişti. Gazete, Trump’ın “kolay ya da zor yoldan” görevden uzaklaştırmak istediği Maduro’nun, Karakas’tan ayrılmak zorunda kalması halinde Türkiye’yi güvenli bir sığınak olarak görmesinin şaşırtıcı olmayacağını ifade etmişti.2024’te Maduro’nun yeniden iktidara gelmesiyle sonuçlanan seçimler, dünya genelinde tartışmalara yol açmış, 50’den fazla ülke seçimleri hileli bularak tanımamıştı. Bu süreçte Maduro’yu telefonla arayarak tebrik eden liderlerden biri Erdoğan olmuştu. Maduro da 2023’te Erdoğan’ın yeniden cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından düzenlenen yemin törenine katılmış ve Erdoğan’dan “kardeşim” diye söz etmişti.Son yıllarda Türkiye ile Venezuela arasında bakanlık düzeyinde karşılıklı ziyaretler gerçekleştirilmiş, stratejik anlaşmalar imzalanmış ve ticari ilişkiler sürdürülmüştü. ABD yönetiminin Venezuela çevresindeki operasyonlarına aşina bir kaynak, kasım ayında Washington Post’a yaptığı değerlendirmede, “Türkiye onun için mükemmel bir yer.” ifadesini kullanmıştı.Aynı kaynak, Türkiye’ye yönelik olası bir sürgün anlaşmasının, Maduro’nun ABD’ye iade edilmemesini garanti altına alacak bazı güvenceler içerebileceğini ileri sürmüştü.Haberde ayrıca, Maduro’nun olası bir kaçış için Rusya, İran ya da Küba gibi ülkeleri tercih etme ihtimalinin düşük görüldüğü, Türkiye’nin ise daha güvenli bir seçenek olarak değerlendirildiği aktarıldı. ABD yönetimine yakın bazı kaynaklar, Maduro’nun uzun süredir Türkiye’ye altın gönderdiğini, ailesi ve yakın çevresinin ülkede ciddi bir servet ve ilişki ağı bulunduğunu iddia etti.Türkiye’nin, Venezuela’nın büyük altın rezervlerinin önemli bir bölümü için maden imtiyazlarına sahip olduğu hatırlatılırken, ABD’li yetkililer geçmişte Venezuela’dan Türkiye’ye rafinasyon amacıyla gönderilen altının İran’a ve Maduro’ya yakın kişi ve hesaplara aktarıldığını öne sürmüştü.Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly ise Maduro’nun Türkiye’ye sürgünü konusunun görüşülüp görüşülmediğine dair sorulara “Yorum yok.” yanıtını verdi. Venezuela hükümeti ise Maduro’nun sürgün seçeneğini değerlendirdiği yönündeki haberleri daha önce defalarca yalanlamıştı.

ABD Basını: Trump Maduro’yu Türkiye’ye göndermek istedi

Otobüs şoförlüğü ve metro vatmanlığından Venezuela Devlet Başkanlığı’na uzanan siyasi yolculuğuyla tanınan Nicolas Maduro, görevdeyken ABD’nin askeri müdahalesiyle alıkonulması sonucu dünya gündeminin ilk sırasına yerleşti.

Maduro gözaltında

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında, Caracas’a yönelik saldırıların ardından ABD’ye götürülen Maduro’nun, “USS Iwo Jima” adlı gemide çekilmiş bir fotoğrafını kamuoyuyla paylaştı. Fotoğrafta Maduro’nun gözlerinin bağlı olduğu ve elinde bir şişe su tuttuğu görüldü.<h3>Nicolas Maduro kimdir?</h3>23 Kasım 1962’de Venezuela’nın başkenti Caracas’ta dünyaya gelen Nicolas Maduro, lise yıllarında Sosyalist Lig’e katılarak siyasi faaliyetlere başladı. Genç yaşlarda otobüs şoförlüğü yapan Maduro, daha sonra Caracas Metrosu’nda vatman olarak çalıştı. Zamanla metro işletmesinin yönetim kuruluna girdi ve sendika başkanlığı görevini üstlendi.Maduro, eski Devlet Başkanı Hugo Chavez’in kurduğu Bolivarcı Devrimci Hareket 200’ün (MBR-200) üyeleri arasında yer aldı. Chavez’in 1992’deki darbe girişimi sonrası tutuklanmasının ardından serbest bırakılması için yürütülen kampanyalarda aktif rol oynadı.Siyasi kariyerine 1999 yılında Kurucu Ulusal Meclis üyeliğiyle başlayan Maduro, çeşitli komisyonlarda görev aldı. Ocak 2006’da Ulusal Meclis Başkanı seçilen Maduro, aynı yılın ağustos ayında Dışişleri Bakanlığı görevine getirildi. 2012’de Devlet Başkan Yardımcısı olan Maduro, Hugo Chavez’in ölümünden birkaç gün sonra, 8 Mart 2013’te anayasa gereği devlet başkanlığı görevini devraldı.14 Nisan 2013’te yapılan seçimleri kazanarak göreve gelen Maduro, Chavez çizgisindeki yönetimin işçi sınıfı kökenli ilk devlet başkanı oldu. Görev süresi boyunca ABD ile ilişkileri gergin seyreden Maduro, ağır yaptırımlarla karşı karşıya kaldı. Washington yönetimi, Maduro’nun yakalanmasına yardım edecek kişilere 50 milyon dolar ödül teklif ettiğini duyurdu.2017’deki öğrenci protestoları ve 2018 seçim sonuçlarının muhalefet tarafından tanınmaması, ülkede siyasi gerilimi tırmandırdı. Aynı dönemde Venezuela, yüksek enflasyon ve ekonomik krizle mücadele ederken uluslararası yaptırımların etkisi daha da derinleşti.2018 yılında bir etkinlikte konuşma yaptığı sırada suikast girişimine uğrayan Maduro, 2019’da ABD destekli olduğu belirtilen muhalefet kalkışmasını bastırdı. Uzun süre uluslararası alanda tanınırlığı zayıflayan Maduro, zamanla muhalefetle yürütülen görüşmeler ve ılımlı mesajlarla diplomatik temaslarını kısmen yeniden canlandırdı.ABD yönetimi, Maduro ve çevresini uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlayarak, sözde “Cartel de los Soles” yapılanmasını terör listesine aldı. Caracas yönetimi ise bu suçlamaların, Venezuela’nın özellikle petrol başta olmak üzere stratejik kaynaklarını kontrol altına alma amacı taşıdığını savundu.Filistin davasına verdiği destek, şarkı söyleyip dans ettiği görüntülerle sık sık gündeme gelen Maduro, Türkiye’yi son olarak 8 Haziran 2022’de ziyaret etti. Ayrıca Temmuz 2018’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yemin törenine, Haziran 2023’te ise Erdoğan’ın yeniden seçilmesinin ardından düzenlenen göreve başlama törenine katıldı.<h3>Trump–Maduro görüşmesi ve müdahale süreci</h3>ABD basını, Aralık 2025’te Trump ile Maduro arasında bir telefon görüşmesi gerçekleştiğini yazdı. Haberlere göre Trump, Maduro’dan ülkeyi terk etmesini isterken, Maduro ise kendisi ve ailesi için küresel af talep etti. Trump’ın bu talebi reddettiği, ancak güvenli çıkış imkânı sunabileceğini ilettiği aktarıldı. Maduro da görüşmeyi doğrulayarak temasların saygı çerçevesinde geçtiğini söyledi.ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri müdahalesinin, Çin’in Latin Amerika ve Karayipler Özel Temsilcisi Çiu Şiaoçi’nin Caracas ziyaretinden yalnızca saatler sonra gerçekleşmesi dikkat çekti. Çin heyetiyle yapılan görüşme, Maduro’nun ABD müdahalesi öncesindeki son resmi diplomatik teması oldu.

Şoförlükten Devlet Başkanlığına Maduro’nun siyasi yolculuğu

Venezuela’nın başkenti Caracas’ta gece saatlerinde art arda patlamalar meydana geldi. Görgü tanıklarının aktardığına göre, yerel saatle 02.00 civarında kent genelinde en az yedi patlama sesi duyuldu.

Maduro yakalandı

Patlamaların ardından birçok mahallede halk evlerinden çıkarak sokaklara yönelirken, bazı bölgelerde patlama seslerinin kilometrelerce uzaktan işitildiği bildirildi.Kent üzerinde alçak irtifada uçan savaş uçakları ve helikopterler paniğe yol açtı. Sosyal medyada paylaşılan ve olaya ait olduğu iddia edilen görüntülerde, Caracas’ın farklı noktalarında patlamalar yaşandığı görüldü. Dolaşıma giren bazı görüntülerde ise Venezuela ordusuna ait zırhlı araçların Miraflores Başkanlık Sarayı çevresinde konuşlandığı dikkat çekti.Venezuela basını, patlama seslerinin yalnızca Caracas’la sınırlı kalmadığını; La Guaira eyaleti, kıyı bölgeleri ve Miranda eyaletine bağlı Higuerote kentinde de duyulduğunu aktardı. Higuerote Havalimanı’nın yoğun bombardımana maruz kaldığı öne sürüldü. Patlamalar sonrası başkentin güney kesimleri dahil olmak üzere birçok bölgede geniş çaplı elektrik kesintileri yaşandı.ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, Venezuela’ya yönelik saldırıların ABD tarafından gerçekleştirildiğini duyurdu. Trump, operasyon kapsamında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores’in yakalanarak ülke dışına çıkarıldığını belirtti. ABD’de yayın yapan CBS News de Trump’ın, Venezuela’daki bazı askeri tesislerin hedef alınması yönünde talimat verdiğini ileri sürdü.New York Times gazetesi ise üst düzey bir Venezuelalı yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD’nin Caracas ve stratejik noktalara düzenlediği saldırılarda askerler ve siviller dahil en az 40 kişinin hayatını kaybettiğini yazdı.Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada Maduro’nun kaldığı yerin yüksek güvenlikli bir yapı olduğunu ancak operasyonun başarıyla tamamlandığını söyledi. Maduro ve eşinin helikopterle bir gemiye götürüldüğünü ifade eden Trump, ikilinin New York’a sevk edildiğini açıkladı.ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, “Kesin Çözüm” adı verilen operasyonun aylar süren bir planlama sürecinin ardından hayata geçirildiğini belirtti. Operasyonun CIA ve NSA desteğiyle yürütüldüğünü söyleyen Caine, saldırı emrinin Başkan Trump tarafından hava koşullarının uygun hale gelmesiyle verildiğini aktardı. Toplamda 150’den fazla hava aracının kullanıldığı operasyon sırasında bir ABD uçağının vurulduğu ancak uçuşuna devam edebildiği bildirildi.Venezuela Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez ise ABD’ye sert tepki göstererek, Maduro’nun derhal serbest bırakılmasını talep etti. Venezuela’nın hiçbir ülkenin kolonisi olmayacağını vurgulayan Rodriguez, yaşananları uluslararası hukukun açık ihlali olarak nitelendirdi.Savunma Bakanı Vladimir Padrino Lopez de saldırıların sivil yerleşimleri hedef aldığını belirterek, uluslararası toplumu ABD’yi kınamaya çağırdı. Lopez, ülke genelinde dış müdahaleye karşı olağanüstü hal ilan edildiğini ve tüm ulusal savunma planlarının devreye sokulacağını açıkladı.ABD’nin saldırılarına Çin, Rusya, İran, Brezilya, Küba ve Meksika tepki gösterirken, İsrail ve Ukrayna Washington yönetimine destek verdi. Türkiye ise gelişmeleri yakından takip ettiğini bildirdi.Yerel basına göre Maduro, saldırılardan yaklaşık 12 saat önce Çin heyetiyle Miraflores Sarayı’nda bir araya gelmiş, iki ülke arasındaki enerji, ticaret ve altyapı iş birlikleri ele alınmıştı. Bu görüşme, ABD saldırıları öncesinde Maduro’nun son resmi diplomatik teması oldu.

ABD’den Venezuela’ya büyük askeri müdahale

Avrupa genelinde yeni yıl kutlamaları, birçok ülkede şiddet olayları ve kazalarla gölgelendi. Yılbaşı gecesi yaşanan olaylarda çok sayıda kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı, binlerce araç kundaklandı ve yüzlerce kişi gözaltına alındı.

Avrupa’da yılbaşı

<h3>İsviçre ve Almanya’da can kayıpları dikkat çekti</h3>İsviçre’nin Crans-Montana kasabasında, yılbaşı kutlamalarının yapıldığı bir barda çıkan yangında 40 kişi yaşamını yitirdi, çoğu ağır olmak üzere 115 kişi yaralandı. Olayın ardından Valais Kantonu’nda olağanüstü hal ilan edilirken, bölgeye çok sayıda ambulans, helikopter ve itfaiye ekibi sevk edildi. Yangının çıktığı alan güvenlik gerekçesiyle kapatıldı ve Crans-Montana üzerinde uçuşlar durduruldu.Almanya’da ise yılbaşı gecesi yaşanan olaylarda, bazıları havai fişek kaynaklı olmak üzere 11 kişi hayatını kaybetti. Bielefeld’de meydana gelen iki ayrı havai fişek kazasında 18 yaşındaki iki genç yaşamını yitirirken, Hof yakınlarında bir polis aracının karıştığı trafik kazasında 1 kişi öldü, 2 kişi ağır yaralandı. Bochum’da bir apartman dairesinde meydana gelen patlamada 70 yaşındaki bir kadın hayatını kaybetti. Würzburg’da balkona düşen havai fişek nedeniyle çıkan yangında ise 88 yaşındaki bir kadın yaşamını yitirdi. Ülkenin güneybatısında çıkan farklı yangınlarda da 3 kişinin öldüğü bildirildi. Ayrıca Lohne kentinde 5 yaşındaki bir çocuk trafik kazasında hayatını kaybederken, Wiesbaden ve Duisburg’da yaşanan bıçaklı ve boğma olaylarında iki kişi yaşamını yitirdi.<h3>Fransa’da yüzlerce araç ateşe verildi</h3>Fransa’da yeni yıl öncesinde 90 binden fazla polis ve jandarma görev yaparken, buna rağmen birçok kentte şiddet olayları yaşandı. Ülke genelinde 800’den fazla araç ateşe verildi, yüzlerce kişi gözaltına alındı.Paris’te 125 kişi gözaltına alınırken, Chelles’te 12 yaşındaki bir çocuk havai fişek nedeniyle yaralandı. Yvelines vilayetinde 28 araç kundaklandı, yasa dışı havai fişek satışı nedeniyle 2 kişi gözaltına alındı. Hauts-de-Seine’de 7 kişi tutuklandı.Şiddetin yoğun yaşandığı Strazburg’da 101 araç ateşe verilirken, olaylarda 30 kişi tutuklandı ve 25 polis memuru yaralandı. Nice’te güvenlik güçlerine yönelik saldırılarda 1 polis yaralanırken, Marsilya’da 36 yaşındaki bir kişi bıçaklanarak öldürüldü.<h3>Avusturya, İngiltere ve Belçika’da çok sayıda gözaltı</h3>Avusturya’da yılbaşı gecesi 421 kişi hakkında işlem yapılırken, 30 kişi gözaltına alındı. Viyana’da elinde torpil patlayan 14 yaşındaki bir çocuk bir elini kaybetti. Sağlık ekipleri yılbaşı gecesi boyunca 1135 kez müdahalede bulundu.İngiltere’de yılbaşı gecesi ve 1 Ocak sabahı boyunca, çoğu alkollü kişilerin karıştığı kavga ve trafik kazaları yaşandı. Galler’de alkollü çocukların karıştığı kavgada bir kişi yaralanırken, Dorset ve Blackpool’da çocukların yasa dışı havai fişek ve vandalizm olayları nedeniyle gözaltına alındığı bildirildi. Sussex’te uyuşturucu operasyonları yapılırken, Manchester yakınlarında alkollü sürücülere yönelik denetimlerde çok sayıda gözaltı gerçekleşti.Belçika’da ise Brüksel, Anvers ve Gent kentlerinde toplam 191 kişi gözaltına alındı. Brüksel’de molotofkokteyli ve havai fişek saldırıları yaşanırken, Anvers’te çoğu 20 yaş altı olmak üzere 100 genç gözaltına alındı. Gent’te ise 28 kişi gözaltına alındı.<h3>Hollanda ve Polonya’da yangınlar ve kazalar</h3>Hollanda’da birçok kentte çıkan yangınlar ve polisle yaşanan çatışmalar sonucu 250 kişi gözaltına alındı. Havai fişek kazalarında 2 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda kişi yaralandı. Yetkililer, özellikle çocukların göz yaralanmalarının artması nedeniyle gelecek yıl havai fişeklerin ülke genelinde yasaklanmasının gündemde olduğunu bildirdi.Polonya’da polis yılbaşı gecesi 15 binden fazla olaya müdahale etti. Ülkenin farklı bölgelerinde çıkan yangınlarda 2 kişi hayatını kaybederken, 34 trafik kazasında 2 kişi öldü, 42 kişi yaralandı. Ayrıca 333 kişi gözaltına alındı ve 100’den fazla sürücünün alkollü araç kullandığı tespit edildi.

Avrupa’da yılbaşı gecesi bilançosu ağır oldu

İsveç’in başkenti Stockholm’de yüzlerce kişi, Gazze halkıyla dayanışma göstermek amacıyla yılbaşı kutlamalarından vazgeçerek Filistin’e destek eylemi düzenledi.

İsveç’ten Gazze desteği

Çeşitli sivil toplum kuruluşlarının çağrısı üzerine, soğuk havaya rağmen Sergels Torg Meydanı’nda bir araya gelen göstericiler, yeni yılı kutlamak yerine İsrail saldırılarında hayatını kaybeden çocuklar ve siviller için yas tuttu.Eylemde, “Gazze’de çocuklar öldürülüyor”, “Okullar ve hastaneler bombalanıyor”, “Acil ateşkes sağlansın” ve “Gıda kıtlığı sona ersin” yazılı pankartlar taşındı. Katılımcılar, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını durdurmasını ve İsveç’in İsrail’e silah satışını sonlandırmasını talep etti.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a5205769628.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gösteri sırasında grup adına yapılan açıklamada, yeni yıla Filistin’de yaşanan toplu ölümler, kuşatma ve uluslararası sessizlik sürerken girmenin kabul edilemez olduğu vurgulandı. Açıklamada, adaletsizliğe göz yuman bir başlangımın reddedildiği ifade edildi.Açıklamada ayrıca, İsrail’in Filistin ile yapılan ateşkes ve barış anlaşmalarına uymadığına dikkat çekilerek, “Dünya yeni yıla girerken Filistin’de soykırım devam ediyor. Ateşkese rağmen Filistinliler öldürülüyor, kuşatma sürüyor ve insanlar çadırlarda, barınaksız şekilde soğuk nedeniyle yaşamını yitiriyor.” denildi.Filistin bayrakları ve meşaleler taşıyan kalabalık, daha sonra İsveç Parlamentosu yönüne doğru yürüyüş gerçekleştirdi.

Stockholm’de yılbaşı gecesi Filistin dayanışması

Hava sıcaklıklarında beklenen düşüş ve etkisini artıran bise rüzgârı nedeniyle Cenevre kenti, acil barınma önlemlerini güçlendirme kararı aldı. Pazartesi akşamından itibaren üç gece boyunca 80 ek acil barınma yeri hizmete açıldı.

Önleyici adım olarak erken açılış

Champel’deki sivil savunma sığınağının (PC) devreye alınmasıyla birlikte, belediyeler arası acil barınma sistemindeki toplam kapasite 577 yatağa ulaşıyor.Cenevre Sosyal Uyum ve Dayanışma Departmanı’ndan yapılan açıklamaya göre, barınma başvuruları ücretsiz 0800 22 22 10 numaralı Acil Barınma Merkezi üzerinden yapılıyor. Bu uygulamayla, imkândan olabildiğince fazla kişinin faydalanması amaçlanıyor. Champel’deki sığınak her akşam 19.15–08.15 saatleri arasında açık olacak.“Aşırı soğuk” planı henüz devrede değilLozan’ın aksine, Cenevre henüz “Aşırı Soğuk” (Grand froid) planını resmen devreye almış değil. Yetkililer, bu planın uygulanabilmesi için gece sıcaklıklarının -5°C, gündüz ise 0°C veya altına en az üç gün üst üste düşmesi gerektiğini belirtiyor. Bu şartlar henüz tam olarak sağlanmadığı için, gece devriyelerinin kapsamı şimdilik genişletilmeyecek.Önleyici adım olarak erken açılışBuna karşın, hafta boyunca beklenen soğuk hava dalgası nedeniyle sahada çalışan çeşitli sivil toplum kuruluşları hafta sonu belediyeyi uyardı. Bunun üzerine kent yönetimi, önleyici bir adım atarak Champel’deki sığınağı erkenden açma kararı aldı.Cenevre Belediye Meclisi Üyesi Christina Kitsos, ekiplerin ve altyapının hazırlanmasının zaman aldığını vurgulayarak, “Sıcaklıkların daha da düşmesini bekleyip hazırlıksız yakalanmak istemedik. Bu nedenle risk almadan önceden harekete geçtik,” dedi. Kitsos ayrıca, bise rüzgârının hava koşullarını daha da sertleştirdiğini kabul etti.Yetkililere göre bu erken açılış, aynı zamanda Cenevre’de acil barınmaya ihtiyaç duyan kişi sayısının daha net şekilde tespit edilmesine de katkı sağlayacak.

Soğuk hava öncesi acil barınma kapasitesi artırıldı

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupalı liderlerle yapılan görüşmede Ukrayna’nın güvenliği, ülkeye sağlanacak destek ve yeniden inşa sürecinin masaya yatırıldığını açıkladı.

Gündem Ukrayna

Von der Leyen, görüşmeye ilişkin değerlendirmesini ABD merkezli X şirketine ait sosyal medya platformu üzerinden paylaştı. Açıklamasında, özgür ve refah içinde bir Ukrayna’nın geleceğinin Avrupa Birliği üyeliğiyle mümkün olacağını vurguladı.AB’ye katılımın aynı zamanda güçlü bir güvenlik teminatı anlamına geldiğini belirten von der Leyen, “Katılım süreci yalnızca Birliğe dahil olan ülkeler için değil, önceki genişleme dalgalarının da ortaya koyduğu gibi tüm Avrupa açısından fayda sağlamaktadır” ifadelerini kullandı.Avrupalı liderlerle gerçekleştirilen görüşmenin oldukça verimli geçtiğini kaydeden von der Leyen, toplantıda Ukrayna’nın güvenliğinin yanı sıra ülkeye yönelik destek mekanizmaları ve savaş sonrası yeniden inşa sürecinin ayrıntılı biçimde ele alındığını bildirdi.Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, 28 Aralık’ta Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Florida’daki Mar-a-Lago malikanesinde bir araya gelmişti. Görüşmenin ardından Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtmişti. Zelenskiy ise 20 maddelik barış planının yaklaşık yüzde 90’ı üzerinde mutabakata varıldığını açıklamıştı.Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, bir gün önce yaptığı açıklamada Ukrayna’nın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Novgorod bölgesindeki resmi konutuna insansız hava araçlarıyla saldırı girişiminde bulunduğunu öne sürmüştü.Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ise bu iddiayı reddederek, Putin’in resmi konutuna yönelik herhangi bir saldırı girişimlerinin olmadığını ifade etmişti.

Avrupa Ukrayna’nın geleceği için ortak tutum arayışında

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD’nin Florida eyaletinde ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. 

Suriye sınırı 

Netanyahu, İsrail’in Suriye ile “barışçıl bir sınıra sahip olmasının” kendi çıkarlarına hizmet ettiğini savundu.Trump ile zaman zaman görüş ayrılıkları yaşadıklarını belirten Netanyahu, buna rağmen yapılan görüşmenin oldukça verimli geçtiğini ifade etti. İsrail’in, bugüne kadar görev yapan ABD başkanları arasında Trump kadar yakın bir müttefike sahip olmadığını öne süren Netanyahu, bu yıl bir ilke imza atacaklarını da açıkladı. Netanyahu, daha önce İsrail vatandaşı olmayan kişilere verilmemiş olan “İsrail Ödülü”nün, katkıları nedeniyle Trump’a takdim edileceğini söyledi.Suriye sınırına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Netanyahu, İsrail’in hedefinin Suriye ile barışçıl bir sınır hattı oluşturmak olduğunu iddia ederek, sınırın hemen ötesindeki bölgelerin güvenliğinden emin olmak istediklerini dile getirdi. Netanyahu, özellikle bölgedeki Dürzilerin güvenliğini önemsediklerini vurguladı.Netanyahu, yalnızca Dürzilerin değil, Suriye’de ve Orta Doğu genelinde yaşayan diğer azınlıkların, özellikle de Hristiyanların korunması gerektiğini savundu. Bu durumun Afrika’nın bazı bölgeleri ile Nijerya için de geçerli olduğunu belirten Netanyahu, ABD’nin bu yöndeki çabalarına tam destek verdiklerini ifade etti. Hristiyan toplulukların Orta Doğu’da ve Afrika’nın bazı kesimlerinde kuşatma altında olduğunu ileri sürdü.Gazze’nin gelecekteki yönetimine ilişkin bir soruya da yanıt veren Netanyahu, Filistin yönetiminin sürece dahil olabilmesi için Trump’ın net reform şartları ortaya koyduğunu söyledi. Trump’ın sembolik değil, gerçek ve somut reformlar talep ettiğini açıkça ifade ettiğini belirtti.

Netanyahu’dan Suriye açıklaması: Barışçıl sınır istiyoruz

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Florida’daki Mar-a-Lago tesisinde düzenlenen ortak basın toplantısı öncesinde yaptığı açıklamalarda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile “çok iyi bir ilişkiye” sahip olduğunu söyledi.

Trump-Erdoğan vurgusu

Trump, görüşmede Gazze’ye Türk askerlerinin konuşlandırılması ihtimalinin de ele alınacağını ifade etti.Trump, Gazze için hazırlanan ve 20 maddeden oluşan ateşkes ve barış planında yer alan Uluslararası İstikrar Gücü kapsamında Türk askerlerinin bölgede görev alıp almayacağına ilişkin soruya, “Cumhurbaşkanı Erdoğan ile çok iyi bir ilişkimiz var. Bu konuyu konuşacağız. Uygun olması halinde bunun olumlu olacağını düşünüyorum,” yanıtını verdi. Trump ayrıca, bu meselenin İsrail Başbakanı Netanyahu ile doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekti.Netanyahu’nun bu ziyareti, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başlamasından bu yana ABD’ye gerçekleştirdiği beşinci ziyaret olma özelliğini taşıyor. Ziyaret, ekim ayında yürürlüğe giren Gazze ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasına geçilmesine yönelik temasların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşiyor.Ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında; çatışmaların durdurulması, İsrail güçlerinin kısmen geri çekilmesi, hayatta olan ve hayatını kaybeden tüm İsrailli rehinelerin, İsrail hapishanelerindeki yüzlerce Filistinlinin serbest bırakılması karşılığında takas edilmesi ve Gazze’ye tam kapsamlı insani yardımın girişine izin verilmesi öngörülmüştü.Trump’ın açıkladığı 20 maddelik planın ikinci aşamasında ise İsrail’in Gazze’den tamamen çekilmesi, Hamas’ın silahsızlandırılması, uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılması ve Gazze’nin geçici yönetimi için Filistinli teknokratlardan oluşan bir komitenin kurulması hedefleniyor.İsrail yönetimi, Uluslararası İstikrar Gücü bünyesinde Türk askerlerinin yer almasına ise karşı çıkıyor.İsrail-Hamas savaşı, Hamas öncülüğündeki silahlı grupların 7 Ekim 2023’te İsrail’in güneyine düzenlediği saldırıyla başlamış; çoğu sivil olmak üzere yaklaşık 1.200 kişi yaşamını yitirmiş, yaklaşık 250 kişi de rehin alınmıştı.Gazze Sağlık Bakanlığı, 10 Ekim’de ateşkesin başlamasından bu yana bölgede 414 kişinin hayatını kaybettiğini, 1.142 kişinin yaralandığını açıkladı. Savaşın başından bu yana Filistin tarafındaki toplam can kaybının ise en az 71 bin 266 olduğu bildiriliyor.Bakanlık, ölü ve yaralı sayılarında sivil ve militan ayrımı yapmadıklarını belirtirken, sağlık çalışanları tarafından tutulan ayrıntılı kayıtların uluslararası toplum tarafından genel olarak güvenilir kabul edildiği ifade ediliyor.

Trump: Gazze’de Türk askerinin varlığı iyi olur

İsviçre yumurta sektöründe uzun süredir tartışma konusu olan erkek civcivlerin doğar doğmaz öldürülmesi uygulaması, 1 Ocak 2026 itibarıyla tamamen sona eriyor. 

Etik adım yumurta fiyatlarını artıracak

Sektörün çatı kuruluşu tarafından daha önce verilen söz tutulurken, geliştirilen yeni yöntemlerle hem etik kaygılara yanıt veriliyor hem de üretim zinciri yeniden şekilleniyor.Yumurta üretiminde erkek civcivler ekonomik açıdan kullanılmadıkları için bugüne kadar doğumdan hemen sonra itlaf ediliyordu. İsviçre’de her yıl 2 milyondan fazla erkek civciv bu nedenle öldürülüyordu. Önce öğütme, ardından boğma yöntemleri kullanılmış, ancak bu uygulamalar kamuoyunda giderek daha fazla tepki çekmeye başlamıştı.Geçtiğimiz yıl Gallo Suisse, 2026’dan itibaren canlı civcivlerin öldürülmesine son verileceğini açıklamıştı. Bu hedef, teknolojik gelişmeler sayesinde beklenenden daha erken hayata geçirildi. İsviçre Yumurta Sektörü Başkanı Daniel Würgler, yeni sistemin işleyişini kamuoyuna anlattı.Yeni yöntemde, yumurtalar kuluçka sürecinin 11. ya da 12. gününde özel bir taramadan geçiriliyor. Manyetik rezonans benzeri bir görüntüleme tekniği ile yapay zekânın birlikte kullanıldığı bu sistem sayesinde, embriyonun dişi mi erkek mi olduğu henüz yumurta aşamasındayken tespit edilebiliyor. Erkek olduğu belirlenen yumurtalar bu aşamada devre dışı bırakılıyor ve böylece canlı civcivlerin öldürülmesi önlenmiş oluyor.Yumurta fiyatlarına yansıyan etik dönüşümBu etik dönüşümün tüketiciye de bir maliyeti olacak. Uzmanlara göre, geleneksel yumurtaların fiyatı adet başına 1–2 sent artacak. Organik yumurtalarda ise bu artışın 3–5 sent arasında olması bekleniyor. Bunun temel nedeni, organik üretimde erkek civcivlerin yumurtadayken elenmesi yerine büyütülerek et üretiminde değerlendirilmesi.Ancak bu noktada yeni bir zorluk ortaya çıkıyor. Et verimi düşük olan bu horozlar için pazar bulmak kolay değil. Daniel Würgler, bu sorunun aşılması için tüketicilere çağrıda bulunarak, geçmişte yaygın olan geleneksel tariflerin yeniden keşfedilmesini öneriyor. “Poule au pot” gibi yemeklerle İsviçre’de yetiştirilen tüm tavukların değerlendirilebileceğini savunuyor.Sektör temsilcilerine göre atılan bu adım, hayvan refahı açısından önemli bir dönüm noktası olurken, üretim ve tüketim alışkanlıklarında da kalıcı bir değişimin habercisi niteliğinde.

İsviçre’de erkek civcivlerin öğütülmesi sona eriyor

Filistin Davaları İnisiyatifi üyeleri, İngiltere’de Filistin’e destek eylemleri nedeniyle tutuklanan ve cezaevinde açlık grevinde bulunan “Palestine Action” grubu aktivistleriyle dayanışma çağrısı yaptı.

Filistin için dayanışma

Aktivistlere yönelik yasakların kaldırılması ve tutukluların serbest bırakılması talep edildi.Beyoğlu’ndaki İngiltere Başkonsolosluğu önünde bir araya gelen grup üyeleri, Filistin bayrakları ve dövizler taşıyarak sloganlar attı. Grup adına basın açıklamasını Gülşah Eldemir okudu.Eldemir, 7 Ekim’den bu yana Gazze’nin tüm dünyanın gözü önünde sistematik bir yok etme sürecine maruz kaldığını ifade etti. İngiltere’nin İsrail’e verdiği desteğin yalnızca diplomatik boyutla sınırlı kalmadığını, askeri, akademik ve ekonomik alanları da kapsadığını savundu.Filistin yanlısı “Palestine Action” hareketinin, İngiltere’de faaliyet gösteren ve İsrail’le doğrudan ilişkisi bulunan kurumları meşru eylem çerçevesinde hedef aldığını belirten Eldemir, bu nedenle grubun terör listesine alınarak destekçilerinin gözaltına alındığını hatırlattı. Eldemir, Filistin’e destek veren kişilerin demokratik haklarının engellendiğini dile getirdi.Aktivistlerin yaklaşık 16 aydır cezaevinde tutulduğunu söyleyen Eldemir, bu sürecin hukuki bir önlem olmaktan çıkarak fiili bir cezalandırmaya dönüştüğünü ifade etti. Tutukluların, Filistin’le dayanışma gösterdikleri için siyasi rehineler haline getirildiğini savundu.Cezaevindeki ağır tecrit koşullarına karşı Filton24 üyelerinin fiili bir direniş başlattığını aktaran Eldemir, Kasım 2025 itibarıyla aktivistlerin süresiz açlık grevine başladığını belirtti. Açlık grevinde bulunanların sayısının yaklaşık 30 olduğu ifade edilirken, bu eylemin yalnızca bireysel özgürlük talebi değil, İngiltere’nin soykırım suçuna ortak olmasına karşı bir itiraz olduğu vurgulandı.Bazı tutukluların sağlık durumunun kritik seviyeye ulaştığını ve hastaneye sevk edildiklerini kaydeden Eldemir, cezaevlerinde yaşanabilecek olumsuzluklar ve olası can kayıplarından İngiltere hükümetinin sorumlu olacağını söyledi.Eldemir, Palestine Action’a yönelik yasakların kaldırılması, tutukluların adil yargılanma hakkının sağlanması, serbest bırakılmaları ve ifade ile protesto özgürlüğünün güvence altına alınması çağrısında bulundu.

Filistin Davaları İnisiyatifinden Palestine Action aktivistlerine destek

İsviçre hükümeti, Gazze’deki ağır insani krize yanıt olarak insani yardıma ek 17,5 milyon İsviçre Frangı ayırdığını açıkladı. Bu fonlar UNICEF, OCHA, ICRC ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarına aktarılıyor. 

Ateşkese rağmen sorunlar devam ediyor

Ancak sahadaki BM ve yardım kuruluşlarına göre, artan finansal desteğe rağmen Gazze’ye ulaşan yardım miktarı hâlâ son derece yetersiz. Bu durum, savaşın iki ay önce resmen sona ermiş olmasına rağmen devam eden kısıtlamalarla ilişkilendiriliyor. İsrail ile Hamas arasında ABD aracılığıyla sağlanan ateşkes anlaşması, günlük 600 yardım kamyonunun Gazze’ye girişini öngörse de, BM verileri bu rakamın çok altında kalındığını gösteriyor.Gazze’deki insani tablo hâlâ son derece ağır. İki yılı aşkın süren savaşın ardından bölgenin büyük kısmı yıkılmış durumda ve uzun süre boyunca yardım girişinin engellenmesi, IPC verilerine göre Gazze’yi resmen kıtlık seviyesine sürükledi. BM’nin bir komisyonu, İsrail’in Gazze’de soykırım işlediği yönünde ağır suçlamalarda bulundu; özellikle nüfusun kasıtlı olarak aç bırakılması bu iddiaların temel dayanaklarından biri olarak sunuldu. İsrail ise bu suçlamaları reddediyor.Ateşkes sonrasında yardım girişlerinde bir miktar artış olsa da, BM’ye göre 12 Ekim–12 Aralık arasında Gazze’ye yalnızca 7230 kamyon yardım ulaştı; bu da günde yaklaşık 120 kamyona denk geliyor. İsrail’in ilgili kurumu COGAT ise bu rakamları reddedip günlük 600–800 kamyonun giriş yaptığını iddia ediyor. Ancak sahadaki BM ve STK temsilcileri, yardımın hâlâ çok yetersiz olduğunu ve bunun nedeninin İsrail’in uyguladığı bürokratik ve lojistik engeller olduğunu belirtiyor. Bir BM çalışanı durumu “İstedikleri zaman açıp kapattıkları bir musluk gibi” sözleriyle özetliyor.Yardım akışının önündeki en büyük engellerden biri, sınır kapılarının düzensiz şekilde işletilmesi. Gazze’ye teoride üç geçiş noktası açık olsa da, bunlardan yalnızca biri aynı anda çalışıyor. Ayrıca savaş öncesi en önemli insani yardım kapısı olan Mısır sınırındaki Rafah geçişi hâlâ kapalı. İsrail, bu kapının açılmasını Hamas’ın ölü İsraillileri teslim etmesi şartına bağlıyor. Mısır ise geçişin tek taraflı değil, iki yönlü açılması gerektiğini savunarak işbirliğini reddediyor.Yardım kuruluşlarının karşılaştığı bir diğer büyük sorun, İsrail’in uyguladığı sıkı kontrol prosedürleri. Gazze’ye gönderilecek her malzeme için uzun listeler hazırlanması, kamyonların tek tek onaylanması ve sınırda tekrar kontrol edilmesi gerekiyor. “Çifte kullanım” gerekçesiyle dondurulmuş etten okul malzemelerine kadar birçok ürün reddedilebiliyor. Paket boyutundaki küçük bir farklılık bile tüm kamyonun geri çevrilmesine yol açabiliyor. Bu nedenle yardım kuruluşları, onaylanmış bir sevkiyatın bile Gazze’ye ulaşıp ulaşmayacağını öngöremiyor.Buna ek olarak, İsrail’in STK’lar için getirdiği yeni kayıt zorunlulukları da yardım akışını ciddi şekilde aksatıyor. STK’lardan çalışanlarının kişisel bilgilerini paylaşmaları isteniyor; birçok kuruluş güvenlik gerekçesiyle bunu reddediyor. Kayıt sürecinin belirsizliği nedeniyle bazı STK’lar aylarca yardım gönderemiyor ve depolarında bekleyen malzemeleri Gazze’ye sokamıyor. 55 yardım kuruluşu, bu uygulamaların insani çalışmaları tehlikeye attığı konusunda ortak bir uyarı yayımladı.İsviçre’de Caritas, hükümetin ek yardım kararını memnuniyetle karşılarken, Bern’in İsrail’e daha fazla siyasi baskı yapması gerektiğini savunuyor. Caritas’a göre sorun teknik değil, tamamen siyasi bir nitelik taşıyor. İsviçre Dışişleri Bakanlığı ise İsrail’in Uluslararası Adalet Divanı’nın ihtiyati tedbirlerine uyması gerektiğini düzenli olarak dile getirdiklerini belirtiyor.

İsviçre Gazze yardımını artırdı, ancak yardım hâlâ ulaşmıyor

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.

İsviçreli siyasetçi Müller: İsrail’in sonu yaklaşırken Filistin güçlü kalıyor

Pusula Swiss, İsviçre’de yaşayan Türk topluluğuna kültür, yaşam, başarı hikâyeleri ve ilham veren portreler sunmaya devam ediyor. Bu sayıda, Türkiye’nin çağdaş mücevher tasarımında uluslararası bir marka hâline gelen TOHUM’un kurucusu, Türk tasarımcı Verda Alaton ile bir araya geldik. 

TOHUM’un evrensel dili

Doğal formlar, kadim semboller ve etnik sanatla kurduğu bağ sayesinde dünya moda sahnesinde fark yaratan Alaton, Cenevre’den dünyaya yayılan ilham dolu bir tasarım yolculuğuna sahip.İstanbul’da doğup New York’ta antropoloji ve tribal art üzerine çalışma fırsatı bulan, ardından Batı Africa’dan Asya’ya uzanan seyahatlerinde topladığı kültürel birikimi mücevhere dönüştüren Alaton; bugün Naomi Campbell’dan Leandra Medine’ye, Sharon Stone’dan Gigi Hadid’e kadar pek çok ismin takılarında hayat buluyor. Pusula Swiss olarak hem ilham dolu yolculuğunu hem de TOHUM’un evrensel dilinin ardındaki anlamları kendisinden dinledik.Röportaj: Özgür MumcularKişisel Yolculuk &amp; İlham<ul><li>Verda Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</li></ul>İstanbul doğumluyum; çok kültürlü, tarihi ve katmanlı muhteşem şehrimiz, dünyaya bakışımı — ve dolayısıyla tasarım estetiğimin temellerini oluşturdu. Gençlik yıllarımda kariyerim kurumsal dünyadaydı; ancak kalbimde hep sanat ve doğayla derin bir bağ vardı. 20’li yaşlarda New York'taki üniversite dönemimde kabile sanatlarına olan tutukumu bir sanat galerisinde çalışarak besledim. Yıllar içinde bu tutkuyu bir yaşam biçimine dönüştürmeye ve paylaşmaya karar verdim. Bugün, markam TOHUM aracılığıyla hem kendimi hem de dünyaya dair estetik ve felsefi bakışımı ifade ediyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d6.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM kelimesinin “tohum” anlamına geldiğini uluslararası alanda çok kişi yeni öğrendi. Sizin için bu kelime ne ifade ediyor ve markanın ruhunu nasıl yansıtıyor?</li></ul>TOHUM, aslında hem doğaya, hem de hayata ektiğimiz tüm niyetlerimizi sembolize ediyor. Bir tohum nasıl doğada kendi potansiyelini taşır ve — doğru toprak, su ve ışıkla — benzersiz bir hayata dönüşürse, ben de her bireyin kendi yaşamında benzersiz potansiyeller taşıdığına inanıyorum.&nbsp;Markam için TOHUM, “doğadan gelen, saf, tekil, umut dolu ve yaşamın kendisine dair” her şeyi temsil ediyor. Her bir tasarım, bu tohumun bir “filizi” gibi; doğadan gelen malzemeler, kültürel kodlar, kişisel ifade ve özgürlüğün birleşimiyle hayata geçiyor.<ul><li>İstanbul’dan New York’a, ardından Cenevre’ye uzanan hayat yolculuğunuz TOHUM’un yaratım sürecini nasıl şekillendirdi?</li></ul>İstanbul benim köklerim; mimarisi, tarihi ve çok katmanlı kültür mozaiğiyle büyüdüm. New York’ta etnik sanatlarla tanışmam, bana “küresel bir estetik” ve “gelenek ile çağdaşlığı birleştirme” fikrini verdi. Tutkulu olduğum galerilerde geçirdiğim zaman, farklı kültürlerin sanat ve takı geleneklerinin nasıl bir araya geldiğini gözlemlemek, bana yaratımlarım için ilham oldu. Doğal malzemeler ve cüretli formlar Tohum’un&nbsp; estetik anlayışının temeli.Cenevre’ye taşınmam ise bana hem sakinlik hem de uluslararası bir perspektif kazandırdı. Bu coğrafi ve kültürel yolculuklar, TOHUM’un hem Anadolu köklerine saygılı hem de dünya kültürlerinden beslenen, zamansız ve evrensel bir dil kurmasına imkân tanıdı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d7.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Tribal Art’a olan ilginiz çok genç yaşta başlamış. Bu ilginin tasarımlarınız üzerindeki en güçlü etkisi nedir?</li></ul>Evet, tribal ve etnik sanatlara olan ilgim, gençlik döneminde New York’taki Afrika sanat galerilerinde calışmaya başlamamla beslendi. O dönemde, gördüğüm parçaların sadece estetik değer değil; aynı zamanda derin kültürel anlamlar taşıdığını fark ettim. Sanat hayatın içinde kullanım eşyalarında hayat buluyor, ritüellerin, doğa ile kurulan iletişimlerin temelinde yer alıyordu. Kabilelerin sembolleri, doğaya bağlı motifleri, bedenle kurulan bağ, insanın en özgün ve temel ifadesini taşıyor.Bu görüş bende “Batı dünyasındaki hayatın içinde bu ruhu, bu anlayışı nasıl yaşatabilirim” düşüncesine dönüştü. Tribal Art’ın asaleti, doğayla ve insanla kurduğu simbiyotik ilişki; TOHUM’un estetik anlayışının temelini oluşturuyor. Doğallık, arketipik formlar, ruhun ve bedenin ifadesi… Tüm bunlar tribal sanatın etkisiyle şekillendi.Markanın Doğuşu &amp; Tasarım Felsefesi<ul><li>TOHUM’u kurma kararınız nasıl bir dönüm noktasında ortaya çıktı? O ilk prototipleri üretirken neler hayal ediyordunuz? TOHUM’u kurma kararım 30’lu yaşlarımın başında şekil aldı. Beslendiğim tüm düşünceler, inandığım değerleri şekle dökme ve bedenle birleştirme dönemi başladı. Kurumsal hayattan ayrılmaya karar verdim ve tüm riskleri ve korkularımla kucaklayarak yeni bir hayata adım attım.&nbsp;</li></ul>Hayalim Tohum’ları taşıyan kişilerin özgürleştiklerini ve mutlu olduklarını görmek idi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d8.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Koleksiyonlarınızda sıkça karşımıza çıkan semboller, kabuklar ve kristaller… Bu doğal materyalleri seçerken sizi en çok etkileyen şey nedir? Malzeme seçme süreci benim için bir meditasyon. Gerçekten “doğal olan her şey” TOHUM’un temelini oluşturuyor. Kristaller, taşlar, deniz kabukları, ahşap, deri… Doğanın bize armağanı olan tüm bu materyaller tasarımlarımda yer bulabiliyor. Yıllar içinde farklı koleksiyonlarımız ile her doğal malzemeyi değerlendirebildiğimizi söyleyebilirim. Halen tüm kullandığımız taşları, deniz kabuklarını tek tek seçerim. Her birinin verdiği hisse önce kendim bakarım, ondan sonra TOHUM’a dönüştürürüz.&nbsp;</li></ul>Bu materyaller sadece görsel olarak değil, dokunsal olarak da ruhumuza değer katıyor: Her biri benzersiz, her biri “tek”. Ayrıca doğanın sadeliği, zarafeti ve özgünlüğü ile bu değerleri takıya taşımak benim için çok kıymetli.&nbsp;<ul><li>Sade ama güçlü formlar markanızın imzası haline geldi.&nbsp;Bu estetik dil nasıl oluştu?</li></ul>Bana göre takı; kendimizi ifade etme şekli, sözlerle ifade etmediğimiz iç dünyamızı sessizce paylaşma yöntemi. Derin, daha ruhsal bir ifade biçimi. Bu yüzden TOHUM tasarımlarında “az ama derin” anlayışını benimsedim: Yalın, minimalist ama güçlü; doğadan gelen formlar, simetri ve saf çizgiler. Malzemelerin yalın gücü ön planda.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d9.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu ifade şekli, taşıyanın karakterini ortaya çıkaran bir araç olmasını sağlıyor. Konuşan eller, dokunan ruhlar” dileğimin özü.Uluslararası Başarı &amp; Dönüşüm<ul><li>Concha koleksiyonunun dünya çapında patlama yapması nasıl bir deneyimdi?&nbsp;</li></ul>Concha, çoğumuzun çocukluğunda doğayla ilk ilişkilerimizde yer alan deniz kabuklarımız aslında. Organik, doğal ve zamansız. 2017’de altın kaplama kabuk tasarımımızla Concha’yı yeniden yorumladığımızda, bir influencer’ın tasarımımızı paylaşması ile TOHUM yurtdışı platforma taşınıp, yıllar içinde saygıdeğer bir uluslararası markaya dönüştü.&nbsp;Concha ile niyet, doğada yalın, basit olan mucizevi güzelliklere dikkat çekmek ve onları bedenimizde taşımaya değer bulmaktı aslında. Bir deniz kabuğunun prensip olarak bir pırlantadan hiçbir farkı olmadığına inanırım.Bu beklenmedik ani yükseliş, hem heyecan vericiydi hem de bir dönüşüm getirdi: Küçük, el yapımı bir atölye markasından, uluslararası sahnede tanınan bir marka haline geçiş. Ancak bu başarı, benim dünyaya bakışımı, markaya olan sorumluluğumu ve tasarıma olan inancımı sarsmadı; tam tersine, derinleştirdi.<ul><li>Naomi Campbell, Kelly Rutherford, Leandra Medine gibi isimlerin TOHUM takması markayı nasıl dönüştürdü?</li></ul>Bu isimlerin, yani moda dünyasında, popüler kültürde etkili olan kişilerin, TOHUM’u seçmesi markanın kimliğini ve görünürlüğünü geniş kitlelere taşıdı. Bir anda, TOHUM'un yalnızca “etnik / büyük formlarda aksesuarlar” değil; evrensel, çağdaş, global bir takı dili olarak algılanmasına yardımcı oldu.Doğa, kültür ve el işçiliği üzerine kurulu, samimi ve estetik, evrensel olarak anlaşılabilir, benimsenebilir. Yıllar içinde TOHUM, kişisel ifadeyi, kimliği ve ruhu süsleyen bir araç hâline geldi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376da.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Global bir marka olurken yaratıcı kimliğinizi koruma konusunda zorlandığınız anlar oldu mu?</li></ul>Evet, özellikle Concha’nın başarısından sonra “başarı baskısı”, “talep artışı”, “ölçeklenme” gibi faktörler devreye girdi. Bazıları, neden bu kadar “organik / el işçiliği tarzı” bir koleksiyonu seçtiğimi sorguladı.&nbsp;Ancak benim için önemli olan, yaratmış olmak için yaratmak değil, her bir koleksiyonumuzun çıkış değerlerimize sadık kalması. “Özgünlüğü, doğallığı, el işçiliğini, bireyselliği” korumayı seçtim. Kıymetlimiz bu dil. Değerlerimizi koruyabilmek, tabi ki her türlü ticari başarıdan çok daha önemli.Atölye, Üretim &amp; El İşçiliği<ul><li>İstanbul’daki ustalarla çalışmanız markanın DNA’sının önemli bir parçası.&nbsp;El işçiliği TOHUM için neden vazgeçilmez?</li></ul>El işçiliği, her parçayı özel, “insanın dokunuşu, ruhu ile bir araya gelmiş” bir obje hâline getiriyor. Her taş, her kabuk, her metal yüzey, bir insanın ellerinden geçiyor. Bu, benim için sadece estetik değil; ruhsal, etik ve kültürel bir değer.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376df.jpg" width="1024" height="576"></figure>Doğayı, emeği, insanı, gelenekleri bir araya getiren bir sürecin ürünü her bir TOHUM. Bu sayede her parçanın bir hikâyesi oluyor ve takı, yüzeysel bir süs değil, bir ifade, bir kimlik, bir ruh hâline geliyor.<ul><li>TOHUM’un Afrika’daki sürdürülebilir tarım projelerine katkıda bulunması çok etkileyici. Bu iş birliği nasıl başladı? Afrika’ya olan, uzun yıllara dayanan estetik ve kültürel tutkum, TOHUM’un ilham kaynaklarının her zaman merkezinde oldu. Cuore koleksiyonunu tasarladığım dönemde, bu bağı daha anlamlı bir katkıya dönüştürmek istedim ve bu dönemde Haller Foundation ile tanıştım. Haller’in Afrika’daki sürdürülebilir tarım projeleri, markamızın doğayla uyumlu yaklaşımıyla organik bir şekilde örtüştü. Bu iş birliğiyle birlikte her Cuore “Seeds of Sustainability” projesi aracılığıyla bölgede toprağın, üretimin ve yaşamların yeniden yeşermesine destek oluyor.</li></ul><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dc.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Yeni koleksiyonlara başlarken ilk adım genelde nedir?&nbsp;Bir çizim, bir obje, bir seyahat, bir his? İlham her zaman canlı; bir seyahat, bir taş, bir kabuk, bir görüntü, bir his… Bazen Afrika’da gördüğüm bir obje, bazen İstanbul’da rastladığım bir form, bazen bir taşın dokusu ya da doğanın bir detayı…Çoğu zaman da bunlara eşlik eden insan doğası. Bu ilhamlar içimde olgunlaşıp, zihnimde formlaşıyor, sonra el işçiliğiyle gerçeğe dönüşüyor.&nbsp;</li></ul>Tasarım benim için planlı bir süreç değil; yaşamın, deneyimin, doğanın bir uzantısı…Cenevre &amp; Gelecek<ul><li>Cenevre artık sizin yaşam ve çalışma alanınız. Bu şehir tasarımınıza nasıl bir duygu veya yeni perspektif katıyor? Cenevre hem sessizliği, hem doğaya ve göle yakınlığı, hem de çok kültürlülüğüyle bana yalnızca huzur vermiyor; aynı zamanda küresel bir perspektif de sunuyor. Bu da TOHUM’un evrensel ruhuyla çok uyumlu.&nbsp;</li></ul>Doğayla iç içe bir yaşam; ama dünyanın merkezlerine erişim. Uluslarası toplum kuruluşlarının merkezi küçük bir şehirde onlarca kültürün bir arada yaşamasını sağlıyor. Bu denge benim için ideal; hem içsel hem dışsal ilham için verimli bir zemin.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dd.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM’un geleceğinde neler var? Yeni koleksiyonlar, yeni ülkeler veya yeni bir yaratıcı yön?</li></ul>TOHUM’un dili, sürekli evrim halinde. Yeni koleksiyonlarla, belki aksesuar dışındaki objelerle, tasarım sınırlarını genişletmek istiyorum. Çünkü doğa, kültür, malzeme ve form sınır tanımaz.&nbsp;Aynı zamanda, bireysellik ve el işçiliğini koruyarak; global bir ölçekte ama ruhu kaybetmeden büyümek en büyük isteğim. Her bir TOHUM parçasının bir “tohum” olarak kalması, yeni güzellikleri, yeni hikâyeleri ve yeni bağları yeşertmesi…

TOHUM’un yolculuğu: Cenevre’den dünyaya açılan Türk tasarımcı Verda Alaton

Cenevre’de yaşayan bağımsız sanat editörü ve sanat yazarı Nazlı Kök Akbaş, sanat dünyasındaki çok yönlü birikimini uluslararası deneyimleriyle harmanlayan bir isim. Mimarlık ve şehir planlaması geçmişinden gelen gözlem gücüyle, sanatın mekanla, insanla ve zamanla kurduğu ilişkiyi incelikli bir dille aktarıyor. 

Sanatın nabzını yazmak

Onun yazılarında bir serginin duygusu, bir sanatçının sessiz ifadesi ya da bir kentin estetik ritmi iç içe geçiyor. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü mezunu olan Akbaş, Japonya’da JICA Programı kapsamında Proje Yönetimi sertifikasını almış ve bu dönemi yaşamının önemli dönüm noktalarından biri olarak tanımlıyor. Ardından Cenevre Üniversitesi’nde Uluslararası Gelişim Projeleri yüksek lisansını tamamlamış, aynı üniversitenin Sanat Tarihi Bölümü’nde misafir öğrenci olarak çalışmalar yürütmüş. 2011 yılında Londra’daki Christie’s eğitim kurumunda aldığı eğitimle Sanat Piyasası ve Galeriler üzerine sertifika sahibi olan Akbaş, müzeler, galeriler, küratörler ve sanatçılarla kurduğu yakın temaslar sayesinde sanat dünyasının nabzını tutmakta; ayrıntılı araştırmalarla desteklenen yazılarında sanat piyasasının dinamiklerini düzenli olarak irdeliyor. Prestijli bir İsviçre yaşam dergisinde sanat editörü olarak köşe yazılarına devam eden Nazlı Kök Akbaş, sanat tarihine meraklı, gözlemci ve derinlikli yaklaşımıyla dikkat çekiyor.Kendisi, Nazlı Kök Akbaş Art Reports platformunda sergilerden notlar, sanatçılarla röportajlar ve kültürel izlenimlerini paylaşıyor. Sanatı bir “rapor”un ötesinde yaşayan bir deneyim olarak gören Nazlı Hanım ile hem gözlem gücünü hem de bağımsız üretimin anlamını konuştuk.Röportaj: Özgür Mumcular<ul><li>Nazlı Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?&nbsp;</li></ul>Öncelikle çok teşekkür ederim. Memnuniyetle… Ben Mevlana Celaleddin Rumi’nin şehri, Konya’da doğdum. Harika bir gençlik geçirdiğimi düşünüyorum; çok hareketli, sportif ve meraklı bir gençtim. Üniversite eğitimimi Ankara’da, ODTÜ’de tamamladım. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi’nde 15 yıl görev yaptım.2001 yılında, devletimizin Japonya devleti ile yürüttüğü özel bir çalışma ve eğitim iş birliği projesi kapsamında, ülkemizi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’ni temsil eden uzman olarak Japonya’ya gitmeye hak kazandım. Japonya çok özel bir ülke; etkisini hâlâ her adımımda hissediyorum. En kısa zamanda tekrar dönmeyi planlıyorum.2004 yılında Cenevre’ye taşındım ve hemen Cenevre Üniversitesi’nin yolunu tuttum. Öğrenmeye olan tutkum hiçbir yaşımda eksilmedi; aksine artarak devam etti. Cenevre Üniversitesi Uluslararası Gelişme Politikaları Fakültesi’nde yüksek lisans programını tamamladım ve Fransızca dil programına katıldım. Ardından, 2010 yılında yine Cenevre Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nde misafir öğrenci olarak başladığım dört yıllık bir programı tamamladım.Öğrenmeye başlayınca, aslında ne kadar az bildiğinizi daha iyi anlıyorsunuz ve durmadan yeni öğrenme programları geliştiriyorsunuz; ben de tam olarak bu şekilde ilerliyorum.Sanat tarihi eğitimim sırasında, her sanat profesyonelinin yolunun geçtiği gibi, benim yolum da Christie’s eğitim programından geçti. 2011 yılında Londra’da, Christie’s eğitim kurumunda Sanat Piyasası ve Galeriler üzerine sertifika programını tamamladım.Tüm bu eğitim projelerini taçlandırmak adına, bildiğiniz üzere 2024 yılında&nbsp;Nazlı Kök Akbaş Sanat Haberleri Cenevre – İsviçre&nbsp;sitesini kurdum ve akredite sanat habercisi olarak çok yoğun, bir o kadar da keyifli bir döneme başladım. Yaklaşık bir yıl içinde 20’nin üzerinde önemli sanat projesini takip ederek, dünyanın dört bir yanından gelen sanat muhabirleriyle birlikte basın toplantılarına katıldım ve 30 civarında sanat makalesi yayımladım.Her şey çok hızlı ve etkileyici bir şekilde ilerledi. Dünya çapında tanınmış sanatçılarla röportajlar yaptım. Ayrıca, prestijli bir İsviçre dergisinde sanat editörü olarak köşe yazıları yazıyorum. Yeni sezon benim için heyecan verici; birçok yeni projeye başlıyorum, hepsini birazdan sizinle konuşacağız.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a84306.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Nazlı Kök Akbaş | BEYELER Vakıf Yayoi Kusama Sergisi Basın Toplantısı</figcaption></figure><ul><li>Sizi sanatın dünyasına çeken şey neydi?&nbsp;Bu yola nasıl başladınız?</li></ul>Sanat, hayatımda her zaman çok önemli bir yer tuttu. Müzeler, çok küçük yaşlarımdan itibaren bana birer hayaller diyarı gibi gelirdi. Sanat eserlerine bakarken zamanı unuturum; hâlâ da öyledir.Bana göre sanat; tüm özgürlüklerin, ifadenin, yaratıcılığın ve özgün bir dil geliştirme cesaretinin bir bütünüdür. Sanatçılar her zaman beni çok etkilemiştir. Düşüncenin özgürce dans ettiği, gündelik hayatımızda hayal etmemizin bile mümkün olamayacağı dünyaları bize sanat ve sanatçılar açar.Bu duyguların peşinden gitmek, onları yazmak, konuşmak ve sanat haberlerini geniş kitlelerle paylaşmak… İşte bu, benim en büyük merakım, hatta tutkum.<ul><li>Sanat haberleri ve röportajlar yazarken sizi en çok ne motive ediyor?</li></ul>Ben çok meraklı bir yapıya sahibim; bilgi edinmek ve yeni şeyler öğrenmek benim için büyük bir keyif. Yeni bir serginin basın toplantısına davet edildiğimde, her defasında çocukça bir sevinç ve heyecan duyuyorum. Toplantı öncesinde, “daha çok öğrenmeliyim, daha derin araştırmalıyım” düşüncesiyle konuyu detaylı biçimde inceliyorum.Dünyanın dört bir yanından gelen sanat editörleriyle eş zamanlı olarak bir sergiyi takip ediyor olmak benim için hem keyifli hem de heyecan verici bir deneyim. Bu sürecin hakkını verebilmek için büyük bir motivasyonla çalışıyorum.Tabii ki güçlü bir akademik altyapıya sahip olmam bu araştırmalarımda bana çok yardımcı oluyor. Özellikle İsviçre üniversitelerinin çok kapsamlı sanat arşivleri var. Cenevre Üniversitesi’nin eski bir yüksek lisans öğrencisi olarak her türlü dokümana kolaylıkla erişip bilgi alabiliyorum. Bazen fakültedeki profesörlerimle ya da İsviçre’de yaşayan sanat eleştirmenleriyle de konuların detaylarını istişare ediyorum.&nbsp;<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a84307.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Nazlı Kök Akbaş | Sunhee Choi, Choi &amp; Choi Gallery, Güney Kore</figcaption></figure><ul><li>Cenevre gibi uluslararası bir kentte sanat sahnesini nasıl tanımlarsınız?</li></ul>Cenevre bir kesişme noktası; her alandan uzmanların ve profesyonellerin yollarının mutlaka dünya ölçeğinde geçtiği, çok nadide bir şehir. Kalvinist kültürün benim çok sevdiğim özelliği gereği “bling bling” değildir; yani gösterişten uzaktır. Bu da Cenevre’nin stratejik konumunu daha derin, sade ama etkili bir biçimde yansıtmasını sağlar.Finans sektöründe olduğu gibi sanat dünyasında da profesyonellerce çok iyi bilinir ki, Cenevre sanat piyasasında önemli bir role sahiptir. Özellikle son dönemde Avrupa sanat piyasasının merkezi Londra’dan Paris’e kaydığı için, Cenevre adeta Paris’in bir uzantısı -bir periferisi- haline gelmeye başladı. Bu durum, önümüzdeki dönemde şehrin sanat sahnesini daha da canlandıracak gibi görünüyor.<ul><li>Yazılarınızda duyguyla analizi dengeleyen bir üslubunuz var.&nbsp;Bu dengeyi nasıl kuruyorsunuz?</li></ul>Benim konseptim, sizin de takip ettiğiniz üzere, çok samimi ve filtresiz bir sanat editörlüğü ekolü üzerine kurulu. Müzelerde, vakıflarda ya da dünya çapında bir sanatçıyla gerçekleştirdiğim her karşılaşmada, son derece doğal ve içten bir yaklaşımı tercih ediyorum.Okuyucularıma da bu doğallığı, olduğu gibi, filtresiz biçimde aktarmaktan büyük memnuniyet duyuyorum. Bilginin samimiyetle aktarımı, benim en çok benimsediğim ve keyif aldığım yöntem.<ul><li>Bir sergiye girdiğinizde ilk dikkatinizi çeken şey ne olur?</li></ul>Çok güzel bir soru, Özgür Hanım, teşekkür ederim. Ben bir sergiyi gezerken ilk olarak küratörünü merak ederim; çünkü biliyorsunuz, serginin hikâyesini kurgulayan kişidir küratör. Gitmeden önce mutlaka araştırırım.Sergiye girdiğimde yenilikleri keşfetmeyi severim. Aslında sergideki tüm detaylar ilgimi çeker; özellikle eserler arasındaki iletişim bana göre çok heyecan vericidir. Bazen daha önce bildiğiniz bir eser, öyle bir hikâye içinde sergilenir ki, size yepyeni bir pencere açar. Eseri yeniden, bambaşka bir bağlamda kavrar, farklı bir şekilde anlarsınız; hatta bazen yeniden seversiniz, bazen de tam tersi olur.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a84308.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Nazlı Kök Akbaş Art Reports</figcaption></figure><ul><li>Bir röportaj veya yazı hazırlarken süreç sizin için nasıl ilerliyor; not almak, gözlem yapmak, yazmak?</li></ul>Ben işlerimde çok detaylı ve hızlı ilerlemeyi seviyorum; buna mecburum da, çünkü artık her şey çok hızlı ilerliyor. Basın toplantılarında mutlaka ses ve görüntü kayıtları alıyorum. Sergi yetkililerine ulaşarak pek çok soru sorarım. Yazılı not tutmak yerine, diktafona kendi yorumlarımı kaydederim.Daha sonra, trende ya da uçakta bu kayıtları hemen metne dönüştürürüm. En kısa zamanda da haberleri ve izlenimlerimi platformlarımda paylaşırım.<ul><li>Sanatçılarla yaptığınız söyleşilerde sizi en çok etkileyen anlardan biri neydi, anlatabilir misiniz?</li></ul>Aslında her röportaj ayrı bir hikâye. Ben en çok, sanatçıların doğallıklarını ve yaratım süreçlerindeki heyecanlarını paylaşmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Bazen ise, ne kadar büyük zorluklar içinde olduklarını görmek beni gerçekten çok üzüyor.<ul><li>Yazılarınızda sanatın toplumsal yönüne de değiniyorsunuz. Sizce sanat bugün toplumla nasıl bir ilişki kurmalı?</li></ul>Bu, benim temel çalışma prensiplerimden biridir; sorduğunuz için teşekkür ederim. Ben, sanatın&nbsp;demokratizasyonuna çok gönül vermiş&nbsp;bir sanat editörüyüm. Benim için sanatın herkese açık ve ulaşılabilir olması son derece önemli.Bu nedenle, çalışmalarımın mümkün olduğunca geniş bir okuyucu kitlesine ulaşması, sanatı olabildiğince çok insanla paylaşmak, en büyük hedefim ve motivasyonum.“Bana göre sanat,&nbsp;‘sanat için’den ziyade&nbsp;herkes için!” diyor Nazlı Hanım gülümseyerek.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a84309.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Nazlı Kök Akbaş Art Reports</figcaption></figure><ul><li>Freelance çalışmak size nasıl bir özgürlük veya zorluk getiriyor?</li></ul>Evet, freelance çalışmak kişisel disiplin ve sorumluluk gerektiriyor. Düşünüldüğü gibi rahat olduğunu sanmıyorum. Aslında “her yer sizin ofisiniz” durumu, her an çalışabileceğiniz gerçeği, çok planlı olmayı zorunlu kılıyor.Öte yandan, randevularımı daha esnek saat dilimlerinde alabiliyorum ve sonrasında daha uygun saatlerde dinlenebiliyorum. Kısacası, bu çalışma sistemi oldukça sorumluluk gerektiriyor. Ayrıca, kendi patronunuz olduğunuzda kendinizi kandırmanız imkânsız; hiçbir projeyi rastgele yapamıyorsunuz ve sonuçta ortaya güzel işler çıkıyor.Ben kendimle hem çok eğlenceli hem de hayli katı bir patronum, kendi ismimle çalışıyor olmam bu durumu güçlendiriyor.<ul><li>Dijital platformlarda sanat üzerine yazmak, geleneksel basından nasıl farklı?</li></ul>Çok daha etkili gerçekten. Her yerde, her an bağlanıp okunabilmesi harika bir olanak. Trende, uçakta, parkta ya da bir bankta kısa bir molada, telefonunuzdan tüm makaleyi bir anda okuyabiliyorsunuz, bence bu harika.Geçen gün bir arkadaşım çok çarpıcı bir şey anlattı: İstanbul’da bir yakınını ziyarete gitmiş ve benim röportajımı televizyona aktarmışlar; kahvelerini alıp röportajı dinlemişler. Bayıldım bu fikre. Ne hoş değil mi? Bu dijital dönüşüm, doğru kullanıldığında bize inanılmaz fırsatlar sunuyor. Düşünün, aniden canınız isteyip harika bir sanat olayını, kahvenizi alıp iki üç arkadaşla izleyebiliyorsunuz.&nbsp;Şimdi uygulamalar var, sizin de çok iyi bildiğiniz gibi. Mesela annem için, makalenin metnini anında Türkçeye çeviriyor benim web sitemde; sonra bunu sesli dinleyebiliyor.Gerçekten harika bir dönemde yaşıyoruz. Bütün bu dijital ilerlemeleri, doğru kullanıldığında, mükemmel buluyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a8430a.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Nazlı Kök Akbaş | Pat Andrea, süper realism sanat hareketinin dünyaca meşhur yaşayan öncü usta ressamı</figcaption></figure><ul><li>Sosyal medya, sanatın anlatım biçimini nasıl değiştirdi sizce?</li></ul>Sosyal medya, sanatı çok olumlu bir şekilde destekledi. Öncesinde, sanat maalesef çoğunlukla lüks bir alan olarak ya da sadece belirli bir entelektüel birikime sahip grupların tekelinde olduğu zannedilirdi. Ama artık her sosyal gruptan ilgilenen kişiler, sosyal medya aracılığıyla sergileri izleyebilir ve her an yeni sanat haberlerinden haberdar olabilirler. Bu, gerçekten çok önemli bir gelişme ve benim için temel motivasyon kaynaklarından biri.<ul><li>Kendi estetik anlayışınızı üç kelimeyle tanımlarsanız, bunlar ne olurdu?</li></ul>Benim estetik anlayışım öncelikle doğallık ve samimiyet üzerine kurulu. Zekice yapılmış her işe çok düşkünüm. İkinci olarak, bir objenin veya bir işin beni güncelden koparıp bambaşka bir perspektiften bakmaya sevk etmesi ve bir hikâyesinin olması, bana çok estetik görünür.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7e7a0b1f1f3b8abe297a8430b.jpg" width="1024" height="576"><figcaption>Özgür Mumcular ve Nazlı Kök Akbaş</figcaption></figure>•&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Önümüzdeki dönemde “Nazlı Kök Akbaş Art Reports”ta okuyucuları neler bekliyor?Yeni projelerim birkaç başlık altında toplanıyor ve beni çok heyecanlandırıyor. Öncelikle, kendi platformlarımda yazılarım ve röportajlarım yoğun bir şekilde devam edecek. Bunun yanı sıra, İsviçre’nin prestijli bir dergisinde sanat editörü olarak yazdığımı biliyorsunuz; dergim yılda dört sezon yayınlanıyor ve readers.com’da okunabiliyor. Ayrıca internet sitemi de oldukça geliştirdik.Yeni ve çok heyecan verici bir projem de bir katalog kitap yayımlamak. Kitap hem Türkçe hem İngilizce olacak, Türkiye ve İsviçre’de dağıtılacak. Yayın evimle çalışmalarımız hâlâ devam ediyor.Bütün bunlara ilaveten, benim için çok heyecan verici ve bir o kadar da önemli bir projeye destek veriyorum: TOBB İzmir Kadın Girişimciler Kurulu’nun koordinatörlüğünü Işıl Nişli’nin yaptığı&nbsp;Sanatta Girişimcilik Projesi. Bu proje, kadın sanatçılara üretim, sergileme ve satış alanlarında destek olmayı; yeni teknolojik gelişmelere uyum sağlamalarına katkıda bulunmayı amaçlıyor. Sanatçılara mentorluk, network ve satış ağlarını geliştirme desteği veriliyor.Sanatın ve kadın sanatçıların sanat ekosisteminde güçlü bir şekilde üretmeye devam etmeleri, iş dünyasıyla bağlantılarını sürdürmeleri için önemli projeler geliştiriliyor. Yakında İsviçre’de, tüm bu projeleri tanıtan bir toplantı düzenleyeceğiz. Bu projeyi çok önemli buluyorum. Çok teşekkür ederim Özgür Hanım ve Pusula Swiss’e de teşekkürlerimi sunuyorum.

Nazlı Kök Akbaş ile sanat ve gözlem üzerine

Hayatın yönünü genç yaşlarda okunan bir kitap değiştirebilir mi? Şiyma Barkın Kuzmin, lise yıllarında okuduğu bir kitap sonrası kurduğu hayalin peşinden gitmiş. 

İlişkilerde ve ebeveynlikte şefkatin gücü

Psikoloji eğitimiyle başlayan yolculuğunu Paris’in varoşlarında yaşayan çocuklardan, *İstanbul'da sokakta yaşayan çocuklara Amerika’daki yüksek lisans eğitimine, ardından UNICEF’te geçen çeyrek asırlık uluslararası kariyere taşımış. Afrika’dan Orta Doğu’ya, Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan çalışmalarıyla çocukların haklarının korunması ve daha iyi bir gelecek kurmaları için politikalar geliştirmiş ve hayata geçirilmelerine destek olmuş.Bugünse Cenevre’de yaşamını sürdüren konuğumuz, uzun yıllara dayanan profesyonel deneyimini kişisel gelişim ve ebeveynlik alanına aktarıyor. Olumlu ebeveynlik, şefkatli sorgulama ve koçluk üzerine aldığı eğitimlerle hem bireylere hem de ailelere yol gösteriyor. İçimizdeki çocukla barışmayı, özşefkati ve ilişkilerde derinleşmeyi odağına alarak eğitimler veriyor, koçluk yapıyor. Onunla hem geçmiş yolculuğunu hem de bugünkü çalışmalarını konuştuk.Röportaj: Özgür MUMCULAR<ul><li>Şiyma Kuzmin kimdir, bize kendinizi tanıtır mısınız?</li></ul>Her gün kendisinin daha iyi bir versiyonu olmak için okuyan, düşünen, çalışan, değişimin kendimizle başladığına inanan, barışa, eşitliğe ve iletişime gönül vermiş bir insan; çocukları ve çocuklar ile zaman geçirmekten çok keyif alan bir anne; ailesine, dostluğa, insanlığa ve tüm canlılara değer veren bir kadın.&nbsp;<ul><li>İçimizdeki çocukla şefkatli bir ilişki kurmak sizce neden bu kadar önemli?</li></ul>Doğan Cüceloğlu’nun sözleri ile “Uyanış, olduğu gibi kabul ettiğimiz dünyanın, düşündüğümüzden farklı olabileceğini anlamakla başlar”. Kendimizi tüm hallerimizle kabul edip, şefkatle yaklaştığımızda ve içimizdeki çocuğun küçükken ihtiyacı olup da alamadığı şefkati ona kendimiz verdiğinde, bizi sınırlayan inançları fark edebiliriz, ve bizi bağlayan zincirlerimizden kurtulabiliriz. İşte bu yüzden içimizdeki çocuğun ihtiyaçlarını fark etmek ve şefkatle yaklaşmak önemlidir.&nbsp;<ul><li>Lise yıllarında okuduğunuz&nbsp;İnsan İnsana&nbsp;kitabı sizi nasıl etkiledi, hayalinizi nasıl şekillendirdi?</li></ul>İnsan doğasını, ilişkileri, yaşadığımız toplumun bizi nasıl şekillendirdiğini, hayata olumlu bakmanın önemini düşündürttü. Okuduğum her satırda bu konular hakkında daha çok öğrenme istediği duydum. Sanırım psikoloji okumaya karar vermemde etkili olan etmenlerden biriydi bu kitap. Daha zor koşullardan gelen çocukların da kendilerini geliştirebilmeleri ve olabileceklerinin en iyi olabilmeleri için de çalışmaya o sıralarda karar verdim.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/6ca86d2046c31c8b3f9b03913.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Boğaziçi Psikoloji’den sonra Paris’te varoşlarda çocuklarla çalıştığınız dönemde sizi en çok etkileyen deneyim neydi?</li></ul>Varsıl ve yoksul ayırımındaki sınıf eşitsizliğine karşı en iyi ilacın daha küçük yaştan çocukların okuma yazma becerilerinin geliştirilmesi ile olabileceğini gördüm. Her hafta sonu sırt çantamızda kitaplar, boyalar, defterlerle varoşlara gidiyor ve ailelerinin izniyle çocuklarla buluşup sıcak soğuk demeden açık havada farklı aktiviteler yapıyorduk. Birçok çocuğun evinde kitap yoktu. Küçük yaşta kitaplarla haşır neşir olma, eğlenerek öğrenme bu çocuklar için farklı bir hayatın kapılarını açıyor ve yoksulluk çarkından çıkabilmeleri için olanak sağlıyordu. Bu süreçte farklı kültürlerden, dinlerden gelen diğer gönüllüler ile de geçirdiğim zamanda, aslında insanların nereden gelirlerse gelsinler özlerinin benzer olduğunu gördüm.<ul><li>UNICEF’te 23 yıl boyunca farklı coğrafyalarda çalıştınız. Bu süreçte hangi anı sizin için unutulmaz oldu?</li></ul>O kadar çok unutamayacağım anım var ki ama bir &nbsp;tanesini &nbsp;düşündükçe, hem üzülüyor hem de yaptığım iş nedeniyle gurur duyuyorum. Özbekistan’da çalıştığım yıllarda projelerimden biri devlet bakımında olan çocukların aile ortamında yaşayabilmeleri için &nbsp;çocukların ailelerine destekle kendi aileleriyle kalabilmeleri mümkün olmadığı durumlarda &nbsp;koruyucu ailelik gibi, şefkatle bakılabilecekleri birebir ilgi alabilmeleri için hizmet modelleri geliştirmekti. &nbsp;Bu süreçte, farklı şehirlerdeki yurt ve yuvaları geziyor, çalışanlardan bilgi topluyor ve kurum bakımını değiştirmek için eğitim veriyorduk. Semerkant’ta bir yuvada yeni terk edilmiş 8-9 aylık Timur isimli bir bebek vardı. Timur’u ilk gördüğümde ufacık yüzünde kocaman bir gülümseme ile bana bakıyordu. Kollarını uzatıp kucağıma gelmek istedi. Aldım. O kadar güven dolu mutlu bir bebekti ki. İşim nedeniyle, aynı yuvaya birkaç sefer daha gittim. Her gittiğimde Timur’u soruyor ve özellikle görmek istiyordum. Geçen her ayla birlikte Timur’un yüzündeki gülüş biraz daha azalıyordu ve gözlerinin parlaklığı sönüyordu. Timur’a sevecen bir ev sağlamak çok isterdim. Öte yandan uzun vadede Timur gibi ailesinden ayrılmak durumunda kalan çocuklar için daha iyi hizmet modelleri, ve daha eğitimli bir uzman kadro oluşturulmasına katkıda bulunarak, yüzlerce çocuğun hayatına dolaylı olarak dokunabildim.Öte yandan, mutlulukla hatırladığım bir anımsa Tacikistan’da çalışırken duyma engelli çocukları bir çocuk korosu ile bir araya getirmek ve çocukların birlikte hem işaret dili hem şarkı söyleyerek sahnede John Lennon’ın Imagine&nbsp; şarkısını yorumlamalarıydı. Engelli ve engelsiz çocuklar ilk defa bu şekilde bir araya gelebildiler, birlikte ürettiler ve birbirlerini arkadaş olarak görebildiler.<ul><li>Uluslararası bir kurumda çalışırken edindiğiniz en önemli deneyim neydi, size ne kattı?</li></ul>Farklı kültürlerden gelen çok kişi ile birlikte çalışma imkanı buldum. Üstüne üstlük bunu kendi ülkemden ve kültürümden uzakta başka bir ülkede misafir konumundayken yapmayı öğrendim. Farklılıklarımız kadar benzerliklerimiz olduğunu, iyi niyetle ve saygıyla yaklaştığımda güvene dayalı ilişkiler yaratabileceğimi öğrendim. Ayrıca, konuşulmayan kodlar olduğunu ve bunları anlayıp aşabilmenin zaman aldığını da öğrendim. Bazen bize çok benziyor diye düşündüğüm kültürlerden gelen kişiler çok farklı olabilecek bir kültürden gelen birinden daha uzak olabiliyor.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/6ca86d2046c31c8b3f9b03914.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Farklı kültürlerden gelen biriyle evli olmak ve çocuklarınızı “third culture kid” olarak yetiştirmek nasıl bir şey?</li></ul>Aynı ülkeden ve kültürden gelen iki insan bile bazen birbirlerini anlamakta zorlanıyor. Eşimle 20 yıldır birlikteyiz ve her gün yeni bir şey öğreniyoruz. Uzun süreli ilişkilerde hergün tekrar ilişkiye kendini adamak ve öğrenmeye açık olmak değerli. Ortak değerlerimizin olması ve birbirimizi anlamaya ve olduğumuz halimizle kabul etmeye olan adanmışlığımız bizi bir arada tutuyor. Çocuklarımız Türkiye'de sadece bir yıl -o da Covid döneminde- yaşadılar, eşimin ülkesinde ise bebekliklerinde yaşadılar. Dolayısı ile hem dillerimizi hem de kültürlerimizi sadece bizlerden öğrendiler. Dil bizim için çok önemliydi. O yüzden aramızda İngilizce ya da Fransızca konuşsak da çocuklarımızla doğduklarından beri sadece kendi dillerimizde konuştuk.&nbsp;Bence yemek, kültürün önemli bir parçası ve yemeklerimizi çocuklarımız biliyor ve seviyor. Aileler ile bağlantıya özen gösterdik. Benim ailem daha geniş olduğundan tatillerde Türkiye’ye gittik ama her yıl birkaç kere eşimin ailesini bize davet ettik. Çocuklarımız hem bizlerden öğrendiler hem de yaşadığımız birbirinden farklı ülkelerden deneyim kazandılar. En zorlandığımız konu ise “third culture kid” lerde çok görülen aidiyet hissi. Hem yaşadıkları yere uyum sağlamaları hem de kendi kültürleri ile bağlarının oluşması için özel çaba harcamak önemli.<ul><li>Cenevre’ye taşındığınızda kariyerinizde nasıl bir dönüm noktası yaşadınız?</li></ul>Daha önce benim işim nedeniyle farklı ülkelerde yaşadık Cenevre’ye ise eşimin işi nedeniyle taşındık. Çocuklarımız ergenliğe girmişti ve İsviçre onların altıncı ülkesiydi. Artık taşınmak istemediler. Ben de onları bırakmak ve başka bir ülkede görev almak istemedim. UNICEF’den ayrılmaya ve kendi işimi kurmaya karar verdim. Uzun yıllar büyük bir organizasyonda ve politika oluşturma düzeyinde çalıştıktan sonra birebir insanlara dokunmak bana çok iyi geldi.<ul><li>Dr. Gabor Maté’nin şefkatli sorgulama yöntemini ve koçluğu nasıl bir arada uyguluyorsunuz? Danışanlarınıza hem bir eğitmen hem de bir yol arkadaşısınız. Danışmanlık süreçlerinde en çok hangi konular gündeme geliyor?</li></ul>Genelde koçluk bugünden ileriye doğru hedeflerimizi belirleme ve hayalini kurduğumuz geleceği yaratmaya destek olma sürecidir. Şefkatli sorgulama ile ise çocukluğumuzda oluşturduğumuz ve bizi sınırlayan inanç kalıplarımızın ilk başlangıç zamanlarına yani geçmişimize doğru bir yolculuk yapılır. Benim çalışmalarımda gördüğüm, yaşadığımız zorlukları aşabilmek, gerek kendimizle gerek eşimiz, ailemiz ya da iş arkadaşlarımızla sağlıklı ilişkiler kurabilmemiz ise geçmişimizi iyi anlamak ve kendi iç çocuğumuza şefkatla yaklaşmaktan geçer. Ben bu iki yaklaşımı harmanlayarak kullanıyorum. Danışanlarımın ihtiyacı doğrultusunda hem geleceğe yönelik hedeflerinde destek oluyorum hem de içlerindeki çocuğu tanımalarını, kendi inanç kalıplarını farkedip kendilerine şefkatle yaklaşmalarına, kendi hikayelerine yeni bir gözle bakmalarına destek oluyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/6ca86d2046c31c8b3f9b03916.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Kendi çocuklarınızı yetiştirirken edindiğiniz profesyonel bilgilerin ne kadarını kullanıyorsunuz, ne kadarını bırakıyorsunuz?</li></ul>Çocuklarımı yetiştirirken aldığım eğitimlerin çok faydasını gördüm. &nbsp;Ama onların annesiyim, koçu, psikoloğu değil. Bunun ayrımını yapıyorum. Yapmazsam zaten -hele de şimdi ergen olarak- bana bunu çok iyi hatırlatıyorlar...<ul><li>Bugünden geleceğe baktığınızda kişisel hedefleriniz ve hayalleriniz neler?</li></ul>Bu tür bir desteğe ihtiyaç duyan daha çok kişiye ulaşabilmek istiyorum. İnsanların birbirlerini ve kendilerini dinleyebilecekleri, barışın ve anlayışın hakim olduğu bir dünyaya katkıda bulunmaya devam etmeyi hayal ediyorum.