UNHCR Yüksek Komiseri Filippo Grandi, ajansın yürütme komitesinin yıllık toplantısının açılışında yaptığı konuşmada, “Bu yıl yaklaşık 5000 meslektaşımız işlerini kaybetti. Bu, toplam personelimizin dörtte birinden fazlası anlamına geliyor” dedi ve daha fazla işten çıkarmanın da kaçınılmaz olduğunu belirtti.
Ajansın sözcüsüne göre işten çıkarmalar yalnızca tam zamanlı çalışanları değil, geçici sözleşmeli personeli ve danışmanları da kapsıyor.
UNHCR, dünya genelinde yerinden edilen insan sayısının hızla arttığı bir dönemde, insani yardım fonlarının ciddi biçimde azalmasıyla büyük bir krizle karşı karşıya. Özellikle bu yıl Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşüyle birlikte ABD’nin fon kesintileri ajansın bütçesinde derin bir boşluk yarattı.
Bir anda oluşan büyük bütçe açığı
ABD uzun yıllardır birçok insani yardım kuruluşunun en büyük ve en önemli bağışçısıydı. Ancak Washington’un yardım bütçesinde yaptığı kesintilerle birlikte, bu kurumlar kısa sürede büyük bir finansman açığıyla karşılaştı. ABD’nin daha önce UNHCR bütçesinin %40’ından fazlasını sağladığını hatırlatan Filippo Grandi, diğer büyük bağışçı ülkelerdeki bütçe kısıtlamalarının da ajansı kritik bir duruma sürüklediğini ifade etti. “Rakamlar gerçekten çok karanlık” diye konuştu.
2025 için onaylanan UNHCR bütçesi 10,6 milyar dolar olsa da ajans son yıllarda bunun ancak yarısı kadar, yılda ortalama 5 milyar dolar civarında fon alabiliyor. Grandi, bu yıl beklenen katkıların %10 azalacağını öngördüklerini, ancak durumun “beklenenden çok daha kötü” olduğunu vurguladı.
Yıkıcı etkiler
Grandi’ye göre ajans, 2025’i yalnızca 3,9 milyar dolar mevcut fonla kapatmayı öngörüyor. Bu, 2024’e kıyasla 1,3 milyar dolar daha az ve yaklaşık %25’lik bir düşüş anlamına geliyor. UNHCR’nin elinde 4 milyar dolardan daha az fonun bulunduğu son yıl 2015’ti; ancak o dönem dünyadaki yerinden edilmiş insan sayısı bugünkünün yarısı kadardı.
“Hiçbir ülke, hiçbir sektör, hiçbir ortak bu durumdan muaf kalmadı” diyen Grandi, birçok hayati programın durdurulmak zorunda kaldığını belirtti. İşkence mağdurlarına yönelik psikososyal destek programları ve gıda yardımı da bunların arasında yer alıyor. “Etkiler gerçekten yıkıcı” sözleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.
