Bu süreçte en çok zarar görebilecek ülkeler arasında İrlanda, Almanya ve Hollanda dikkat çekiyor.
Brüksel, Washington ile devam eden ticaret görüşmeleri 1 Ağustos’a kadar bir sonuca ulaşmazsa, 72 milyar euro değerinde ABD ürününe misilleme vergisi uygulamayı planlıyor. ABD ise AB'den gelen malların neredeyse tamamına yüzde 30 oranında gümrük vergisi koyacağını belirtiyor.
Geçtiğimiz hafta sonu gelen sürpriz ABD mektubunun ardından, Avrupa Komisyonu hızla bir karşı önlem paketi hazırladı. Bu paket, daha önce önerilen 95 milyar euroluk vergi listesinin devamı niteliğinde ve büyük oranda sanayi ürünlerini hedef alıyor. Uçak parçaları, makineler, otomobiller, kimyasallar, plastikler ve tıbbi cihazlar bu ürünler arasında yer alıyor. Söz konusu ürünlerin toplam ithalat değeri 65,7 milyar euroyu buluyor.
Bunun dışında, tarım ürünleri ve günlük tüketim malları da listede. Burbon viskisi, eğlence parkı ekipmanları, diş ve saç fırçaları ile doğal kauçuk lateks gibi ürünler de vergilendirilecekler arasında.
Bu tarifeler yürürlüğe girerse, Avrupalı tüketici ve firmalar bu ürünleri daha pahalıya almak zorunda kalacak, bu da enflasyon üzerinde baskı yaratabilir. Ancak S&P Global Ratings’ten baş ekonomist Sylvain Broyer, bu etkinin sınırlı olacağını düşünüyor. Broyer’e göre, Avrupa'daki enflasyon oranı birkaç ondalık puan artabilir, fakat ekonomik büyüme üzerinde ciddi bir etki beklenmiyor.
Daha büyük tehlike ise tedarik zincirlerinde yaşanabilecek aksamalardan kaynaklanabilir. Broyer, Avrupa’nın özellikle teknoloji, finans ve danışmanlık gibi ABD hizmetlerine ciddi biçimde bağımlı olduğunu vurguluyor.
En fazla etkilenecek AB ülkeleri hangileri?
Ticaret savaşı ihtimali, bazı ülkelerde belirli sektörleri doğrudan etkileyebilir. Bunların başında havacılık sektörü geliyor. Uçak ve uçak parçası ithalatı yılda 11 milyar euro seviyesindeyken, İrlanda, Fransa, Hollanda ve Almanya en çok ithalat yapan ülkeler arasında.
Bu sektör hem Avrupa hem de ABD'de derin şekilde entegre. Örneğin Fransız şirketi Thales, Boeing ve Airbus için donanım sağlarken; ABD’li Honeywell, Airbus’a sistemler tedarik ediyor. Olası vergiler Boeing’e ciddi darbe vurabilir; şirketin 2024’te Avrupa’dan elde ettiği gelir 8,7 milyar doları aşıyor.
Öte yandan Avrupa merkezli Airbus da Kuzey Amerika pazarından yılda 16 milyar dolardan fazla gelir sağlıyor. Bu nedenle ABD tarafı da misilleme yaparsa, ticaret dengesi iyice sarsılabilir.
İrlanda’nın durumu ise oldukça kritik. Ülkede 50’den fazla uçak kiralama firması faaliyet gösteriyor ve bunlar dünya çapında 10 binden fazla uçağı yönetiyor. Bu, dünya ticari hava filosunun yaklaşık yüzde 37’sine denk geliyor. Dolayısıyla, İrlanda'nın havacılık merkezli ekonomisi, ABD'nin olası vergi adımlarından ciddi zarar görebilir.
Bruegel düşünce kuruluşuna göre, İrlanda'nın 2028’e kadar kümülatif reel GSYH kaybı yüzde 3’e ulaşabilir. Özellikle ilaç sektörüne ek vergiler getirilirse bu etki daha da büyüyebilir.
Oxford Economics’ten ekonomist Rory Fennessy, İrlanda’daki uçak ithalatının GSYH’nin yüzde 1’inden fazlasına denk geldiğini belirtirken, Hollanda’da büyük makineler ve tıbbi ekipman ithalatı GSYH’nin yüzde 6’sına eşdeğer.
Belçika’nın ABD’den yaptığı ithalat ise GSYH’sinin yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor. Fennessy, ülkelerin ABD'ye doğrudan ithalatı sınırlı olsa da, tedarik zincirindeki bağlantılar yoluyla bu etkilerin yayılabileceğini belirtiyor.
Otomotiv sektörü de tehlikede
Almanya ile Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri arasında güçlü tedarik zinciri bağlantıları var. Bu ülkeler arasında Macaristan, Polonya ve Slovakya öne çıkıyor. Özellikle otomotiv sektörü, ticaret savaşından en fazla etkilenecek alanlardan biri. 2024’te Almanya, ABD’den yaklaşık 7,5 milyar euroluk araç ve parça ithalatı yaparken, Belçika bu rakamda 1,8 milyar euroya ulaştı.
Olası bir vergi artışı, Alman otomotiv sektörüne ek maliyet baskısı getirip, Volkswagen ve Mercedes gibi devlerin üretimlerini yeniden yapılandırmasına neden olabilir. Bu şirketlerin Doğu Avrupa’da birçok üretim tesisi bulunuyor.
Diğer hedef ürünler
AB’nin vergi listesinde kimyasallar, plastikler ve tıbbi cihazlar da bulunuyor. 2024 verilerine göre, Belçika kimyasal ithalatında 13,7 milyar euroyla ilk sırada yer alıyor. Hollanda (12,5 milyar €) ve Almanya (12,3 milyar €) onu takip ediyor.
Plastik ithalatında da Belçika 3 milyar euroyu aşarken, Almanya 2 milyar, Hollanda 1,5 milyar euro düzeyinde ithalat gerçekleştirdi.
Tıbbi cihazlarda ise Hollanda 4,63 milyar euro ile başı çekerken, Almanya 2,65 milyar ve Belçika 1 milyar euro civarında ithalat yaptı.
Tarım ürünleri tarafında ise AB, ABD'den ithal edilen 6,4 milyar euroluk ürüne misilleme uygulamayı değerlendiriyor. Bu ürünler arasında burbon viskisi de bulunuyor. Hollanda yılda 60 milyon eurodan fazla burbon ithalatıyla başı çekiyor.
AB’nin bu hamlesi, ABD’nin Avrupa’nın alkollü içkilerine karşı bir misilleme tarifesi uygulamasını tetikleyebilir. Bu da Fransız şarapları ve İrlanda viskilerini etkileyebilir.
Eğer taraflar 1 Ağustos’a kadar bir uzlaşmaya varamazsa, Avrupa'nın birçok sektörü ABD’ye ihracatta yüzde 30 vergiyle karşı karşıya kalacak. Brüksel, her ne kadar ticaret savaşını tırmandırmak istemese de, gerekirse misillemeye hazır olduğunu net şekilde ifade ediyor.
