Geçen yıl ABD’li sağlık otoriteleri, kadınlarda bel soğukluğu (gonore), klamidya ve trikomoniyazı aynı anda tespit edebilen ilk ev tipi testi ile rahim ağzı kanserine yol açan HPV için ilk evde kullanılabilen tarama kitini onayladı. Bu adımlar, en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların teşhis ve tedavisinde yeni bir sürecin önünü açtı.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2025 yılı içinde ayrıca bel soğukluğunun tedavisinde kullanılmak üzere iki yeni ilaca onay verdi. Bu ilaçlar, onlarca yıldır bu hastalık için geliştirilen ilk yeni tedavi seçenekleri oldu.

Bu gelişmeler, COVID-19 salgını öncesinde ve sırasında cinsel yolla bulaşan enfeksiyon vakalarının ciddi biçimde artmasının ardından geldi. Pandemi süreci, ülke genelinde cinsel sağlık taramalarını, eğitimi ve tedaviye erişimi önemli ölçüde aksatmıştı.

Buna karşın pandemi, evde test teknolojilerinin gelişmesini de hızlandırdı. Reçetesiz koronavirüs testlerinde kullanılan teknolojiler, bugün sifiliz ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar için evde kullanılabilen testlere uyarlanıyor. Daha önce FDA, bu tür testlerin kullanımını büyük ölçüde sağlık profesyonelleriyle sınırlandırıyordu.

Kaliforniya Üniversitesi’nde cinsel sağlık uzmanı olarak görev yapan Dr. Ina Park, cinsel sağlığın hâlâ damgalanabildiğini ve bu nedenle birçok kişinin test yaptırmaktan çekindiğini belirterek, artık bir sağlık kuruluşuna gitmek istemeyen hastalar için daha fazla seçeneğin bulunduğunu söyledi.

Hızlı ve pratik testler

Test üreticisi Visby Medical, FDA onayının ardından kadınlara yönelik üçü bir arada test kitini piyasaya sundu. İdrar bazlı test; vajinal örnek alma çubuğu, küçük bir elektronik cihaz ve sonuçların değerlendirilmesi için çevrim içi bir uygulamadan oluşuyor.

Yaklaşık 150 dolar (127 euro) fiyatla satılan test, sonuçların bir sağlık uzmanıyla tele-sağlık görüşmesi üzerinden değerlendirilmesini ve gerekirse antibiyotik ya da başka ilaçların reçete edilmesini de kapsıyor.

Visby’nin baş tıbbi sorumlusu Dr. Gary Schoolnik, geleneksel yöntemlerle günler sürebilen testten reçeteye kadar olan sürecin, bu sistemle yaklaşık altı saat içinde tamamlanabildiğini ifade etti. Daha önce bu süreç, örnek alınması, laboratuvara gönderilmesi, sonuçların beklenmesi ve takip randevusu ayarlanmasını gerektiriyordu.

Schoolnik, birçok hastaya ulaşmanın zor olduğunu ve pozitif sonuç alanların önemli bir bölümünün tedaviye hiç başlamadığını ya da takipten çıktığını belirtti. FDA, Visby testinin üç enfeksiyonu yüzde 98 ve üzeri doğruluk oranıyla tespit ettiğini gösteren çalışmalara dayanarak onay verdi. Bu oran, hastanelerde uygulanan testlerle benzer düzeyde.

Yeni ilaçlar ve düşen vakalar

Bel soğukluğuna yol açan bakterilerin zamanla birçok antibiyotiğe karşı direnç geliştirmesi, yeni ilaç ihtiyacını artırmıştı. FDA’nın onayladığı iki yeni ilaç, ağızdan alınabiliyor ve bu yönüyle mevcut enjeksiyon temelli tedaviye göre önemli bir avantaj sağlıyor.

Kamu-özel ortaklığıyla geliştirilen Nuzolvenc, suda çözünebilen granül formunda sunulurken, GlaxoSmithKline’ın Bluejepa adlı ilacı aynı zamanda idrar yolu enfeksiyonlarının tedavisinde de kullanılıyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) geçici verileri, 2024 yılında bel soğukluğu vakalarının üst üste üçüncü kez azaldığını; yetişkinlerde klamidya ve sifilizin en bulaşıcı türlerinde ise ikinci yıl üst üste düşüş yaşandığını ortaya koydu.

Uzmanlar bu eğilimin arkasında, gençler arasında cinsel aktivitenin azalması, koruyucu amaçla kullanılan bazı antibiyotiklerin yaygınlaşması ve evde testlerin artması gibi etkenlerin bulunduğunu belirtiyor.