Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Libya’daki temaslarının ardından 13-14 Ağustos tarihlerinde Mısır’ın başkenti Kahire’ye gidecek.

Fidan’ın Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdülati ile görüşmesi ve iki bakanın eş başkanlığında Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubunun ikinci toplantısının düzenlenmesi bekleniyor.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi’nin de Hakan Fidan’ı kabul etmesi planlanıyor. Ziyaret, Mısır’ın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması’na olası katılımıyla ilgili tartışmaların ardından gerçekleşecek.

Suudi Arabistan’ın Mısır’a karşı çıktığı iddiası

Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan geçen hafta Mekke’de Ortak Savunma Anlaşması imzalamıştı. Suudi Arabistan’ın, Mısır’ın bu anlaşmaya dahil edilmesine karşı çıktığı öne sürüldü.

Hakan Fidan ise anlaşmanın imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada Mısır’ı yeni savunma düzenlemesinin “doğal ortağı” olarak nitelendirmişti.

Mısır’ın anlaşmaya katılıp katılmayacağı veya Kahire ziyareti sırasında bu konuda resmî bir görüşme yapılıp yapılmayacağına ilişkin açıklama yapılmadı.

Bir ülkeye saldırı hepsine yapılmış sayılacak

Mekke Anlaşması’nın, taraf ülkelere yönelik saldırılara karşı ortak caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığı belirtiliyor.

Düzenlemeye göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan birine gerçekleştirilecek saldırı, anlaşmanın bütün taraflarına yapılmış kabul edilecek.

Bu hüküm, basında NATO Antlaşması’nın bir üyeye yönelik saldırının bütün üyelere yapılmış sayılmasını öngören 5. maddesine benzetildi.

Reuters’a konuşan Türk bir yetkili, anlaşmanın tamamen savunma odaklı olduğunu ve taraflar arasında yalnızca bu alanda karşılıklı destek yükümlülüğü getirdiğini söylemişti.

Yetkili, paktın belirli bir ülkeyi veya aktörü hedef almadığını, bölgedeki diğer devletlerin katılımına açık olduğunu ifade etmişti.

Anlaşmanın taraf ülkelerin kendi aralarında veya başka devlet ve kuruluşlarla daha önce yaptığı ikili ve çok taraflı düzenlemeleri sona erdirmediği ve bunların yerine geçmediği de belirtilmişti.

Mısır neden anlaşmada yer almadı?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın stratejik bir ittifak kurabileceğine ilişkin iddialar, anlaşmanın imzalanmasından aylar önce gündeme gelmişti.

Mısır’ın anlaşmada yer almaması ise bölgesel ilişkiler ve Kahire-Riyad hattındaki gelişmeler hakkında yeni tartışmalara neden oldu.

Middle East Eye’a konuşan ve isimleri açıklanmayan üç kaynak, Suudi Arabistan’ın Mısır’ın pakta dahil edilmesine karşı çıktığını öne sürdü.

Kaynaklara göre Riyad’ın tutumu, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi yönetimine yönelik artan memnuniyetsizlikten ve Kahire’nin eski stratejik ve askerî önemini kaybettiği düşüncesinden kaynaklanıyor.

Bu iddialara ilişkin Suudi Arabistan veya Mısır yönetimlerinden resmî bir doğrulama yapılmadı.

Riyad-Kahire ilişkilerinde gerilim iddiası

Suudi Arabistan, 2013 yılında iktidara gelen Sisi yönetiminin en önemli mali destekçileri arasında yer aldı. Ancak son dönemde Riyad ile Kahire arasında bazı güvenlik meseleleri nedeniyle görüş ayrılıkları yaşandığı ileri sürülüyor.

Middle East Eye’a konuşan kaynaklardan biri, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki Husilerle devam eden mücadelede Mısır’dan aldığı desteği yetersiz bulduğunu iddia etti.

Kaynaklar, Ankara’nın Mısır’ın anlaşmaya dahil edilmesi için girişimde bulunduğunu ve Kahire’nin katılımını resmen önerdiğini de öne sürdü. Ancak tarafların daha sonra Mısır olmadan anlaşmayı imzalamaya karar verdiği belirtildi.

Erdoğan katılım çağrısı yaptı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mekke Anlaşması’nın yalnızca Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’la sınırlı kalmasının amaçlanmadığını açıkladı.

Erdoğan, anlaşmanın bölgesel huzur ve istikrar isteyen kardeş ülkelere açık olduğunu belirtti. Düzenlemenin yalnızca güncel koşullar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

“Anlaşma hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan bütün kardeş ülkelerin katılımına açıktır.”

Erdoğan, anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde tanımlanan meşru savunma hakkını teyit ettiğini söyledi.

Türkiye’nin hedefinin yapıyı üç ülkeyle sınırlı tutmamak olduğunu belirten Erdoğan, gelecekte bölgedeki bütün ülkelerin aynı savunma çatısı altında toplanabileceğini ifade etti. Böyle bir yapının bölgede kalıcı istikrarın sağlanmasına katkıda bulunacağını savundu.

Hakan Fidan’ın Kahire ziyaretinde Türkiye-Mısır ilişkilerinin yanı sıra Mekke Anlaşması ve bölgesel savunma iş birliğine ilişkin gelişmelerin de gündeme gelmesi bekleniyor.