Girişim, İsviçre'nin “daimi ve silahlı tarafsızlığının” Anayasa'da daha bağlayıcı biçimde tanımlanmasını ve ekonomik yaptırımlara ciddi sınırlamalar getirilmesini öngörüyor. Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ise bunun İsviçre'nin uluslararası krizlerde hareket alanını daraltacağını savunuyor.
İsviçre 27 Eylül'de karar verecek
“İsviçre tarafsızlığının korunması” adıyla sunulan halk girişimi, 27 Eylül 2026 tarihinde ülke genelinde oylanacak.
Girişimin temel amacı, İsviçre'nin tarafsızlığını Federal Anayasa'da bugün olduğundan daha ayrıntılı ve bağlayıcı şekilde düzenlemek.
Girişimi destekleyenler, dünyadaki savaşlar ve artan jeopolitik gerilimler karşısında daha katı bir tarafsızlığın İsviçre'yi koruyacağını savunuyor.
Federal Konsey ve Parlamento ise tam tersine, mevcut sistemin ülkeye gerekli hareket alanını sağladığını düşünüyor.
Ekonomik yaptırımlara büyük sınırlama
Girişimin en önemli maddelerinden biri ekonomik yaptırımlarla ilgili.
Teklif kabul edilirse İsviçre'nin başka devletlere karşı bağımsız şekilde ekonomik yaptırımlara katılması büyük ölçüde sınırlandırılacak.
Yaptırımlar esas olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından kararlaştırıldığında uygulanabilecek.
Bu düzenleme, İsviçre'nin gelecekte Avrupa Birliği gibi ortakların uyguladığı yaptırımları devralma imkanını önemli ölçüde değiştirebilir.
Rusya yaptırımları tartışmanın merkezinde
Tarafsızlık tartışmasının yeniden alevlenmesinde Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmasının ardından yaşanan gelişmeler önemli rol oynadı.
İsviçre, Avrupa Birliği'nin Rusya'ya karşı uyguladığı çok sayıda ekonomik yaptırımı devralmıştı.
Girişimi destekleyen çevreler bunun geleneksel İsviçre tarafsızlığıyla bağdaşmadığını savunuyor.
Karşı çıkanlar ise tarafsızlığın İsviçre'nin uluslararası hukuk ihlallerine karşı ekonomik önlem almasını engellememesi gerektiğini düşünüyor.
Askeri iş birliği de etkilenecek
Girişim yalnızca ekonomik yaptırımlarla sınırlı değil.
İsviçre'nin askeri veya savunma ittifaklarıyla iş birliğinin de daha sıkı koşullara bağlanması öngörülüyor.
Böyle bir iş birliği esas olarak İsviçre'nin doğrudan silahlı saldırıya uğraması veya yakın bir saldırı tehdidi altında bulunması durumunda mümkün olabilecek.
Bu madde özellikle İsviçre Ordusu'nun yabancı ülkeler ve NATO ülkeleriyle gerçekleştirdiği eğitim ve savunma iş birlikleri açısından tartışma yaratıyor.
Federal Konsey: İsviçre'nin ellerini bağlar
Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis bugün Bern'de Federal Konsey'in oylama kampanyasını başlattı.
Cassis'e göre tartışmanın konusu İsviçre'nin tarafsız kalıp kalmayacağı değil.
Federal Konsey, İsviçre'nin girişim reddedilse bile tarafsız kalmaya devam edeceğini vurguluyor.
Hükümetin temel itirazı, tarafsızlığın çok katı kurallarla Anayasa'ya yazılmasının gelecekte yaşanabilecek krizlerde ülkenin kendi çıkarlarına göre hareket etmesini zorlaştırabilecek olması.
Savunma açısından da uyarı
Federal güvenlik yetkilileri de girişimin İsviçre'nin savunma kapasitesi açısından sorun yaratabileceğini savunuyor.
İsviçre Ordusu uzun yıllardır yabancı ülkelerin ordularıyla ortak eğitimler gerçekleştiriyor.
Yetkililere göre gerçek bir kriz ortaya çıkmadan önce diğer ülkelerle eğitim yapmak ve birlikte çalışabilmek, İsviçre'nin savunma hazırlığı açısından önemli.
Girişimin kabul edilmesi halinde bu iş birliklerinin hangi ölçüde devam edebileceği siyasi tartışmanın önemli başlıklarından biri olacak.
Destekleyenler: Tarafsızlık İsviçre'yi savaşlardan koruyor
Girişimi destekleyenler ise farklı düşünüyor.
Onlara göre İsviçre'nin uluslararası çatışmalardan uzak kalabilmesinin temel nedenlerinden biri geleneksel tarafsızlık politikası.
Bu çevreler, tarafsızlığın daha açık biçimde Anayasa'ya yazılmasının İsviçre'nin büyük güçler arasındaki çatışmalara sürüklenmesini önleyeceğini savunuyor.
Ayrıca daha katı bir tarafsızlığın İsviçre'nin uluslararası arabuluculuk rolünü güçlendireceği görüşü dile getiriliyor.
Kararı halk verecek
Federal Konsey ve Parlamento girişimin karşısında.
Ancak son sözü İsviçre halkı söyleyecek.
27 Eylül 2026'daki oylama, İsviçre'nin önümüzdeki yıllarda ekonomik yaptırımlar, uluslararası askeri iş birliği ve dış politika krizlerinde ne kadar hareket alanına sahip olacağını doğrudan etkileyebilecek.
Bu nedenle Tarafsızlık Girişimi, son yılların en önemli dış politika oylamalarından biri olarak görülüyor.
