Ancak bugün açıklanan iki araştırma, hem küçük ve orta ölçekli işletmelerin hem de seçmenlerin büyük bölümünün bu uygulamaya karşı olduğunu gösteriyor.
Ürün yurtdışında, İsviçre haçı üzerinde
Tartışmanın merkezinde “Swissness” olarak bilinen İsviçre menşe kuralları bulunuyor.
İsviçre haçı ve “Swiss” gibi ifadeler, tüketiciler açısından uzun yıllardır İsviçre'de üretim, kalite ve güvenilirlikle özdeşleştiriliyor.
Ancak Federal Fikri Mülkiyet Enstitüsü'nün 2026 yılında uygulamasını yeniden yorumlamasının ardından, İsviçre'de araştırılıp geliştirilen ancak yurtdışında üretilen bazı ürünlerde İsviçre haçının belirli ifadelerle birlikte kullanılmasının önü açıldı.
Örneğin ürün üzerinde “Swiss [İsviçre haçı] Engineering” benzeri bir ifade kullanılabiliyor.
Burada haçın tek başına ürünün İsviçre'de üretildiği izlenimini vermemesi için kullanım biçimine ilişkin ayrıntılı kurallar uygulanıyor.
KOBİ'lerden güçlü itiraz
İsviçre Esnaf ve Sanatkârlar Birliği (Schweizerischer Gewerbeverband – SGV) bugün Bern'de iki yeni araştırmanın sonuçlarını açıkladı.
Araştırmalar, yeni uygulamanın özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler arasında ciddi rahatsızlık yarattığını gösteriyor.
Karşı çıkan işletmeler, İsviçre haçının yurtdışında üretilen mallarda kullanılmasının gerçek anlamda İsviçre'de üretim yapan şirketlerin avantajını zayıflatabileceğini savunuyor.
Tüketicinin kafası karışabilir
Eleştirilerin merkezindeki en önemli konulardan biri tüketici algısı.
Bir ürünün üzerinde İsviçre haçını gören tüketicinin doğal olarak ürünün İsviçre'de üretildiğini düşünebileceği belirtiliyor.
Yeni uygulamaya karşı çıkanlar, ürün İsviçre'de tasarlanmış veya geliştirilmiş olsa bile üretimin yurtdışında yapılmasının tüketiciye açık biçimde anlatılması gerektiğini savunuyor.
Aksi halde İsviçre haçının taşıdığı “İsviçre'de üretilmiştir” algısının zamanla zayıflayabileceğinden endişe ediliyor.
Tartışmanın merkezinde On var
Swissness tartışmasının yeniden alevlenmesinde İsviçreli spor ayakkabı şirketi On'un önemli rolü oldu.
Şirket ürünlerini büyük ölçüde yurtdışında ürettirirken, araştırma, geliştirme ve mühendislik çalışmalarının önemli bölümünü İsviçre'de gerçekleştiriyor.
Federal Fikri Mülkiyet Enstitüsü mart ayında uygulamasını netleştirerek, belirli şartların yerine getirilmesi halinde İsviçre'de gerçekleştirilen geliştirme faaliyetlerinin İsviçre haçıyla belirtilmesine izin verdi.
Bu karar daha sonra Swissness kurallarının geleceği konusunda daha geniş bir tartışmanın başlamasına yol açtı.
“Swiss Made” tamamen serbest bırakılmadı
Yeni uygulamayla ilgili önemli bir ayrıntı bulunuyor.
Yurtdışında üretilen her ürüne serbestçe İsviçre haçı basılması mümkün değil.
Federal Fikri Mülkiyet Enstitüsü'nün kurallarına göre haçın, ürünün hangi faaliyetinin İsviçre'de gerçekleştirildiğini açıkça belirten ifadeyle bağlantılı şekilde kullanılması gerekiyor.
Örneğin İsviçre'de gerçekleştirilen mühendislik veya tasarım faaliyetinin açık biçimde belirtilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yeni uygulama klasik “Made in Switzerland” menşe kurallarını tamamen ortadan kaldırmıyor.
İsviçre markasının değeri milyarlarla ölçülüyor
Tartışmanın bu kadar büyümesinin temel nedenlerinden biri “İsviçre” markasının ekonomik değeri.
Saatlerden çikolataya, makinelerden ilaçlara kadar İsviçre menşei uluslararası pazarlarda kalite göstergesi olarak kabul ediliyor.
Şirketler bazı ürünlerde yalnızca İsviçre menşeli oldukları için daha yüksek fiyat talep edebiliyor.
Bu nedenle İsviçre haçının hangi ürünlerde kullanılabileceği yalnızca sembolik değil, aynı zamanda büyük ekonomik öneme sahip bir konu.
Siyasete değişiklik çağrısı
İsviçre Esnaf ve Sanatkârlar Birliği, bugün açıklanan araştırmaların ardından siyasetin harekete geçmesini istiyor.
Birlik, mevcut uygulamanın Swissness mevzuatının temel amacına aykırı olduğunu savunuyor ve İsviçre haçının yurtdışında üretilen ürünlerde kullanılmasına ilişkin kuralların yeniden ele alınmasını talep ediyor.
Tartışmanın önümüzdeki dönemde Federal Parlamento'ya taşınması bekleniyor.
Asıl soru ise giderek daha net hale geliyor:
Bir ürün İsviçre'de geliştirilip yurtdışında üretiliyorsa, üzerinde İsviçre haçı bulunmalı mı?
Bu sorunun cevabı, “Swiss Made” markasının geleceğini doğrudan etkileyebilir.
