Mustafa

Mahkeme kararıyla CHP Genel Başkanlığı koltuğuna geri dönen Kemal Kılıçdaroğlu yönetimi, genel merkez binasında kapsamlı bir personel tasfiyesi başlattı. İlk 3 günde 60'tan fazla çalışanın işine son verilirken, bu durum parti içindeki idari savaşı tırmandırdı.

CHP’de İşten Çıkarma Dalgası

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) bünyesinde yargının verdiği mutlak butlan kararı sonrası genel merkez binasında kontrolü yeniden ele alan Kemal Kılıçdaroğlu yönetimi, "hukuki arınma" ve kadro revizyonu gerekçesiyle idari alanda radikal adımlar atmaya başladı. Siyaset koridorlarında liderlik ve kurultay tartışmaları tüm hızıyla sürerken, genel merkez bürokrasisinde tam anlamıyla bir tasfiye rüzgarı esiyor.Edinilen kulis bilgilerine göre Kılıçdaroğlu yönetimi, göreve iade edilmesinin ardından geçen ilk 3 gün içinde CHP Genel Merkezi'nde görev yapan 60'tan fazla personelin işine son verdi. İşten çıkarılanlar arasında danışmanlar, büro çalışanları, idari personel ve yardımcı kadroların yer aldığı belirtiliyor. Genel merkez kaynakları bu hamleyi "parti politikalarıyla uyumsuz kadroların temizlenmesi ve kurumsal işleyişin yeniden tesisi" olarak savunurken, muhalif kanat yaşananları "intikam operasyonu" olarak nitelendiriyor.<h3>2,5 Yılda Sadece 3 Kişi Çıkarılmıştı</h3>Kılıçdaroğlu yönetiminin ilk 3 günde gerçekleştirdiği bu kitlesel ihraç dalgası, görevden alınan Özgür Özel döneminin idari tasarruflarıyla karşılaştırıldığında aradaki çarpıcı farkı gözler önüne serdi. Özgür Özel’in yaklaşık 2,5 yıllık genel başkanlık dönemi boyunca genel merkez bünyesinden yalnızca 3 personelin işten çıkarıldığı hatırlatıldı.Özgür Özel’in TBMM grup kürsüsünden genel merkezdeki mevcut yapıyı "mutlak sultan ile mutlak butlanın ittifakı" olarak hedef aldığı ve yeni bir olağanüstü kurultay için delegelerden rekor sürede imza topladığı kritik bir dönemde gelen bu işten çıkarma kararları, genel merkezdeki güç savaşının sadece siyasi figürlerle sınırlı kalmayıp idari kadrolara da sıçradığını net bir şekilde ortaya koydu.

Kılıçdaroğlu Yönetiminden İlk 3 Günde 60’tan Fazla Personele İhraç

İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, çocuklar ve gençler arasında nikotin kullanımının hızla yayıldığını ortaya koydu. Özellikle elektronik sigara (vape), snus ve nikotin poşetleri gibi ürünlerin gençler arasında yaygınlaştığı belirtiliyor.

Vapes ve snus tehlikesi

Akciğer Ligi Orta İsviçre (Lungenliga Zentralschweiz) tarafından yapılan ankete göre, 10 ile 18 yaş arasındaki çocuk ve gençlerin yaklaşık üçte biri en az bir kez nikotin ürünü denedi. Daha da dikkat çekici olan ise yüzde 44’ünün bu ürünleri düzenli olarak kullanıyor olması.<h3>Bırakmak istiyorlar ama destek yok</h3>Araştırma sonuçlarına göre nikotin kullanan gençlerin yaklaşık yarısı bu alışkanlığı bırakmak istiyor. Ancak çoğu, bunu tek başına başaramadığını ifade ediyor.Uzmanlara göre bu durum, gençlerin bağımlılıkla mücadelede profesyonel destek ihtiyacının arttığını gösteriyor. Mevcut sistemde ise çocuklara yönelik özel bırakma programlarının yetersiz olduğu belirtiliyor.<h3>Yeni proje ile destek sağlanacak</h3>Bu soruna çözüm olarak Akciğer Ligi Orta İsviçre yeni bir proje başlatmaya hazırlanıyor. “Reşit olmayanlar için nikotin bırakma programı” adı verilen pilot proje ile çocuk ve gençlere bağımlılıktan kurtulmaları için rehberlik ve destek sağlanacak.Projenin özellikle stres yönetimi ve motivasyon desteğine odaklanacağı ifade ediliyor. Uzmanlar, gençlerin yalnızca fiziksel değil psikolojik olarak da desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.<h3>Vapes ve snus hafife alınıyor</h3>Uzmanlara göre yeni nesil nikotin ürünleri ciddi şekilde hafife alınıyor. Elektronik sigaralar ve benzeri ürünler, klasik sigaraya göre daha “zararsız” algılansa da çoğu zaman daha yüksek miktarda nikotin içeriyor.Ayrıca bu ürünlerin duman üretmemesi, çocukların ailelerinden gizli şekilde kullanmasını kolaylaştırıyor. Bu durum, bağımlılığın fark edilmesini zorlaştırıyor.<h3>Çocuklarda bağımlılık belirtileri görülüyor</h3>Araştırmaya göre nikotin kullanan gençlerin yaklaşık yüzde 40’ı psikolojik bağımlılık geliştirmiş durumda. Bunun yanında birçok çocukta fiziksel belirtiler de ortaya çıkıyor.Uzmanlar, çocukların kalp çarpıntısı ve nefes darlığı gibi belirtiler yaşadığını ancak bunları nikotin kullanımıyla ilişkilendirmediğini belirtiyor. Bu da bağımlılığın daha da derinleşmesine yol açabiliyor.<h3>Yasak var ama erişim sürüyor</h3>İsviçre’de 2024 yılından bu yana nikotin ürünlerinin reşit olmayanlara satışı yasak. Ancak buna rağmen çocuklar bu ürünlere ulaşmaya devam ediyor.Gençlerin çoğu nikotin ürünlerini arkadaş çevresi, okul ortamı ya da daha büyük yaştaki kişiler aracılığıyla temin ediyor. Bu nedenle uzmanlar, sorunun yalnızca yasaklarla çözülemeyeceğini vurguluyor.<h3>Hedef: tüm ülkeye yayılmak</h3>Başlatılacak pilot projenin 2026 kışında hayata geçirilmesi planlanıyor. Projenin başarılı olması halinde, ilerleyen dönemde tüm İsviçre’ye yayılması hedefleniyor.Uzmanlara göre erken müdahale ve doğru destek mekanizmaları, gençlerin nikotin bağımlılığından kurtulmasında kritik rol oynayacak.

İsviçre’de endişe verici tablo: Çocuklar nikotine bağımlı hale geliyor

İsviçre’de artan kira fiyatları, giderek daha fazla haneyi ekonomik olarak zorluyor. Yeni yayımlanan bir araştırma, kiracıların önemli bir bölümünün gelirlerinin büyük kısmını barınma için harcamak zorunda kaldığını ortaya koydu. Üstelik birçok kişi bu duruma itiraz etmeye çekiniyor.

Gelirin yarısı kiraya gidiyor

Sotomo araştırma enstitüsünün hazırladığı ve yaklaşık 35 bin kiracının katıldığı çalışmaya göre, katılımcıların neredeyse yüzde 40’ı gelirlerinin yüzde 30’undan fazlasını kiraya ayırıyor. Uzmanlara göre bu oran kritik bir eşik olarak kabul ediliyor ve aşılması durumunda diğer temel ihtiyaçlar için bütçe daralıyor.Araştırma, sorunun sadece belirli kesimlerle sınırlı olmadığını da gösteriyor. Ülke genelinde kira yükü yaygın şekilde hissedilirken, özellikle yalnız yaşayan kadınlar ile 55 yaş üzerindeki bireylerin gelirlerine kıyasla daha yüksek kira ödediği dikkat çekiyor. Hatta her 20 kişiden biri, gelirinin yarısından fazlasını kiraya vermek zorunda kaldığını belirtiyor.Artan kira baskısına rağmen kiracıların büyük bölümü haklarını aramaktan kaçınıyor. Araştırmaya göre katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i ev sahipleriyle sorun yaşadığını ifade ederken, çok azı resmi yollara başvuruyor. Özellikle başlangıç kira bedeline itiraz edenlerin oranı oldukça düşük.Uzmanlar bu durumu, kiracı ile ev sahibi arasındaki güç dengesizliğine bağlıyor. Son yıllarda konut arzının daralmasıyla birlikte kiracılar, sözleşmelerini riske atmaktan çekiniyor. Evini kaybetme ve yeni bir konut bulamama korkusu, birçok kişinin sessiz kalmasına neden oluyor.Ayrıca referans faiz oranlarının düşmesine rağmen kiracıların önemli bir kısmının kira indirimi talep etmemesi de dikkat çekiyor. Bunun en büyük nedeni, ev sahibiyle sorun yaşamaktan kaçınma isteği olarak gösteriliyor.Kiracı örgütleri ise çözüm için daha fazla devlet müdahalesi talep ediyor. Öneriler arasında kira bedellerinin düzenli olarak denetlenmesi ve faiz oranlarına bağlı indirimlerin otomatik olarak kiracılara yansıtılması yer alıyor.Tüm veriler, İsviçre’de konut krizinin yalnızca fiyat artışıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Aynı zamanda kiracıların kendilerini güvende hissetmemesi ve haklarını kullanamaması, sorunun sosyal boyutunu daha da derinleştiriyor.

Kiralar yükseldi, maaşlar geride kaldı

İsviçre Kaza Önleme Merkezi (BFU), ülkede hız limitlerinin yükseltilmesine yönelik siyasi girişimlere karşı sert uyarıda bulundu. Kuruma göre hız sınırlarının artırılması, trafik kazalarında ölü ve ağır yaralı sayısının orantısız şekilde yükselmesine neden olabilir.

Otoyollarda 130 km/s önerisi

BFU tarafından yayımlanan son analiz, aşırı hızın İsviçre yollarındaki en büyük güvenlik risklerinden biri olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.<h2>Her sekiz ağır kazadan biri aşırı hız kaynaklı</h2>Araştırmaya göre sürücülerin yaklaşık üçte biri mevcut hız sınırlarına uymuyor. İsviçre’de meydana gelen her sekiz ağır trafik kazasından biri doğrudan aşırı hızla bağlantılı bulunuyor.Özellikle şehirler arası yollarda durum dikkat çekici. Hız sınırının 80 km/s olduğu yollarda sürücülerin yüzde 27’si belirlenen limiti aşıyor. Bu oran 2019 yılında yüzde 21 seviyesindeydi.Şehirler arası yollarda her yıl ortalama 116 kişi hayatını kaybederken yaklaşık 1.400 kişi de ağır yaralanıyor.<h2>“100 km/s önerisi tehlikeli”</h2>BFU Direktörü Stefan Sigrist, bazı siyasetçilerin şehirler arası yollarda hız sınırını 80 km/s’den 100 km/s’ye çıkarmayı istemesini tehlikeli bir adım olarak değerlendiriyor.Sigrist’e göre hız limitlerinin yükseltilmesi yalnızca düz yollarda değil, virajlarda ve görüşün kısıtlı olduğu bölgelerde de sürücülerin daha hızlı seyretmesine yol açıyor. Bu durum fren mesafelerini uzatırken sürücülerin tehlikelere tepki verme süresini de azaltıyor.Uzmanlar özellikle karşılıklı çarpışmaların daha ağır sonuçlar doğuracağı konusunda uyarıyor.<h2>Otoyollarda ölümler iki katına çıkabilir</h2>BFU’nun hesaplamalarına göre otoyollarda hız sınırının 120 km/s’den 130 km/s’ye çıkarılması halinde ölümcül kazalarda ciddi artış yaşanabilir.Bugün İsviçre otoyollarında yılda ortalama 17 kişi hayatını kaybediyor. Kurumun tahminlerine göre hız limitinin yalnızca 10 km/s artırılması bile bu sayının yaklaşık iki katına çıkmasına neden olabilir.<h2>Şehirler arası yollarda sonuçlar daha ağır olabilir</h2>BFU, 80 km/s olan hız sınırının 100 km/s’ye yükseltilmesinin ise çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.Kurum bu senaryo için kesin rakam paylaşmasa da kazaların ve ölüm oranlarının “özellikle yıkıcı” seviyelere ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.<h2>BFU’nun sürücülere tavsiyeleri</h2>Kaza Önleme Merkezi, sürücülerin güvenliğini artırmak için şu önerilerde bulunuyor:<ul><li>Hızı yol, trafik ve hava koşullarına göre ayarlamak</li><li>Takip mesafesini korumak</li><li>Gelişmiş sürüş destek sistemlerine sahip araçları tercih etmek</li><li>Güvenlik sistemlerini devre dışı bırakmamak ve doğru kullanmak</li></ul>Uzmanlara göre hız limitleri yalnızca trafik akışını düzenlemek için değil, hayat kurtarmak için de belirleniyor.<h2>Hız tartışması yeniden gündemde</h2>Son dönemde bazı siyasi çevreler, daha hızlı ulaşım ve trafik akışının iyileştirilmesi gerekçesiyle hız limitlerinin artırılmasını savunuyor. Ancak BFU, mevcut verilerin böyle bir değişikliğin toplum üzerindeki maliyetinin çok daha yüksek olacağını gösterdiğini belirtiyor.Kuruma göre birkaç dakikalık zaman kazanımı uğruna yüzlerce kişinin hayatını riske atmak kabul edilebilir bir çözüm değil.

İsviçre yollarında hız tartışması yeniden alevlendi

İsviçre’de ev eşyası sigortası (Hausratversicherung) yaptıranlar son yıllarda artan primlerle karşı karşıya. Yeni bir araştırma, 2022 ile 2026 yılları arasında ev eşyası sigortası primlerinin ortalama yüzde 20 oranında yükseldiğini ortaya koydu.

Peş peşe fiyat artışları

Online karşılaştırma platformu Moneyland tarafından SRF için hazırlanan analiz, piyasadaki tüm büyük sigorta şirketlerinde fiyat artışları yaşandığını gösteriyor.<h2>Sigorta primlerinde dikkat çekici artış</h2>Ev eşyası sigortaları; yangın, hırsızlık, su baskını, fırtına ve diğer doğal afetler nedeniyle evde bulunan taşınabilir eşyaların zarar görmesi veya kaybolması durumunda maddi koruma sağlıyor.Ancak bu korumanın maliyeti son yıllarda önemli ölçüde arttı. Araştırmaya göre incelenen sigorta şirketlerinin tamamı primlerini yükseltti.Son dört yıldaki artış oranları şöyle:<ul><li>Smile: %24</li><li>Simpego: %23,9</li><li>Zurich: %21</li><li>AXA: %15,4</li><li>Generali: %13,9</li><li>Mobiliar: %9,3</li></ul>Ortalama artış oranı ise yaklaşık yüzde 20 olarak hesaplandı.<h2>En büyük artış dijital sigortalarda</h2>Araştırmayı gerçekleştiren Moneyland’ın Genel Müdürü Immo Hütte, özellikle daha önce düşük fiyat politikası uygulayan şirketlerin son yıllarda daha yüksek zamlar yaptığını belirtiyor.Hütte’ye göre piyasada ucuz konumlanan şirketler fiyatlarını rakiplerine yaklaştırırken, zaten pahalı olan sigortalardaki artışlar daha sınırlı kaldı.<h2>Tüketici örgütünden rekabet soruşturması çağrısı</h2>Tüketiciyi Koruma Vakfı (SKS) Genel Müdürü Sara Stalder ise sigorta şirketlerinin benzer dönemlerde yüksek oranlı zam yapmasının dikkatle incelenmesi gerektiğini söylüyor.Stalder, fiyat artışlarının arkasında net ve şeffaf gerekçeler bulunmaması halinde Rekabet Komisyonu’nun (Wettbewerbskommission) konuyu araştırması gerektiğini ifade etti.Ona göre İsviçre sigorta piyasası nispeten küçük bir pazar ve bu nedenle şirketler arasında fiyat koordinasyonu ihtimali tamamen göz ardı edilmemeli.<h2>Sigortalılar ne yapabilir?</h2>Uzmanlar, prim artışlarıyla karşılaşan müşterilerin ilk olarak mevcut sigorta şirketleriyle görüşmesini tavsiye ediyor.Moneyland yöneticisi Immo Hütte’ye göre birçok durumda müşteri şirketle iletişime geçtiğinde daha avantajlı teklifler veya indirimler elde edebiliyor.Tüketici uzmanları ayrıca farklı şirketlerin tekliflerinin düzenli olarak karşılaştırılmasını ve gerekirse sigorta değişikliğine gidilmesini öneriyor.<h2>Kısa süreli sözleşmeler öneriliyor</h2>Uzmanlara göre sigorta yaptırırken sözleşme süresine özellikle dikkat edilmesi gerekiyor.Uzun süreli sözleşmeler, müşterilerin değişen piyasa koşullarına uyum sağlamasını zorlaştırabiliyor. Bu nedenle yıllık sözleşmeler tercih edildiğinde sigortalılar her yıl poliçelerini gözden geçirerek daha uygun alternatiflere geçme fırsatı bulabiliyor.Artan yaşam maliyetleri ve sigorta primleri nedeniyle birçok hane bütçesinde ek yük oluşurken, uzmanlar tüketicilerin poliçelerini düzenli olarak kontrol etmelerinin her zamankinden daha önemli hale geldiğini vurguluyor.

Ev eşyası sigortaları son dört yılda ciddi şekilde pahalandı

İsviçre’nin en büyük kenti Zürih’te yaklaşık 2.500 kişi artan kiralar ve konut sıkıntısına karşı protesto gösterisi düzenledi. Cumartesi günü aşırı sıcak havaya rağmen düzenlenen yürüyüşte göstericiler, kentin giderek yalnızca yüksek gelir grubuna hitap eden bir yer haline geldiğini savundu.

Zenginlerin şehrine hayır

“Zenginlerin şehrine karşı” sloganıyla gerçekleştirilen gösteri, Hardplatz’dan başlayarak Hardbrücke, Escher-Wyss-Platz, Limmatplatz ve Langstrasse üzerinden Kasernenwiese’ye kadar devam etti.<h2>Artan kiralar tepki çekiyor</h2>Göstericiler son yıllarda hızla yükselen kira fiyatlarını, toplu tahliyeleri ve uygun fiyatlı konutların giderek azalmasını protesto etti. Yürüyüş boyunca taşınan pankartlarda “Konut herkes için temel bir haktır” ve “Altın Sahil’i değil, şehri yoğunlaştırın” gibi sloganlar yer aldı.Organizatörler, birçok binanın yenileme çalışmaları sonrasında çok daha yüksek kiralarla yeniden piyasaya sunulduğunu ve uzun yıllardır aynı mahallede yaşayan kiracıların evlerinden ayrılmak zorunda kaldığını belirtti.<h2>“Altstetten artık bir dışlama bölgesi”</h2>Gösteri sırasında yapılan konuşmalarda özellikle Zürih’in bazı bölgelerindeki dönüşüm projeleri eleştirildi. Konuşmacılar, yeni konut projelerinin düşük ve orta gelirli aileleri şehir merkezinden uzaklaştırdığını savunarak Altstetten bölgesini “gelişim bölgesi değil, dışlama bölgesi” olarak nitelendirdi.Protestocular, uygun fiyatlı konutların yerini lüks projelerin aldığını ve şehirde yaşam maliyetinin birçok kişi için sürdürülemez hale geldiğini ifade etti.<h2>Eleştiriler siyasetçilere de yöneldi</h2>Gösteriyi düzenleyen platform, eleştirilerini yalnızca emlak şirketlerine ve yatırımcılara değil, siyasi partilere de yöneltti.Açıklamalarda, yıllardır Zürih’i yöneten sol ve yeşil ağırlıklı siyasi yönetimlerin de konut krizine kalıcı çözüm üretemediği savunuldu. Organizatörler, bazı siyasetçilerin konut sorununu çözmek yerine protestoları siyasi çıkarları için kullandığını öne sürdü.<h2>Şehir merkezinde ulaşım etkilendi</h2>Zürih Şehir Polisi gösteri boyunca geniş güvenlik önlemleri aldı. Yürüyüş sırasında şehir merkezindeki trafik saatlerce aksarken, çok sayıda tramvay ve otobüs hattında da gecikmeler yaşandı.Polis, genel olarak gösterinin kontrol altında gerçekleştiğini belirtirken, bazı maskeli kişilerin güzergâh üzerindeki alanlara graffiti yaptığı, Primetower binasına su balonları attığı ve havai fişek benzeri piroteknik maddeler kullandığı bildirildi.<h2>Konut krizi büyüyor</h2>Zürih, son yıllarda İsviçre’nin en pahalı konut piyasalarından biri haline geldi. Düşük boş konut oranı, artan nüfus ve yüksek talep nedeniyle kiralar sürekli yükselirken, özellikle orta gelirli aileler ve öğrenciler uygun fiyatlı konut bulmakta zorlanıyor.Uzmanlar, konut krizinin önümüzdeki yıllarda da Zürih’in en önemli sosyal ve siyasi gündemlerinden biri olmaya devam edeceğini belirtiyor.

Zürih’te konut krizi protestosu: 2.500 kişi sokaklara çıktı

Winterthur kentinde tren istasyonunda meydana gelen bıçaklı saldırının ardından soruşturma federal düzeye taşındı. Federal Savcılık (BA), saldırıyı gerçekleştirdiğinden şüphelenilen kişi hakkında çoklu cinayete teşebbüs ve terör örgütüne katılım veya destek suçlamalarıyla soruşturma başlattığını açıkladı.

Terör bağlantısı ihtimali

Savcılık ayrıca zanlının tutuklu yargılanması için mahkemeye başvuruda bulundu. Yetkililer, soruşturmanın merkezinde saldırının motivasyonunun bulunduğunu ve olayın arka planının ayrıntılı şekilde incelendiğini belirtti.<h2>Terör bağlantısı ihtimali üzerinde duruluyor</h2>Federal Savcılık tarafından yapılan açıklamada, mevcut aşamada olayın cihatçı motivasyonlu bir terör saldırısı olabileceği ihtimalinin ön planda değerlendirildiği ifade edildi. Ancak yetkililer, kesin bir yargıya varılmadan önce tüm delillerin titizlikle incelendiğini ve zanlı hakkında masumiyet karinesinin geçerli olduğunu vurguladı.Winterthur Tren İstasyonu’nda perşembe sabahı meydana gelen saldırıda üç kişi bıçaklı saldırıya uğramıştı. Olayın ardından başlatılan soruşturma, cuma günü Zürih Savcılığı’ndan alınarak Federal Savcılık’a devredildi.<h2>“Terör tehdidi hâlâ güncelliğini koruyor”</h2>Federal Savcılık sözcüsü, yaşanan olayın İsviçre’de cihatçı terör tehdidinin hâlâ mevcut olduğunu gösterdiğini belirtti. Açıklamada, terörle mücadelenin son yıllarda kurumun en önemli stratejik önceliklerinden biri olmaya devam ettiği ifade edildi.<h2>Psikiyatri kliniği hakkında inceleme başlatıldı</h2>Olayın ardından Winterthur Entegre Psikiyatri Merkezi (IPW) de bağımsız bir idari soruşturma başlatacağını duyurdu.31 yaşındaki zanlının saldırıdan birkaç gün önce psikiyatri kliniğinde tedavi gördüğü ortaya çıktı. Klinik tarafından yapılan değerlendirmede kişinin “kendisi veya çevresi için tehlike oluşturmadığı” yönünde karar verildiği bildirildi.Zürih Kantonu Güvenlik Direktörü Mario Fehr ise bu değerlendirmeyi “açık bir yanlış değerlendirme” olarak nitelendirdi.<h2>Psikiyatri çıkışından bir gün sonra saldırı</h2>Yetkililerin verdiği bilgilere göre daha önce de sabıkası bulunan 31 yaşındaki zanlı, pazartesi günü kendi isteğiyle polise başvurdu. Kafasının karışık olduğu belirtilen şahıs, zorunlu tedbir kapsamında psikiyatri kliniğine yerleştirildi.Çarşamba günü klinikten ayrılmasına izin verilen zanlı, ertesi gün Winterthur Tren İstasyonu’nda üç kişiye bıçakla saldırdı.Olayın ardından hem saldırının terör bağlantısı hem de psikiyatri sürecindeki değerlendirmelerin doğruluğu İsviçre kamuoyunda geniş tartışmalara yol açtı.

Winterthur’daki bıçaklı saldırı sonrası federal savcılık tutuklama talep etti

Zürih Kantonu’nda seçmenler 14 Haziran’da yapılacak oylamada konut piyasasını yakından ilgilendiren üç önemli girişim hakkında karar verecek. 

Kritik konut oylaması

Konut sahipliğini artırmayı, uygun fiyatlı kiralık daire sayısını yükseltmeyi ve toplu tahliyeleri önlemeyi amaçlayan girişimler, kantondaki büyüyen konut krizine farklı çözümler sunuyor.Zürih’te boş konut oranı uzun süredir İsviçre ortalamasının altında seyrediyor. Özellikle Zürih kent merkezinde boş konut oranı yüzde 0,10 seviyesine kadar gerilemiş durumda. Artan nüfus ve yüksek talep nedeniyle hem kiralar yükseliyor hem de uygun fiyatlı konut bulmak her geçen gün zorlaşıyor.<h2>Ev sahibi olmayı teşvik eden girişim</h2>Oylamaya sunulan ilk teklif, Ev Sahipleri Birliği tarafından hazırlanan “Konut Sahipliği Girişimi” olacak. Girişim, kanton veya belediyelerin ortak olduğu yeni inşaat projelerinde satılık dairelerin sayısının kiralık dairelerle eşit olmasını öngörüyor. Ayrıca kamu kurumlarının bu daireleri kâr amacı gütmeden satışa sunması hedefleniyor.Destekçiler, orta gelirli ailelerin ev sahibi olabilmesi için bunun önemli bir fırsat yaratacağını savunuyor. Muhalifler ise uygulamanın konut sıkıntısını çözmeyeceğini, yalnızca belirli bir kesime avantaj sağlayacağını ve düşük gelirli aileler için konutların yine erişilemez kalacağını belirtiyor.<h2>Uygun fiyatlı kiralık konutlar için yeni model</h2>İkinci girişim, Yeşiller Partisi tarafından hazırlanmış durumda. Teklif, kanton bünyesinde kamuya ait bir konut kurumu kurulmasını ve bu kurumun uygun fiyatlı konutlar inşa ederek kiraya vermesini öngörüyor.Bu amaçla en az 500 milyon İsviçre frangı kaynak ayrılması planlanıyor. Ayrıca kooperatif tipi konut projelerinin kredi, kefalet ve arsa tahsisi yoluyla desteklenmesi hedefleniyor.Destekçiler, piyasadaki yüksek kira baskısına karşı kamu eliyle çözüm üretilmesi gerektiğini savunurken, karşıt görüşte olanlar devletin doğrudan konut piyasasına girmesinin maliyetleri artırabileceğini ve özel sektörün daha hızlı konut üretebileceğini öne sürüyor.<h2>Toplu tahliyeleri önlemeyi amaçlayan teklif</h2>Üçüncü girişim ise kiracıları korumaya odaklanıyor. Kiracılar Birliği tarafından hazırlanan “Konut Koruma Girişimi”, belediyelere yıkım, kapsamlı tadilat ve dönüşüm projeleri için izin şartı getirme yetkisi verilmesini öngörüyor.Ayrıca yeni yapılan veya yenilenen binalardaki kira artışlarının sınırlandırılması ve mevcut kiracıların toplu şekilde evlerinden çıkarılmasının önlenmesi hedefleniyor.Girişim sahipleri son yıllarda özellikle Zürih’te çok sayıda kiracının büyük yenileme projeleri nedeniyle evlerinden ayrılmak zorunda kaldığını belirtiyor. Muhalifler ise bu düzenlemelerin yeni konut üretimini yavaşlatacağını ve mülk sahiplerinin gerekli yatırımları ertelemesine yol açacağını savunuyor.<h2>Hükümet ve parlamentodan karşı teklifler</h2>Kanton hükümeti ve parlamento, sol partilerin sunduğu iki girişime karşı alternatif öneriler geliştirdi.Bu karşı tekliflerde yeni konut inşaatlarının önündeki bürokratik engellerin azaltılması, imar değişikliklerinin kolaylaştırılması ve daha yüksek binaların yapılabilmesine imkan tanınması planlanıyor. Amaç, piyasaya daha fazla konut kazandırarak sorunu arz tarafında çözmek.<h2>Son sözü seçmenler söyleyecek</h2>Zürih Kantonu’nda seçmenler 14 Haziran’da yalnızca konut politikaları hakkında değil, sağlık sigortası primleri ve kanton parlamentosundaki vekalet sistemi gibi diğer önemli konular hakkında da oy kullanacak.Ancak uzmanlara göre konut krizi son yıllarda kantonun en önemli sorunlarından biri haline geldiği için gözler özellikle bu üç girişimin sonucunda olacak. Mevcut siyasi dengeler nedeniyle girişimlerin kabul edilme ihtimali sınırlı görülürken, hükümetin sunduğu karşı tekliflerin daha fazla destek bulabileceği değerlendiriliyor.

Zürih’te konut krizi için üç farklı çözüm sandıkta

İsviçre’de demografik yapı tarihinde ilk kez önemli bir eşiği aştı. Bundesamt für Statistik tarafından açıklanan verilere göre, 2025 yılı sonunda ülkede 65 yaş ve üzerindeki nüfus, 20 yaş altı nüfusu geçti.

Doğumlar azalıyor

Resmi istatistiklere göre İsviçre’nin toplam nüfusu yıl sonunda 9,1 milyona ulaştı. Bu, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 73 bin kişilik (%0,8) artış anlamına geliyor. Ancak nüfus artışı sürse de büyüme hızında bir miktar yavaşlama dikkat çekti.Veriler, yaş dağılımındaki değişimi net şekilde ortaya koyuyor. 65 yaş ve üzerindeki nüfus 1 milyon 811 bin kişi olurken, 20 yaş altındaki nüfus 1 milyon 802 bin kişi olarak kaydedildi. Böylece yaşlı nüfus ilk kez genç nüfusu geride bıraktı.Uzmanlara göre bu değişimde en önemli faktörlerden biri doğum oranlarının düşmesi. 2025 yılında doğum sayısı 78 binin altına inerken, son dört yıldır doğumların sürekli azaldığı belirtiliyor. Öte yandan yaşam süresinin uzaması da yaşlı nüfusun artmasına katkı sağlıyor. Ortalama yaşam süresi kadınlarda 86,3 yıl, erkeklerde ise 82,7 yıl olarak hesaplandı.Nüfus artışı ülke genelinde devam ederken, kantonlar arasında farklılıklar gözlendi. En yüksek artış Schaffhausen, Basel-Stadt ve Valais kantonlarında kaydedilirken; Glarus, Ticino, Bern, Jura ve Neuchâtel kantonlarında artış daha sınırlı kaldı.Ortaya çıkan tablo, İsviçre’nin giderek yaşlanan bir toplum haline geldiğini bir kez daha ortaya koyarken, bu durumun emeklilik sistemi, sağlık hizmetleri ve iş gücü piyasası üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.&nbsp;

İsviçre’de genç nüfus geriliyor, yaşlı nüfus artıyor

İsviçre’de kadın-erkek eşitliği yasal olarak güvence altına alınmış olsa da, pratikte kadınların iş hayatında hâlâ dezavantajlı olduğu görülüyor. Maaş farkı, kariyer fırsatları ve bakım yükü gibi alanlarda süregelen eşitsizlikler, tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.

İsviçre’de tartışma büyüyor

Resmî verilere göre kadınlar, erkeklere kıyasla aylık ortalama yaklaşık 600 frank daha az kazanıyor. Üst düzey yönetim pozisyonlarında bu fark 1600 franka kadar çıkabiliyor. Bu farkın bir kısmı eğitim ve deneyim gibi faktörlerle açıklansa da önemli bir bölümü hâlâ net şekilde izah edilemiyor ve olası ayrımcılık tartışmalarını beraberinde getiriyor.Tamara Funiciello, mevcut eşitlik yasasının yeterince etkili olmadığını savunarak, yaptırım eksikliğine dikkat çekiyor. Buna karşılık Barbara Steinemann ise kadınların artık erkeklerle benzer eğitim seviyesine sahip olduğunu ve bireysel tercihlerin daha belirleyici olduğunu ifade ediyor.<h3>Care işi yükü kadınların omzunda</h3>Kadınların dezavantajlı konumunun en önemli nedenlerinden biri de ücretsiz bakım emeği. İsviçre’de kadınlar haftada ortalama 32 saat ev işleri ve bakım faaliyetlerine zaman ayırırken, erkeklerde bu süre yaklaşık 22 saat civarında kalıyor.Bu durum, kadınların iş hayatında daha sık yarı zamanlı çalışmasına yol açıyor. Özellikle çocuk sahibi kadınlarda part-time çalışma oranı oldukça yüksek. Bu da kariyer ilerlemesini ve gelir seviyesini doğrudan etkiliyor.<h3>Yapısal sorun mu, kişisel tercih mi?</h3>Tartışmanın merkezinde önemli bir soru var: Bu eşitsizlikler sistemden mi kaynaklanıyor, yoksa bireysel tercihlerden mi?Bir kesim, toplumun işleyişinin kadınların daha fazla bakım yükü üstlenmesine dayandığını ve bunun ekonomik eşitsizlik yarattığını savunuyor. Diğer görüş ise kadınların bilinçli olarak yarı zamanlı çalışmayı tercih ettiğini ve devlet müdahalesine gerek olmadığını öne sürüyor.<h3>Çözüm önerileri masada</h3>Eşitsizliği azaltmak için çeşitli öneriler dile getiriliyor. Bunlar arasında daha uygun fiyatlı kreşler, ebeveyn izni uygulamaları ve çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi öne çıkıyor. Amaç, bakım yükünün daha dengeli paylaşılması ve kadınların iş hayatına daha güçlü katılımının sağlanması.Ancak siyasi görüş ayrılıkları nedeniyle bu konuda ortak bir yol haritası oluşturmak kolay görünmüyor.

Kadınlar neden hâlâ daha az kazanıyor? Maaş farkı sorunu sürüyor!

İsviçre’de cezaevlerinin doluluk oranı rekor seviyeye ulaşırken, para cezasını ya da idari para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesi yeniden tartışma konusu oldu. Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezaları yerine kamu yararına çalışma seçeneğinin genişletilmesini istiyor.

İsviçre’de cezaevleri doldu

Yeni girişime göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen “Ersatzfreiheitsstrafe” yani para cezası yerine uygulanan hapis cezası, belirli durumlarda kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bern’in bu önerisi, daha önce reddedilen benzer reform girişimlerine göre parlamentoda daha fazla destek bulabilir.<h2>Cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 97’ye ulaştı</h2>İsviçre’de cezaevleri hiç olmadığı kadar dolu. Ocak ayı sonunda ülke genelinde 7119 kişi cezaevlerinde bulunuyordu. Cezaevlerinin doluluk oranı ülke genelinde yüzde 97’ye ulaşmış durumda.Federal İstatistik Dairesi’nin verilerine göre 2024 yılında cezaevine girişlerin yarısından fazlası ödenmeyen para cezaları veya adli para cezaları nedeniyle gerçekleşti. Bu kapsamda 4985 kişi, para cezasını ödeyemediği için cezaevine girdi.Örneğin toplu taşıma aracına geçerli bilet olmadan tekrar tekrar binen ve verilen cezaları ödeyemeyen bir kişi, sonunda kısa süreli hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu durum, özellikle yoksulluk ve adalet sistemi arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıyor.<h2>Bern: Kısa hapis cezaları pahalı ve etkisiz</h2>Bern Kantonu, cezaevlerindeki yoğunluk nedeniyle yeni bir reform girişimi başlattı. Kantonun cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 103’e ulaşmış durumda. Bu nedenle Bern, federal düzeyde bir Standesinitiative (kanton girişimi) ile yasal değişiklik talep ediyor.Bern’in önerisine göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen kısa süreli hapis cezaları kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bugünkü hukukta kamu yararına çalışma seçeneği bazı para cezaları ve adli para cezaları için mümkün olsa da, her tür yerine geçen hapis cezası için uygulanamıyor.Kantona göre kısa süreli hapis cezaları, devlet açısından büyük maliyet oluşturuyor ve cezaevleri üzerinde orantısız bir yük yaratıyor. Buna karşılık kamu yararına çalışma, kişinin topluma yeniden kazandırılması açısından daha olumlu sonuçlar doğurabilir.<h2>Bir gecelik hapis 200 ile 400 frank arasında</h2>Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezalarının yalnızca cezaevlerini doldurmakla kalmadığını, aynı zamanda kamu bütçesine de ciddi yük getirdiğini vurguluyor. Bir kişinin cezaevinde bir gece kalmasının maliyeti kantona göre 200 ile 400 frank arasında değişiyor.Bu maliyet yıl geneline yayıldığında milyonlarca franklık bir harcamaya dönüşüyor. Bern’e göre bu harcamanın kamu yararı açısından açık bir karşılığı bulunmuyor.Kamu yararına çalışma ise hem devletin mali yükünü azaltabilir hem de cezalandırılan kişinin sorumluluk almasını sağlayabilir. Okul binalarının temizlenmesi, kar temizleme çalışmaları veya yürüyüş yollarının bakımı gibi görevler bu kapsamda örnek olarak gösteriliyor.<h2>Siyasi dengeler değişebilir</h2>Daha önce benzer bir reform girişimi Ulusal Konsey’de reddedilmişti. SP’li Jessica Jaccoud’nun 5000 franka kadar olan ihlallerde yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasını isteyen önerisine SVP ve FDP’nin yanı sıra Mitte ve GLP de karşı çıkmıştı. Federal Hükümet ise reform fikrine genel olarak olumlu yaklaşmıştı.Ancak Bern Kantonu’nun yeni önerisi, tamamen kaldırma yerine hapis cezasının kamu yararına çalışma ile yerine getirilmesini öngördüğü için daha fazla destek bulabilir.Mitte Başkanı Philipp Matthias Bregy, daha önce yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasına karşı çıkmıştı. Ona göre bu ceza, bazı hükümlülerin fiilen cezasız kalmasını önleyen son araçlardan biri. Ancak Bregy, Bern’in yeni önerisine “temelde olumlu” baktığını söyledi.Bregy’ye göre kamu yararına çalışma, hükümlüler için bir kolaylık değil, cezanın farklı bir şekilde yerine getirilmesi anlamına geliyor. Bununla birlikte yeterli sayıda uygun kamu işi bulunup bulunamayacağı önemli bir soru olarak duruyor.<h2>SVP karşı çıkmaya devam ediyor</h2>SVP ise yeni öneriye de karşı. SVP Ulusal Konsey üyesi Mauro Tuena, kamu yararına çalışmanın yerine geçen hapis cezasını zayıflatacağını savunuyor. Ona göre bir cezanın çalışmaya çevrilebilmesi, caydırıcılığı azaltır.Tuena, cezaevlerinin dolu olmasının temel nedenlerinden biri olarak göçü gösteriyor ve cezaevlerindeki yabancı oranına dikkat çekiyor. Ayrıca hapis cezasının caydırıcı etkisi olduğunu, insanların örneğin biletsiz yolculuk yapmadan önce bunu iki kez düşüneceğini savunuyor.SVP’li siyasetçiye göre kamu yararına çalışma özel şirketlerle haksız rekabete de yol açabilir. Ayrıca bu tür bir düzenleme, toplu taşıma biletini düzenli olarak ödeyen kişiler açısından adaletsiz olarak değerlendiriliyor.<h2>Destekleyenler sosyal adalet vurgusu yapıyor</h2>Reformu destekleyen çevreler ise para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesinin sosyal adalet açısından sorunlu olduğunu belirtiyor. Onlara göre bu sistem, aynı suçu işleyen kişiler arasında gelir durumuna göre farklı sonuçlar doğuruyor.Parası olan kişi cezayı ödeyerek hapse girmekten kurtulurken, ekonomik durumu kötü olan kişi aynı ceza nedeniyle özgürlüğünden mahrum kalabiliyor. Bu nedenle yerine geçen hapis cezası, yoksulluğu cezalandıran bir mekanizma olarak eleştiriliyor.Freiheitsentzugskritik adlı özgürlükten yoksun bırakmayı eleştiren dernek de bu alanda kampanyalar yürütüyor. Dernek, toplu taşıma şirketlerinden biletsiz yolculuk yapan kişiler hakkında ceza şikâyetinde bulunmaktan vazgeçmelerini istemişti. Ayrıca cezaevindeki bazı kişilerin para cezalarının ödenerek serbest bırakılması için bağış kampanyası da yürütülüyor.<h2>Yeni girişimin şansı daha yüksek olabilir</h2>Bern’in önerisi, daha önce reddedilen reformdan daha dar kapsamlı olduğu için siyasi açıdan daha gerçekçi görülüyor. Ceza tamamen kaldırılmıyor, bunun yerine kamu yararına çalışma gibi alternatif bir yaptırım yolu açılıyor.Bu nedenle özellikle Mitte gibi daha önce çekimser ya da karşı olan partilerde görüş değişikliği yaşanabilir. Ancak SVP’nin sert muhalefeti ve FDP’nin tutumu, reformun kaderinde belirleyici olacak.Cezaevlerindeki doluluk oranı, kamu maliyetleri ve sosyal adalet tartışmaları dikkate alındığında, Bern’in girişimi önümüzdeki dönemde İsviçre adalet sisteminde önemli bir tartışma başlığı olmaya devam edecek.

Para cezasını ödeyemeyen hapse değil çalışmaya gitsin

İsviçre’de telefon dolandırıcılığı vakaları hızla artıyor. Özellikle kendilerini banka çalışanı gibi tanıtan dolandırıcıların vatandaşları hedef aldığı belirtilirken, Basel-Landschaft Kantonu Polisi yeni yöntem konusunda kamuoyunu uyardı.

Sahte banka aramaları

Polisin açıklamasına göre suçlular, “hesabınızda şüpheli işlem tespit edildi” bahanesiyle insanları kandırmaya çalışıyor. Amaç ise mağdurların bilgisayarına veya telefonuna erişim sağlayarak e-banking hesaplarını ele geçirmek.<h2>Son 6 ayda 1,15 milyon frank dolandırıldı</h2>Basel-Landschaft Polisi’nin verdiği bilgilere göre yalnızca son altı ay içerisinde kantonda bu yöntemle yaklaşık 1,15 milyon İsviçre frangı dolandırıldı.Dolandırıcılar telefonda kendilerini bankanın siber güvenlik uzmanı gibi tanıtıyor. Daha sonra paniğe neden olacak hikâyeler anlatarak mağdurları baskı altına alıyor.Birçok vakada vatandaşlardan “güvenlik yazılımı” veya “virüs koruma programı” yüklemeleri isteniyor. Gönderilen bağlantıya tıklanması halinde ise suçlular cihazın tam kontrolünü ele geçirebiliyor.Bu şekilde:<ul><li>kişisel bilgiler,</li><li>banka verileri,</li><li>şifreler ve e-banking hesapları tehlikeye giriyor.</li></ul><h2>Polis vatandaşları uyardı</h2>Polis özellikle telefon ekranında görünen numaralara güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü dolandırıcılar gerçek banka veya polis numaralarını taklit edebiliyor.Yetkililerin vatandaşlara yaptığı başlıca uyarılar şöyle:<ul><li>Şüpheli bir arama alındığında telefonu hemen kapatın.</li><li>Bankalar telefon üzerinden asla şifre, PIN veya hesap bilgisi istemez.</li><li>Tanımadığınız kişilerin yönlendirmesiyle hiçbir yazılım yüklemeyin.</li><li>Finansal veya kişisel bilgilerinizi paylaşmayın.</li><li>Sadece bankanızın resmi iletişim kanallarını kullanın.</li><li>Şüpheli durumları hemen bankanıza ve polise bildirin.</li></ul><h2>Yakın çevrenizi de uyarın</h2>Polis özellikle yaşlı vatandaşların bu tür dolandırıcılıkların hedefi olabildiğini belirtiyor. Bu nedenle aile bireylerinin ve yakın çevrenin de bilinçlendirilmesi isteniyor.Yetkililer, dolandırıcıların profesyonel konuşma teknikleriyle güven kazanmaya çalıştığını ve vatandaşların baskı altında hızlı karar vermemesi gerektiğini vurguluyor.

Polis yeni dolandırıcılık yöntemine karşı uyardı

Batı İsviçre’deki kreşlerde yaşanan çocuk istismarı vakaları ülkede büyük infial yarattı. RTS’nin araştırmasına göre, 2020 ile 2025 yılları arasında Fransızca konuşulan kantonlardaki kreşlerde en az 22 istismar vakası kayıtlara geçti.

Çocuk güvenliği alarm veriyor

Ortaya çıkan bilgiler kamuoyunda şok etkisi yaratırken, kanton yönetimlerinin ilgili kreşlerin isimlerini açıklamaması da tartışmaları büyüttü.<h2>Belgeler korkunç detayları ortaya koydu</h2>RTS’nin “Mise au point” programı kapsamında ulaştığı resmi belgelerde, şüphe aşamasında kalan dosyalardan ceza soruşturmasına dönüşen ağır vakalara kadar çok sayıda olay yer aldı.En sarsıcı olaylardan biri 2024 yılında yaşandı. Üç yaşındaki bir kız çocuğu, kreşte bir erkeğin kendisini “tükürüğüyle sildiğini” annesine anlattı. Anne neyi kastettiğini sorduğunda çocuk mahrem bölgesini gösterdi.Bir başka olayda ise bir annenin şikâyeti üzerine küçük yaştaki erkek çocuğunun bir kreş çalışanı tarafından mahrem bölgesinden elle tacize uğradığı iddia edildi. Daha sonra çocuk hastanesinde görevli adli tıp uzmanı çocukta şiddet izleri tespit etti.RTS’nin ulaştığı dosyalarda, bazı çalışanların küçük kız çocuklarıyla tuvalete kilitli şekilde kaldığı yönünde ifadelerin de bulunduğu belirtildi.<h2>Kantonlar kreş isimlerini açıklamıyor</h2>RTS’nin araştırmasına göre tüm Batı İsviçre kantonları olayların yaşandığı kurumların isimlerini açıklamayı reddetti.Bu durum özellikle ebeveynler arasında tepki topladı. Kamuoyunda, çocuk güvenliği konusunda daha şeffaf davranılması gerektiği yönünde çağrılar yükseldi.<h2>Tobias F. vakası ülkeyi sarsmıştı</h2>Kreşlerde yaşanan istismar tartışmaları kısa süre önce ortaya çıkan Tobias F. vakasının ardından yeniden gündemin merkezine taşındı.33 yaşındaki eski kreş grup sorumlusu Tobias F.’nin Winterthur ve Bern kantonundaki kreşlerde 1 ila 4 yaş arasındaki en az 15 çocuğu istismar ettiği iddia ediliyor.Soruşturma dosyasına göre zanlı saldırıları hem kreşe ait telefonla hem de kendi cep telefonuyla kaydetti. Bazı suçlamaları kabul ettiği belirtilen Tobias F. hakkında yakın zamanda dava açılması bekleniyor.<h2>Şüpheler daha önce bildirilmişti</h2>Olayı daha da tartışmalı hale getiren detay ise Tobias F. hakkında ilk şikâyetin yıllar önce yapılmış olması.Winterthur’daki kreş yönetimi 2022 yılında istismar şüphesiyle polisi bilgilendirdi. Ancak yeterli delil bulunamadığı gerekçesiyle soruşturma kapatıldı.Soruşturma devam ederken Tobias F.’nin Bern kantonundaki başka bir kreşte çalışmaya başladığı ve iddia edilen suçlarına burada devam ettiği öne sürülüyor.<h2>ABD’den gelen ihbarla yakalandı</h2>Soruşturmadaki en dikkat çekici ayrıntılardan biri de zanlının ABD kaynaklı bir ihbar sayesinde yakalanması oldu.Tobias F.’nin internette çocuk istismarı görüntülerine benzer içerikler ararken bir video yüklediği, bunun üzerine ABD’de faaliyet gösteren NCMEC adlı kuruluşun alarm verdiği belirtildi.Amerikalı yetkililerin Fedpol’u bilgilendirmesi sonrası İsviçre polisi harekete geçti. Zanlının evinde yapılan aramalarda kreşlerde çekildiği belirtilen görüntüler ele geçirildi.<h2>Yeni güvenlik önlemleri tartışılıyor</h2>Yaşanan olayların ardından İsviçre’de kreşlerde güvenlik önlemlerinin artırılması yeniden gündeme geldi.Bazı siyasetçiler çocuklarla çalışan kişiler için ulusal kara liste oluşturulmasını isterken, uzmanlar ise yüzde yüz güvenliğin hiçbir sistemde garanti edilemeyeceğini vurguluyor.Ancak kamuoyunda özellikle geçmişte şikâyet almış kişilerin farklı kurumlarda yeniden çalışabilmesinin nasıl engelleneceği konusu yoğun şekilde tartışılıyor.

Kreşlerde son 5 yılda 22 istismar vakası ortaya çıktı

İsviçre’de artan sağlık sigortası primlerini yavaşlatmak amacıyla gündeme gelen yeni ilaç düzenlemesi siyasi tartışmaları büyüttü. Federal hükümetin hazırladığı plana göre, en yüksek satış rakamına ulaşan ilaçlardan ek katkı alınması ve bu paranın sağlık sigortalarına aktarılması hedefleniyor.

İsviçre’de ilaç tartışması

Uzmanlara göre bu sistem hayata geçerse sağlık sigortası primlerindeki yıllık artış önemli ölçüde yavaşlayabilir. Sigorta şirketleri düzenlemenin her yıl yaklaşık 350 ila 400 milyon frank tasarruf sağlayabileceğini belirtiyor.<h2>En çok satan ilaçlar hedefte</h2>Hazırlanan modele göre yalnızca İsviçre’de en yüksek ciroya sahip yaklaşık 80 ila 100 ilaç uygulamadan etkilenecek. Bunun için ilacın yıllık satış gelirinin en az 15 milyon frank olması gerekiyor.Planlanan sistemde ilaç şirketlerinin geri ödeyeceği miktar satış hacmine göre değişecek. Büyük satış rakamına ulaşan ilaçlarda bu oran yüzde 15 ile yüzde 40 arasında olacak.Federal hükümet, özellikle sağlık sigortalarının karşıladığı yüksek maliyetli ilaçların sağlık sistemi üzerindeki baskıyı artırdığını savunuyor.<h2>Sigorta şirketleri destekliyor</h2>Sağlık sigortası şirketleri düzenlemeye güçlü destek veriyor. Sigorta sektörüne göre sistem sayesinde prim artışları hissedilir şekilde düşebilir.Örneğin sigorta primlerinin yüzde 4 artması beklenen bir yılda bu model sayesinde artışın yüzde 3 seviyesinde kalabileceği belirtiliyor.Verilen örneklerden biri kanser ilacı Keytruda oldu. 2024 yılında yaklaşık 167 milyon frank satış yapan ilacın üreticisinin bu sisteme göre yaklaşık 45 milyon frank geri ödeme yapması gerekeceği ifade edildi.Multiple Skleroz tedavisinde kullanılan Ocrevus isimli ilaç için ise yaklaşık 18 milyon franklık geri ödeme gündeme gelebilir.<h2>İlaç şirketlerinden sert tepki</h2>İsviçre’de faaliyet gösteren büyük ilaç şirketleri ve sektör birlikleri ise plana sert şekilde karşı çıkıyor.İlaç sektörü temsilcileri, yeni uygulamanın İsviçre’yi ilaç ve biyoteknoloji yatırımları açısından daha az cazip hale getirebileceğini savunuyor. Ayrıca bunun uzun vadede ilaç tedarik güvenliğini de riske atabileceği belirtiliyor.Sektör temsilcileri, küresel ekonomik belirsizliklerin arttığı bir dönemde hükümetin ilaç şirketlerine ek yük getirmesini yanlış buluyor.<h2>Siyasi partiler arasında görüş ayrılığı</h2>İlginç şekilde, geri ödeme modelinin ilk çıkış noktalarından biri liberal FDP çevresi olsa da bugün merkez sağ partiler projeye daha mesafeli yaklaşıyor.SVP, FDP ve Mitte partileri düzenlemenin ertelenmesini veya geri ödeme oranlarının ciddi şekilde düşürülmesini istiyor.Sol partiler ise düzenlemeyi destekliyor. SP ve Yeşiller, sağlık primlerini düşürmek için ilaç sektörünün daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.Tartışmalar sürerken Federal Konsey’in önümüzdeki dönemde konuya ilişkin nihai kararını vermesi bekleniyor.

Sağlık primlerini düşürmek için ilaç devlerinden katkı isteniyor

İsviçre’de kara para aklama vakaları son yıllarda ciddi şekilde artarken, Zürich Savcılığı organize suçlarla mücadelede “Follow the money” yani “Paranın izini sür” stratejisini öne çıkarıyor. Yetkililere göre suç örgütlerini çökertmenin en etkili yollarından biri, yasa dışı para akışlarını durdurmak.

Kara para nasıl aklanıyor?

Savcılık verilerine göre sadece geçtiğimiz yıl Zürich kantonunda 1200’den fazla kara para aklama soruşturması yürütüldü. Bu operasyonlarda milyonlarca franklık mal varlığına da el konuldu.Yetkililer, suçtan elde edilen paranın sisteme sokulmasının organize suçların temelini oluşturduğunu belirtiyor. Uyuşturucu ticareti, insan kaçakçılığı ve dolandırıcılık gibi birçok suçun sonunda kara para aklama ağına bağlandığı ifade ediliyor.<h2>Suç gelirleri nasıl aklanıyor?</h2>Savcılığın raporuna göre suç örgütleri parayı gizlemek için farklı yöntemler kullanıyor. Bazıları nakit parayı uzun süre saklayarak dikkat çekmemeye çalışırken, bazıları ise yurt dışında kurulan paravan şirketler üzerinden para transferleri gerçekleştiriyor. Böylece paranın gerçek kaynağının takip edilmesi zorlaşıyor.Bir diğer yaygın yöntem ise “Hawala sistemi” olarak bilinen kayıt dışı para transfer ağı. Bankacılık sistemi dışında çalışan bu yapı, özellikle nakit transferlerinde kullanılıyor ve uluslararası para hareketlerini görünmez hale getirebiliyor.Yetkililer ayrıca restoranlar, oto galerileri veya genelevler gibi yoğun nakit döngüsüne sahip işletmelerin de kara para aklamada sık kullanıldığına dikkat çekiyor. Muhasebe oyunlarıyla yasa dışı gelirlerin yasal ticaret geliri gibi gösterildiği belirtiliyor.<h2>İsviçre neden tercih ediliyor?</h2>Zürich Savcılığı’na göre İsviçre’nin kara para aklama açısından cazip görülmesinin bazı özel nedenleri var. Ülkede nakit para giriş ve çıkışında geniş serbestlik bulunuyor. Ayrıca yüksek miktardaki işlemlerde kimlik kontrol limitlerinin diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha yüksek olması dikkat çekiyor.İsviçre’nin hâlâ aktif olarak kullanılan 1000 franklık banknota sahip olması da suç örgütleri açısından avantaj olarak görülüyor. Avrupa Birliği’nin yüksek değerli banknotları tedavülden kaldırmasına rağmen İsviçre’de büyük kupürlü nakit kullanımının devam etmesi eleştiriliyor.<h2>“Money Mule” yöntemi büyüyor</h2>Savcılık özellikle son dönemde “Money Mule” yani “para katırı” olarak bilinen yöntemin hızla yayıldığını belirtiyor. Bu sistemde kişiler banka hesaplarını suç örgütlerine kullandırıyor ve yasa dışı paranın transfer edilmesine aracılık ediyor.Çoğu zaman internet üzerindeki sahte iş ilanlarıyla kandırılan kişiler, hesaplarına gelen parayı başka hesaplara aktarıyor veya yurtdışına gönderiyor. Yetkililer ise bu kişilerin de suç ortağı sayıldığını ve cezai sorumluluk taşıdığını vurguluyor.Savcılık, kara para aklama ağlarının yalnızca finansal suç olmadığını, aynı zamanda organize suçların merkezinde yer aldığını belirterek vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyardı.

İsviçre’de kara para operasyonları büyüyor

İsviçre Federal Konseyi, tamamen yenilenen Patent Yönetmeliği’ni onayladı. Yeni düzenlemeler, revize edilen Patent Yasası ile birlikte 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Hükümet, yapılan değişikliklerle patent süreçlerinde daha fazla hukuki güvenlik sağlanacağını ve işlemlerin daha şeffaf hale geleceğini açıkladı.

2027’de yürürlüğe giriyor

Yeni sistemle birlikte İsviçre’de yapılacak her patent başvurusuna artık zorunlu teknik araştırma eklenecek. Bu araştırma sayesinde başvuru sahipleri, buluşlarının gerçekten yeni olup olmadığını ve patent koruması için gerekli şartları taşıyıp taşımadığını daha net görebilecek. Bugüne kadar isteğe bağlı olan bu uygulamanın, hem başvuru sahipleri hem de üçüncü taraflar açısından daha fazla güven sağlayacağı belirtiliyor.Patent başvurularında dikkat çeken bir diğer değişiklik ise inceleme sistemi oldu. Başvuru sahipleri artık iki farklı yöntem arasında seçim yapabilecek. İsteyenler mevcut sistemde olduğu gibi sınırlı incelemeli patent başvurusu yapabilecek, isteyenler ise uluslararası standartlara uygun tam incelemeli patent sistemini tercih edebilecek. Tam inceleme kapsamında buluşun yenilik düzeyi ve teknik özgünlüğü ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.Patent ücretlerinde ise kısmi değişiklikler yapıldı. Başvuru ücreti değişmeden 200 frank olarak kalırken, zorunlu hale gelen teknik araştırma için ek 500 frank ücret alınacak. Kısmi inceleme ücreti 500 franktan 400 franka düşürülecek. Tam incelemeli patent başvurusu yapmak isteyenler ise ayrıca 300 frank ödeme yapacak.Federal hükümet ayrıca yıllık patent ücretlerinde de artışa gidileceğini açıkladı. Yeni düzenlemeye göre patentlerin 20 yıllık toplam koruma süresi boyunca ödenecek ücretler yaklaşık yüzde 8 oranında artacak. Bunun yanında yıllık ödeme zorunluluğu artık dördüncü yıl yerine üçüncü yılda başlayacak. Yetkililer bu değişikliğin Avrupa standartlarıyla uyum amacı taşıdığını belirtiyor.Patent sistemiyle birlikte marka ve tasarım koruma yönetmeliklerinde de bazı güncellemeler yapıldı. Böylece patent, marka ve tasarım alanındaki süreçlerin daha uyumlu hale getirilmesi hedefleniyor.Federal Konsey, yeni patent sisteminin özellikle inovasyon, teknoloji ve araştırma alanlarında İsviçre’nin rekabet gücünü artırmasını bekliyor. Yapılan reformun aynı zamanda patent süreçlerini daha modern ve uluslararası standartlara uygun hale getireceği ifade ediliyor.

İsviçre patent sisteminde yeni dönem başlıyor

İsviçre vatandaşlarının yurt dışına yerleşme eğilimi son yıllarda artmaya devam ediyor. 2025 yılı sonunda yurt dışında yaşayan İsviçrelilerin sayısı yaklaşık 840 bine ulaştı. Ancak bu genel artışa rağmen bazı ülkelerde İsviçreli nüfusun azaldığı görülüyor.

Bazı ülkeler cazibesini kaybediyor

<h3>En çok artış Avrupa ve ABD’de</h3>İsviçre vatandaşlarının en fazla arttığı ülkeler arasında başı Fransa çekiyor. Fransa’da yaşayan İsviçrelilerin sayısı bir yılda 1800’den fazla arttı. Onu ABD, Almanya, İspanya ve Portekiz izledi.Tüm küresel gerilimlere rağmen İsrail’de de İsviçreli nüfusta artış yaşanması dikkat çekti. Bu durum, güvenlik endişelerine rağmen bazı bölgelerin hâlâ cazibesini koruduğunu gösteriyor.<h3>Bazı ülkelerde düşüş var</h3>Buna karşılık bazı ülkelerde İsviçreli nüfusun azaldığı görülüyor. En dikkat çekici düşüş Meksika’da yaşandı. Son yıllarda artış gösteren İsviçreli nüfus, güvenlik sorunlarının artmasıyla birlikte gerilemeye başladı.Asya’da Singapur’da da uzun süredir devam eden bir düşüş trendi dikkat çekiyor. 2015’ten bu yana İsviçrelilerin sayısı düzenli olarak azalıyor.<h3>Afrika ve Karayipler cazibesini kaybediyor</h3>Afrika kıtasında da benzer bir tablo söz konusu. Güney Afrika, Tunus ve Uganda gibi ülkelerde İsviçreli nüfusun azaldığı kaydedildi.Karayipler’de ise Küba ve Haiti öne çıkıyor. Ekonomik krizler, siyasi istikrarsızlık ve güvenlik sorunları bu ülkelerde yaşayan İsviçrelilerin sayısının düşmesine neden oldu.<h3>Güvenlik ve ekonomi belirleyici faktör</h3>Uzmanlara göre, yurt dışındaki İsviçreli nüfusun dağılımında en önemli faktörler güvenlik ve ekonomik koşullar. İstikrarlı ve güçlü ekonomilere sahip ülkeler daha fazla tercih edilirken, kriz yaşayan bölgeler cazibesini kaybediyor.<h3>Dünyanın neredeyse her yerindeler</h3>Bugün İsviçre vatandaşları dünyanın neredeyse tamamına yayılmış durumda. Yaklaşık 197 ülkenin 192’sinde İsviçre pasaportu taşıyan kişiler yaşıyor.Sadece Kuzey Kore, Türkmenistan, Nauru, Marshall Adaları ve Tuvalu’da İsviçre vatandaşı bulunmuyor.

Yurt dışındaki İsviçrelilerin sayısı artmaya devam ediyor

İsviçre’de her yıl on binlerce bisikletin çalınması, siyaseti harekete geçirdi. Mevcut yasalar kapsamında birçok failin sadece para cezasıyla kurtulması, yeni bir düzenleme tartışmasını gündeme taşıdı.

<h3>“Kullandım” savunmasıyla kurtuluyorlar</h3>Mevcut uygulamada, bir kişi bisikleti yalnızca “kullanmak amacıyla” aldığını iddia ederse, ağır ceza yerine idari para cezası alabiliyor. Bu durum, özellikle şehirlerde yaygın olan bisiklet hırsızlıklarını teşvik ettiği gerekçesiyle eleştiriliyor.Yıllık 50 binden fazla bisiklet hırsızlığı yaşanan ülkede, bu durum hem vatandaşlar hem de sigorta şirketleri için ciddi maddi kayıplara yol açıyor.<h3>Sağdan ve soldan ortak destek</h3>Lukas Reimann (SVP), bu durumu “yasal boşluk” olarak nitelendiriyor ve cezaların ağırlaştırılması için girişimde bulundu.Reimann, bisikletin “kısa süreli kullanım” bahanesiyle çalınmasının artık hafif bir ihlal değil, suç kapsamına alınması gerektiğini savunuyor.Bu öneri yalnızca sağ siyasetten değil, sol kanattan da destek görüyor. Hasan Candan (SP), mevcut durumun caydırıcı olmadığını belirterek daha sert yaptırımların değerlendirilmesini destekliyor.<h3>Amaç: caydırıcılığı artırmak</h3>Siyasetçiler, özellikle organize hırsızlık şebekelerine karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Yeni düzenlemenin amacı, bisiklet hırsızlığını “küçük suç” olmaktan çıkarıp daha ciddi bir yaptırıma tabi tutmak.Ancak bazı uzmanlar, cezaların artırılmasının tek başına yeterli olmayacağını belirtiyor. Güvenli park alanları, kaliteli kilit kullanımı ve ikinci el satış platformlarının daha sıkı denetlenmesi gibi önlemler de öneriliyor.<h3>Top artık hükümette</h3>Söz konusu öneri şimdi Bundesrat’ın değerlendirmesine sunulacak. Süreç, Ulaştırma Bakanı Albert Rösti tarafından yürütülecek.Hükümetin vereceği karar, İsviçre’de bisiklet hırsızlığına karşı mücadelede yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.

İsviçre’de bisiklet hırsızlarına karşı yeni hamle: Cezalar sertleşebilir

İsviçre’de büyük şirketlerin insan haklarına ve çevreye daha fazla saygı göstermesini hedefleyen yeni bir düzenleme gündemde. Adalet Bakanı Beat Jans, kamuoyunda “Konzernverantwortungsinitiative 2.0” olarak bilinen girişime karşı hükümetin hazırladığı karşı öneriyi açıkladı.

Hükümetten yeni düzenleme

Hükümetin amacı, halk oylamasına gitmeden bir uzlaşı sağlamak. Eğer parlamentodan geçerse ve girişim sahipleri tekliflerini geri çekerse, İsviçre’de şirket sorumluluğunu artıran yeni bir yasal çerçeve doğrudan yürürlüğe girebilecek.İlk girişim 2020 yılında halktan çoğunluk desteği almasına rağmen kanton çoğunluğunu sağlayamadığı için reddedilmişti. İkinci girişim için ise 2025 yazında yaklaşık 287 bin imza toplandı.Yeni karşı öneri, büyük ölçüde Avrupa Birliği’nin kabul ettiği kurallara dayanıyor. Avrupa Birliği, 5000’den fazla çalışanı olan büyük şirketlere insan hakları ve çevre konusunda daha sıkı yükümlülükler getiren düzenlemeleri 2028’e kadar uygulamaya koymayı planlıyor. İsviçre hükümeti de kendi düzenlemesinin bu standartların ötesine geçmemesini hedefliyor.Hazırlanan tasarıya göre büyük İsviçre şirketleri, faaliyetlerinde ve tedarik zincirlerinde insan hakları ihlalleri ve çevresel riskleri sistematik şekilde tespit etmek ve önlemek zorunda olacak. Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) doğrudan kapsam dışında tutulsa da, büyük şirketlerin tedarikçisi oldukları için dolaylı olarak etkilenebilecekler.Ayrıca şirketler, çevre, çalışan hakları, insan hakları ve yolsuzlukla mücadele konularındaki riskler ve aldıkları önlemler hakkında düzenli rapor hazırlamak zorunda olacak. Bu raporların bağımsız şekilde denetlenmesi de planlanıyor.Yeni düzenlemelerin denetimi için ise mevcut Eidgenössische Revisionsaufsichtsbehörde (RAB) bünyesinde bir mekanizma oluşturulması öngörülüyor.Ancak hükümetin planı iş dünyasında tepkiyle karşılandı. Liberal parti FDP, düzenlemeyi “istihdamı tehdit eden” bir adım olarak nitelendirirken, iş dünyası çatı örgütü Economiesuisse, tasarıyı gereksiz bürokrasi ve maliyet artışı yaratmakla eleştirdi.Öte yandan hükümetin yaptırdığı etki analizine göre, düzenleme doğrudan büyük şirketleri hedef alsa da, tedarik zinciri üzerinden KOBİ’lerin de bu yeni kurallardan etkilenmesi kaçınılmaz görünüyor.Sonuç olarak İsviçre, şirketlerin küresel faaliyetlerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini sağlamak ile ekonomik rekabet gücünü korumak arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor.

İsviçre’de şirketlere insan hakları zorunluluğu

Avrupa Birliği, göç ve iltica politikalarını bir kez daha sertleştirme yoluna gidiyor. Yeni plan kapsamında iltica başvurusu reddedilen kişilerin, kendi ülkeleri yerine üçüncü ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerine nakledilebilmesinin önü açılıyor. 

Sığınmacılar üçüncü ülkelere...

Ancak uzmanlara göre bu uygulamanın hayata geçirilmesi siyasi olarak mümkün görünse de pratikte oldukça karmaşık ve maliyetli olacak.<h2>AB daha sıkı bir göç politikası hedefliyor</h2>Yeni düzenleme ile Avrupa Birliği ülkeleri, sığınma hakkı bulunmayan kişileri Avrupa dışındaki geri gönderme merkezlerine sevk edebilecek. Bu merkezlerin, ilgili kişinin geldiği ülkeyle veya ailesiyle herhangi bir bağlantısı bulunan bir ülkede olması şartı da aranmayacak.AB Komisyonu’na göre bu uygulama, Avrupa’ya kimlerin gelebileceği, kimlerin kalabileceği ve kimlerin ayrılması gerektiği konusunda daha fazla kontrol sağlayacak.<h2>Kararın en dikkat çekici yönü siyasi ittifaklar</h2>AB uzmanlarına göre kararın asıl dikkat çekici tarafı içeriğinden çok siyasi boyutu oldu. Avrupa Parlamentosu’nda mart ayında yapılan oylamada düzenleme, merkez sağ Avrupa Halk Partisi’nin (EPP) aşırı sağ partilerle iş birliği yapması sayesinde kabul edildi.Özellikle Almanya’da CDU’nun ilk kez Avrupa düzeyinde AfD temsilcileriyle aynı yönde oy kullanması, Brüksel’de geniş yankı uyandırdı.<h2>Her ülke kendi modelini belirleyecek</h2>AB’nin aldığı kararın ardından üye ülkeler, geri gönderme merkezlerini kurup kurmayacaklarına ve bunları hangi ülkelerde oluşturacaklarına kendileri karar verecek.İspanya ve Fransa şimdiden bu fikre mesafeli yaklaştıklarını açıkladı. Buna karşılık İtalya, Danimarka, Almanya ve Avusturya gibi ülkeler uygulamayı denemeye sıcak bakıyor.Ancak şu ana kadar somutlaşmış bir proje veya üçüncü ülkelerle yapılmış resmi anlaşmalar bulunmuyor.<h2>İtalya örneği beklentileri karşılamadı</h2>Bu konuda en çok dikkat çeken örneklerden biri İtalya’nın Arnavutluk’ta kurmaya çalıştığı göç merkezleri oldu. Ancak proje hem hukuki sorunlar hem de yüksek maliyetler nedeniyle beklenen sonucu veremedi.Uzmanlar, üçüncü ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerinin yalnızca sınırlı sayıdaki sığınmacıyı kapsayacağını ve bunun için harcanacak kaynakların elde edilecek sonuçlarla kıyaslandığında oldukça yüksek kalacağını belirtiyor.Bu nedenle bazı Avrupa ülkeleri, uygulamanın daha çok siyasi bir mesaj niteliği taşıdığı görüşünde.<h2>Sığınma başvuruları zaten düşüyor</h2>AB’de son yıllarda iltica başvurularında genel bir düşüş yaşanıyor. Ancak uzmanlar bunun yalnızca sertleşen göç politikalarından kaynaklanmadığını vurguluyor.Dünya genelindeki savaşlar, ekonomik koşullar, sınır güvenliği önlemleri ve jeopolitik gelişmeler de göç hareketlerini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle başvuru sayılarının gelecekte yeniden artabileceği belirtiliyor.<h2>Eleştiriler büyüyor</h2>İnsan hakları kuruluşları ve kilise örgütleri, üçüncü ülkelere geri gönderme planına sert tepki gösteriyor. Eleştirmenlere göre bu uygulama, sığınmacıların temel haklarının korunmasını zorlaştırabilir ve Avrupa’nın uluslararası sorumluluklarını tartışmalı hale getirebilir.Buna rağmen birçok Avrupa hükümeti, kamuoyundaki göç baskısı nedeniyle daha sert önlemler almaya devam ediyor.<h2>Asıl amaç caydırıcılık mı?</h2>Uzmanların önemli bir bölümü, yeni göç paketinin pratik sonuçlarından çok siyasi etkisine dikkat çekiyor. Buna göre Avrupa Birliği, daha sert kurallar açıklayarak göç etmeyi düşünen kişilere “AB’ye gelmek artık daha zor” mesajı vermeyi amaçlıyor.Bu nedenle yeni düzenleme, birçok gözlemci tarafından hem iç politikaya hem de potansiyel göçmenlere yönelik güçlü bir caydırıcılık hamlesi olarak değerlendiriliyor.

AB’den göç politikasında yeni sertleşme adımı

İsviçre’de halkın onay verdiği 13. AHV emeklilik maaşının Aralık ayından itibaren ödenmesi planlanıyor. Ancak bu ek ödemenin finansmanının nasıl sağlanacağı konusunda siyasi tartışmalar sürüyor. 

Arena programında tartışıldı

Yaz oturumunda parlamentonun konuya ilişkin nihai karar vermesi beklenirken, Ulusal Konsey ile Eyaletler Konseyi arasında hâlâ önemli görüş ayrılıkları bulunuyor.<h2>Finansman konusunda farklı öneriler masada</h2>Ulusal Konsey, 13. AHV maaşının finansmanı için katma değer vergisinin (KDV) 2033 yılına kadar geçici olarak artırılmasını savunuyor. Eyaletler Konseyi ise maaş kesintileri ile KDV artışını birleştiren ve süresiz uygulanacak karma bir modeli destekliyor.SP’li Eyaletler Konseyi üyesi Flavia Wasserfallen’e göre, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir çözüm için karma finansman modeli gerekli. Wasserfallen, KDV artışının emekliler ve çalışanlar arasında dayanışma sağladığını, maaş kesintilerinin ise düşük ve yüksek gelir grupları arasında yük paylaşımına katkı sunduğunu belirtiyor.Merkez Parti’den Pirmin Bischof da aynı görüşü paylaşırken, SVP’li Ulusal Konsey üyesi Diana Gutjahr ise ek maaş için ayrı bir finansman modeli oluşturulmasına sıcak bakmıyor. Gutjahr, geçici KDV artışının daha sonra yapılacak kapsamlı AHV reformu için bir uzlaşma çözümü olduğunu savunuyor.<h2>Emeklilik yaşının yükseltilmesi yeniden gündemde</h2>Tartışmalar yalnızca finansmanla sınırlı değil. FDP’li Eyaletler Konseyi üyesi Damian Müller, AHV’nin uzun vadeli sürdürülebilirliği için emeklilik yaşının da masaya yatırılması gerektiğini söylüyor.Müller’e göre gelecekte emeklilik yaşı sabit bir rakam yerine AHV fonunun mali durumuna bağlı olarak düzenlenebilir. Pirmin Bischof da uzun vadede emeklilik yaşının artırılmasının kaçınılmaz olacağını düşünüyor. Ancak ona göre tartışma yalnızca 66 veya 67 yaş üzerinden yürütülmemeli.Bischof, insanların toplam çalışma sürelerini esas alan bir “ömür boyu çalışma modeli” üzerinde durulması gerektiğini belirtiyor. Diana Gutjahr da bu yaklaşımı desteklediğini ifade ediyor.<h2>AHV Reformu 2030 tartışma yaratıyor</h2>Federal Konsey tarafından kısa süre önce açıklanan AHV Reformu 2030 paketi de siyasi çevrelerde farklı tepkilere yol açtı.Reform kapsamında 65 yaşından sonra çalışmayı teşvik edecek düzenlemeler öngörülüyor. Ayrıca mesleki emeklilik sisteminde asgari emeklilik yaşının 58’den 63’e yükseltilmesi ve bazı sosyal ödeneklerin de AHV primine tabi tutulması planlanıyor.Ancak reform paketi parlamentodaki birçok siyasetçiyi tam anlamıyla ikna etmiş değil. Bazıları paketi önemli bir tartışma zemini olarak görürken, bazıları ise yapısal sorunlara yeterince çözüm getirmediğini savunuyor.<h2>Karar yaz oturumunda verilecek</h2>Parlamentonun yaz oturumunda finansman modeline ilişkin karar alması bekleniyor. Çünkü halkın kabul ettiği 13. AHV maaşının Aralık 2026’dan itibaren ödenebilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin zamanında tamamlanması gerekiyor.Önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmeler, hem emeklilerin alacağı ek maaşın geleceğini hem de İsviçre sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli finansmanını belirleyecek.

13. AHV emeklilik maaşı ödemesinin finansmanı nasıl yapılacak?

Valais kantonundaki Blatten köyünü yok eden büyük heyelanın üzerinden bir yıl geçti. Köy sakinleri evlerini, anılarını ve günlük yaşamlarını geride bırakmak zorunda kaldı. Şimdi ise gözler yeniden inşa edilecek Blatten’e çevrilmiş durumda.

Felaketin ardından umut

Ancak birçok kişi için asıl soru, yeni kurulacak köyün gerçekten eski yuvanın yerini tutup tutamayacağı.Belediye yönetimi, Blatten’in yeniden inşa edilmesi konusunda kararlı. Planlara göre tahliye edilen nüfusun 2030 yılına kadar yeni yerleşim alanına geri dönebilmesi hedefleniyor. Yeni köy, eski yerleşim alanının biraz daha yukarısında ve daha güvenli bir bölgede kurulacak.<h2>Eski Blatten’e duyulan özlem sürüyor</h2>Heyelandan sonra evini kaybeden Nicole Kalbermatten, yeniden inşa edilecek Blatten’e dönmek isteyenler arasında yer alıyor. Eski köyünü ve özellikle de oradaki sosyal yaşamı özlediğini söyleyen Kalbermatten, büyükannesine birkaç dakikalık yürüyüşle ulaşabildiği günleri hatırlıyor. Bugün ise aynı ziyaret için arabaya binmek zorunda kaldığını anlatıyor.Felaket sonrası köyüne geri döndüğünde gördüğü yıkımın kendisini derinden etkilediğini belirten Kalbermatten, buna rağmen bölgede hâlâ aidiyet hissettiğini söylüyor. Bu nedenle ailesiyle birlikte yeni Blatten’e taşınmayı planlıyor ve yeniden başlangıç yapma fikrine olumlu bakıyor.<h2>Herkes aynı görüşte değil</h2>Eski Blatten sakinlerinden Jelena Kalbermatten ise konuya daha temkinli yaklaşıyor. Heyelanın ardından bölgeden ayrılarak bir süre Davos’ta yaşayan Kalbermatten, daha sonra yeniden Valais kantonuna döndü. Ancak yeni kurulacak köyün kendisinde aynı duyguları uyandıracağından emin değil.Ona göre bir yeri “ev” yapan sadece binalar değil. Çocukluk anıları, yıllar boyunca oluşan bağlar ve artık var olmayan mekânlar da aidiyet duygusunun önemli parçaları. Ayrıca eski sakinlerin tamamının geri dönmeyeceğini düşündüğü için yeni Blatten’in sosyal yapısının da farklı olacağını belirtiyor.<h2>Belediye zaman kaybetmek istemiyor</h2>Blatten Belediye Başkanı Matthias Bellwald, yeniden inşa sürecinde en önemli unsurun insanlara gelecek perspektifi sunmak olduğunu vurguluyor. Özellikle çocuklu ailelerin belirsizlik içinde uzun yıllar bekleyemeyeceğini belirten Bellwald, eğitim, iş ve yaşam planlarının yapılabilmesi için sürecin hızla ilerlemesi gerektiğini ifade ediyor.Bellwald’a göre amaç sadece yeni evler yapmak değil, gelecek nesillerin yaşayabileceği sürdürülebilir bir topluluk oluşturmak. Bu nedenle yeni yerleşim alanının güvenli, yaşanabilir ve uzun vadeli bir çözüm sunması hedefleniyor.<h2>Yeni Blatten nasıl olacak?</h2>Yerel yönetim, yeni köyün tasarımı konusunda halkın görüşlerini de sürece dahil ediyor. Bu kapsamda çeşitli çalıştaylar düzenlenerek eski sakinlerin beklentileri ve önerileri toplanıyor. Amaç, sadece yeni binalar inşa etmek değil; insanların yeniden kendilerini ait hissedebilecekleri bir yaşam alanı oluşturmak.Bir yıl önce yaşanan felaket Blatten’in fiziksel yapısını büyük ölçüde değiştirmiş olabilir. Ancak köy sakinleri için asıl mesele, kaybolan evlerin değil, kaybolan aidiyet duygusunun yeniden inşa edilip edilemeyeceği olarak görülüyor. Bu sorunun cevabını ise önümüzdeki yıllar verecek.

Heyelandan bir yıl sonra Blatten’in geleceği şekilleniyor

İsviçre’nin Schaffhausen kantonunda seçmenler, 14 Haziran’da yapılacak oylamada kentin spor altyapısını önemli ölçüde değiştirebilecek bir projeye karar verecek. Sandıktan “evet” çıkması halinde Schaffhausen’deki BBC Arena genişletilerek ülkenin en büyük salon spor komplekslerinden biri haline getirilecek.

Spor merkezi

İsviçre’nin Schaffhausen kantonunda seçmenler, 14 Haziran’da yapılacak oylamada kentin spor altyapısını önemli ölçüde değiştirebilecek bir projeye karar verecek. Sandıktan “evet” çıkması halinde Schaffhausen’deki BBC Arena genişletilerek ülkenin en büyük salon spor komplekslerinden biri haline getirilecek.Yaklaşık 40 milyon İsviçre frangına mal olması planlanan proje, mevcut spor tesislerinin kapsamlı şekilde büyütülmesini öngörüyor. Plan kapsamında iki yeni antrenman salonu inşa edilirken, yer altına atletler için sprint pisti ve uzun atlama alanı yapılacak. Ayrıca sporcular ve misafirler için konaklama kapasitesi de artırılarak oda sayısının 32’den 64’e çıkarılması hedefleniyor.<h2>Amaç yalnızca profesyonel spor değil</h2>BBC Arena, Schaffhausen’in önde gelen kulüplerinden hentbol takımı Kadetten Schaffhausen ve voleybol kulübü Kanti Schaffhausen tarafından kullanılıyor. Ancak proje öncelikli olarak profesyonel sporcuları değil, amatör spor kulüplerini ve genç sporcuları hedefliyor.Yetkililere göre bölgede salon sporlarına olan talep uzun süredir mevcut kapasitenin üzerinde seyrediyor. Özellikle kış aylarında kulüplerin yeterli antrenman alanı bulmakta zorlandığı belirtiliyor.Kadetten Schaffhausen Başkanı Giorgio Behr, mevcut spor salonlarının ihtiyacı karşılamadığını ve yeni tesislerin hem genç sporcular hem de bölgedeki spor kulüpleri için önemli bir yatırım olacağını ifade ediyor.<h2>Siyasi destek oldukça güçlü</h2>Projeye yönelik siyasi destek dikkat çekiyor. Hem şehir meclisi hem de kanton parlamentosu projeyi oybirliğiyle onayladı. Tartışmalar sırasında yalnızca Yeşiller Partisi bazı çevresel kaygıları gündeme getirdi.Parti temsilcileri, yeni inşaatların mümkün olduğunca az yeşil alanı etkilemesini ve tesis çevresinde yeterli sayıda bisiklet park alanı oluşturulmasını talep etti. Bunun dışında projeye yönelik ciddi bir muhalefet oluşmadı.<h2>Kararı halk verecek</h2>Şimdi son söz Schaffhausen halkına ait. 14 Haziran’daki referandumda seçmenler projeye onay verirse inşaat çalışmalarının 2027 yılında başlaması planlanıyor.Projenin hayata geçmesi halinde BBC Arena yalnızca Schaffhausen’in değil, tüm İsviçre’nin en kapsamlı salon spor merkezlerinden biri olacak. Yeni tesislerin bölgesel sporun gelişimine katkı sağlaması ve ulusal düzeyde spor organizasyonlarına ev sahipliği yapması hedefleniyor.

Schaffhausen dev spor kompleksi için sandığa gidiyor

İsviçre’de insan ticareti yalnızca seks sektöründe ya da sokakta yaşanan bir sorun değil. Uzmanlara göre temizlik, alışveriş, çocuk bakımı ve yaşlı ya da hasta bakımı gibi işler için ülkeye gelen göçmen kadınlar da özel evlerde ağır sömürüye maruz kalabiliyor.

İnsan ticareti

Kadın Ticareti ve Kadın Göçü Uzman Merkezi FIZ, bu tür durumlara düşen kişilere danışmanlık ve destek sağlıyor. Kurum, son dönemde özel evlerde yaşanan emek sömürüsü alanındaki çalışmalarını artırdı. FIZ’in bu kapsamda şu anda 34 kişiye destek verdiği belirtiliyor.<h2>Facebook ilanıyla başlayan süreç</h2>FIZ çalışanı Fanie Wirth’in aktardığı örnek vakalardan biri Alexandra adlı bir kadın üzerinden anlatılıyor. İsmi değiştirilen Alexandra, Balkanlar’dan İsviçre’ye gelen bir işçi.Alexandra’nın hikâyesi bir Facebook ilanıyla başlıyor. İlanda İsviçre’de üç ay boyunca ev işi yapılacağı ve aylık 800 frank ücret ödeneceği belirtiliyor.Annesini kısa süre önce kaybeden Alexandra için bu teklif cazip görünüyor. Ailesinin geçimini sağlama sorumluluğu artık büyük ölçüde onun omuzlarında. Daha ülkesindeyken ileride çalışacağı kişinin kız kardeşiyle tanışıyor ve aralarında güven ilişkisi oluşuyor. Bunun üzerine işi kabul ediyor.<h2>Sekiz saatlik iş, 24 saatlik hazır beklemeye dönüştü</h2>Alexandra İsviçre’ye geldiğinde verilen sözlerin tutulmadığını fark ediyor. Başlangıçta sekiz saatlik çalışma olarak anlatılan iş, kısa sürede günün her saatinde hazır bulunması gereken bir düzene dönüşüyor.Kendisinden temizlik yapması, alışverişe gitmesi, hayvanları beslemesi ve çocuklarla ilgilenmesi isteniyor. Çalışma saatleri belirsizleşiyor, özel hayatı neredeyse tamamen ortadan kalkıyor.Alexandra çalışma koşullarından şikâyet ettiğinde ise işvereni tarafından psikolojik ve fiziksel baskıya maruz kaldığını söylüyor. Kendisine vaat edilen çalışma izni de alınmıyor.Kadın, İsviçre’deki haklarını ve sistemi bilmediği için uzun süre yardım isteyemiyor. Aile tarafından “gidersen tutuklanırsın” denilerek korkutuluyor.<h2>Sömürü özel evlerin kapalı dünyasında gizleniyor</h2>Uzmanlara göre özel evlerde yaşanan bu tür sömürü vakalarının ortaya çıkarılması çok zor. Çünkü çalışma ilişkileri çoğu zaman kayıt dışı ve görünmez şekilde yürütülüyor.Fanie Wirth, insanların genellikle yakın çevrelerinde böyle bir suç işlenebileceğini düşünmediğini belirtiyor. Ona göre toplumda “bir anne, bir arkadaş ya da bir iş arkadaşının insan ticareti yapabileceği” fikri çoğu zaman akla gelmiyor.Bu nedenle özel evlerdeki bakım ve temizlik işleri, insan ticareti açısından yeterince denetlenmeyen alanlardan biri olarak görülüyor.<h2>Üç ay için yalnızca 150 frank ödendi</h2>Alexandra’ya üç aylık çalışma için toplam 2400 frank ödenmesi gerekiyordu. Ancak kendisine yalnızca yaklaşık 150 frank verildi.Olay, polisin yaptığı bir yabancılar kontrolü sırasında ortaya çıktı. Başlangıçta sadece çalışma iznini kontrol etmek isteyen polis, görüşme sırasında iş ilişkisinin olağan dışı olduğunu fark etti.Bunun üzerine Alexandra FIZ’e yönlendirildi. Kurum, mağdurlara bireysel görüşmeler, tıbbi destek, psikolojik yardım ve hukuki danışmanlık sunuyor.Fanie Wirth’e göre birçok mağdur kuruma ulaştığında önce uzun süre uyuyor. Çünkü ilk kez kendilerini güvende hissediyorlar ve üzerlerindeki baskı azalıyor. Ancak bu ilk toparlanma sürecinden sonra olayın ayrıntıları konuşulabiliyor.<h2>Dava süreci başladı</h2>Alexandra, eski işvereni hakkında suç duyurusunda bulundu. Daha sonra dava süreci devam ederken ülkesine geri döndü. Şu anda bir otelde çalışıyor ve İsviçre’deki ceza davasının sonucunu bekliyor.Mahkeme, olayın gerçekten insan ticareti kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine karar verecek.Uzmanlara göre bu örnek, İsviçre’de insan ticaretinin yalnızca görünür alanlarda değil, özel evlerin kapalı kapıları ardında da yaşanabildiğini gösteriyor.

İnsan ticareti sosyal medya ilanlarıyla evlere kadar uzanıyor

İsviçre’de kahve yetişmiyor. İklim koşulları kahve üretimine uygun değil. Buna rağmen İsviçre, dünyada kahve ihracatında değer bakımından Brezilya’dan sonra ikinci sırada yer alıyor. 

Kapsül ve küresel ticaret

Kolombiya, Etiyopya ve Vietnam gibi kahve üreten ülkeleri geride bırakan bu tablo, ilk bakışta şaşırtıcı görünüyor. Ancak İsviçre’nin kahve başarısı, üretimden çok işleme, teknoloji, ticaret ve marka gücüne dayanıyor.Son yıllarda İsviçre’nin kahve ihracat değeri yaklaşık 3,3 milyar frank seviyesine ulaştı. Ülkeye ithal edilen yeşil kahve çekirdekleri, İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra çok daha yüksek fiyatlarla dünyaya satılıyor. Bu nedenle kahve, bugün İsviçre’nin en önemli tarımsal ihracat ürünü haline gelmiş durumda. Hatta ihracat değeri bakımından peynir ve çikolatanın bile önüne geçiyor.<h2>Kahve yetişmiyor ama değer İsviçre’de oluşuyor</h2>İsviçre’nin kahve sektöründeki başarısının temelinde “katma değer” yatıyor. Yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’ye kilogram başına yaklaşık 5 dolar seviyesinde ithal ediliyor. Ancak bu çekirdekler İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra kilogram başına yaklaşık 26,80 dolarlık bir değere ulaşıyor.Bu büyük değer artışı, İsviçre’nin kahve üreticisi olmadan kahve ihracatında dev bir ülkeye dönüşmesini sağladı. Ülke, ham ürünü değil, işlenmiş ve yüksek fiyatlı kahve ürünlerini ihraç ediyor. Özellikle kapsül kahve, hazır kahve ve premium segmentteki özel ürünler İsviçre’nin bu alandaki gücünü artırıyor.<h2>“İsviçre kahvesi” nasıl mümkün oluyor?</h2>Kahve İsviçre’de yetişmediği halde paketlerin üzerinde İsviçre ibaresinin yer alabilmesinin nedeni uluslararası ticaret hukukunda kullanılan “esaslı dönüşüm” ilkesine dayanıyor. Bu kurala göre bir ürün, belirleyici biçimde hangi ülkede işlenmişse o ülkenin menşeine sahip olabiliyor.Kahve açısından bu belirleyici işlem kavurma olarak kabul ediliyor. Yani yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’de kavrulduğunda, ürün ticari olarak İsviçre menşeli sayılabiliyor. Bu hukuki ayrıntı, İsviçre’nin dünya kahve ticaretinde güçlü bir konuma yükselmesinde önemli rol oynadı.<h2>Basel’den dünyaya uzanan kahve ticareti</h2>İsviçre’ye gelen yeşil kahve çekirdekleri genellikle deniz limanları üzerinden Avrupa’ya ulaşıyor. Antwerp, Rotterdam veya Hamburg gibi limanlarda aktarılan kahve, daha sonra Ren Nehri üzerinden Basel’e taşınıyor. Basel, bu nedenle İsviçre’de kahve ticaretinin önemli merkezlerinden biri haline geldi.İsviçre yalnızca kahveyi işleyen bir ülke değil, aynı zamanda küresel kahve ticaretinin de önemli merkezlerinden biri. Tahminlere göre dünya ham kahve ticaretinin yüzde 60 ila 70’i İsviçre merkezli şirketler üzerinden yürütülüyor. Swiss Coffee Trade Association üyesi şirketler, dünya ham kahve ticaretinin yarısından fazlasında söz sahibi.<h2>“Coffee Valley” ve İsviçre teknolojisi</h2>İsviçre’nin kahve başarısında yalnızca çekirdekler değil, teknoloji de büyük rol oynuyor. Cenevre Gölü çevresi ve Doğu İsviçre’de gelişen kahve ekosistemi, kimi zaman “Coffee Valley” olarak adlandırılıyor. Bu bölgede Nestlé, Nescafé ve Nespresso gibi dev markaların yanı sıra kahve teknolojisinde uzmanlaşmış birçok şirket bulunuyor.İsviçre, kahve makineleri alanında da dünya lideri konumunda. Dünya genelinde satılan tam otomatik kahve makinelerinin yaklaşık yüzde 70’inin İsviçre kaynaklı olduğu belirtiliyor. Jura, Schaerer ve Thermoplan gibi şirketler bu alanda öne çıkıyor. Thermoplan, Starbucks mağazaları için kahve makineleri üreten şirket olarak da biliniyor.Bu başarı, İsviçre’nin hassas mühendislik ve yüksek kaliteli üretim geleneğiyle doğrudan bağlantılı. Kahve makinelerinde kullanılan parçaların yüksek basınca ve yüksek sıcaklığa dayanması gerekiyor. İsviçreli tedarikçiler, bu hassas bileşenleri üretme konusunda güçlü bir uzmanlığa sahip.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad90d.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Kapsül kahve ihracatı büyüttü</h2>İsviçre’nin kahve ihracatındaki büyük yükselişin arkasındaki en önemli faktörlerden biri kapsül kahve sistemi oldu. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren Nespresso’nun küresel başarısı, İsviçre’nin kahve ihracat değerini hızla artırdı.Nespresso, dünya pazarına sunduğu kapsülleri yalnızca İsviçre’deki üç fabrikasında üretiyor. Bu durum, İsviçre’nin kahve ihracatındaki yüksek katma değerli ürün payını daha da güçlendiriyor. Kapsül kahve, küçük miktarda kahvenin yüksek fiyatla satılmasını sağlayan bir model oluşturuyor.İsviçre aynı zamanda hazır kahve ve yüksek işlenmiş kahve ürünlerinde de güçlü bir ihracatçı konumunda. Bu ürünler, dünya pazarında genellikle premium segmentte konumlandırılıyor.<h2>Başarının karanlık geçmişi</h2>İsviçre’nin kahveyle ilişkisi yalnızca ekonomik başarı hikâyesinden ibaret değil. Kahve ticaretinin tarihsel kökleri, sömürgecilik ve köle emeğiyle de bağlantılı. İsviçre hiçbir zaman resmi olarak koloni sahibi olmadı. Ancak bazı İsviçreli ailelerin geçmişte kahve plantasyonlarına sahip olduğu biliniyor.Örneğin modern İsviçre’nin önemli figürlerinden Alfred Escher’in ailesinin Küba’da bir kahve plantasyonuna sahip olduğu belirtiliyor. Bu plantasyonda kölelerin ağır koşullarda çalıştırıldığı aktarılıyor. İsviçreli ailelerin yalnızca plantasyon sahipliğiyle değil, kahve ve köle taşımacılığı gibi lojistik süreçlerle de bağlantılı olduğu ifade ediliyor.Bu geçmiş, İsviçre’nin kahve tarihinin aynı zamanda küresel eşitsizlikler ve sömürge düzeniyle iç içe geçtiğini gösteriyor.<h2>Bugünün sorunları: sürdürülebilirlik ve şeffaflık</h2>Kahve sektörü bugün de sosyal ve çevresel eleştirilerle karşı karşıya. Kahve yetiştirilen ülkelerde küçük üreticilerin düşük gelirleri, kötü çalışma koşulları, ormansızlaşma ve tedarik zincirindeki şeffaflık eksikliği sıkça gündeme geliyor.Avrupa Birliği’nin ormansızlaşmadan arındırılmış ürünlere ilişkin düzenlemelerinin ardından İsviçre’de de sürdürülebilir kahve için yeni platformlar oluşturuldu. Bu girişimlerle küçük çiftçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve tedarik zincirlerinin daha şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.Ancak eleştirmenler, bu modellerin gönüllülük esasına dayanmasını yetersiz buluyor. Onlara göre bağlayıcı yasal yükümlülükler olmadan kahve sektöründeki yapısal sorunların çözülmesi zor.<h2>Kahvenin İsviçre hikâyesi bitmedi</h2>İsviçre’nin kahve ülkesi haline gelmesi, üretimden çok ticaret, işleme, teknoloji ve marka gücünün bir sonucu. Ülke kahve yetiştirmiyor ama kahveye yüksek katma değer kazandırıyor. Bu sayede dünya kahve ihracatında en güçlü ülkelerden biri haline geliyor.Ancak bu başarı, tarihsel sorumluluklar ve güncel etik sorunlarla birlikte değerlendiriliyor. İsviçre kahve endüstrisi, bir yandan ekonomik başarı ve teknolojik üstünlükle anılırken, diğer yandan sömürge geçmişi, tedarik zinciri adaletsizlikleri ve sürdürülebilirlik tartışmalarıyla yüzleşmek zorunda kalıyor.Kahve, İsviçre için yalnızca günlük hayatın vazgeçilmez içeceği değil; aynı zamanda küresel ticaretin, teknolojinin, tarihin ve etik sorumluluğun kesiştiği büyük bir sektör haline gelmiş durumda.

İsviçre nasıl bir kahve ülkesine dönüştü?

İsviçre’de 14 Haziran’da yapılacak “10 milyonluk İsviçre’ye hayır” referandumu öncesinde ülkenin gelecekteki nüfus yapısı yeniden gündemin merkezine oturdu. Federal İstatistik Dairesi’nin (BFS) verilerine göre İsviçre nüfusu büyümeye devam edecek ancak önümüzdeki 10 yıl içinde bu artışın belirgin şekilde yavaşlaması bekleniyor.

Nüfus projeksiyonu

Uzmanlara göre İsviçre’nin nüfusu 2040’lı yılların başında 10 milyon sınırını aşabilir.Federal İstatistik Dairesi’nin referans senaryosuna göre İsviçre nüfusu önümüzdeki yıllarda özellikle göç nedeniyle artmaya devam edecek. 2035’ten sonra ise nüfus artışının neredeyse tamamen göçe bağlı hale geleceği belirtiliyor.Şu an ülke nüfusu yılda yaklaşık yüzde 0,5 oranında büyüyor. Ancak uzmanlar yaklaşık 10 yıl içinde göç artışının da yavaşlayacağını öngörüyor. Bunun nedeni İsviçre’ye gelen kişi sayısının azalması veya ülkeden ayrılanların artması olabilir.BFS’nin tahminlerine göre 2030’lu yılların başında İsviçre nüfusu 9,5 milyona ulaşacak. 2040 civarında ise ülkenin 10 milyon sınırını aşması bekleniyor. Mevcut projeksiyonlara göre nüfusun 2055 yılında yaklaşık 10,4 milyona ulaşabileceği belirtiliyor.SVP’nin referanduma götürdüğü girişim ise İsviçre nüfusunun 10 milyon ile sınırlandırılmasını talep ediyor.Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise nüfusun giderek yaşlanması oldu. Önümüzdeki yıllarda 64 yaş üstü nüfusun oranının artacağı, çalışma çağındaki nüfusun ise görece azalacağı belirtiliyor. Uzmanlara göre bunun temel nedenleri arasında yaşam süresinin uzaması, düşük doğum oranları ve “baby boomer” kuşağının yaşlanması bulunuyor.Federal İstatistik Dairesi ayrıca nüfus artışının özellikle büyük şehir bölgelerinde yoğunlaşacağını öngörüyor. Zürih, Cenevre Gölü bölgesi, Luzern, St. Gallen, Vaud, Aargau ve Thurgau kantonlarının önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde büyümesi bekleniyor. Jura, Neuchâtel, Schaffhausen ve Appenzell Ausserrhoden gibi bazı kantonlarda ise nüfus artışının oldukça sınırlı kalacağı tahmin ediliyor.Uzmanlara göre referandumdan “evet” ya da “hayır” sonucu çıkması fark etmeksizin İsviçre’nin önünde benzer sorunlar bulunmaya devam edecek. Konut sıkıntısı, altyapı baskısı, sağlık sistemi, yaşlanan nüfus, iş gücü ihtiyacı ve göç politikaları önümüzdeki yıllarda da ülkenin en önemli gündem maddeleri arasında yer alacak.

İsviçre’de önümüzdeki 10 yıl içinde nüfus artışı yavaşlayacak

İsviçre’de yapılan yeni güvenlik araştırması, halkın orduya desteğinin arttığını ve NATO ile daha fazla iş birliği isteğinin güçlendiğini ortaya koydu. ETH Zürih ve İsviçre Askerî Akademisi (Milak) tarafından gerçekleştirilen “Sicherheit 2026” araştırmasına göre, İsviçreliler artık uluslararası güvenlik iş birliklerine geçmişe kıyasla daha sıcak bakıyor.

Halk küresel krizlerden endişeli

Araştırmaya göre halkın yüzde 56’sı İsviçre’nin NATO ülkeleriyle daha yakın çalışmasını destekliyor. Bu oran, araştırmanın yapılmaya başlandığı 1993 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.<h2>Dünya krizleri İsviçre’de güvenlik algısını değiştirdi</h2>Uzmanlara göre bu değişimin temel nedeni dünyadaki artan jeopolitik krizler.Rusya-Ukrayna savaşının beşinci yılına girmesi, Çin’in hızlanan silahlanması ve ABD’nin İran ile yaşadığı gerilimler Avrupa’daki güvenlik tartışmalarını yeniden gündemin merkezine taşıdı.Askerî sosyolog Tibor Szvircsev Tresch’e göre İsviçre halkı artık küresel krizlerin ülkeyi doğrudan etkileyebileceğini daha güçlü şekilde hissediyor.Uzmanlar, Yugoslavya savaşları döneminde de İsviçre’de benzer güvenlik endişelerinin yükseldiğini hatırlatıyor.<h2>NATO üyeliğine destek hâlâ sınırlı</h2>Araştırmada dikkat çeken en önemli detaylardan biri, NATO’ya yakınlaşma desteğinin artmasına rağmen tam üyelik konusunda halkın hâlâ temkinli olması oldu.Ankete katılanların yaklaşık üçte biri İsviçre’nin NATO’ya katılmasını destekliyor. Bu oran geçmiş yıllara göre artmış olsa da çoğunluk NATO üyeliğine sıcak bakmıyor.Buna karşılık, NATO ile daha yakın savunma iş birlikleri kurulması artık toplumda çoğunluk tarafından destekleniyor.<h2>Tarafsızlık hâlâ güçlü ama sorgulanıyor</h2>İsviçre’nin geleneksel tarafsızlık politikası toplumda hâlâ güçlü destek görüyor. Araştırmaya göre halkın yüzde 85’i tarafsızlık ilkesini desteklemeye devam ediyor.Ancak uzmanlar artık tarafsızlığın güvenlik açısından yeterli koruma sağlayıp sağlamadığı konusunda soru işaretlerinin arttığını belirtiyor.Araştırmada halkın yüzde 43’ü Avrupa merkezli bir güvenlik ittifakının İsviçre’yi tarafsızlıktan daha iyi koruyabileceğini düşünüyor. Bu oran geçmiş yıllara göre yaklaşık 20 puan yükseldi.<h2>Orduya destek artıyor</h2>Araştırma sonuçlarına göre İsviçre ordusuna verilen destek de yükselişte.Ancak halk bu konuda üç farklı görüşe bölünmüş durumda:<ul><li>Bir grup ordu bütçesinin artırılmasını istiyor</li><li>Bir grup mevcut seviyeyi yeterli buluyor</li><li>Diğer grup ise askeri harcamaların fazla olduğunu düşünüyor</li></ul>Daha fazla savunma harcaması isteyenlerin sayısı artsa da genel çoğunluk şu an için ordu bütçesinin daha fazla büyütülmesini desteklemiyor.<h2>“İsviçre artık dünyanın dışında değil”</h2>Milak uzmanlarına göre araştırmanın en dikkat çekici sonucu, İsviçre’nin artık kendisini dünyadaki krizlerden tamamen bağımsız ve güvenli bir ada olarak görmemesi.Uzman Tibor Szvircsev Tresch bunu şu sözlerle özetledi:“İsviçre artık mutlu ve tamamen izole bir ada değil. Dünya krizlerinin ülkeyi de etkilediği daha net hissediliyor.”Araştırma, İsviçre’de güvenlik politikaları ve tarafsızlık tartışmalarının önümüzdeki yıllarda daha da yoğunlaşabileceğini gösteriyor.

İsviçreliler artık daha fazla uluslararası iş birliği istiyor

İsviçre’de etkisini sürdüren aşırı sıcak hava bu kez St. Gallen kantonunda sıra dışı bir olaya neden oldu. A13 otoyolunda asfaltın aniden patlayarak yükselmesi sonucu yol adeta bir rampaya dönüştü. Olayda iki araç büyük hasar alırken, şans eseri yaralanan olmadı.

Aşırı sıcaklar asfaltı patlattı 

Pfingstmontag günü öğleden sonra meydana gelen olay sonrası Chur yönündeki otoyol gece boyunca trafiğe kapatıldı. Trafik kanton yollarına yönlendirilirken, ekipler sabaha kadar süren çalışmalarla yolu yeniden onardı.<h2>“Blow-up” nedir?</h2>Yetkililerin “Blow-up” olarak tanımladığı olay, aşırı sıcak nedeniyle yolun altındaki beton tabakaların genleşmesi sonucu meydana geliyor.St. Gallen Kantonu Polisi’nden Florian Schneider’e göre söz konusu otoyol bölümü eski tip beton zemin üzerine inşa edilmişti. Daha sonra bunun üzerine modern asfalt kaplama yapılmıştı. Ancak yüksek sıcaklıkta beton tabakalar genişleyince oluşan basınç asfaltı yukarı doğru itti ve yol yüzeyi patlayarak yükseldi.Olay sırasında iki araç yüksek hızla oluşan rampanın üzerinden geçti. Araçlarda ciddi maddi hasar meydana gelirken, can kaybı veya yaralanma yaşanmaması büyük şans olarak değerlendirildi.<h2>Yetkililer: Bu tür olaylar çok nadir</h2>Federal Karayolları Dairesi (Astra) yetkilileri, bu ölçekte bir yol patlamasının oldukça nadir görüldüğünü belirtiyor.Astra sözcüsü Manuel von Burg, eski beton plakalı otoyolların günümüzde artık çok az kullanıldığını söyledi. İsviçre’de yeni nesil otoyolların farklı tekniklerle inşa edildiğini belirten yetkililer, eski bölümlerin ise aşamalı olarak yenilendiğini açıkladı.Uzmanlara göre küçük çaplı deformasyonlar sıcak havalarda zaman zaman görülebiliyor ancak A13’te yaşanan boyuttaki bir “blow-up” oldukça sıra dışı kabul ediliyor.<h2>Sıcak yazlarda risk artabilir mi?</h2>Meteorologlar son yıllarda İsviçre’de sıcak hava dalgalarının daha erken başladığına dikkat çekiyor. Uzmanlar, aşırı sıcak günlerin artmasının eski altyapılar üzerindeki baskıyı da yükseltebileceğini belirtiyor.Astra ise otoyollarda düzenli bakım ve genleşme derzi kontrolleri yapıldığını vurguluyor. Olayın yaşandığı Oberriet–Haag hattında zaten 2027 yılı için kapsamlı bir yenileme projesi planlandığı açıklandı.Yetkililer şu an için İsviçre otoyollarının güvenli olduğunu belirtirken, benzer bölgelerde kontrollerin artırılacağını duyurdu.

Otoyolda korku dolu anlar: Araçlar rampaya uçtu

İsviçre’nin Luzern kentinde faaliyet gösteren Luzern Eyüb Vakfı Camii, kuruluşunun 50. yılını düzenlenen kapsamlı bir programla kutladı. 24 Mayıs 2026 Pazar günü saat 10.00 ile 20.00 arasında gerçekleştirilen etkinlik, her yaştan ziyaretçinin yoğun katılımıyla büyük ilgi gördü. Gün boyu süren programlara beklenenin üzerinde katılım sağlandı.

Etkinlik, Luzern Eyüb Stiftung Yönetim Kurulu Başkanı Abdülgadir Yıldız’ın öncülüğünde, yönetim kurulu üyelerinin görev dağılımı ve koordinasyonuyla geniş kapsamlı şekilde organize edildi. Program kapsamında hem yetişkinlere hem de çocuklara yönelik çok sayıda kültürel ve sosyal etkinlik düzenlendi.Günün dikkat çeken bölümleri arasında çocuk ilahi korosunun sahne performansı, Din Görevlisi Mehmet Yılmaz’ın sohbet programı, Ümit Kaplan ve Kaan Obüs tarafından sahnelenen tiyatro gösterileri ile şov programları yer aldı. Özellikle Nasreddin Hoca, Hacivat ve Karagöz gösterileri çocuklar ve aileler tarafından büyük beğeni topladı. Ayrıca çocuklara yönelik hazırlanan oyun alanları da etkinliğe renk kattı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad96a.png" width="1024" height="576"></figure>Programa çok sayıda davetli ve kurum temsilcisi katıldı. Etkinlikte İsviçre İslam Cemiyetleri Federasyonu Başkanı Mustafa Öztürk, İsviçre Türk Toplumu Başkanı Suat Şahin, Luzern Üniversitesi Din Araştırmaları Merkezi Öğretim Üyesi Dr. Andreas Tunger-Zanetti, IGL Islamische Gemeinde Luzern Başkanı Muhamed Sabanovic ile Katholische Kirche Stadt Luzern temsilcisi Nicola Neider de hazır bulundu.Organizasyon yetkilileri yaptıkları değerlendirmede, caminin 50 yıllık maddi ve manevi mirasının katılımcılarla birlikte anlamlı bir şekilde yad edildiğini ifade etti. Yapılan ikramlar, kültürel programlar ve çocuklara yönelik etkinlikler sayesinde unutulmaz bir gün yaşandığı belirtilirken, bu köklü mirasın eğitim ve kültürel çalışmalar aracılığıyla gelecek nesillere aktarılmaya devam edeceği vurgulandı.Açıklamada ayrıca, İsviçre’de yaşayan Türk toplumunun kendi milli ve manevi değerlerini koruyarak yaşatmaya devam edeceği; eğitim, bilim, kültür, sosyal dayanışma ve toplumsal uyum alanlarında da yaşadıkları ülkeye katkı sunmayı sürdüreceği ifade edildi.

Luzern Eyüb Vakfı Camii 50. Yıl Programına Yoğun İlgi

İsviçre’de yaz mevsimi bu yıl alışılmışın çok daha erken geldi. Ülke genelinde sıcaklıkların 30 dereceyi aşmasıyla birlikte uzmanlar, Mayıs ayı sonunda yaşanan bu sıcak hava dalgasının “oldukça sıra dışı” olduğunu belirtiyor.

Yaz erken geldi

SRF Meteoroloji Uzmanı Simon Eschle’ye göre özellikle sıcak hava dalgasının süresi ve şiddeti dikkat çekiyor. İsviçre’de normal şartlarda Mayıs ayında her yıl 30 derece sınırına ulaşılmıyor. Ancak bu yıl birçok ölçüm istasyonunda birden fazla “sıcak gün” kaydedildi.<h2>İsviçre genelinde yaz havası</h2>Pentekost tatiliyle birlikte ülke genelinde göller, nehir kenarları ve dağ bölgeleri dolup taştı. İnsanlar sıcak havadan korunmak için su kenarlarına ve yüksek rakımlı bölgelere akın etti.Bern’de Aare Nehri’nde tekne sezonu erken açılırken, Zürih Gölü çevresi ve Vierwaldstättersee kıyıları da yoğun ilgi gördü. İsviçre’nin birçok kentinde parklar, göl kenarları ve açık hava etkinlikleri hafta sonu boyunca kalabalık görüntülere sahne oldu.<h2>Sıcaklığın nedeni ne?</h2>Meteorologlara göre sıcak hava dalgasının temel nedeni İsviçre üzerinde etkili olan güçlü yüksek basınç sistemi.Uzmanlar üç ana faktöre dikkat çekiyor:<ul><li>Atmosferde alçalan havanın sıkışarak ısınması</li><li>Bulutsuz gökyüzü nedeniyle güneş ışınlarının uzun süre etkili olması</li><li>Güneyden gelen sıcak hava akımı</li></ul>Bu üç etken birleşince İsviçre genelinde mevsim normallerinin oldukça üzerinde sıcaklıklar oluştu.<h2>Hava ne kadar sürecek?</h2>Mevcut tahminlere göre sıcak ve güneşli hava hafta sonuna kadar etkisini sürdürecek. Ardından kısa süreli bir hava değişikliği yaşanması bekleniyor. Ancak uzmanlar sıcaklıkların yine de mevsim normallerinin üzerinde kalacağını belirtiyor.<h2>Yaz için kuraklık uyarısı</h2>Uzmanların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise kuraklık riski oldu.Meteoroloji uzmanlarına göre İsviçre şu anda yaz sezonuna yağış eksikliğiyle giriyor. Toprakta ve doğada şimdiden belirgin bir kuraklık oluştuğu ifade edilirken, yaz aylarında yeterli yağış görülmemesi halinde su seviyeleri ve tarım açısından risklerin büyüyebileceği belirtiliyor.Özellikle yüksek sıcaklıkların uzun sürmesi durumunda orman yangını riski ve su tüketimi konusunda da yeni önlemler gündeme gelebilir.

İsviçre'de 30 dereceyi aşan sıcaklıklar şaşkınlık yarattı

İsviçre’de yaşlanan nüfus, emeklilik sistemindeki rakamlara da yansımaya devam ediyor. Federal İstatistik Dairesi’nin (BFS) yayımladığı 2025 AHV/IV raporuna göre, geçtiğimiz yıl AHV tarafından 2.64 milyondan fazla yaşlılık aylığı ödendi.

Nüfus yaşlanıyor

Bunun yanında yaklaşık 229 bin dul, yetim ve yakınını kaybeden kişiye de destek ödemesi yapıldı. Toplamda AHV sistemi 2025 yılı sonunda yaklaşık 2.91 milyon farklı emeklilik ve destek ödemesi gerçekleştirdi.Yetkililere göre yaşlılık aylığı alan kişi sayısı bir önceki yıla göre yüzde 1.6 arttı. Son yıllarda emekli sayısındaki yükselişin temel nedenleri arasında artan yaşam süresi ve nüfusun yaşlanması gösteriliyor.<h2>Emekli sayısı hızla artıyor</h2>Federal İstatistik Dairesi verilerine göre İsviçre’de emekli maaşı alan kişi sayısı 2001 yılından bu yana 1.5 katın üzerine çıktı.2025 yılında sisteme net olarak yaklaşık 40 bin yeni emekli eklendi. Emeklilik ödemelerinin yaklaşık üçte biri ise yurtdışında yaşayan kişilere yapıldı.<h2>AHV yine fazla verdi</h2>Artan emekli sayısına rağmen AHV sistemi 2025 yılını güçlü bir mali sonuçla kapattı.Rapora göre:<ul><li>Gelirler giderlerden yaklaşık 1.8 milyar frank daha yüksek gerçekleşti.</li><li>Yatırım ve sermaye gelirleri de dahil edildiğinde toplam faaliyet kârı 4.4 milyar franka ulaştı.</li></ul>Bir önceki yıl bu rakam 5.6 milyar frank seviyesindeydi.<h2>Engellilik sigortası da milyarlar ödedi</h2>İsviçre Engellilik Sigortası (IV) kapsamında ise yaklaşık 472 bin kişiye ödeme yapıldı.IV sistemi geçen yıl toplam 10.8 milyar franklık destek sağladı.Uzmanlar önümüzdeki yıllarda nüfusun yaşlanmasıyla birlikte AHV üzerindeki baskının daha da artabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle İsviçre’de emeklilik sistemi ve finansmanı konusu siyasi tartışmaların merkezinde kalmaya devam ediyor.

AHV’den 2.6 milyondan fazla kişiye emekli maaşı ödemesi

Görevden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in yerine yapılan başkanvekili seçimini AK Parti adayı Şahin Biba kazanırken, sonuçları protesto eden CHP grubuna emniyet güçleri müdahalede bulundu.

Bursa’da Siyasi Deprem

<h3>Meclis Kararını Verdi: Yeni Başkanvekili Şahin Biba</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in "suç örgütü kurma" ve "mal varlığını aklama" suçlamalarıyla tutuklanması, belediye yönetiminde zorunlu bir değişikliği beraberinde getirdi. AK Parti’nin çoğunlukta olduğu Belediye Meclisi’nde yapılan seçimde, CHP aday çıkarmadı. Üçüncü turda 61 oy alan AK Partili Şahin Biba, Bursa’nın yeni başkanvekili seçildi. Biba, görevi devralırken yaptığı ilk açıklamada sonucun "milli iradenin tecellisi" olduğunu savundu.<h3>Barikatlar ve Gazlı Müdahale</h3>Seçimin yapıldığı saatlerde Bursa sokaklarında tansiyon doruğa çıktı. Belediye önünde toplanarak meclis iradesine yönelik müdahaleyi protesto etmek isteyen CHP’li gruba emniyet güçleri izin vermedi. Aralarında milletvekilleri ve belediye başkanlarının da bulunduğu grubun yürüyüşe geçmesi üzerine polis, biber gazı kullanarak müdahalede bulundu.Müdahaleden etkilenen isimlerden CHP Bursa Milletvekili Nurhayat Altaca Kayışoğlu, hedef alınarak gaz sıkıldığını belirterek, "Milli egemenliğin milletten alınmasına izin vermeyeceğiz" sözleriyle tepkisini dile getirdi. CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş ise kentin barikatlarla çevrilmesini "savaş alanı manzarası" olarak nitelendirdi.<h3>Tutuklamaya Giden Süreç</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Nilüfer Belediye Başkanlığı yaptığı 1999-2019 yılları arasındaki bazı inşaat projelerinde "rüşvet karşılığı emsal artışı sağlandığı" iddialarıyla 31 Mart'ta gözaltına alınmış, 4 Nisan'da ise tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Savcılık, Bozbey’i bir "suç örgütünün lideri" olmakla itham ederken, İçişleri Bakanlığı görevden uzaklaştırma kararının "geçici bir tedbir" olduğunu bildirdi.<h3>Özgür Özel: "Yargı Operasyonuyla Belediyeye Çöküyorlar"</h3>Gelişmeleri sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bursa’daki durumu bir "yargı darbesi" olarak tanımladı. Özel, AK Parti’nin seçimle kazanamadığı Bursa’yı yargı yoluyla almaya çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:"Bursa'yı kaybettikleri günün yıl dönümünde operasyon yapıyorlar. İftira atıp Bozbey’i içeri koyarak belediyeye çökmeye çalışıyorlar. Bu milletin önüne er ya da geç o sandığı getireceğiz."<h3>Meclis Aritmetiği</h3>Seçim sonuçlarında AK Parti’nin meclisteki 50 sandalyelik üstünlüğü belirleyici oldu. Mecliste CHP'nin 40, MHP'nin 8 ve İYİ Parti'nin 3 üyesi bulunurken; diğer partiler ve bağımsız üyelerle birlikte toplam 106 sandalye yer alıyor.

Belediye Yönetimi AK Parti’ye Geçti, Sokaklar Karıştı

Bloomberg'in güncel analizine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi geleceğini belirleyecek kritik ara seçimler öncesi en çok maddi destek sağlayan 11 isim ve dudak uçuklatan bağış miktarları açıklandı.

Sermaye Savaşı

ABD'de Kasım 2026'da gerçekleşecek olan ara seçimler, sadece adayların değil, arkalarındaki dev sermaye güçlerinin de mücadelesine sahne oluyor. Bloomberg tarafından paylaşılan son analiz verileri, Silikon Vadisi ve Wall Street figürlerinin seçim sonuçlarını etkilemek adına yüz milyonlarca doları siyasi kampanyalara aktardığını gösteriyor. Listenin en dikkat çeken yanı, teknoloji dünyasından isimlerin bu dönemde finans dünyasıyla yarışır hale gelmesi oldu.Listenin zirvesinde, liberal görüşleri ve dünya genelindeki vakıf çalışmalarıyla tanınan George Soros yer alıyor. Soros, toplamda 102,58 milyon dolarlık bağışıyla listenin tek dokuz haneli ismi olmayı başardı. Onu, son dönemde siyasi çıkışlarıyla gündemden düşmeyen Elon Musk takip ediyor. Musk, özellikle teknoloji ve uzay vizyonunu korumak adına 84,81 milyon doları gözden çıkarmış durumda. Finans dünyasının etkili ismi Jeff Yass ise özellikle sosyal medya yatırımlarının gücüyle 81,78 milyon dolar bağışladı.Haberde yer alan diğer önemli bağışçılar ve öne çıkan veriler şu şekildedir:<h3>💰 Bağış Yarışında Öne Çıkan İsimler ve Miktarlar</h3><ul><li>George Soros: 102,58 Milyon Dolar</li><li>Elon Musk: 84,81 Milyon Dolar</li><li>Jeff Yass: 81,78 Milyon Dolar</li><li>Richard Uihlein: 45,31 Milyon Dolar</li><li>Marc Andreessen: 44,75 Milyon Dolar</li><li>Ben Horowitz: 44,38 Milyon Dolar</li><li>Miriam Adelson: 42,60 Milyon Dolar</li><li>Paul Singer: 33,92 Milyon Dolar</li><li>Diane Hendricks: 25,79 Milyon Dolar</li><li>Greg ve Anna Brockman (OpenAI): Toplam 50 Milyon Dolar</li></ul>Siyasi analistler, bu devasa bağışların özellikle kararsız eyaletlerdeki reklam harcamalarını ve adayların seçim stratejilerini doğrudan etkilediğini belirtiyor."Bu denli büyük ölçekli bağışlar, sadece bir adayı desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda yapay zeka, vergi politikaları ve enerji vizyonu gibi kritik konularda lobicilik faaliyetlerinin de zeminini hazırlıyor."OpenAI kurucu ortağı Greg Brockman ve eşi Anna Brockman'ın toplamda 50 milyon dolarlık katkısı, yapay zeka sektörünün ABD siyasetinde ne kadar belirleyici bir güç haline geldiğinin en net kanıtı olarak yorumlanıyor. Seçimlere doğru bu rakamların daha da artması bekleniyor. &nbsp;

ABD 2026 Ara Seçimlerinin Finansörleri:En Çok Bağış Yapan Milyarderler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu yeni geçiş protokolünü kabul etmeyeceklerinin sinyalini vererek, Tahran yönetiminin son 47 yıldaki eylemleri için daha büyük bir bedel ödemesi gerektiğini savundu.

Kapılar kapandı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı için hazırladığı 12 maddelik yeni yönetim planına ilişkin sert bir açıklama yaptı. Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden değerlendirmelerde bulunan Trump, planı henüz detaylıca incelemediğini ancak genel yaklaşımın ABD için kabul edilebilir görünmediğini belirtti. Trump, "Son 47 yılda insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediklerinden dolayı bunun kabul edilebilir olabileceğini hayal edemiyorum" ifadelerini kullanarak Tahran üzerindeki baskının artarak süreceğini vurguladı.Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Trump, diplomatik mesajların ötesinde askeri seçeneklerin de masada olduğunu açıkça dile getirdi. İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlama ihtimalinin her zaman mevcut olduğunu söyleyen ABD Başkanı, halihazırda İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ise şaşırtıcı bir şekilde "dostane" olduğunu savundu. Tahran'daki yönetim boşluğuna da değinen Trump, ülkede muhatap alınacak gerçek bir liderin kim olduğunun hala belirsizliğini koruduğunu iddia etti.Trump’ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı; müttefik ilişkilerine dair kritik bir veri de paylaştı. Daha önce gündeme gelen Almanya'dan asker çekme kararının boyutlarının genişleyeceğine işaret eden Trump, çekilecek asker sayısının 5 bini aşacağını belirterek Avrupa savunma hattında radikal bir değişikliğe gideceklerini teyit etti. Washington'ın bu "bedel ödetme" odaklı stratejisinin, hem Orta Doğu hem de Transatlantik ilişkilerinde güç dengelerini kökten değiştirmesi bekleniyor.

"Henüz Yeterince Bedel Ödemediler"

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart ayında memleketi Rize’ye gerçekleştirdiği ziyaretin maliyetine dair Sözcü Gazetesi’nde yer alan veriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ziyaretin Maliyeti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 20 Mart tarihinde Rize’ye yaptığı ziyaretin ekonomik faturasına dair iddialar siyasetin gündemine oturdu. Sözcü’de yer alan bilgilere göre, kısa süreli bu ziyaretin toplam maliyeti yaklaşık 30 milyon TL seviyesine ulaştı. Haberde, özellikle güvenlik önlemleri kapsamında görevlendirilen personel için yapılan harcamalar dikkat çekti.Verilere göre, sadece Rize Emniyet Müdürlüğü tarafından görevli polislere dağıtılan 22 bin öğün yemek için bütçeden 13 milyon TL ödeme yapıldığı öne sürüldü. Bu rakamlar, ekonomik tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirileri beraberinde getirdi. Resmi makamlardan harcama kalemlerinin detaylarına ilişkin henüz kapsamlı bir yalanlama veya teyit gelmezken, ziyaretin lojistik ve güvenlik maliyetlerinin büyüklüğü sosyal medyada da en çok konuşulan konulardan biri oldu.

22 Bin Öğün Yemeğe 13 Milyon TL Ödendiği İddia Edildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek, CHP’nin geçtiğimiz kurultayına ilişkin başlatılan ve "mutlak butlan" iddialarını içeren davanın istinaf aşamasında olduğunu belirterek, sürecin yargı usulleri çerçevesinde işlediğini ifade etti.

CHP kurultay davası

Adalet Bakanı Akın Gürlek, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) son büyük kurultayının hukuki geçerliliğini tartışmaya açan "mutlak butlan" davasıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Davanın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bakan Gürlek, dosyanın yerel mahkeme aşamasından sonra şu an istinaf incelemesinde olduğunu belirtti. Gürlek, yargı sürecinin şeffaf ve usullere uygun şekilde devam ettiğini vurgulayarak, bakanlık olarak mahkemelerin karar verme takvimine veya içeriğine dair bir müdahalelerinin söz konusu olamayacağını ifade etti.Davanın teknik boyutu hakkında konuşan Gürlek, "Şu an istinaf aşamasında. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi inceliyor. Oranın takdirinde," diyerek dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi tarafından titizlikle ele alındığını teyit etti. CHP içindeki muhalif gruplar tarafından gündeme getirilen ve tüzük ihlalleri iddiasına dayanan "mutlak butlan" (hukuken geçersiz sayılma) talebinin, partinin yönetim kadroları üzerindeki hukuki etkileri siyaset kulislerinde de yakından takip ediliyor. Bakan Gürlek, yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını hatırlatarak, mahkemenin ne tür bir karar vereceği konusunda önceden bir bilgiye sahip olmadıklarını yineledi.Hukukçular, istinaf mahkemesinin vereceği kararın CHP'nin mevcut yönetim meşruiyeti açısından kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Eğer mahkeme "mutlak butlan" yönünde bir karar verirse, kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler hukuken hiç gerçekleşmemiş sayılabilir; bu da ana muhalefet partisinde kayyum veya yeniden kurultay sürecini tetikleyebilir. Adalet Bakanı Gürlek'in açıklamaları, hükümetin süreci "yargısal bir prosedür" olarak izlediği mesajını verirken, kararın ne zaman çıkacağı ise tamamen yargının işleyiş hızına bağlı bulunuyor.

Bakan Gürlek’ten CHP’deki "Mutlak Butlan" Davası Açıklaması.

Kahramanmaraş’ta bir okulda gerçekleşen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Olayla ilgili güvenlik güçleri geniş çaplı soruşturma başlattı.

Soruşturma derinleşiyor.

Kahramanmaraş’ta bir okulda meydana gelen silahlı saldırı Türkiye genelinde büyük üzüntü yarattı. İlk belirlemelere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, çok sayıda yaralının hastanelerde tedavi altına alındığı bildirildi. Olay, ülkede okul güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı.İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Saldırının tüm yönleriyle araştırılması için çok yönlü soruşturma başlatılmıştır. Sorumlular adalet önüne çıkarılacaktır.” Açıklama sonrası bölgeye çok sayıda güvenlik ve sağlık ekibi sevk edildi.Uzmanlar, son dönemde artan bireysel şiddet olaylarına dikkat çekerek, psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda güvenlik önlemleri ve erken uyarı sistemleri gibi uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Olayla ilgili soruşturma sürerken, kamuoyunun gelişmelere yönelik hassasiyeti devam ediyor.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısında Can Kaybı Arttı, Soruşturma Genişletildi

Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen silahlı saldırı, Türkiye’yi derinden sarstı. Saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda yaralı hastanelerde tedavi altına alındı.

Okulda Katliam

Türkiye, Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan bir ortaokulda gerçekleşen silahlı okul saldırısı ile sarsıldı. Resmi açıklamalara göre saldırıda 1 öğretmen ve 8 öğrenci hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı ve yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu bildirildi. Olayın, Türkiye’de nadir görülen ancak son günlerde artış gösteren okul şiddeti vakalarının en ağır örneklerinden biri olduğu değerlendiriliyor.Yetkililer tarafından paylaşılan bilgilere göre saldırganın 14 yaşında bir öğrenci olduğu ve olayda 5 farklı silah ve çok sayıda mühimmat kullandığı belirtildi. Saldırganın, silahları babasından temin ettiği iddiaları üzerinde durulurken, olayın nedeni henüz netlik kazanmadı. Yaşanan panik sırasında öğrencilerin canlarını kurtarmak için pencerelerden atladığı ve okul çevresinde büyük bir kaos oluştuğu aktarıldı.Olay sonrası bölgeye çok sayıda polis ve sağlık ekibi sevk edilirken, yetkililer tarafından geniş çaplı soruşturma başlatıldı. İçişleri ve Milli Eğitim yetkililerinin bölgeye intikal ettiği açıklanırken, saldırının ardından kentte okulların tatil edilmesi kararı alındı. Ayrıca medya kuruluşlarına yönelik yayın kısıtlaması getirildiği bildirildi.Uzmanlar, bu saldırının yalnızca bireysel bir olay olarak değil, okul güvenliği, bireysel silah erişimi ve psikososyal riskler açısından kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Olayın, bir gün önce Şanlıurfa’da yaşanan benzer saldırının hemen ardından gerçekleşmesi ise kamuoyunda “okullarda güvenlik” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısı: 9 Kişi Hayatını Kaybetti, Türkiye Sarsıldı

ABD Başkanı Donald Trump, New York Post’a verdiği özel mülakatta İran ile yürütülen müzakerelere dair kritik mesajlar verdi. Trump, Islamabad’daki görüşmelerin ardından önümüzdeki 48 saati işaret ederek yeniden Pakistan’a gitme eğiliminde olduklarını belirtti.

Pakistan görüşmeleri

Dünya kamuoyunun gözü kulağı Washington-Tahran hattındaki gerilime kilitlenmişken, Başkan Donald Trump’tan süreci hareketlendirecek yeni açıklamalar geldi. 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde basına yansıyan demeçlerinde Trump, geçtiğimiz hafta sonu Islamabad’da gerçekleştirilen ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından "diğer tarafın (İran) anlaşma yapmak için kendilerini aradığını" iddia etti. New York Post ve The Guardian gibi kaynakların aktardığına göre; Trump, müzakerelerin gidişatına dair iyimser ama temkinli bir ton kullanarak, "İki gün içinde bir şeyler olabilir, tekrar Pakistan'a gitmeye daha meyilliyiz" ifadeleriyle diplomatik temasların ikinci turu için kapıyı araladı.Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik başlattığı deniz ablukası ve bölgedeki askeri hareketliliğin gölgesinde geldi. Trump, bir yandan "gemilerin en iyi mühimmatla doldurulduğu" uyarısını yinelerken, diğer yandan diplomatik çözümün hala masada olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in de dahil olduğu bu karmaşık süreçte, Pakistan’ın "kolaylaştırıcı" rolü hayati önem taşımaya devam ediyor.Bölgedeki uzmanlar, Trump’ın "iki gün" vurgusunu, İran üzerindeki baskıyı artırmak ve net bir karar verilmesini sağlamak amacıyla yapılmış bir stratejik zamanlama olarak değerlendiriyor. Eğer taraflar Pakistan’da yeniden bir araya gelirse, bu durum Orta Doğu’daki savaş riskini azaltabilecek en somut adım olarak kayıtlara geçecek. Şu an için Beyaz Saray’ın resmi bir seyahat programı açıklamasa da, liderin "meyilliyiz" ifadesi piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir beklenti yaratmış durumda.

Diplomaside "Pakistan" Sinyali: Trump’tan Müzakere Masasına Dönüş İşareti

6 yıldır çözülemeyen Gülistan Doku dosyasında bugün düğmeye basıldı. Gizli tanık ifadeleri ve 700 saatlik yeni kamera incelemeleriyle soruşturma "intihar"dan "cinayet ve suç örgütü" kapsamına alındı.

Gülistan Doku

Tunceli'de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan üniversite öğrencisi Gülistan Doku dosyasında, bugün (14 Nisan 2026) gerçekleştirilen dev operasyon, meselenin sadece bir "kayıp vakası" olmadığını tescilledi. Dönemin mülki idare amirlerinin yakınlarından emniyet mensuplarına kadar uzanan şüpheli listesi, olayı bireysel bir suçtan çıkarıp bir suç örgütü ve örtbas operasyonu zeminine taşıdı. Özellikle dönemin valisinin oğlu Mustafa Türkay Sonel ve baş şüpheli Zeinal Abakarov’un aynı dosya kapsamında gözaltına alınması, akıllara 1996’daki Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan kirli ilişkiler ağını getirdi.Hukukçular ve kamuoyu denetçileri, dosyadaki 700 saatlik görüntünün neden 6 yıl boyunca "incelenemediğini" sorgularken, soruşturmanın seyrini değiştiren gizli tanıkların ifadeleri kan dondurdu. Aile avukatı Ali Çimen’in mahkeme önündeki şu sözleri sür6 YIecin vahametini özetliyor:<blockquote>"24 Ocak 2020'de hazırlanan o sahte tutanakla kamuoyu bilerek yanıltıldı; kızımızın intihar ettiğine dair suni bir algı yaratıldı. Bugün görüyoruz ki, o gün o tutanağı imzalayanlar, bugün suç ortağı olarak kelepçeleniyor. Bu, devlet içindeki küçük bir kliğin imza attığı modern bir Susurluk vakasıdır."</blockquote>Şu an itibarıyla soruşturma kapsamında JASAT tarafından hazırlanan yeni raporda; delillerin sistematik olarak yok edildiği, şüphelilerin yurt dışına kaçış süreçlerinin bazı kamu görevlileri tarafından bizzat organize edildiği vurgulanıyor. ABD’de olduğu belirlenen Umut Altaş için kırmızı bülten çıkarılması, dosyanın uluslararası bir boyuta evrileceğinin de sinyalini verdi. Uzmanlar, bu davanın sonucunun Türkiye'deki yargı bağımsızlığı ve cezasızlık kültürü ile mücadelede bir milat olacağını ifade ediyor.

6 Yıllık Karanlık Aydınlanıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarını kapsayan ablukasının uluslararası toplumun ortak çıkarlarına aykırı olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin ve ticaretin devam etmesi gerektiğini savundu.

İşimize karışmayın!

Dünyanın en büyük enerji ithalatçısı konumunda olan Çin, ABD’nin bugün başlattığı Hürmüz Boğazı ablukasına karşı sessizliğini bozdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, boğazdaki trafiğin engellenmesinin küresel enerji piyasalarında ve tedarik zincirlerinde onarılamaz hasarlar yaratacağı uyarısında bulundu. Sözcü Guo, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığında kritik bir can damarı olduğunu hatırlatarak, "Bu su yolunda güvenliğin ve kesintisiz geçişin sağlanması tüm tarafların ortak çıkarınadır" ifadelerini kullandı.Pekin yönetiminin bugün yaptığı açıklamada öne çıkan diğer kritik noktalar şunlardır:<ul><li>Enerji Güvenliği: Çin Savunma Bakanı Dong Jun, İran ile yapılan enerji anlaşmalarına sadık kalacaklarını belirterek, "Gemilerimiz bölgeye girmeye devam edecek, kimsenin işimize karışmasını beklemeyiz" diyerek ABD'ye doğrudan mesaj gönderdi.</li><li>Diplomatik Çözüm Çağrısı: Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pakistanlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede, İslamabad'daki barış masasının devrilmesine rağmen siyasi kanalların zorlanması gerektiğini ve ateşkesin korunmasının öncelik olduğunu vurguladı.</li><li>Askeri İtidal: Pekin, gerilimin "I. Dünya Savaşı öncesindeki kutuplaşmaya" benzememesi gerektiğini belirterek, tüm tarafları sakin kalmaya ve provokatif askeri hamlelerden kaçınmaya davet etti.</li></ul>Analistler, Çin'in bu açıklamasını sadece bir "temenni" değil, aynı zamanda kendi ticari gemilerinin engellenmesi durumunda atabileceği adımların bir ön uyarısı olarak değerlendiriyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün büyük bir kısmının Asya pazarına gittiği düşünüldüğünde, Pekin’in sürece "yapıcı ve koruyucu bir rol" ile müdahil olması bekleniyor. ABD’nin ilan ettiği ablukaya karşı Çin’in bölgedeki kendi donanma unsurlarını koruma amaçlı hareket ettirip ettirmeyeceği ise dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Çin’den ABD’nin Hürmüz Ablukasına İlk Tepki

Hakkında 13 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılan CHP otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada mahkeme heyeti hükmünü açıklayarak sanığa hapis cezası verdi.

Şoför davası

CHP’nin seçim ve miting süreçlerinde görev yapan otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada karar aşamasına gelindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve özellikle siyasi temsilcilerin yakından takip ettiği davada, Gülyurt hakkında hazırlanan iddianamede farklı suçlamalar birleştirilerek 13 yıla kadar hapis cezası talep edilmişti. Ancak mahkeme, sunulan deliller ve savunmalar ışığında suç vasfını yeniden değerlendirerek kararını verdi.Yargılama sürecindeki temel veriler ve mahkeme kararı şu şekildedir:<ul><li>Talep Edilen Ceza: İddianame makamı tarafından farklı eylemler gerekçe gösterilerek toplamda 13 yıl hapis istenmişti.</li><li>Verilen Hüküm: Mahkeme, sanık Gökhan Gülyurt’a 7 ay 15 gün hapis cezası verilmesine hükmetti.</li><li>Kararın Niteliği: Verilen cezanın miktarı ve sanığın geçmişi göz önüne alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gibi hukuki seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.</li></ul>Karar sonrası açıklama yapan savunma tarafı, suçlamaların asılsız olduğunu ve müvekkillerinin sadece görevini ifa ettiğini savundu. Gökhan Gülyurt, yargılama boyunca yaptığı savunmalarda üzerine atılı suçları kabul etmeyerek beraatını talep etmişti. Mahkemenin verdiği bu kısa süreli hapis kararı, başlangıçtaki ağır ceza istemine kıyasla hukuk çevrelerinde "suç vasfının değişmesi" olarak yorumlandı. Kararın kesinleşmesi için tarafların üst mahkemeye itiraz süreci devam ediyor.

CHP’nin Otobüs Şoförü Gökhan Gülyurt Davasında Karar.

Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın iddiasına göre Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel’e "38. Kurultay iptal edilsin, seni Cumhurbaşkanı adayı yapalım ama İmamoğlu’nu silin" teklifinde bulundu; Özel'den yanıt gecikmedi.

Eski genel başkan

CHP kulisleri, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile mevcut Genel Başkan Özgür Özel arasında geçtiği iddia edilen şok edici bir diyalogla çalkalanıyor. Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın ulaştığı bilgilere göre, Kılıçdaroğlu’nun partiye geri dönüş formülü olarak 38. Olağan Kurultay’ın iptal edilmesini şart koştuğu ileri sürüldü. İddiaya göre Kılıçdaroğlu, Özel’e kendisinin yeniden aday olmayacağı bir kurultay süreci teklif ederek, karşılığında Özgür Özel’in Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edilmesini önerdi.Görüşmenin en sarsıcı kısmını ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik şart oluşturdu. Kılıçdaroğlu’nun şu ifadeleri kullandığı iddia edildi:<blockquote>“Birlikte yol yürüyelim, kurultayı yenileyelim. Seni de cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edelim. Ancak tek şartım Ekrem İmamoğlu’nu unutmanızı ve hiçbir şekilde destek vermemenizi istiyorum.”</blockquote>Özgür Özel’in ise bu teklife ve "tehditvari" yaklaşıma karşı kapıyı tamamen kapattığı belirtildi. İddiaya göre Özel, Ekrem İmamoğlu’nun partinin doğal Cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayarak, "Bu tür tekliflerle ve tehditlerle bir daha bana gelmeyin" diyerek görüşmeyi sonlandırdı. Bu sızıntı, CHP içerisindeki "değişimciler" ve "genel merkezciler" arasındaki ateşkesin sona erdiğini ve yaklaşan seçim süreci öncesinde parti içi güç savaşlarının en üst seviyeye çıktığını gösteriyor. Resmi makamların bu iddialı diyaloglara karşı yapacağı açıklama, partinin gelecekteki adaylık stratejisini netleştirecek.

CHP’de "Zirve" Krizi: Kılıçdaroğlu’ndan Özgür Özel’e Şok Teklif ve İmamoğlu Şartı!

Hürmüz Boğazı'ndaki tam ablukanın devreye girmesinin ardından Donald Trump, İran yönetiminin kendilerine ulaştığını ve "çok fena bir anlaşma" yapmak için masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Tahran hattı

ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir noktada dünya gündemini sarsan bir iddiayı ortaya attı. Bugün sabah saatlerinde başlayan Hürmüz Boğazı ablukası ve İran limanlarına yönelik askeri kısıtlamaların hemen ardından, Tahran yönetiminin Washington ile temas kurduğunu belirten Trump, İranlı yetkililerin çok ağır şartları içeren bir anlaşmaya razı olduklarını ima etti. Trump, basın mensuplarına yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:<blockquote><h3>"İran bizi aradı. Şu an çok fena bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ülkelerinin ne durumda olduğunu biliyorlar ve bu durumun nasıl sonlanacağını herkesten daha iyi anlıyorlar."</h3></blockquote>Bu ani diplomatik hamlenin perde arkasında, CENTCOM’un 13 Nisan itibarıyla başlattığı ve İran’ın tüm deniz ticaretini felç eden stratejik abluka yatıyor. Analistler, İran’ın ekonomik çöküşü önlemek adına nükleer program ve bölgesel vekil güçler konusundaki en sert şartları bile kabul edebileceği bir aşamaya gelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Trump’ın "çok fena" (very bad for them) olarak nitelendirdiği anlaşma taslağının, İran’ın savunma kapasitesini tamamen sınırlayan maddeler içerdiği iddia ediliyor.Açıklamanın ardından küresel petrol piyasalarında dalgalanma durulurken, yatırımcılar olası bir barış müzakeresi için gözlerini Beyaz Saray’a çevirdi. Ancak uzmanlar, bu telefon trafiğinin bir "zaman kazanma manevrası" olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Hürmüz Boğazı'nda konuşlu olan ABD 5. Filosu’nun teyakkuz halini sürdürdüğü ve somut bir protokol imzalanana kadar operasyonel sürecin devam edeceği bildirildi. Orta Doğu’da savaş tamtamlarının yerini, Washington’ın dikte edeceği yeni bir güvenlik mimarisine bırakıp bırakmayacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.

Trump’tan Bomba Etkisi Yaratan Açıklama: "İran Bizi Aradı, Anlaşma İstiyorlar!"

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini askeri güçle durduracağını ve yasa dışı geçişlere müdahale edeceğini ilan etti.

Geri sayım bitti

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, 13 Nisan saat 10.00 (TSİ 17:00) itibarıyla İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlattı. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini duyurdu.CENTCOM tarafından denizcilere yönelik yayımlanan operasyonel detaylar şu şekildedir:<blockquote>“İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları zorunludur.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir kontrol mekanizması kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtiyor.

İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Resmen Başladı

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini durduracağını ve yasa dışı geçişlere askeri müdahalede bulunacağını açıkladı.

Körfez’de geri sayım başladı

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, Başkanlık bildirisi uyarınca bugün saat 10.00'da (TSİ 17:00) İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlatacağını duyurdu. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini ilan etti.CENTCOM tarafından yayımlanan ve denizcilere yönelik hayati uyarılar içeren operasyon detayları şu şekildedir:<blockquote>“13 Nisan saat 10.00 itibarıyla İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları tavsiye edilmektedir.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir "kontrol kulesi" kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtirken, Tahran yönetiminin "misilleme" tehditleri bölgedeki risk primini zirveye taşıdı. Operasyonun başlamasına saatler kala, küresel piyasalar ve deniz taşımacılığı şirketleri rotalarını yeniden revize ediyor.

CENTCOM Duyurdu: İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Bugün Başlıyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan Comet Interceptor görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.Bu vizyoner projede, Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin, Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde görev alıyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. Pusula Swiss olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.Röportaj: Özgür MumcularŞu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi. &nbsp;<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor. Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı. Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli. Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli. Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.Peki, neden önemli?Bu noktada bir uzay aracı:•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:Bilimsel işbirlikler:Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:•CNES (Fransa Uzay Ajansı)•DLR (Almanya)•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)•SNSB (İsveç)&nbsp;

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

Ömer Orhun, fotoğrafı yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, öncelikle bir “görme biçimi” olarak ele alan bir sanatçı. Aile albümlerinden kentsel dönüşümün yok ettiği doğa parçalarına kadar farklı fotoğraf türlerini ayırırken, kendi üretimini belgelemenin ötesine taşıyarak düşünsel bir alan kuruyor.

“Hakikat kareye sığmaz”

Ona göre fotoğraf, gerçeği bütünüyle temsil edemez; çünkü her kare, sayısız ayrıntıyı dışarıda bırakarak anlam üretir ve hakikat her zaman eksik bir çerçeve içinde kalır.“Parlak Karanlık” adlı kitabında yapay zekâyı ani bir kopuş değil, elektriğin icadından bugüne uzanan uzun bir dönüşüm sürecinin devamı olarak okuyan Orhun, teknolojiyi insanı taşıyan bir akış olarak tanımlıyor.&nbsp;Görüntü bolluğu çağında anlamın giderek simülasyonlara dönüştüğünü söyleyen sanatçı, gerçeklik algısının da beş duyudan uzaklaştığını ve yeni nesillerin dijital bir gerçeklik içinde büyüdüğünü belirtiyor.Fotoğraf, teknoloji ve insan algısı üzerine düşünen Ömer Orhun ile görmenin sınırlarını, hakikatin kadrajla ilişkisini ve görüntü çağında değişen gerçeklik algısını konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanÖmer Orhun, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?İstanbul’da doğdum. Mimar Sinan Üniversitesi Fotoğraf Ana Sanat Dalı’ndan 1982 yılında mezun oldum. Meslek hayatıma basında başladım; Güneş ve Cumhuriyet gazetelerinde fotoğraf editörlüğü yaptım.Daha sonra akademik alana yöneldim ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Müzecilik yüksek lisansımı tamamladım. Aynı üniversitenin İletişim Tasarımı Bölümü’nde dersler verdim. Fotoğraf alanında hem Türkiye’de hem de yurt dışında çeşitli sergilere katıldım, çok sayıda kişisel sergi açtım. Taksim Sanat Evi, Aksanat ve Milli Reasürans Sanat Galerisi’nde açtığım sergiler benim için önemlidir. Ayrıca İstanbul Modern, Köprü6 ve Beit Ha Gefen (Hayfa) gibi karma sergilerde yer aldım; işlerim İstanbul Modern aracılığıyla Bahreyn Ulusal Sanat Müzesi ve Paris’te Musée de l’Orangerie du Sénat’ta da sergilendi.Yıllar içinde John Berger’in “Görme Biçimleri” yaklaşımını tartışmaya açarak, fotoğraf ve algı üzerine kendi düşünsel çerçevemi geliştirdim. Algının teknolojilerle birlikte nasıl dönüştüğünü anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Bu çerçevede çeşitli üniversitelerde dersler ve atölyeler yürütüyor, fotoğraf ve video üzerine çalışmalar yapıyorum.Yazı alanında da üretimlerim var. 1995 yılında yayımlanan “Aşıkmışız” ve “Bırak Tembel Çıksın Resmimiz” adlı iki şiir kitabım bulunuyor.Fotoğraf sizin için bir kayıt aracı mı yoksa bir düşünme biçimi mi?Aile fotoğrafları belge ve anı; şehrin apartman AVM dikilmemiş, bina dikilmemiş son kalan doğa parçalarının fotoğrafları büyük belge, keza eşinizle dostunuzla olan fotoğraflar ben kayıdım, belgeyim diyor iyi ki varlar ama gerisi daha çok düşünme biçimi değil de görme biçimi. Fotoğraf benim için görme biçimi. İlgilendiğim fotoğraf görme biçimlerini yansıtmalı, birileri de belgeleyecek elbette“Görmek” ile “anlamak” arasında nasıl bir fark olduğunu düşünüyorsunuz?Anlamayı bir duyuya değil de beş duyuya genişlettiğimizde hem hakikate-gerçekliğe hem de payımıza düşen anlayışa varabiliriz diye düşünüyorum, görmek etraflıca görmek, yani dikdörtgenin içini değil de dışını da görmek anlamanın ancak ufak bir parçası olabilir, anlamak için beş duyu gerekli, fotoğraflar bunu karşılamaz, karşılıyorsa uyum ve kabuller gereğidir.Fotoğrafın hakikatle ilişkisi sizce zayıflıyor mu yoksa dönüşüyor mu?Fotoğrafın hakikatle ilişkisi hiçbir zaman tam olmadı, biraz daha açayım. Makinemizi bir yere doğrulttuğumuzda sadece bir yere doğrulturuz, fotoğrafçının yansıtmadığı o kadar çok şey vardır ki…her şeyi, önünü arkasını, sağını solunu, yukarıyı çekmeyiz. Yani binlerce şey karenin dışında kalır. Fotoğraf bir kare olmak için, o karenin dışında kalanları feda eder, bir kareye ne sığdırabilirsek o kadardır fotoğraflar, ya dışında kalanlar? Biri dese ki “o zaman yüz kare çekerim bende” peki ama anlar ne oluyor diye sormak lazım, fotoğrafın hakikiyim dediği şey bir an içindir sadece, başka bir karede başka bir ana geçeriz.<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d00.jpg" alt="Ömer Orhun - Parlak Karanlık" width="1024" height="576">Parlak Karanlık’ta yapay zekânın bir kopuş değil süreklilik olduğunu söylüyorsunuz. Bu sürekliliğin en kritik kırılma noktası sizce nedir?1700 ve 1800’ lerin ürünü elektriğin icadının yarattığı şaşkınlık, çekici yabancılık ile bizim şu anda yapay zekaya bakışımız aynı kıymet, hayret silsilesinde. Makineler insanları değiştirdi, en büyük alameti farikamız olan zekanın yapaylaşması artık bize huzur veriyor, bunlara da gelişme diyoruz. Kabuller ve uyum adına bir sür git içindeyiz. Elektriğin ve makinelerin insanı dönüştürmesi, dönüşen insanın zekasını yapaylığa açması ve bunu bir makinede icat etmesi yapay zekayı sürekli kılar. Hazırlık aşamaları diyebiliriz yapay zeka için. İnsan nesilleri elektriğin icadı ile ona hizmet etmekteydi. İnsan, bir kişi olarak sürekli değil; sürekli olan nesiller. O varlığın oluşumuna hizmet ettik 1800’ leden sonra…en azından birileri böyle görüyor… İletişim bilimi böyle görebilir, “araçlar ve aracılar kuramları” bu okumaya yol açar. Konrol, iletişim araçlarını kullananların elinde olamaz; sahip, her zaman iletişim araçlarını örgün olarak kullandıranlardır, ortaya atanlardır, yatırımı yapanların elindedir kontrol…ve bu hiç değişmedi.Teknolojiyi “insanı taşıyan bir akış” olarak tanımlıyorsunuz. Bu, insanın kontrolü kaybettiği anlamına mı geliyor?Evet bu soru yanıtı kapsıyor; çok doğru bir soru; teknoloji ve tüm getirileri insan nesillerini bir müddettir taşıyan bir akış.Modern insan sizce teknolojiyle birlikte özgürleşiyor mu yoksa daha mı bağımlı hale geliyor?Eski çağlardan bir esinti özgürlük, doğanın sahibi olduğunu sanmayan eski “sözlü kültür insanına” has bir özellik. Ne zaman mı bitti ve dönüştü? Ben özgürüm demeye başlayınca. Özgürlük, kullanıldığında kendini bitiren bir sözcük. Başka bir açıdan baktığımızda “düşünüyorum öyleyse varım” dendiğinde bitmeye yüz tutan cinsten bir anlayış özgürlük anlayışı. Diğer canlılar özgürlüklerini yitirdiğinde başladı, insan dünyanın efendisi olduğunda başladı özgürlük söylemleri. Özgürlük estiğinde herkesi, tüm canlıları eşit savuran bir rüzgâr olmalı; birileri diğer canlılara göre ben daha çok özgürüm dediğinde başka bir alana gireriz. Tabiat insanın oyuncağı değildi eski kültürlerde. Sahiplik duygusu özgürlüğü dışlar.Görüntü bolluğu çağında “anlam” nasıl korunabilir? Teknolojiyle büyüyen yeni neslin “gerçeklik” algısı sizce nasıl şekilleniyor?Bizler elektriğin ve tüm getirilerinin olmazsa olmaz olduğu bir çağın içine doğduk, yeni nesiller ise internetin ve yapay zekanın olmazsa olmaz olduğu çağlara doğar oldu günümüzde. Simülasyon ve ürünü simülakrlar bu çağın fenomeni. Hakikati elle tutmaya, beş duyu ile anlamaya gerek olmayan bir çağdayız. Geçtiğimiz yüz yılın önemli düşünürleri bu konuyu çok iyi anlattılar, Cesur Yeni Dünya’ da Huxley… Postman, Ellül ve diğerleri durumu anlattılar, ikaz ettiler, ama o çağlarda da az okumaya geçmiştik zaten, kitaplar epeydir az okunuyor.Doğal ve yapay ayrımı sizce hala anlamlı mı?Fotoğrafın icadı ile reprodüksiyonlar yeni bir kavram olan orijinallik kavramını yarattı, bu kavram evrensel olarak işledi, tüm kopyalar-tekrarlar orijinali gösterdi, aynı bunun gibi, yapaylığı doğala benzerliği üzerinden tanımlıyoruz, doğallığı da yapay olabildiği için seviyoruz, yapaylık doğalımız oluyor. Doğal ve yapay arasındaki uçurum bir merdiven basamağı mesafesine indirgendi.Gelecekte insanlar bugüne baktığında en büyük yanılgımız ne olarak görülecek?Uygarlık denen şey kimilerimizi hoşnut kıldı ama mülk duygusu olmazsa olmazımız haline geldi. Sonu gelmez ihlaller başladı, makinesiz dünyada küçük kavimlerde, klanlarda, köylerde yaşayan atalarımızdan kalma birlik duygusunu modern çağlarda sahip olduklarımızla yitirdik. Sisteme rehin verdik, şehirlerde ve tarihte olmamış şekliyle çok kalabalık olduk. Sahip olduklarımız artık sahibimiz. Kutsal metinlerimiz “yalan söylemeyin, şunu yapmayın bunu yapmayın” dedi yalan ve yapmayın dedikleri her şey kaçış noktası yarattı. Karanlık tarafta organize hale geldi, ”hem öyle olduk hem böyle” , bıçak ekmek de doğradı canlıları da. İnsan hakları evrensel beyannamesiyle eşitiz dedik. Okullar, puanlar ve sınavlarla zekayı ölçülebilir kıldık…ve benzerleri…Eğer bugünün insanına tek bir cümle söyleme hakkınız olsaydı, ne söylerdiniz?Bir kitap yazmak isterdim…ismini Parlak Karanlık koyardım…<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d01.jpg" width="1024" height="576">&nbsp;

Ömer Orhun: "Görüntünün içinde kaybolan gerçeklik"

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.