Uzmanlar, perakende sektörünün gıda sisteminin çevresel etkisini köklü biçimde değiştirme potansiyeline sahip olduğunu vurgularken, yeni bir araştırma yalnızca sınırlı sayıda zincirin sera gazı emisyonlarını azaltmak için somut adımlar attığını ortaya koydu.

Gıda ve tarım sektörü, küresel sera gazı salımlarının yaklaşık üçte birinden sorumlu bulunuyor ve bu oran, fosil yakıt kullanımının ardından ikinci sırada yer alıyor. 2023 yılında Nature dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre, gıdanın üretilme ve tüketilme biçimi değişmezse, bu yüzyılın sonuna kadar küresel sıcaklık artışı yaklaşık 1 dereceye ulaşabilir.

Questionmark düşünce kuruluşunun Direktörü Charlotte Lineebank, süpermarketlerin bu süreçte oynayabileceği role dikkat çekerek, sektörün daha sağlıklı ve iklim dostu bir gıda sistemine öncülük edebilecek güce sahip olduğunu, ancak birkaç istisna dışında bu potansiyelin yeterince kullanılmadığını belirtti.

Süpermarketler iklim için ne yapabilir?

Questionmark, WWF, ProVeg International ve Madre Brava’nın ortak yürüttüğü çalışmada, Avrupa genelinde faaliyet gösteren 27 süpermarket zinciri incelendi. Araştırma; Fransa, Almanya, Hollanda, Polonya, İspanya ve İsveç’in yanı sıra İsviçre ve İngiltere’deki büyük zincirleri kapsadı.

Değerlendirme, iki temel ölçüt üzerinden hazırlandı: süpermarketlerin iklim planlarının Paris Anlaşması hedefleriyle uyumu ve hayvansal protein ağırlıklı satışlardan bitki temelli beslenmeye geçiş için atılan adımlar.

Şeffaflık düzeyi yüksek olan ve net hedefler ortaya koyan zincirler daha yüksek puan aldı. Emisyonları azaltmaya yönelik iddialı planlar açıklayan süpermarketler “İklim Planı” başlığında öne çıkarken, bitkisel ve hayvansal ürünlerin satış oranlarını kamuoyuyla paylaşanlar “Protein Dönüşümü” kriterinde daha başarılı bulundu.

Et tüketimi emisyonları artırıyor

Bilim insanları, özellikle sığır ve kuzu etinin çevresel etkisinin son derece yüksek olduğuna dikkat çekiyor. CO2 Everything verilerine göre, yalnızca 100 gram sığır eti tüketimi, yaklaşık 78,7 kilometrelik araç kullanımına denk karbon salımı yaratıyor ve 15,5 kilogram karbondioksit eşdeğeri emisyona neden oluyor.

En sürdürülebilir zincirler öne çıktı

Raporda, pek çok süpermarketin emisyonlarının hâlâ artış gösterdiği belirtilirken, zincirlerin yaklaşık üçte ikisinin bitki ağırlıklı beslenmeye geçişte rol oynadığını kabul ettiği aktarıldı.

Almanya ve Hollanda merkezli süpermarketler, sürdürülebilir gıda sistemine geçişte Avrupa’da öncü ülkeler arasında yer aldı.