Uzmanlar, iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının hem daha sık hem de daha şiddetli hale geldiğine dikkat çekiyor.
Bilim insanları, aşırı sıcakların insan vücudu üzerindeki etkilerine karşı vatandaşları dikkatli olmaya çağırıyor.
Vücut sıcakla nasıl mücadele ediyor?
İnsan vücudunun ideal çalışma sıcaklığı yaklaşık 36,5 derece. Hava sıcaklığı yükseldiğinde beyin, vücudu serinletmek için çeşitli mekanizmaları devreye sokuyor.
Bu süreçte deri altındaki damarlar genişliyor ve normalden çok daha fazla kan cilt yüzeyine yönlendiriliyor. Aynı zamanda yaklaşık üç milyon ter bezi çalışarak ter üretmeye başlıyor. Terin buharlaşmasıyla cilt ve dolaşımdaki kan serinliyor. Böylece organlar da korunmuş oluyor.
Ancak bu sistemin çalışabilmesi için kalbin daha hızlı ve daha güçlü pompalaması gerekiyor. Vücudun doğal soğutma mekanizması yetersiz kaldığında ise iç sıcaklık 40 derecenin üzerine çıkabiliyor ve hayati tehlike oluşturan sıcak çarpması riski ortaya çıkıyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Uzmanlara göre sıcak hava özellikle şu gruplar için büyük risk taşıyor:
- Çocuklar
- Yaşlılar
- Hamile kadınlar
- Kronik hastalığı bulunan kişiler
Çocuklar susuzluk hissini her zaman doğru algılayamadıkları için daha hızlı sıvı kaybına uğrayabiliyor. Yaşlı bireylerde ise ter bezlerinin sayısı azalıyor ve cildin kan dolaşımı zayıflıyor. Bu durum vücudun kendini serinletmesini zorlaştırıyor.
Hamile kadınlarda ise aşırı sıcakların rahim dolaşımını etkileyebileceği ve gebelik sürecini olumsuz yönde etkileyebileceği belirtiliyor.
Sıcak hava ölümcül olabilir
Uzmanlar, her yıl sıcak hava dalgaları sırasında ölüm oranlarında belirgin artış yaşandığını vurguluyor.
Sıcak çarpması doğrudan ölüme yol açabilse de, sıcaklığa bağlı ölümlerin büyük bölümü kalp-damar ve solunum yolu hastalıkları nedeniyle meydana geliyor.
Ayrıca sıcak hava;
- İnme riskini artırabiliyor,
- Migren ataklarını tetikleyebiliyor,
- Multipl Skleroz (MS), epilepsi ve demans hastalarında belirtilerin ağırlaşmasına neden olabiliyor.
Psikolojik etkileri de var
Araştırmalar, aşırı sıcakların yalnızca fiziksel değil zihinsel ve psikolojik etkiler de oluşturduğunu gösteriyor.
Sıcak havalarda:
- Konsantrasyon azalabiliyor,
- Uyku kalitesi düşebiliyor,
- Sinirlilik ve agresif davranışlar artabiliyor,
- Stres seviyesi yükselebiliyor.
Uzmanlar, özellikle psikolojik sorunlarla mücadele eden kişilerin sıcak hava dönemlerinde daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlardan korunma önerileri
Sağlık uzmanları sıcak günlerde şu tavsiyelerde bulunuyor:
- Gün boyunca bol sıvı tüketin.
- Mümkün olduğunca gölgede ve serin alanlarda kalın.
- Şapka veya başlık kullanın.
- Açık renkli ve bol kıyafetler tercih edin.
- Fiziksel aktiviteleri günün serin saatlerine bırakın.
- Yaşlı ve yalnız yaşayan yakınlarınızı düzenli olarak kontrol edin.
- Vücudunuzun verdiği uyarı sinyallerini dikkate alın.
Uzmanlar ayrıca kendi başına serin ortamlara ulaşamayan yaşlılar, kronik hastalar ve bakıma ihtiyaç duyan kişilere destek olunmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor.
