Federal Konsey, ülkenin tarafsızlık ilkesine aykırı olmadığını savunarak, 25 ülkeye yönelik silah ihracatı ve yeniden ihracatın otomatik olarak onaylanmasını kabul etti.

Bu karar, hem Avrupa’daki güvenlik ortamının değişmesi hem de İsviçre’nin rüstungsindustriesinin uluslararası sipariş kaybetme riski nedeniyle alındı.

Geri Adımın Arka Planı: Avrupa İsviçre’yi Dışlamaya Başladı

2022’de Almanya, İsviçre’den Gepard uçaksavar tankları için 12.400 mermiyi Ukrayna’ya yeniden ihraç etmek için izin istedi. İsviçre, tarafsızlık gerekçesiyle bunu iki kez reddetti. Benzer talepler İspanya, Danimarka ve Hollanda’dan da geldi; hepsi geri çevrildi.

Bu kararlar Avrupa’da tepki topladı:

• Hollanda, İsviçre’den silah alımını durdurdu.
• Almanya, büyük bir askeri tedarik ihalesinden İsviçreli üreticileri dışladı.

Bu durum, Avrupa’nın hızla artan savunma harcamalarıyla birleşince İsviçreli üreticiler için ciddi bir tehdit hâline geldi. Avrupa, İsviçre’nin en büyük pazarı ve ihracat gelirlerinin %80’i bu bölgeden geliyor. Buna rağmen İsviçre’nin silah ihracatı 2023’te %27, 2024’te ise %5 düştü.

Swissmem, bu gidişatın ulusal güvenliği bile tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu.

Yeni Güvenlik Ortamı: İsviçre Tarafsızlığı Yeniden Tanımlıyor

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Avrupa’nın güvenlik mimarisini kökten değiştirdi. İsviçre Savunma Bakanı Martin Pfister, bunun “Avrupa’da kalıcı barış illüzyonunu yok ettiğini” söyledi.

Pfister’e göre:

• Avrupa’da yeni savaş riskleri var.
• İsviçre, Avrupa savunma işbirliğine daha fazla dahil olacak.
• Silah tedarik zincirlerinde Avrupa’ya öncelik verilecek.

Bu söylem, İsviçre’nin geleneksel tarafsızlık anlayışında ciddi bir dönüşüme işaret ediyor.

Yeni İhracat Kuralları Tarafsızlıkla Çelişiyor mu?

Federal Konsey, yeni düzenlemenin tarafsızlıkla uyumlu olduğunu savunuyor. Ancak bu, önceki pozisyonla çelişiyor. Daha önce İsviçre, Ukrayna’ya silah göndermenin tarafsızlık gereği Rusya’ya da aynı miktarda silah göndermeyi gerektireceğini savunuyordu.

Uzmanlar arasında görüş birliği yok:

• Bazıları, güçlü bir savunma sanayisinin “silahlı tarafsızlığı” desteklediğini düşünüyor.
• Diğerleri, bu adımın tarafsızlığı zayıflattığını savunuyor.

Uluslararası alanda ise algı daha olumsuz. Rusya, İsviçre’nin AB yaptırımlarını benimsemesinden sonra zaten tarafsız olmadığını iddia etmişti.

Avrupa’daki Diğer Tarafsız Ülkeler de Yön Değiştiriyor

İsviçre yalnız değil:

• Finlandiya ve İsveç, NATO’ya katıldı.
• Kıbrıs, Rus silahlarını bıraktı ve NATO’ya yakınlaştı.
• Avusturya, savunma bütçesini GSYİH’nin %2’sine çıkarıyor.
• İrlanda, düşük savunma harcamalarını tarafsızlığının bir parçası olarak koruyor.

Tarafsızlık artık Avrupa’da yeniden tanımlanan bir kavram.

İsviçre’de Siyasi Mücadele Devam Ediyor

Halk desteği hâlâ yüksek olsa da (%87), tarafsızlık anlayışı değişiyor. Yakında halk, Neutralitätsinitiative hakkında oylama yapacak. Bu inisiyatif kabul edilirse:

• İsviçre yaptırım uygulayamayacak.
• NATO ile işbirliği azaltılacak.

Bu, ülkenin dış politikasını kökten değiştirebilir.

Bu arada silah ihracatındaki değişikliklere karşı referandum kampanyası da başlatıldı. Ancak anketlere göre halkın yarısından fazlası, saldırıya uğrayan bir ülkeye silah gönderilmesini tarafsızlıkla çelişmediğini düşünüyor.

Ukrayna’ya Etkisi: Yeni Kurallar Geriye Dönük Değil

Yeni düzenleme, geçmişte yapılan satışları kapsamıyor. Bu nedenle:

• Avrupa ülkelerinin elindeki İsviçre yapımı silahlar
• Ukrayna’ya hâlâ gönderilemeyecek

Bu durum, Ukrayna açısından değişen bir şey olmadığı anlamına geliyor.