Havai fişek yasağı, silah ihracatı, evlilikte vergi sistemi ve 13. emekli maaşının finansmanı halk oylamasına sunulacak.
Farklı siyasi görüşleri karşı karşıya getiren bu dört başlık, hem ekonomi hem de sosyal yaşam açısından ülke genelinde geniş tartışmalara neden oluyor.
Silah ihracatı kuralları gevşetilmek isteniyor
Referandumun en dikkat çeken başlıklarından biri, savaş malzemelerinin ihracatına ilişkin yasa değişikliği olacak.
Parlamento, başta ABD olmak üzere 25 Batılı ülkeye yapılacak silah ihracatında bürokratik süreçlerin azaltılmasını ve mevcut kısıtlamaların önemli ölçüde hafifletilmesini istiyor. Tasarı kapsamında, silahların üçüncü ülkelere yeniden satılmasını engelleyen bazı taahhütlerin kaldırılması ve Bundesrat'ın (Federal Hükümet) belirli durumlarda istisna kararı verebilmesi öngörülüyor.
Hükümet ve sağ partiler, bu düzenlemenin İsviçre'nin savunma sanayisinin rekabet gücünü artıracağını savunurken; sol partiler ile insan hakları kuruluşları ise İsviçre üretimi silahların savaş ve iç çatışma bölgelerine ulaşma riskinin artacağı uyarısında bulunuyor. Bu nedenle yasa referanduma taşındı.
Evlilikte vergi sistemi yeniden oylanacak
Kasım ayında seçmenler, kamuoyunda "evlilik cezası" olarak bilinen vergi uygulaması hakkında da yeniden karar verecek.
İlkbaharda yapılan referandumda bireysel vergilendirme sistemi kabul edilmiş ve evli çiftlerin ayrı ayrı vergilendirilmesinin önü açılmıştı. Ancak Die Mitte (Merkez Parti) bu çözümün yeterli olmadığını savunuyor.
Partinin hazırladığı "Fairness Girişimi" kabul edilirse evli çiftler yine ortak vergi beyannamesi verecek. Vergi makamları ise ortak veya ayrı vergilendirme yöntemlerinden hangisi aile için daha avantajlıysa onu uygulayacak.
Havai fişek kullanımına sınırlama gelebilir
Hayvan hakları savunucularının girişimiyle hazırlanan referandumda özel kişilerin yüksek ses çıkaran havai fişekleri kullanması büyük ölçüde yasaklanmak isteniyor.
Teklif kabul edilirse roketler ve yüksek sesli havai fişeklerin bireysel kullanımı sona erecek. Ancak 1 Ağustos İsviçre Ulusal Günü gibi resmi kutlamalarda düzenlenecek büyük organizasyonlar için istisna uygulanabilecek.
Parlamentoda yalnızca ses bombalarını yasaklamayı öngören alternatif öneri ise yaz oturumunda kabul edilmedi.
13. emekli maaşı için KDV artışı oylanacak
Seçmenler ayrıca geçtiğimiz yıl halk oylamasıyla kabul edilen 13. AHV emekli maaşının finansmanını da değerlendirecek.
AHV (Yaşlılık ve Dul-Yetim Sigortası) kapsamında ilk kez bu yıl ödenecek olan 13. maaşın maliyetinin karşılanabilmesi için Katma Değer Vergisi'nin (KDV) yüzde 8,1'den yüzde 8,5'e yükseltilmesi, yani 0,4 puan artırılması öneriliyor.
Parlamento, uzun süren tartışmaların ardından bu finansman modelinde uzlaşmaya varmıştı. Son sözü ise kasım ayında İsviçre halkı söyleyecek.
29 Kasım'daki referandum sonuçlarının, ülkenin vergi sistemi, sosyal güvenlik politikaları, savunma sanayisi ve günlük yaşamı doğrudan etkilemesi bekleniyor.
