İsviçre ile Avrupa Birliği arasında imzalanması planlanan yeni anlaşmalar, ilişkileri derinden etkileyecek boyutta. Muhalifler, entegrasyonun tek yönlü bir süreç olacağını ve anlaşmalar onaylandıktan sonra geri dönüşün mümkün olmayacağını savunuyor. Ancak uzmanlar, hukuki açıdan durumun böyle olmadığını belirtiyor.

Anlaşmalar feshedilebilir mi?

Temel olarak evet. İsviçre ile AB arasındaki anlaşmalar uluslararası hukuk sözleşmeleri niteliğinde taşıyor ve taraflardan biri istediğinde feshedilebiliyor. Örneğin SVP partisi, serbest dolaşım anlaşmasının feshedilmesini talep ediyor.

Yeni anlaşmalar için durum nedir?

Elektrik anlaşması gibi yeni sözleşmeler nispeten kolaylıkla feshedilebilirken, pazar erişimi anlaşmaları daha karmaşık bir yapıya sahip. Dinamik hukuk uyumu ve uyuşmazlık çözümü gibi tartışmalı kuralları içeren bu anlaşmalardan kurtulmak ancak tüm sözleşmelerin feshedilmesiyle mümkün. Bilateral I anlaşmaları birbirine bağlı olduğundan, fesih durumunda birden fazla anlaşma aynı anda geçersiz kalıyor.

Mevcut duruma dönüş mümkün değil

Uzmanlar, anlaşmalar onaylandıktan sonra mevcut düzene dönüşün mümkün olmadığını belirtiyor. İsviçre'nin en önemli anlaşmaların kaybını göze alması ve Avrupa ile ilişkilerini yeniden tanımlaması gerekecek. Anlaşma taraftarları ise mevcut durumun zaten sürdürülemez olduğunu, AB'nin kurumsal sorunlar çözülmeden mevcut anlaşmaları güncellemeyeceğini vurguluyor.

Brexit benzeri senaryo mümkün mü?

Birleşik Krallık'ın AB'den ayrılması, geri dönüşün teoride mümkün olduğunu gösteriyor. Ancak bu sürecin zorlu olacağı açık. Ekonomi ve toplum yeni fırsatlara uyum sağladıkça, entegrasyon kendini güçlendiriyor ve bağlar derinleşiyor. Bu da anlaşmaların feshi durumunda siyasi ve ekonomik maliyetin artacağı anlamına geliyor.

Halkın tekrar oylama şansı var mı?

FDP'nin önerdiği "deneme süresi" fikri rağbet görmedi. Hem muhalifler hem de taraftarlar kesin bir karar istiyor. Ancak her zaman olduğu gibi, halk inisiyatifi yoluyla yeni bir oylama talep etmek mümkün olacak.