Mevcut sistem nasıl işliyor?

Bugün yürürlükte olan kurala göre, evli çiftler emekli olduklarında toplamda en fazla bireysel emekli maaşının %150’sini alabiliyor. Yani birlikte aldıkları maaş, iki ayrı kişinin alabileceğinden daha düşük oluyor. Bu durum yıllardır “evlilik cezası” olarak eleştiriliyordu.

Ne değişecek?

Komisyonun önerdiği reform kabul edilirse:

• Yeni emekliliklerde çift maaş sınırı kalkacak. Evli çiftler, iki kişi olarak tam maaş alma hakkına sahip olacak. (Mevcut emekliler için değişiklik olmayacak, onlar bugünkü sistemde kalacak.)
• Dul maaşları kaldırılacak. Eşini kaybeden kişiler için ömür boyu dul maaşı artık verilmeyecek. Sadece mevcut dul maaşları devam edecek.
• %20 dul zammı kaldırılacak. Yeni dul veya maluliyet maaşı alanlara bu ek ödeme yapılmayacak.
• Çocuk maaşları sona erecek. AHV’den çocuklar için ödenen ek emeklilik maaşları artık verilmeyecek (mevcut ödemeler devam edecek).
• Prim muafiyeti kalkacak. Çalışmayan eşler, eşleri üzerinden prim muafiyeti hakkına sahip olmayacak.

Finansal sonuçlar

• Çiftlerin maaş sınırının kaldırılması, başlangıçta devlete daha fazla maliyet getirecek.
• Ancak dul maaşlarının, dul zamlarının ve çocuk maaşlarının kaldırılmasıyla uzun vadede tasarruf sağlanacağı öngörülüyor.

Siyasi tartışma

Karar, komisyonda 13’e karşı 12 oyla alındı. Bu da değişikliklerin halen kesinleşmediği anlamına geliyor. Önümüzdeki haftalarda reformun finansal etkileri detaylı şekilde açıklanacak.

Bu reform, bir yandan evli çiftlere daha adil davranmayı amaçlarken, diğer yandan dul ve çocuk haklarının kısıtlanması nedeniyle sosyal tartışmaları da alevlendirecek gibi görünüyor.