Yetkililer, bazı bağların sökülerek farklı tarım ürünlerine yönelinmesi gerektiğini savunurken, uzmanlar alternatif üretim alanlarının sanıldığı kadar kolay olmadığını vurguluyor.

Vaud Eyaleti’nin geçtiğimiz ay açıkladığı destek programı kapsamında 17 milyon franklık yardım paketi öngörülüyor. Bu paketin 4 milyon frankı, vigneronların gönüllülük esasına dayalı olarak bağlarını söküp başka kültürlere yönelmesini teşvik edecek. 2025’in başında uygulamaya geçmesi beklenen plan, sektör içinde derin görüş ayrılıklarına neden oldu.

“Bağları sökmek kolay değil”

Vigneron Constant Jomini, kararın üreticiler üzerinde psikolojik ve ekonomik açıdan ağır bir yük oluşturduğunu belirtiyor:
“Toprakla bağı olan insanlar için bağ sökmek kolay değil. Küçük bir tazminat alsak bile, üretmeye devam etmeyi, şarabımızı daha iyi tanıtmayı tercih ederiz.”

Şu anda İsviçre Romand bölgesinde resmi söküm primi uygulayan tek kanton Cenevre. Valais’de ise birçok bağ zaten terk edilmiş durumda, ancak söküm primi henüz yürürlüğe girmedi.

Sektörü zorlayan faktörler

Vaud Vigneronlar Federasyonu Başkanı François Montet, sektörün ciddi bir ekonomik tehdit altında olduğunu vurguluyor.
“Serbest ticaret anlaşmaları, iklim baskısı, fiyat rekabeti... Birçok işletme yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Hızlı tedbirler alınmazsa çok sayıda vigneron mesleğini bırakacak.”

Üzüm suyu veya kuru üzüm çözüm mü?

RTS’nin “On vous écoute” programına başvuran bir dinleyicinin sorusu, kamuoyunda yeni bir tartışmayı gündeme getirdi:
Vigneronlar şarap yerine üzüm suyu veya kuru üzüm üretse olmaz mı?

Changins’te ekonomi profesörü Alexandre Mondoux’ya göre yanıt, düşündüğümüz kadar basit değil.

“Bir yıl şarap, ertesi yıl üzüm suyu üretmek mümkün değil. Büyük dağıtıcılarla yapılan şarap tedarik anlaşmalarının kaybedilmesi, sonraki yıllarda yeniden pazara girmeyi zorlaştırır.”

Üzüm suyu üretimi İsviçre’de zaten mevcut olsa da, düşük katma değer nedeniyle ekonomik açıdan cazip değil.

Kuru üzüm üretimi neden gerçekçi değil?

Mondoux, İsviçre’nin kuru üzüm alanında rekabet edemeyeceğini net bir şekilde ifade ediyor:
“Türkiye ve Mısır gibi ülkeler fiyat açısından çok daha avantajlı. İsviçre’de kuru üzüm üretmek ekonomik olarak sürdürülemez.”

Gelecek: Alkolsüz şarap ve mousseux

Uzmanlara göre sektörde umut veren iki alan öne çıkıyor:

• Alkolsüz şaraplar
• Yerel mousseux üretimi

Bu alternatiflerin, değişen tüketim alışkanlıklarına daha iyi uyum sağladığı ve genç tüketiciler arasında giderek popülerleştiği belirtiliyor.

Prof. Mondoux’ya göre sektördeki dönüşüm kaçınılmaz:
“Vigneronlar geleneksel şarap üretimine devam ederken, aynı zamanda yenilikçi ürün gamlarıyla yeni pazarlar yaratmak zorunda kalacak. Önümüzdeki yıllarda daha çok üretici bu alana yönelecek.”