Tek çocuk politikasının sona ermesinin üzerinden yaklaşık on yıl geçmiş olmasına karşın, doğumları artırmaya yönelik önlemler beklenen etkiyi yaratmadı. Nakit yardımlardan vergi düzenlemelerine kadar uzanan politikalar uygulanırken, pazartesi günü açıklanan resmi veriler nüfus azalmasının sürdüğünü ortaya koydu.

Hükümetin yayımladığı son istatistiklere göre Çin nüfusu 2025 yılı itibarıyla 1 milyar 404 milyon olarak kaydedildi. Bu rakam, bir önceki yıla göre yaklaşık 3 milyonluk bir azalmaya işaret ediyor. Böylece ülkede nüfus üst üste dördüncü yıl gerilemiş oldu.

Veriler, Çin’in karşı karşıya olduğu ciddi demografik baskıyı gözler önüne seriyor. 2025 yılında dünyaya gelen bebek sayısı 7 milyon 920 binle sınırlı kaldı. Bu, bir önceki yıla kıyasla 1 milyon 620 binlik ve yüzde 17’lik bir düşüş anlamına geliyor. 2024’te kaydedilen sınırlı artışın kalıcı olmadığı da bu tabloyla netleşti. Nitekim doğum sayıları 2017 ile 2023 arasında yedi yıl boyunca aralıksız gerilemişti.

Uzmanlara göre birçok aile, son derece rekabetçi bir toplumsal yapıda çocuk yetiştirmenin getirdiği ekonomik yük ve psikolojik baskıyı en büyük caydırıcı unsur olarak görüyor. Ekonomideki yavaşlama ve artan yaşam maliyetleri de bu endişeleri daha da derinleştiriyor.

Doğurganlık oranı kritik eşikte

Çin, Asya’daki pek çok ülke gibi, kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını ifade eden doğurganlık oranında ciddi bir düşüş yaşıyor. Hükümet bu veriyi düzenli olarak paylaşmıyor; son resmi açıklamada 2020 yılı için oran 1,3 olarak bildirilmişti. Uzman tahminleri ise bugün bu oranın yaklaşık 1 seviyesine indiğini gösteriyor. Bu rakam, nüfusun kendini yenileyebilmesi için gereken 2,1’in oldukça altında.

Bir başka göstergeye göre de durum dikkat çekici. 2025 yılında doğum oranı binde 5,63 olarak ölçüldü. Bu oran, kayıtların tutulmaya başlandığı günden bu yana ulaşılan en düşük seviye oldu ve her bin kişi başına düşen doğum sayısını ifade ediyor.

Teşvikler artıyor, etki sınırlı kalıyor

Çin yönetimi, uzun yıllar boyunca birden fazla çocuğu yasaklayan politikanın ardından 2015’te iki çocuk, 2021’de ise üç çocuk uygulamasına geçti. Ancak bu adımlar doğum oranlarında kayda değer bir artış sağlamadı.

Temmuz ayında hükümet, ailelere çocuk başına 3 bin 600 yuan (yaklaşık 500 dolar) tutarında nakit destek verileceğini açıkladı. Davranışları yönlendirmeye yönelik daha sert uygulamalar da devreye alındı. 2025 yılında prezervatifler katma değer vergisi muafiyeti listesinden çıkarıldı ve 1 Ocak itibarıyla yüzde 13 KDV’ye tabi hale getirildi.

Buna karşılık çocuk sahibi olmayı teşvik etmek amacıyla anaokulları, kreşler ve eşleştirme hizmetleri vergi muafiyeti kapsamına alındı.