20.yüzyılın ilk yarısında yapılan tahminler, Samanyolu’ndaki 200 milyar yıldız arasında yalnızca bizim sistemimizin gezegenlere sahip olduğunu öne sürüyordu. Ancak 1952’de Otto Struve’nin ortaya koyduğu fikir, bu anlayışı sarstı. Struve, yıldızların oluşum sürecinde gaz bulutlarının çökerken hızla dönmesi gerektiğini, ancak Güneş gibi yıldızların yavaş döndüğünü gözlemleyerek fazla açısal momentin gaz ve tozdan oluşan bir diske aktarıldığını ve bunun da gezegenlerin oluştuğu ortamı sağladığını savundu. Bu bakış açısı, gezegenlerin yıldız oluşumunun doğal bir yan ürünü olduğunu ve galakside milyarlarca gezegenin bulunması gerektiğini öne sürüyordu.
Michel Mayor, “O makaleden sonra her şey değişti; artık hedef bu ötegezegenleri tespit etmekti” diyor. 1985’te New York’ta düzenlenen ve yıldızların hız değişimlerinin ölçülmesine odaklanan bir konferansta, yalnızca birkaç ekip bu yöntemle gerçek ölçümler elde edebiliyordu. İşte bu yöntemle, 1995’te 51 Pegasi b ya da diğer adıyla Dimidium keşfedildi.
Mayor, 1995’in başlarında Hawaii’deki Mauna Kea gözlemevinde çalışırken Queloz, Fransa’daki gözlemlerden veriler toplamaya devam etti. Şubat ayında gönderdiği bir faksta, 51 Pegasi yıldızında gezegen varlığına işaret eden periyodik hız değişimleri saptadığını bildirdi. Ancak bu dalgalanmalar yıldızın manyetik alanı veya atmosferik titreşimler gibi başka nedenlerle de açıklanabilirdi. Yaz aylarında yapılan ek gözlemler, verilerin gezegen hipoteziyle tamamen örtüştüğünü ortaya koydu.
Bu tarihi keşiften 24 yıl sonra, 2019’da İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Mayor ve Queloz’a “Güneş benzeri bir yıldızın etrafında dönen bir ötegezegenin keşfi” nedeniyle Nobel Fizik Ödülü verdi. Mayor, ödül haberini bir havaalanı barında bilgisayarını açtığında öğrendiğini ve o andan itibaren e-postalarının durmadan yağdığını anlatıyor. Queloz ise Cambridge Üniversitesi’nde bir toplantıdayken haberi almış ve şaşkınlığını gizleyememişti.
İlk ötegezegenin keşfinin üzerinden 30 yıl geçmesine rağmen ilgi azalmadı. Yeni bulunan her gezegenle birlikte bilim dünyası bir kez daha heyecanlanıyor. Mayor, “İkinci ötegezegen, en hafif olanı, en ilginç yörüngeli olanı… Her keşif yeni bir merak dalgası yaratıyor,” diyerek bu serüvenin devam edeceğini vurguluyor.
Bu keşif, insanlığın evrendeki yerini yeniden düşünmesine yol açtı: Güneş Sistemi artık benzersiz değil ve galakside sayısız gezegen bizleri bekliyor olabilir.
