Türkiye genelinde kentsel dönüşüm projeleri, 2026 yılına yönelik yeni uygulama planlarıyla yeniden gündemde. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre ülkede yaklaşık 6 ila 7 milyon bağımsız birimin riskli yapı kategorisinde olduğu değerlendiriliyor. Bakan Murat Kurum, özellikle 2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında dönüşüm sürecinin hızlandırıldığını ve 2026 itibarıyla daha geniş ölçekli uygulamaların devreye alınacağını ifade etti. İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde riskli yapı stokunun azaltılması öncelikli hedefler arasında yer alıyor.
Yeni dönemde öne çıkan başlıklardan biri finansman modeli oldu. Hazine destekli düşük faizli kredi paketleri, kira yardımlarının artırılması ve kamu-özel sektör iş birlikleriyle dönüşümün hızlandırılması planlanıyor. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Emlak Konut GYO gibi kurumların büyük ölçekli projelerde daha aktif rol alması bekleniyor. 2025 yılı itibarıyla dönüşüm kapsamında sağlanan kira desteklerinin büyükşehirlerde aylık ortalama 3.500–5.500 TL bandına çıkarıldığı, kredi faizlerinde ise piyasa koşullarına göre sübvansiyonlu oranların uygulandığı belirtiliyor.
Uzmanlar, Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir bölümünün 2000 yılı öncesi inşa edildiğine dikkat çekiyor. Naci Görür, özellikle Marmara Bölgesi için yaptığı değerlendirmelerde, olası büyük bir deprem öncesinde kentsel dönüşümün hızlandırılmasının “milli güvenlik meselesi” olduğunu vurguluyor. Benzer şekilde Celal Şengör de mevcut yapı stokunun önemli kısmının mühendislik standartlarının altında olduğunu belirterek, planlı ve bilimsel dönüşümün zorunluluğuna işaret ediyor.
Ekonomik açıdan bakıldığında, kentsel dönüşüm projeleri inşaat sektörünü doğrudan etkileyen en önemli kalemlerden biri olmaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre inşaat sektörü, Türkiye GSYH’sinin yaklaşık %5-6’sını oluştururken, bağlantılı sektörlerle birlikte bu oran %20’lere kadar çıkabiliyor. 2026 planları kapsamında yılda 300-400 bin konutun dönüşüm sürecine dahil edilmesi hedefleniyor. Bu da hem istihdam hem de ekonomik büyüme açısından önemli bir çarpan etkisi yaratabilecek bir ölçek anlamına geliyor.
Ancak uzmanlara göre sürecin başarısı yalnızca hızla değil, aynı zamanda doğru planlama ve toplumsal uzlaşıyla mümkün olacak. Vatandaşların sürece dahil edilmesi, yerinde dönüşüm modellerinin yaygınlaştırılması ve şehir kimliğini koruyan projelerin geliştirilmesi kritik başlıklar arasında yer alıyor. Önümüzdeki dönemde atılacak adımlar, Türkiye’nin hem afetlere dayanıklılığı hem de sürdürülebilir şehirleşme hedefleri açısından belirleyici olacak.
