Yaklaşık 1,4 milyar Katoliğin ruhani önderi ve Vatikan Şehir Devleti Başkanı olan Papa XIV. Leo, 27-30 Kasım tarihlerinde Türkiye’de bulunacak. Bu ziyaret, yalnızca dini bir buluşma olmanın ötesinde; Hristiyanlık tarihi, diplomasi, dinler arası ilişkiler ve jeopolitik mesajlar açısından da önem taşıyor.
Papa’nın bu gezisinin anlamını değerlendiren isimler arasında Roma’daki üst düzey yardımcısı Kardinal Baldassare Reina, Hristiyanlık tarihçisi Alberto Melloni ve jeopolitik uzmanı Lucio Caracciolo yer aldı.
Nisan ayında hayatını kaybeden Papa Francis’in, halefine bıraktığı sözlü vasiyetinde özellikle İznik’e gitme isteğini vurguladığı biliniyor. 325 yılında toplanan ve Hz. İsa’nın “ilahi” kimliğinin kabul edildiği Birinci İznik Konsili’nin 1700. yılı nedeniyle planlanan bu ziyaret, ABD’li Papa XIV. Leo tarafından hayata geçiriliyor.
Papa’nın Ankara, İstanbul ve İznik’i kapsayan programı perşembe günü başlayacak.
“Hristiyanlar arasındaki ayrılık büyük bir yara”
28 Kasım’da Papa XIV. Leo ile Fener Rum Patriği Bartholomeos’un birlikte yöneteceği İznik buluşmasında, 20 Hristiyan topluluğun temsilcilerinin yanı sıra binlerce kişinin katılımı bekleniyor. Törenin, Birinci Konsil’in toplanmış olabileceği düşünülen Aziz Neophytos Bazilikası kalıntıları önünde yapılması planlanıyor.
Kasım ayı başında İznik’te incelemelerde bulunan Kardinal Baldassare Reina, konsilin yıl dönümünün “İsa’nın Hristiyanlık inancındaki merkezî konumunu yeniden hatırlatma fırsatı verdiğini” söyledi. Reina, “Hristiyanlar arasındaki bölünmenin artık bir skandal hâline geldiğini” belirtti.
Reina, dünya çapında yaşanan ağır krizlerin çözümünde Hristiyanların birlikte durmasının önemine vurgu yaparak, insanların inançlarını anlamlı bulabilmeleri için Hristiyanların tutarlı ve güvenilir bir birlik sergilemesi gerektiğini ifade etti. Bu nedenle Papa’nın İznik’te tüm kiliselere ve dünyaya vereceği mesajların kritik olacağını dile getirdi.
“Türkiye’deki Hristiyan azınlıklara yönelik adımlar umut veriyor”
Kardinal Reina, Türkiye’de son yıllarda Hristiyan azınlıklara yönelik atılan olumlu adımların “umut verici” olduğunu belirtti. Çoğunluğu Müslüman olan bir ülkede, Hristiyan topluluklarla barış ve karşılıklı saygıya dayalı bir yaşamın bulunmasının bir “zenginlik” olduğunu söyledi.
Dinler arası diyaloğun önemine dikkat çeken Reina, tarihte Tanrı’nın adı kullanılarak şiddet işlendiğini hatırlatarak bunun büyük bir çelişki oluşturduğunu vurguladı. “Tanrı adına silaha sarılmak mümkün değildir; Tanrı sevgidir, barıştır, adalettir,” ifadelerini kullandı.
Dünyada hâlen 50’den fazla çatışma bölgesi bulunduğunu söyleyen Reina, Türkiye ve ardından Lübnan’a yapılacak ziyaretlerin bu açıdan barış mesajları açısından öne çıktığını dile getirdi. Türkiye’nin Doğu ile Batı arasında bir köprü konumunda olduğunu belirterek, bu iki dünya arasında diyalog kurulmazsa barış senaryolarının hayata geçemeyeceğini ifade etti.
“Kiliselerin birlik sağlayamaması kötülükleri artırıyor”
Hristiyan mezheplerinin bağlı olduğu İznik İnanç Bildirgesi’nin doğduğu yer olan İznik, Papa’nın programının merkezinde yer alıyor. 1054’teki büyük ayrılık ve Reform sürecinin yol açtığı bölünmüşlük bugün de giderilebilmiş değil.
Papa XIV. Leo, İznik Konsili’nin yalnızca tarihsel bir olay olmadığını, Hristiyan birliği için bir yol gösterici olduğunu söyledi. Geçtiğimiz pazar yayımladığı “In unitate fidei” başlıklı Apostolik belge ile tüm Hristiyanlara birlik çağrısı yaptı.
Hristiyanlık Tarihi Uzmanı Alberto Melloni ise İznik buluşmasının, kiliselerin dünyadaki kötülüklerde kendi rollerini fark etmesi için bir fırsat olduğunu belirtti. Melloni, görünürdeki uyumun yanıltıcı olduğunu ifade ederek, aynı inançtaki toplulukların yakın tarihte İrlanda’dan Yugoslavya’ya, bugün ise Ukrayna’da birbirleriyle savaştığını hatırlattı. Ortak inancın birlikte hareket etmeye yetip yetmeyeceğinin de İznik’te sorgulanması gerektiğini söyledi.
“Papa, küresel savaş riskine karşı mesaj veriyor”
İtalyan jeopolitik uzmanı Lucio Caracciolo, Papa’nın ilk ziyaretini Türkiye’ye yapmasının hem dini hem stratejik bir hamle olduğunu belirtti. Caracciolo’ya göre Papa, selefi Francis’in “parçalı bir dünya savaşı yaşıyoruz” sözlerinin izinde ilerleyerek, dağınık çatışmaların tam ölçekli bir 3. Dünya Savaşı’na dönüşme riskine dikkat çekmek istiyor.
Ortadoğu’nun, özellikle Türkiye’nin güney sınırının, bu riskin en yoğun hissedildiği bölgelerden biri olduğunu vurgulayan Caracciolo, Vatikan diplomasisinin kapasitesinin abartılmaması gerektiğini ancak Türkiye’nin barış çabalarında kilit bir rol oynadığını söyledi.
Caracciolo, Papa’nın Türkiye ve Lübnan ziyaretlerinin dünyaya üç mesaj içerdiğini ifade etti:
- Barış için aynı inanca sahip olma zorunluluğu yoktur.
- Küresel savaşın kaçınılmaz olmadığı gösterilmelidir.
- Vatikan, barışa katkı sunan etkin bir aktör olmak istemektedir.
Uzman, Papa’nın sıcak bölgeye yaklaşarak jeopolitik açıdan akıllıca bir hamle yaptığını da savundu.
Papa’nın Türkiye programı
Papa XIV. Leo, Türkiye’ye gelen beşinci Katolik lider olacak. Papalık makamı, dünyanın en eski uluslararası kurumlarından biri olarak hem dini liderliği hem de devlet başkanlığını temsil ettiği için bu ziyaretler “resmî devlet ziyareti” kapsamına giriyor.
Papa, ziyaretinin ilk gününde Anıtkabir’i ziyaret edecek; ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş ile görüşecek.
28 Kasım’da İstanbul’daki St. Esprit Katedrali’nde Katolik topluluğu ile bir araya gelecek olan Papa, aynı gün helikopterle İznik’e geçerek ekümenik dua buluşmasına katılacak.
Üçüncü gününde, Diyanet İşleri Başkanı ile birlikte Sultanahmet Camii’ni gezecek, burada sessiz bir dua edecek; ardından farklı Hristiyan kiliselerinin temsilcileriyle görüşecek ve Fener Rum Patrikhanesi’ni ziyaret edecek. Patrik Bartholomeos ile ortak bir bildiri imzalaması bekleniyor. Aynı gün Volkswagen Arena’da yaklaşık 4 bin kişinin katılacağı bir ayin yönetecek.
Son gününde ise İstanbul’daki Ermeni Apostolik Katedrali’ni ve Aya Yorgi Kilisesi’ndeki Aziz Andreas Yortusu ayinini ziyaret edecek. Papa, Patrik Bartholomeos ile öğle yemeğinin ardından Lübnan’a geçecek ve 2 Aralık’ta Roma’ya dönecek.
