İsveç’te yürütülen büyük çaplı meme tarama denemesinin sonuçları, yapay zekânın agresif kanserleri erken teşhis etmede yardımcı olabileceğini ve aşırı iş yükü altındaki doktorların üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini gösteriyor.
The Lancet’te yayımlanan çalışma, Nisan 2021 ile Aralık 2022 arasında İsveç ulusal meme tarama programına katılan 40–80 yaş arası yaklaşık 100 bin kadını inceledi. Mamografi, meme kanserini erken tespit etmenin ve ölüm oranlarını düşürmenin en etkili yolu olarak kabul ediliyor. Avrupa kılavuzları, görüntülerin iki bağımsız radyolog tarafından değerlendirilmesini öneriyor.
Ancak araştırmacılar, meme kanserlerinin yüzde 20–30’unun rutin tarama randevuları arasında teşhis edildiğini ve bu “aralıklı kanserlerin” genellikle daha hızlı büyüdüğünü, tanı konduğunda ise ileri evrede ve tedavisinin zor olduğunu belirtiyor.
Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları
Araştırmada kadınlar, ya iki radyoloğun değerlendirdiği standart taramaya ya da yapay zekânın mamografilerde şüpheli alanları işaretlediği ve nihai kararın radyolog tarafından verildiği yapay zeka destekli taramaya yönlendirildi.
Yapay zeka destekli grupta, iki yıllık süre sonunda 11 daha az aralıklı kansere rastlandı. Bu, standart taramaya göre yüzde 12’lik bir düşüş anlamına geliyor ve daha fazla kanser rutin tarama sırasında tespit edildi.
Radboud Üniversitesi Tıp Merkezi’nden araştırmacı Jessie Gommers, “Yapay zekâ bir ikame değil, destek aracı olarak kullanıldı. Mamografideki şüpheli alanları işaretleyerek radyologlara yardımcı oldu; hastayı tekrar çağırma kararı hâlâ radyologların sorumluluğundaydı,” dedi.
Yapay zeka destekli taramalarda yalnızca bir radyolog inceleme yaptığı için iş yükü de azaldı. Önceki bulgular, radyologların iş yükünde yüzde 44’lük bir azalma olduğunu göstermekte; bu durum özellikle personel sıkıntısı yaşayan sağlık kurumları için büyük önem taşıyor.
Gommers, aralıklı kanserlerdeki azalmayı özellikle vurgulayarak, “Bu kanserlerin sayısının mümkün olduğunca düşük olması kritik; çünkü bunlar daha agresif ve hastalar için kötü sonuçlara yol açabiliyor,” dedi.
Her 20 kadından biri yaşamı boyunca meme kanseri tanısı alıyor. 2022’de dünya genelinde yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri tanısı konulurken, yaklaşık 670 bin kadın bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdi. Sadece Avrupa’da DSÖ verilerine göre 558 bin yeni vaka kaydedildi.
