Halk arasında “100 günlük öksürük” olarak bilinen boğmaca, özellikle küçük bebekler için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Yetişkinler ve daha büyük çocuklarda boğmaca, haftalar hatta aylar süren öksürük krizlerine neden olabiliyor. Ancak henüz aşılanamayacak kadar küçük olan iki aylıktan küçük bebeklerde hastalık hayati tehlike oluşturabiliyor. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) verilerine göre, 2023’te AB/AEA ülkelerinde 25 binden fazla vaka kaydedildi; 2024’ün ilk üç ayında ise vaka sayısı 32 bini aştı.
Chicago’daki Ann & Robert H. Lurie Çocuk Hastanesi’nden enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Caitlin Li, “Bebeklerde boğmaca belirtileri yetişkinlerdeki tipik öksürük sesine benzemez. Sık görülen durumlar arasında solunum durmaları (apne) vardır,” açıklamasında bulundu. Ayrıca, bebeklerde hastalık yüksek beyaz kan hücresi seviyeleri (lökositoz) ile kendini gösterebiliyor ve bu durum bazen enfeksiyon dışı hastalıklarla karıştırılabiliyor.
Vaka sayısındaki artışın nedeni
Uzmanlar, artışın başlıca sebebini pandemi sonrası “geri sıçrama” etkisine bağlıyor. Maske kullanımı, okulların geçici kapanması ve toplu etkinliklere getirilen kısıtlamalar, pandemi sırasında boğmaca ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını büyük ölçüde azaltmıştı. Bununla birlikte boğmaca, aşı oranlarının yüksek olduğu ülkelerde bile doğal olarak her 3–5 yılda bir salgın döngüleri gösteriyor.
Korunma ve tedavi yöntemleri
En büyük risk grubunu oluşturan küçük bebeklerde korunmanın en etkili yolu, gebelik sırasında uygulanan aşılama. Anne karnında plasenta yoluyla bebeğe geçen antikorlar, doğum sonrası ilk haftalarda hayati bir koruma sağlıyor. Dr. Li, “Bebekler komplikasyon açısından çok yüksek risk taşıyor. Gebelikte boğmaca aşısı kritik önem taşıyor; bu sayede yenidoğanlar potansiyel olarak ölümcül bir hastalıktan korunuyor,” dedi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), 2 ay ile 6 yaş arasında beş doz çocukluk aşısı ve ergenlik döneminde bir hatırlatma dozu öneriyor. Ancak CDC’ye göre en acil ve etkili adım, tüm gebeliklerde anne aşılamasının yapılması; ideal dönem ise gebeliğin 27–36. haftaları arasında. Son araştırmalar, bu uygulamanın bebeklerde ağır boğmaca riskini yüzde 85’e kadar düşürdüğünü gösteriyor.
DSÖ Avrupa ofisi, rutin bebek aşılamasının yanı sıra, gebelikte yapılan aşının önemine dikkat çekiyor ve boğmacaya yakalanan kişilerin hızlıca antibiyotikle tedavi edilmesini, bebekler, küçük çocuklar ve hamilelerle temas edilmemesini öneriyor. Fransa Halk Sağlığı Kurumu’nun verilerine göre ise boğmacaya yakalanan çocukların yarısından fazlası hastalığı ebeveynlerinden alıyor.
