Yılda yalnızca iki kez uygulanacak bu HIV önleme iğnesi, 2027’den itibaren düşük gelirli 120 ülkede uygun maliyetle erişilebilir olacak. Yeni anlaşmaya göre, lenakapavir’in jenerik versiyonu yıllık 40 dolar (34 euro) karşılığında temin edilebilecek. Bu fiyat, hâlen yaygın olarak kullanılan günlük ağız yoluyla alınan ilaçlarla eşdeğer seviyede bulunuyor.
Unitaid, düşük gelirli ülkelerde ilaç erişimini artırmayı hedefliyor. Kurum, küresel sağlık bütçelerinin kısıtlı olduğu ve ABD’nin PEPFAR gibi büyük HIV programlarının geleceğinin belirsiz olduğu bir dönemde bu anlaşmanın önemine dikkat çekiyor.
Lenakapavir’in onayı, Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından kısa sürede verildi. Unitaid’den Jessica Burry, ilacın jenerik versiyonlarının piyasaya hızlı girmesinin rekabeti artıracağını ve fiyatları düşüreceğini söyledi.
Tedavinin başlangıç maliyeti biraz daha yüksek olacak. İlk enjeksiyonla birlikte hastalar, iki gün boyunca dört tablet almak zorunda; bunun maliyeti yaklaşık 16,8 dolar (14 euro). Bu ek tabletler, korumanın hızla başlamasını sağlıyor. Sonraki altı aylık enjeksiyonlarda tablet desteğine gerek kalmayacak.
Lenakapavir, HIV virüsünün vücutta çoğalmasını engelleyen bir önleyici tedavi (PrEP) olarak yetişkinlerde ve ergenlerde HIV bulaşma riskini önemli ölçüde azaltıyor.
İlacın üreticisi Gilead, yıllık iki enjeksiyonla uygulanan tedaviyi 2024’ün en önemli tıbbi buluşlarından biri olarak tanıtmıştı. Ancak zengin ülkelerde yıllık maliyet kişi başına 28 bin dolar (24 bin euro) civarında.
Gilead, düşük gelirli ülkelerde iki milyon kişiye ilacı düşük fiyatla sunmayı planlıyor ve altı jenerik üreticiye 120 ülkede lenakapavir tedarik etme izni verdi. Unitaid, Dr. Reddy’s Laboratories, Clinton Health Access Initiative (CHAI) ve Wits HIV Enstitüsü ile lojistik ve takvim çalışmalarını sürdürüyor.
Bazı ülkelerde ilacın başlangıç maliyeti Küresel Fon gibi büyük bağışçılar tarafından karşılanacak; diğerlerinde ise hükümetlerce ödenecek. Sahra Altı Afrika’da, HIV yükünün yüksek olduğu bölgelerde talep şimdiden güçlü.
Unitaid ayrıca, anlaşmanın kapsamına girmeyen orta gelirli ülkelerde de düşük maliyetli lenakapavir erişimini artırmayı hedefliyor. Bu ülkeler arasında, HIV enfeksiyonlarının yükseldiği Brezilya da yer alıyor.
