DSÖ’nün pazartesi günü yaptığı duyuruya göre Ermenistan, Avusturya, Azerbaycan, İspanya, İngiltere ve Özbekistan, son bir yıl içinde bildirilen vaka sayıları nedeniyle “kızamıktan arındırılmış ülke” statüsünü kaybetti. Bir ülkede virüsün kesintisiz olarak bir yıldan uzun süre dolaşımda kalması, eliminasyon statüsünün sona ermesi anlamına geliyor.
DSÖ Avrupa Sözcüsü Bhanu Bhatnagar, Euronews Health’e yaptığı değerlendirmede, güçlendirilmiş hastalık izleme sistemleri, daha hızlı salgın müdahaleleri ve aşısız ya da eksik aşılı topluluklara yönelik hedefli çalışmalarla kızamığın ortadan kaldırılabileceğini ve bu durumun sürdürülebileceğini belirtti.
Örgüt, kızamığın aşılamada yaşanan gerilemelere en hızlı tepki veren hastalıklardan biri olduğuna dikkat çekerek, hem ülkeler hem de uluslararası kurumlar düzeyinde acil siyasi irade ve mali destek çağrısında bulundu.
Vaka sayıları hızla yükseliyor
İngiltere’de 2024 yılı boyunca 2 bin 911 laboratuvar onaylı kızamık vakası kayda geçti. Bu rakam, ülkede 2012’den bu yana görülen en yüksek yıllık vaka sayısı olarak dikkat çekti. 2025’in son verilerine göre ise vaka sayısı 957’ye ulaştı; vakaların büyük çoğunluğunu 10 yaş ve altındaki çocuklar oluşturdu.
İspanya’da da benzer bir tablo ortaya çıktı. Resmi istatistiklere göre ülkede 2025 yılında yaklaşık 400 kızamık vakası görüldü. Bu sayı, 2024’te bildirilen vakaların iki katına, 2023’te kaydedilen yalnızca 11 vaka ile kıyaslandığında ise çok daha keskin bir artışa işaret ediyor.
Avusturya’da da vaka sayıları önemli ölçüde yükseldi. Ülkede 2024 yılında 542 kızamık vakası rapor edilirken, bu sayı bir yıl önce 186 olarak kaydedilmişti.
Avrupa genelinde endemik yayılım
Avrupa Birliği genelinde tablo daha çarpıcı boyutlara ulaştı. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi verilerine göre, 2024 yılında AB ülkelerinde toplam 35 bin 212 kızamık vakası bildirildi. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık on katlık bir artış anlamına geliyor.
En fazla etkilenen grubun bir yaş altındaki bebekler olduğu, onları 1–4 yaş arası çocukların izlediği belirtildi.
DSÖ verilerine göre kızamık şu anda 12 ülkede endemik durumda bulunuyor. Bu ülkeler Bosna-Hersek, Fransa, Gürcistan, Almanya, İtalya, Kazakistan, Kırgızistan, Polonya, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna olarak sıralanıyor.
Romanya, 2024 yılında 30 bin 692 vaka ile Avrupa’da en yüksek kızamık vakası bildiren ülke oldu. Ülkede 2023 yılında bu sayı 3 bin 371 olarak kaydedilmişti.
DSÖ, bildirilen vakaların büyük bölümünün aşısız kişilerde görüldüğüne dikkat çekerek, kızamığın önlenebilmesi için iki doz aşıyla en az yüzde 95 aşılama oranının korunmasının kritik önemde olduğunu vurguladı.
Kızamık nedir?
Kızamık, son derece bulaşıcı bir viral hastalık olarak biliniyor. Uzmanlara göre bağışıklığı bulunmayan kişilerin yaklaşık yüzde 90’ı, enfekte bir bireyle temas ettiğinde hastalığa yakalanıyor.
Hastalığın belirtileri genellikle virüs alındıktan 10–12 gün sonra ortaya çıkıyor. İlk aşamada burun akıntısı, öksürük ve hafif ateş gibi soğuk algınlığına benzer şikâyetler görülürken, ilerleyen dönemde ışığa hassasiyet, yüksek ateş ve tüm vücuda yayılan kırmızı döküntüler gelişebiliyor.
Kızamık, hasta kişilerin öksürmesi ve hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşıyor. Hastalığa karşı özel bir tedavi bulunmazken, çoğu vaka iki hafta içinde ciddi komplikasyonlar olmadan atlatılıyor. En etkili korunma yöntemi ise iki doz kızamık aşısı olarak öne çıkıyor.
