Virginia Tech Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, bu gıdalardan günde bir porsiyon fazla tüketen bireylerde, Alzheimer ve diğer demans türleri de dahil olmak üzere bilişsel bozulma riskinin belirgin şekilde arttığı gözlendi.
Araştırmada, Michigan Üniversitesi’nin Sağlık ve Emeklilik Çalışması (Health and Retirement Study) verileri kullanılarak, 55 yaş ve üzeri 4.750 ABD’li katılımcı 7 yıla kadar izlendi. Katılımcıların bilişsel durumları 2014-2020 yılları arasında her iki yılda bir değerlendirildi.
Et ürünleri ve şekerli içecekler öne çıktı
Çalışmanın sonuçlarına göre, ultra işlenmiş hayvansal ürünlerden (sosis, salam, hazır etli pizzalar gibi) günde bir porsiyon fazla tüketenlerde bilişsel bozulma riski yüzde 17 oranında yükseldi. Şekerli içeceklerde (gazoz, meyve aromalı içecekler, şekerli buzlu çaylar) bu risk biraz daha düşük olsa da, günde bir porsiyon fazla tüketenlerde risk yüzde 6 arttı.
Araştırmada ilginç bir bulgu daha ortaya çıktı: Toplam ultra işlenmiş gıda tüketimi genel olarak bilişsel bozulmayla anlamlı bir ilişki göstermedi. Ancak özellikle et ve içecek kategorisindeki ürünler, beyin sağlığı üzerinde en olumsuz etkiye sahipti. Tatlılar, atıştırmalıklar, tahıl veya süt bazlı hazır yiyeceklerde ise benzer bir risk tespit edilmedi.
Dengeli beslenme ve farkındalık önemli
Virginia Tech’ten Beslenme Profesörü Brenda Davy, dengeli beslenmenin önemine dikkat çekerek, “Değiştirilebilecek şeyler var. Önemli olan ölçülü olmak ve beslenme seçimlerinde dengeli davranmak,” ifadelerini kullandı.
Araştırmaya göre, ABD’deki hanelerin 2020 yılında satın aldığı gıdaların %65’i, içeceklerin ise %38’i ultra işlenmiş ürünlerden oluşuyordu. Hem gençler hem de yaşlı yetişkinler, günlük kalori alımlarının yarısından fazlasını bu ürünlerden sağlıyor.
Virginia Tech’ten İnsan Gelişimi Uzmanı Ben Katz, yemek pişirme becerilerinin sağlık açısından kritik bir müdahale aracı olduğunu vurguladı: “Bir diyeti takip etmek bir şeydir, ama insanlara o diyeti hazırlama becerilerini kazandırmak bambaşka bir şey.”
Uzmanlar, ultra işlenmiş et ve şekerli içeceklerin azaltılmasının, beyin sağlığını korumanın en basit ve etkili yollarından biri olduğunu belirtiyor.
Araştırmanın sonuçları American Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlandı.
