Kent sakinlerinin son nüfus anketinde konut sıkıntısını bir numaralı endişe olarak belirtmesi üzerine, Zürih Şehir Yönetimi yeni bir konut programı hazırladı. Program, bir yıldır görevde olan ilk Delegierter Wohnen (konut delegesi) Philippe Koch ile birlikte geliştirildi.
Şehir Başkanı Corine Mauch (SP), konut krizinin kısa vadede tek bir araçla çözülemeyeceğini, uzun vadeli ve çok yönlü bir planlama gerektiğini vurguladı. Yeni strateji, hem daha fazla uygun fiyatlı konut yaratmayı hem de düşük gelirli kişilerin kentten dışlanmasını önlemeyi hedefliyor.
Mevcut durum: Konutların yalnızca yüzde 27’si Gemeinnützig (Kamu yararına)
Zürih’te yaklaşık 400 bin kiracı yaşıyor. Bunların üçte biri gemeinnützig (kamu yararına, kâr amacı gütmeyen) konutlarda oturuyor. Ancak toplam konut stokunda bu tür dairelerin oranı yüzde 27’de kalıyor. Yüzde 73’lük büyük bölüm ise özel ve kâr amaçlı konut sağlayıcılarına ait. Kamu yararına konutlarda daha sıkı kullanım kuralları bulunduğu için bu dairelerin doluluk oranı daha yüksek.
Şehir yönetiminin hedefi: 2050’ye kadar konutların üçte biri kamu yararına olacak
Şehir yönetimi, sosyal çeşitliliğin tehlikeye girdiğini ve düşük gelirli kişilerin kentten uzaklaşmak zorunda kaldığını belirtiyor. Bu nedenle “Drittelsziel” (üçte bir hedefi) adı verilen stratejiyle 2050 yılına kadar tüm kiralık konutların üçte birinin kamu yararına olması amaçlanıyor.
Üç temel adım: Daha fazla konut, adil erişim, güçlü koordinasyon
1. Daha fazla konut üretimi
Şehir, kendi konutlarını inşa etmeyi ve arsa ile binalar satın almayı planlıyor. Bu alanlar ya doğrudan şehir tarafından kiraya verilecek ya da Baurecht (kiralayarak yapım hakkı) modeliyle kooperatiflere ve vakıflara devredilecek. Bunun için her yıl üç haneli milyon franklık bir bütçe ayrılması öngörülüyor.
2. Adil ve düzenli erişim
Kamu yararına konutların gerçekten ihtiyaç sahiplerine ulaşması için yeni kurallar getirilecek. Gençler, yaşlılar ve düşük gelirli haneler önceliklendirilecek. Ayrıca büyük dairelerde tek kişilerin oturmasının önüne geçmek için kullanım düzenlemeleri yapılacak. Yoğun yenileme gerektiren bölgelerde mevcut kiracıların korunması ve sosyal açıdan kabul edilebilir çözümler üretilmesi hedefleniyor.
3. Daha fazla işbirliği ve planlama
Şehir, hem kamu yararına konut sağlayıcılarıyla hem de özel sektörle daha yakın bir diyalog kurmak istiyor. Planlama araçları sayesinde, büyük projelerde özel yatırımcılara belirli oranlarda kamu yararına konut üretme yükümlülüğü getirilebilecek.
Siyasi tepkiler: Geniş bir memnuniyetsizlik
Yeni konut stratejisi, siyasi partilerden karışık tepkiler aldı.
- Alternative Liste, programı “cesaretsiz ve etkisiz” olarak nitelendirdi.
- SP, önlemlerin kâr odaklı emlak şirketlerini durdurmak için yeterli olmadığını savundu.
- Yeşiller, planı “doğru yönde bir adım” olarak gördü.
- EVP, dezavantajlı gruplara odaklanılmasını olumlu buldu.
- FDP, şehir tarafından yapılan bina alımlarının fiyatları daha da yükselteceğini iddia etti.
- SVP, Zürih’in “sağlıksız büyümesine” karşı çıktı.
- GLP, özel sektörün dahil edilmesini olumlu karşılasa da hedeflerin belirsiz ve ölçülemez olduğunu belirtti.
Yeni program, Zürih’in uzun süredir devam eden konut krizine kapsamlı bir yanıt sunmayı amaçlıyor. Ancak siyasi tartışmalar, uygulanacak adımların ne kadar etkili olacağının hâlâ belirsiz olduğunu gösteriyor.
