2025 yılında bir teknoloji CEO’sunun toplu işten çıkarma açıklamasını okuduğunuzda, yapay zekanın birçok çalışanın işine mal olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak arka plandaki gerçek nedenler daha derin ve çok katmanlı.

Şirketler, yapay zekanın dönüştürücü etkilerine uyum sağlamak için organizasyonlarını yeniden yapılandırırken, aynı zamanda verimliliği artırma hedefiyle de hareket ediyor.

İş ilan platformu Indeed'in yayımladığı son rapora göre, teknoloji sektöründeki iş ilanları 2020’ye kıyasla yüzde 36 azalmış durumda. Bu düşüş, yapay zekanın etkisini yansıtsa da, tek sebep bu değil.

Özellikle 2022 yılında ChatGPT’nin piyasaya sürülmesi, pandemi sonrasında yaşanan yoğun işe alım döneminin sona erdiği zamana denk geldi.

Yapay zeka bahane mi?

Indeed Hiring Lab ekonomistlerinden Brendon Bernard, teknoloji sektöründe iş ilanlarının genel iş piyasasına benzer bir şekilde gerilediğini belirtiyor. Üstelik yapay zekadan fazla etkilenmeyen pozisyonlarda da benzer bir düşüş gözlemleniyor.

Buna rağmen, birçok büyük teknoloji firması işten çıkarma açıklamalarında yapay zeka vurgusu yapmaya devam ediyor. Örneğin Workday CEO’su Carl Eschenbach, işten çıkarmaları duyurduğu mesajında, yapay zekaya yönelik "artan talep" nedeniyle iş süreçlerinin yeniden yapılandırıldığını ifade etti.

Benzer şekilde, Hindistan merkezli teknoloji devi Tata Consultancy de 12 bin kişilik işten çıkarma kararını “müşterilere daha fazla yapay zeka çözümü sunma hazırlığı” olarak duyurdu.

Uzmanlara göre, yapay zekanın işleri elinden almasından çok daha yaygın bir neden var: Yapay zekayı uygulamaya koymak ciddi maliyet gerektiriyor. Veri merkezleri, güçlü çipler ve enerji tüketimi yüksek sistemler, şirketleri büyük harcamalara yöneltiyor.

Zacks Investment Research’ten stratejist Bryan Hayes, yapay zeka çağında iş gücüyle teknoloji arasında doğru dengeyi bulmanın şirketler için büyük bir sınav olduğunu söylüyor. Ona göre, personel azaltımı kısa vadede kârlılığı artırabilir, fakat çalışanlar açısından bu değişimin anlamı çok daha karmaşık.

Hayes, bazı pozisyonların yapay zeka ile yer değiştireceğini kabul etmekle birlikte, bu teknolojinin aynı zamanda yeni iş alanları da yaratacağını vurguluyor. Ona göre, yapay zekayla uyumlu becerilere sahip teknoloji çalışanları yüksek talep görmeye devam edecek.

Meta gibi şirketlerin, OpenAI'den uzman yapay zeka araştırmacılarını yüksek maaşlarla bünyelerine katmaya çalıştığı da dikkat çekiyor.

İş ilanları azalıyor ama sebep sadece yapay zeka değil

Indeed’in verileri, yapay zeka alanında uzmanlık gerektiren işlerin daha iyi durumda olduğunu gösterse de, bu tür ilanlarda da azalma gözleniyor. Bernard, bunun sektördeki doğal iniş çıkışların bir sonucu olduğunu söylüyor.

Rapora göre, yapay zekanın en fazla etkilediği işler arasında pazarlama, idari destek ve insan kaynakları gibi başlangıç seviyesindeki pozisyonlar yer alıyor. Bu roller, üretken yapay zeka araçlarının kolayca yerine getirebildiği görevleri içeriyor.

Buna karşılık, en az beş yıllık deneyim gerektiren pozisyonlar, iş ilanlarında daha az düşüş yaşayan alanlar arasında.

Bernard, teknoloji sektöründeki işe alım oranlarının yapay zekadan önce de azalmaya başladığını, ancak deneyim düzeyine ilişkin taleplerdeki değişimin daha yakın bir tarihte ortaya çıktığını belirtiyor.

Bazı meslekler daha korunaklı

Raporda ayrıca, yapay zekanın etkisinin daha sınırlı kaldığı bazı meslek grupları da yer aldı. Sağlık personeli, tehlikeli madde temizleyicileri, boyacılar ve hatta mumyalayıcılar gibi alanlar, yapay zekaya karşı daha dirençli görünüyor.