2026 yılının ilk hafta sonunda Avrupa genelinde hava yolculuğu, sert kış koşulları nedeniyle sekteye uğradı. Hollanda’da etkili olan kar yağışı ve şiddetli rüzgârlar, cumartesiden bu yana Amsterdam Schiphol Havalimanı’nda yaklaşık 1.200 uçuşun iptal edilmesine yol açtı. Yetkililer, pazartesi günü seyahat edecek yolcuları, devam eden hava koşulları ve uçaklara uygulanan buz çözme işlemleri nedeniyle gecikme veya iptal yaşanabileceği konusunda uyardı.
Birleşik Krallık’ta ise gece sıcaklıklarının hızla düşmesi sonrası Liverpool Havalimanı pazartesi günü birkaç saatliğine kapatıldı. Aberdeen Havalimanı’nda da onlarca uçuşun kalkışı durduruldu.
Bu tür durumlar yolcuları zor durumda bıraksa da, havayolu yolcularının belirli yasal hakları bulunuyor. Ayrıca seyahat sigortaları da yaşanan mağduriyetlerin bir kısmını telafi edebiliyor. Yeniden rezervasyon, geri ödeme ve tazminata ilişkin bilinmesi gereken temel noktalar şöyle:
Kötü hava nedeniyle uçuş gecikmesi veya iptalinde yolcu hakları
AB mevzuatı, Birleşik Krallık veya AB içindeki uçuşları kapsıyor. Bu kurallar, uçuşu AB ya da AB dışı bir havayolu tarafından işletilen yolcular için geçerli olduğu gibi; AB veya Birleşik Krallık dışından bu bölgelere gelen ve AB ya da Birleşik Krallık merkezli havayollarınca gerçekleştirilen uçuşları da içeriyor. Aynı şekilde, AB veya Birleşik Krallık’tan AB dışı ülkelere yapılan uçuşlar da kapsam dahilinde.
Bu çerçevede, uçuşun nihai varış noktasına üç saatten fazla gecikmeyle ulaşması halinde yolcular, uçuş mesafesine göre 250 ile 600 avro arasında değişen standart tazminat hakkına sahip olabiliyor.
Uçuşun tamamen iptal edilmesi durumunda ise yolcular; bilet ücretinin iadesi, alternatif bir uçuşla yeniden yönlendirme ya da başlangıç noktasına geri dönüş seçeneklerinden birini tercih edebiliyor. Ayrıca, ertesi güne kalan seyahatlerde havayolu tarafından yiyecek, içecek ve konaklama sağlanması da yolcu hakları arasında yer alıyor.
Kötü hava “olağanüstü durum” sayılır mı?
Havayolları, öngörülemeyen ve kontrol dışı gelişmeler yaşandığında yolculara mali tazminat ödemek zorunda olmayabiliyor. Ancak bu durum, yolculara bakım sağlama, yeniden yönlendirme ya da geri ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Birleşik Krallık’taki tüketici kuruluşu Which? Travel’ın editörü Rory Boland, “Kar nedeniyle yaşanan gecikme ve iptaller son derece can sıkıcı olabilir. Ancak havayollarının yolculara yardım sağlama ve hakları konusunda açık bilgi verme sorumluluğu vardır,” ifadelerini kullandı.
Boland’a göre, Birleşik Krallık veya AB merkezli bir havayoluyla seyahat eden ya da bu bölgelerdeki bir havalimanından kalkan yolcular, kısa mesafeli uçuşlarda iki saat, orta mesafede üç saat ve uzun mesafede dört saati aşan gecikmelerde yiyecek ve içecek talep edebiliyor. Gecikme nedeniyle geceyi havalimanında geçirmek zorunda kalan yolcuların konaklama hakkı da bulunuyor.
Uçuşun iptal edilmesi halinde yolcular, para iadesi ile en kısa sürede varış noktasına ulaştırılma arasında seçim yapabiliyor. Yeniden yönlendirme tercih edilirse, havayolu gerekirse rakip bir şirketle bile yolcuyu mümkün olan en hızlı şekilde varış noktasına ulaştırmakla yükümlü.
Ancak “olağanüstü durum” sayılabilmesi için hava koşullarının alışılmadık ve aşırı nitelikte olması gerekiyor. Şiddetli fırtınalar, volkanik kül bulutları veya kasırgalar bu kapsama girerken; kış mevsiminde Alpler çevresinde görülen hafif kar yağışı olağanüstü sayılmıyor. Ayrıca önceki bir uçuşun kötü hava nedeniyle aksaması sonucu yaşanan gecikmeler de doğrudan olağanüstü durum olarak değerlendirilmiyor.
Seyahat sigortası devreye girer mi?
Yolcular, sahip oldukları poliçeye bağlı olarak seyahat sigortasından da tazminat talep edebiliyor. Seyahat sigortası karşılaştırma sitesi Squaremouth’un halkla ilişkiler müdürü Lauren McCormick’e göre, “Seyahat Gecikmesi” teminatının devreye girebilmesi için gecikmenin genellikle üç saati aşması ve olumsuz hava koşulları ya da teknik arıza gibi poliçede belirtilen nedenlerden kaynaklanması gerekiyor.
Bağlantı kaçırma teminatı ise kötü hava koşulları nedeniyle aktarma uçuşunun kaçırılması durumunda ortaya çıkan yemek ve konaklama gibi ek masrafları karşılayabiliyor. Bu teminat çoğu zaman üç ila 12 saatlik gecikmelerde geçerli oluyor.
McCormick, yolcuların tazminat talebi için tüm belgeleri saklaması gerektiğini vurgulayarak; makbuzlar, havayolundan alınan gecikme ve nedenine dair yazılı bilgiler ile güncellenmiş uçuş planlarının talep sürecinde önemli olduğunu belirtiyor.
Aşırı hava koşullarında seyahat iptali mümkün mü?
Uçuşun 12 saatten fazla gecikmesi halinde, seyahatin tamamen iptal edilmesi bazı sigorta poliçeleri kapsamında karşılanabiliyor. Ayrıca kış fırtınası nedeniyle konaklama yerinin kullanılamaz hale gelmesi ya da zorunlu tahliye kararı alınması durumunda da seyahat iptali teminatı devreye girebiliyor.
Ancak bu teminatların geçerli olabilmesi için sigorta poliçesinin, aşırı hava olayının kamuoyuna duyurulmasından veya adlandırılmasından önce satın alınmış olması gerekiyor.
