Sonuçlara göre, İsviçre’de kantonlar arasında büyük farklar bulunuyor: Aargau en özgür, Uri ise en kısıtlı kanton olarak öne çıkıyor.
Özgürlük Endeksi Neyi Ölçüyor?
Avenir Suisse’in endeksi, bireylerin ve işletmelerin dış kısıtlamalardan ne ölçüde bağımsız olduklarını inceliyor. Endekste iki ana alan öne çıkıyor:
- Toplumsal özgürlükler: Kişisel hayat ve haklar üzerindeki kısıtlamalar.
- Ekonomik özgürlükler: İş dünyası ve piyasa üzerindeki devlet müdahalesi.
Endeks, kantonların ne kadar özgürlük tanıdığını puanlıyor; yüksek değer, yüksek özgürlük anlamına geliyor. İlginç bir şekilde, Batı İsviçre kantonları toplumsal özgürlüklere, Alman İsviçre kantonları ise ekonomik özgürlüklere daha çok odaklanıyor.
Toplumsal Özgürlüklerde Durum
Video gözetimi
Kişisel özgürlük ile kamu güvenliği arasındaki dengeyi gözeten endeks, uzun süreli veri saklama ve aşırı gözetimin özgürlüğü kısıtladığını vurguluyor.
- En özgür kantonlar: Jura, Neuchâtel, Solothurn
- Düşük puan alan kantonlar: Appenzell Innerrhoden ve Ausserrhoden, Bern, Luzern, Obwalden, St. Gallen, Thurgau, Wallis, Zug, Zürich
Etkinlik ve dans yasakları
Ünlü “Tanzverbot” gibi dini temeli olmayan etkinlik yasakları, bireylerin özgürlüğünü kısıtlıyor.
- Neredeyse hiç kısıtlama yok: Aargau, Fribourg, Zug
- Kısmi veya tam yasak: Zürich, Schwyz, Nidwalden, Basel-Stadt, Jura, St. Gallen, Uri
Yabancılara siyasi haklar
Yabancılar, vergi ödemelerine rağmen çoğu kantonda siyasi katılım hakkına sahip değil. Endekse göre:
- Yüksek hak tanıyan kantonlar: Jura, Neuchâtel
- Orta seviyede: Fribourg, Vaud
- Düşük hak tanıyanlar: Genf, Graubünden, Appenzell Ausserrhoden
Ekonomik Özgürlükler
Mağaza saatleri
Liberal düşünce, piyasa üzerinde minimum devlet müdahalesini destekliyor. Mağaza açılış saatleri, ticaretin özgürlüğü için önemli bir gösterge.
- En uzun açılış saatleri: Appenzell Innerrhoden, Basel-Land, Glarus
- Daha sıkı kısıtlamalar: Batı İsviçre kantonları (Vaud hariç)
Kamu sektöründe istihdam
Liberal görüş, kamuda yüksek istihdamı özgürlükleri kısıtlayan bir unsur olarak değerlendiriyor.
- En az kamu çalışanı: Zug, Solothurn, Schwyz, Nidwalden
- En çok kamu çalışanı: Bern, Genf
- Düşük sıra: Uri, Schaffhausen
Avenir Suisse’in özgürlük endeksi, İsviçre’de kantonlar arasında hem toplumsal hem ekonomik özgürlükler açısından büyük farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. Aargau, ekonomik ve toplumsal özgürlüklerde zirvede yer alırken, Uri kısıtlamalar konusunda en geri kalmış kanton olarak öne çıkıyor. Endeks, kişisel özgürlükler ve piyasa bağımsızlığı açısından kantonlar arasındaki farkları net bir şekilde gözler önüne seriyor.
