Waadt Kantonu'ndaki Colombier bölgesinde tarım yapan Nicolas Loeffel, Batı İsviçre Radyo ve Televizyonu’na (RTS) verdiği demeçte, Mutterkorn’un "oldukça fazla sorun yarattığını" belirtiyor. Bölgedeki diğer çiftçilerle birlikte hasatlarında siyah taneler fark ettiklerinde, herkesin aynı soruyu sorduğunu söylüyor: “Bu da ne?” ve ardından detaylı araştırmalar yaptıklarını ifade ediyor.
Yağışlı ilkbahar sebep olmuş olabilir mi?
Bu mantarın bu denli yaygın şekilde görülmesi bilim insanlarını da şaşırtmış durumda. Claviceps purpurea adlı mantar; demans, halüsinasyon, dolaşım bozuklukları ve kangren gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Tarih boyunca milyonlarca insanın ölümüne sebep olduğu biliniyor.
Orta Çağ'da “Antonius ateşi” veya “ergotizm” adıyla korku yaratan bu mantarın, 1951 yılında Fransa’da “lanetli ekmek vakası” olarak bilinen zehirlenme olayının da nedeni olduğu düşünülüyor.
LSD'nin kökeni Mutterkorn
Mutterkorn’un sadece hastalıklara değil, aynı zamanda halüsinatif etkilerine de neden olduğu biliniyor. Özellikle yoksul halkın sıklıkla tükettiği çavdar ekmeği üzerinden yayılmış. 20. yüzyılın başlarında ilaç endüstrisi bu zehri doğumları kolaylaştırmak için kullanmaya başladı. 1938 yılında İsviçreli kimyager Albert Hofmann, bu mantardan LSD'yi sentezledi. 1943’te yaptığı bir deneyde LSD'nin halüsinatif etkisini bizzat test etti.
Cenevreli çiftçi Philippe Meylan, “Eğer bir kilo buğdayda yaklaşık üç adet kontamine tanecik bulunuyorsa, o parti yemlik tahıl olarak sınıflandırılıyor,” diyor. Bu durumda buğday, sadece yarı fiyatına satılabiliyor. İnsan ya da hayvan tüketimine uygun bulunmayan partiler ise tamamen imha ediliyor. Meylan’a göre bu durum üretici için “tam kayıp” anlamına geliyor.
Zahmetli ama etkili çözüm: Optik ayırma
Cenevre'de üretimin %10 ila %15'i Mutterkorn ile kirlenmiş durumda. Siyah taneleri ayıklamak için optik ayırıcı makineler kullanılıyor; ancak bu makineler oldukça pahalı ve nadir bulunuyor. Gy bölgesindeki bir toplama merkezinde bu teknoloji mevcut. Meylan, bu makinelerin her iki tarafından buğday akışının fotoğraflarını çeken kameralarla siyah tanelerin tespit edildiğini, ardından bu tanelerin başka bir hazneye yönlendirildiğini açıklıyor. Bu yöntemle kontaminasyonun %95 ila %99’u arındırılabiliyor.
Ancak bu işlem haftalar sürüyor ve maliyeti çiftçi karşılıyor. Şu an için başka bir çözüm yok.
Mantar kalıcı bir tehdit
Uzmanlara göre bu mantar önümüzdeki yıllarda da tehdit olmaya devam edecek. Çünkü mantara karşı etkili bir ilaç yok. İsviçre Tahıl Toplama Merkezleri Birliği, sorunun yalnızca önleyici tedbirlerle çözülebileceğini belirtiyor: Ekim döngüsüne dikkat edilmesi, enfekte tarlaların sürülmesi ve yabancı otların kontrollü şekilde temizlenmesi gerekiyor.
