Parlamento, 13. AHV emekli maaşının finansmanını görüşüyor

Yeni vergi ve prim artışları mı geliyor?

İsviçre Parlamentosu’nda 13. AHV emekli maaşının finansmanına ilişkin tartışmalar resmen başladı. Federal Meclis’in üst kanadı olan Ständerat, Perşembe günü Merkez Parti (Mitte) ve Sosyal Demokrat Parti’nin (SP) sunduğu öneriyi ilk kez ele aldı.

Söz konusu öneri, yalnızca 13. AHV maaşının değil, aynı zamanda “evli çiftler için adil AHV emekliliği” sağlanmasını öngören Mitte inisiyatifinin finansmanını da kapsıyor. Böylece evli çiftlere yönelik mevcut ayrımcılığın giderilmesi hedefleniyor.

Bu tür bir bütüncül finansman planının, halk oylamasına henüz sunulmamış bir halk inisiyatifi için şimdiden hazırlanması ise İsviçre siyasetinde alışılmadık bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

Mitte ve SP’nin Önerisi Ne Getiriyor?

Plan, tüm mali yüklerin aşamalı olarak karşılanmasını öngörüyor. 2030 yılına kadar AHV fonuna ek dört milyar frank aktarılması planlanıyor. Bunun için hem katma değer vergisinin (KDV) hem de maaş primlerinin artırılması gündemde. Ayrıca, Mitte inisiyatifiyle çiftlerin her iki üyesinin de tam AHV maaşı alması sağlanacak.

Plana göre:

2027’de KDV’ye yüzde 0,5 puanlık artış getirilecek.
2028’de maaş primleri yüzde 0,4 puan artırılacak.
2030’da KDV yeniden yüzde 0,5 puan artırılacak (Mitte inisiyatifi için).
2036’da maaş primleri yüzde 0,4 puan daha artırılacak (Mitte inisiyatifi için).

İlk maaş primi artışında (0,4 puan), işverenler ve çalışanlar bu artışın sadece yarısını üstlenecek. Kalan kısım işsizlik sigortasından (ALV) karşılanacak.

İlk adım olan 13. AHV maaşı için finansman planı netleşmiş durumda. İkinci adım ise yalnızca Mitte inisiyatifi halk oylamasında kabul edilirse devreye girecek.

Federal Konsey Ne İstiyordu?

Federal Konsey, 13. AHV maaşının yalnızca KDV artışı yoluyla finanse edilmesini önermişti. KDV’nin yüzde 0,7 puan artırılması planlanıyordu. Bu yöntemle emekliler de tüketimleri üzerinden katkıda bulunmuş olacaktı. Ancak bu öneri, Ständerat’ın Sosyal Güvenlik ve Sağlık Komisyonu’nda (SGK) şimdilik rafa kaldırıldı.

Parlamentoda Kabul Şansı Ne Kadar?

Ständerat’ta Merkez Parti ile sol partiler arasındaki uzlaşma sayesinde önerinin kabul edilmesi bekleniyor. Ancak aynı desteğin Ulusal Konsey’de (büyük meclis) sağlanması daha zor görünüyor. Mitte, SP ve Yeşiller birlikte 95 oya sahip; bu da çoğunluk için beş oy eksik kalıyor.

Süreç Nasıl İlerleyecek?

Bütüncül finansman planının Ständerat’tan geçmesi bekleniyor. Ancak Ulusal Konsey’de ne komisyon ne de genel kurul aşamasında yeterli destek şimdilik görünmüyor. Bu durumda plan reddedilirse, yeniden yalnızca KDV artışı gündeme gelebilir. Bu da, Federal Konsey’in başta önerdiği yönteme geri dönülmesi anlamına gelecek. Kısacası 13. AHV maaşının finansmanında süreç henüz net değil ve orta vadede yeniden başa dönülmesi olasılığı yüksek.