Sosyal Demokrat Parti’nin gençlik örgütü Jeunesse Socialiste’in öncülük ettiği girişim, uzun süredir kamuoyunda tartışılan miras vergisi konusunu ulusal oylama aşamasına taşıdı.
30 Kasım’da sandığa gidecek İsviçre vatandaşları, 50 milyon İsviçre frangını (yaklaşık 53,5 milyon euro) aşan miras ve vasiyetlerde yüzde 50 vergi uygulanıp uygulanmayacağına karar verecek.
Ancak mevcut göstergeler, referandumun kabul edilme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu ortaya koyuyor. Tamedia/20 Minuten’ın son anketine göre, ekimde yüzde 67 olan karşı çıkanların oranı kasımda yüzde 75’e ulaştı.
Bu teklifin reddedilmesi bekleniyor olsa da, bazı çevreler oylamanın İsviçre’nin “vergi cenneti” imajına zarar verebileceğinden endişe ediyor.
Deloitte’un verilerine göre İsviçre, yönetilen 2,2 trilyon dolarlık uluslararası servetle, dünyanın en büyük ve rekabet gücü en yüksek varlık yönetimi merkezlerinden biri. Ancak Singapur ve İngiltere gibi rakiplerin bu alanda baskısı giderek artıyor.
ETH Zürih’e bağlı KOF İsviçre Ekonomi Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Isabel Martinez, bazı varlıklı bireylerin girişim nedeniyle İsviçre’ye taşınma planlarını askıya aldığına dair duyumlar bulunduğunu söyledi. Ancak bunların çoğunun vergi danışmanlarının sözlü aktarımlarına dayandığını ve kapsamının belirsiz olduğunu vurguladı.
İklim İçin Ek Finansman Arayışı
“Sosyal ve Mali Açıdan Adil Bir İklim Politikası İçin” adı verilen öneri, toplanacak gelirin iklim projelerine aktarılmasını öngörüyor.
Jeunesse Socialiste, yaptığı açıklamada “İsviçre’nin iklimi koruma konusunda gerekli adımları atmadığını” savunarak, hedeflere ulaşmak için her yıl ek milyarlar gerektiğini belirtti. Grup, çevre tahribatında en fazla paya sahip olanların daha çok katkı sağlaması gerektiğini dile getirdi.
En az 100 bin imzayla referanduma taşınan teklifin yasalaşması için seçmenlerin yarısından fazlasının “evet” demesi ve 26 kantonun çoğunluğunun kabul oyu vermesi gerekiyor.
İş Dünyasından Tepki
Yalnızca büyük servet sahipleri değil, küçük ve orta ölçekli işletmeler de bu öneriye karşı çıkıyor.
Sanayi ve teknoloji sektörlerinin önemli temsilcisi Swissmem, bu verginin “çok sayıda aile işletmesi KOBİ’nin fiilen el değiştirmesine yol açabileceğini” ifade etti. Açıklamada, nesiller tarafından kurulan bu işletmelerin istihdam sağladığı ve düzenli vergi ödediği vurgulandı.
Martinez, İsviçre’de 2015 yılında 2 milyon CHF’yi aşan miraslara yüzde 20 vergi öngören daha ılımlı bir teklifin de benzer gerekçelerle reddedildiğini hatırlattı. O dönemde toplumun yalnızca küçük bir kesiminin etkileneceği biliniyordu; buna rağmen seçmenlerin yüzde 71’i karşı oy kullanmıştı.
Bazı eleştirmenler, federal düzeyde miras vergisi getirilmesinin kantonların vergi bağımsızlığını zayıflatacağından da şikâyet ediyor.
Gelir Potansiyeli Sınırlı
Dünya genelinde miras vergileri çok geniş kitleleri etkilemediği için seçmenler tarafından çoğunlukla hoş karşılanmıyor. Bu vergilerin devlet bütçesine katkısı da oldukça düşük.
OECD verilerine göre 2023’te miras ve bağış vergilerinin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 0,41’de kaldı. Avrupa genelinde ise bu oran yüzde 0,40 olarak ölçüldü.
Artan mali baskılar ve ağırlaşan iklim krizi karşısında İsviçre’nin bundan sonra nasıl bir yol izleyeceği ise merak konusu.
