Turgut

Siber saldırılar, sabotaj ve dezenformasyonun modern çatışmaların başlangıç noktası haline gelmesi nedeniyle Federal Konsey, İsviçre’nin dijital tehditlere karşı direncini artırmak için yeni adımlar atıyor. 

Dezenformasyona karşı savunma

<p>Özellikle Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından bu yana İsviçre, artan sayıda manipülasyon girişimi ve yanlış bilgi kampanyasının hedefi oluyor. 2024’te nüfusun %58’i, internette karşılaştığı içeriklerin yanlış veya şüpheli olduğunu belirtti (2021: %45).</p><h3>Yeni çalışma grubu ve krizlere dayanıklı Federal Konsey uygulaması</h3><p>Federal Konsey, dezenformasyon ve etki operasyonlarını tespit etmek, analiz etmek ve gerekirse karşı önlemler önermek üzere departmanlar arası bir çalışma grubu kurdu. Buna ek olarak, federal web siteleri siber saldırılarla devre dışı kalsa bile hükümetin güvenilir bilgi paylaşımını sürdürebilmesi için krizlere dayanıklı bir Federal Konsey uygulaması geliştiriliyor. Prototip hazır; geliştirme süreci devam ediyor.</p><p>Federal Şansölyelik, uygulamanın “güvenli bir kanal” sağlayacağını ve yabancı aktörlerin demokratik kurumların güvenilirliğini hedef alan dezenformasyon girişimlerine karşı hızlı tepki imkânı sunacağını belirtiyor.</p><h3>Siyasi tartışma: Bilgi tekeli endişesi</h3><p>SVP Ulusal Konsey üyesi Rémy Wyssmann, uygulamanın Federal Konsey’e “aşırı bilgi kontrolü” verebileceğini savunuyor. Vatandaşların yalnızca bu uygulamaya yönlendirileceğini ve içerik seçiminin tek taraflı olabileceğini öne sürüyor.</p><p>SP Ulusal Konsey üyesi Priska Seiler Graf ise uygulamayı destekliyor. Kendisi, Russia Today’in yanlış bir haberinin ardından ölüm tehditleri aldığını hatırlatarak, dezenformasyonun gerçek sonuçları olduğunu vurguluyor.</p><h3>Uzman görüşü: Aşırı mücadele ters etki yaratabilir</h3><p>ETH Zürih’ten dezenformasyon uzmanı Jascha Heinen, İsviçre’nin uluslararası karşılaştırmada daha temkinli yaklaşımını doğru buluyor. Dezenformasyonun geniş kitleler üzerinde ne kadar etkili olduğunun bilimsel olarak net olmadığını belirtiyor. Aşırı sert karşı önlemlerin ise tam tersine, vatandaşlarda güven kaybı ve özgürlüklerin kısıtlandığı algısını güçlendirebileceğini söylüyor.</p>

Federal Konsey’den siber saldırılara karşı kriz uygulaması

İsviçre Federal Konseyi, tamamen yenilenen Patent Yönetmeliği’ni onayladı. Yeni düzenlemeler, revize edilen Patent Yasası ile birlikte 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Hükümet, yapılan değişikliklerle patent süreçlerinde daha fazla hukuki güvenlik sağlanacağını ve işlemlerin daha şeffaf hale geleceğini açıkladı.

2027’de yürürlüğe giriyor

<p>Yeni sistemle birlikte İsviçre’de yapılacak her patent başvurusuna artık zorunlu teknik araştırma eklenecek. Bu araştırma sayesinde başvuru sahipleri, buluşlarının gerçekten yeni olup olmadığını ve patent koruması için gerekli şartları taşıyıp taşımadığını daha net görebilecek. Bugüne kadar isteğe bağlı olan bu uygulamanın, hem başvuru sahipleri hem de üçüncü taraflar açısından daha fazla güven sağlayacağı belirtiliyor.</p><p>Patent başvurularında dikkat çeken bir diğer değişiklik ise inceleme sistemi oldu. Başvuru sahipleri artık iki farklı yöntem arasında seçim yapabilecek. İsteyenler mevcut sistemde olduğu gibi sınırlı incelemeli patent başvurusu yapabilecek, isteyenler ise uluslararası standartlara uygun tam incelemeli patent sistemini tercih edebilecek. Tam inceleme kapsamında buluşun yenilik düzeyi ve teknik özgünlüğü ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.</p><p>Patent ücretlerinde ise kısmi değişiklikler yapıldı. Başvuru ücreti değişmeden 200 frank olarak kalırken, zorunlu hale gelen teknik araştırma için ek 500 frank ücret alınacak. Kısmi inceleme ücreti 500 franktan 400 franka düşürülecek. Tam incelemeli patent başvurusu yapmak isteyenler ise ayrıca 300 frank ödeme yapacak.</p><p>Federal hükümet ayrıca yıllık patent ücretlerinde de artışa gidileceğini açıkladı. Yeni düzenlemeye göre patentlerin 20 yıllık toplam koruma süresi boyunca ödenecek ücretler yaklaşık yüzde 8 oranında artacak. Bunun yanında yıllık ödeme zorunluluğu artık dördüncü yıl yerine üçüncü yılda başlayacak. Yetkililer bu değişikliğin Avrupa standartlarıyla uyum amacı taşıdığını belirtiyor.</p><p>Patent sistemiyle birlikte marka ve tasarım koruma yönetmeliklerinde de bazı güncellemeler yapıldı. Böylece patent, marka ve tasarım alanındaki süreçlerin daha uyumlu hale getirilmesi hedefleniyor.</p><p>Federal Konsey, yeni patent sisteminin özellikle inovasyon, teknoloji ve araştırma alanlarında İsviçre’nin rekabet gücünü artırmasını bekliyor. Yapılan reformun aynı zamanda patent süreçlerini daha modern ve uluslararası standartlara uygun hale getireceği ifade ediliyor.</p>

İsviçre patent sisteminde yeni dönem başlıyor

İsviçre Federal Konseyi, emeklilik sistemi AHV’yi geleceğe hazırlamak için yeni reform paketini kamuoyu görüşüne açtı. “AHV 2030” adı verilen reformla birlikte sistemin mali dengesinin korunması ve çalışma hayatının desteklenmesi hedefleniyor.

Daha uzun çalışma dönemi

<h2>Emeklilik yaşı artmıyor</h2><p>Federal Konsey, mevcut reform kapsamında emeklilik yaşını yükseltmeyi planlamıyor. Ancak ilerleyen yıllarda farklı modellerin yeniden değerlendirilebileceği belirtiliyor.</p><h2>Daha uzun çalışma teşvik edilecek</h2><p>Yeni düzenlemeye göre emeklilik yaşından sonra çalışmaya devam eden kişiler için bazı avantajlar getirilecek.</p><p>Prim muafiyet limiti yıllık 16 bin 800 franktan 22 bin 680 franka yükseltilecek. Ayrıca emeklilik maaşını erteleme konusunda mevcut 70 yaş sınırı kaldırılacak. Böylece kişiler daha ileri yaşlarda da maaşlarını artırabilecek.</p><h2>Erken emeklilik zorlaşacak</h2><p>Mesleki emeklilik sisteminde erken emeklilik yaşı da kademeli olarak yükseltilecek.</p><p>Bugün 58 yaş olan erken emeklilik sınırının ilerleyen dönemde 63 yaşa çıkarılması planlanıyor. Bazı özel durumlarda ise 60 yaşından itibaren istisna uygulanabilecek.</p><h2>Prim sistemi değişiyor</h2><p>Reform kapsamında bazı gelir türleri de AHV primine dahil edilecek.</p><p>Hastalık ve kaza günlük ödemeleri artık prim kapsamına alınacak. Ayrıca yüksek gelirli serbest çalışanların prim oranı çalışanlarla aynı seviyeye getirilecek.</p><h2>Şirket sahiplerine yeni düzenleme</h2><p>Federal hükümet, bazı şirket sahiplerinin maaş yerine yüksek temettü ödeyerek daha az AHV primi ödediğini düşünüyor.</p><p>Yeni düzenlemeye göre belirli sınırın üzerindeki temettü gelirleri maaş gibi değerlendirilecek ve AHV primi alınacak.</p><h2>AHV’ye ek gelir hedefleniyor</h2><p>Federal Konsey’in hesaplamalarına göre reform paketinin 2040 yılına kadar AHV’ye yılda yaklaşık 600 milyon frank ek gelir sağlaması bekleniyor.</p><h2>13. emekli maaşı için yeni finansman gündemde</h2><p>Reformun önemli başlıklarından biri de 13. emekli maaşının finansmanı.</p><p>Parlamentonun kararına bağlı olarak ilerleyen dönemde:</p><ul><li>Katma değer vergisinin artırılması,</li><li>AHV primlerinin yükseltilmesi,</li><li>veya her iki yöntemin birlikte uygulanması gündeme gelebilir.</li></ul><h2>Yeni güvenlik mekanizması kurulacak</h2><p>AHV rezervlerinin ciddi şekilde azalması durumunda Federal Konsey’in hızlı şekilde yeni önlemler hazırlaması için ek bir güvenlik sistemi de oluşturulacak.</p><h2>Görüş süreci başladı</h2><p>AHV 2030 reformu için kamuoyu görüş süreci 11 Eylül 2026’ya kadar devam edecek. Daha sonra nihai düzenleme parlamentoya sunulacak.</p>

İsviçre’den yeni emeklilik reformu hazırlığı

İsviçre ile Fas, yasa dışı şekilde İsviçre’de bulunan kişilerin geri gönderilmesini hızlandırmak için yeni bir anlaşma üzerinde uzlaştı. İki ülke temsilcileri Fas’ın başkenti Rabat’ta bir araya gelirken, yeni sistemle birlikte reddedilen sığınmacıların kimlik tespit süreçlerinin büyük ölçüde kısaltılması hedefleniyor.

Göç politikası

<h2>Kimlik tespiti artık 30 gün sürecek</h2><p>İsviçre Göç Sekreterliği’nin (SEM) verdiği bilgilere göre bugüne kadar reddedilen Faslı sığınmacıların kimliklerinin doğrulanması ortalama beş aydan uzun sürüyordu.</p><p>Yeni düzenlemeyle bu sürenin yaklaşık 30 güne indirilmesi planlanıyor.</p><p>Ayrıca sınır dışı işlemleri için gerekli olan geçici seyahat belgelerinin de çok daha hızlı hazırlanacağı açıklandı.</p><h2>İsviçre geri göndermeleri hızlandırmak istiyor</h2><p>Yeni anlaşmanın temel amacı, İsviçre’de oturma hakkı bulunmayan kişilerin daha hızlı şekilde tespit edilmesi ve ülkelerine geri gönderilmesi.</p><p>İsviçre hükümeti son yıllarda özellikle Kuzey Afrika ülkeleriyle geri kabul süreçlerini hızlandırmaya yönelik adımlar atıyordu.</p><p>Fas ile yapılan bu yeni iş birliği, Bern’in göç politikalarında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.</p><h2>Polis iş birliği de güçlendirilecek</h2><p>Anlaşma yalnızca geri gönderme süreçlerini kapsamıyor.</p><p>Taraflar ayrıca polis iş birliğini artırma konusunda da uzlaştı. Buna göre iki ülke arasında uzmanlık paylaşımı yapılacak ve güvenlik alanında ortak eğitim programları geliştirilecek.</p><p>Yetkililer özellikle insan kaçakçılığı, yasa dışı göç ve sınır güvenliği konularında daha yakın koordinasyon hedefliyor.</p><h2>Ekonomik ilişkiler de gündemde</h2><p>Rabat’taki görüşmelerde ekonomik iş birliği de masaya yatırıldı.</p><p>İki ülke arasında ticaret ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi konusunda yeni adımlar atılması planlanıyor.</p><p>Uzmanlara göre İsviçre, göç konusunda iş birliği yaptığı ülkelerle ekonomik ilişkileri de güçlendirmeye çalışıyor.</p><h2>Anlaşma henüz resmen imzalanmadı</h2><p>Taraflar prensipte uzlaşmaya varmış olsa da anlaşma henüz resmi olarak yürürlüğe girmedi.</p><p>İsviçre tarafında anlaşmanın Federal Konsey tarafından onaylanması gerekiyor.</p><p>Mutabakat, İsviçre Göç Sekreteri Vincenzo Mascioli ile Fas Göç ve Sınır Kontrol Direktörü Khalid Zerouli tarafından hazırlandı.</p><h2>Cassis ile Bourita görüşmesi süreci hızlandırdı</h2><p>İki ülke arasındaki temaslar son aylarda yoğunlaşmıştı.</p><p>Nisan ayında İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ile Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita Bern’de bir araya gelmiş ve görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri göç olmuştu.</p><p>O görüşmelerde geri kabul prosedürlerinin iyileştirilmesi konusunda çalışmalar başlatıldığı açıklanmıştı.</p><p>Yeni anlaşma, bu temasların somut sonucu olarak değerlendiriliyor.</p>

İsviçre ve Fas sınır dışı süreçlerini hızlandırıyor

İsviçre ile İtalya arasında sınır çalışanlarını ilgilendiren yeni bir gerilim yaşanıyor. İtalya’nın Lombardiya bölgesinin sınır çalışanlarından sağlık vergisi almak istemesi, özellikle Ticino kantonunda büyük tepki çekti. 

Cassis devrede

<p>Konunun büyümesi üzerine İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis devreye girerek taraflara daha temkinli hareket etme çağrısı yaptı.</p><h2>Tartışmanın merkezinde yeni sağlık vergisi var</h2><p>Lombardiya yönetimi, İsviçre’de çalışan ancak İtalya’da yaşayan sınır çalışanlarından yeni bir sağlık katkı payı talep etmeyi planlıyor.</p><p>Bu adım özellikle Ticino kantonunda tepkiyle karşılandı. Ticino hükümeti, söz konusu uygulamanın İsviçre ile İtalya arasındaki ikili anlaşmalara aykırı olabileceğini savunuyor.</p><p>Kanton yönetimine göre bu ek mali yük, İtalya’dan gelen sınır çalışanları için Ticino’da çalışmayı daha az cazip hale getirebilir.</p><h2>Ticino’dan misilleme tehdidi</h2><p>Ticino hükümeti, İtalya’nın planını hayata geçirmesi halinde karşılık olarak İtalya’ya yapılan “geri ödeme” transferlerini durdurmayı değerlendiriyor.</p><p>Bu geri ödemeler, İsviçre’de çalışan sınır işçilerinin vergileriyle bağlantılı olarak İtalya’ya aktarılan mali katkıları kapsıyor.</p><p>Ancak bu olasılık hem Bern’de hem de Roma’da endişe yarattı.</p><h2>Cassis: “Önce hukuki durum netleşmeli”</h2><p>Bellinzona’da Ticino hükümetiyle görüşen Federal Konsey üyesi Ignazio Cassis, sürecin dikkatli yönetilmesi gerektiğini söyledi.</p><p>Cassis’e göre şu anda en önemli konu, İtalya’nın planladığı uygulamanın hukuki niteliğinin net olarak belirlenmesi.</p><p>İsviçreli Bakan, bazı çevrelerin bu uygulamayı sağlık primi olarak değerlendirdiğini, bazılarının ise doğrudan vergi olarak gördüğünü belirtti.</p><p>Cassis, hukuki durum açıklığa kavuşmadan atılacak sert adımların yanlış olacağını ifade etti.</p><h2>Bern ile Ticino arasında yeni gerilim riski</h2><p>Cassis ayrıca Ticino’nun tek taraflı hareket etmesinin yalnızca İtalya ile değil, Bern ile ilişkileri de zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.</p><p>Federal hükümetin koordinasyonsuz bir yaklaşımı doğru bulmadığını söyleyen Cassis, bu tür adımların İsviçre içindeki siyasi dengeleri de etkileyebileceğini belirtti.</p><h2>Ticino geri adım atmıyor</h2><p>Ticino hükümeti ise İtalya’nın tavrını ikili anlaşmalara aykırı görüyor.</p><p>Kanton Başkanı Claudio Zali, olası bir geri ödeme blokajının “saldırı değil, tepki” olacağını savundu.</p><p>Zali’ye göre Ticino yalnızca kendi haklarını korumaya çalışıyor ve mevcut durum kanton açısından kabul edilemez hale geliyor.</p><h2>Sorun yalnızca sağlık vergisi değil</h2><p>Ticino ile Bern arasında son dönemde başka anlaşmazlıklar da yaşanıyor.</p><p>Federal hükümet kısa süre önce mali eşitleme reformunun 2027 yerine 2030’da uygulanmasına karar vermişti. Bu karar Ticino’nun yıllık yaklaşık 9 milyon frank ek gelir elde etmesini engelledi.</p><p>Kanton yönetimi bu kararı da “ulusal dayanışmaya zarar veren bir adım” olarak değerlendirmişti.</p><h2>Gözler haziran sonundaki kararda</h2><p>Ticino hükümetinin İtalya’ya yapılan geri ödemeleri durdurup durdurmayacağına ilişkin kararın haziran sonunda verilmesi bekleniyor.</p><p>Bu süreçte hem İsviçre hem İtalya tarafında diplomatik temasların yoğunlaşacağı değerlendiriliyor.</p><p>Uzmanlara göre konu yalnızca sınır çalışanlarını değil, İsviçre-İtalya ilişkilerinin geleceğini de etkileyebilecek hassas bir diplomatik dosyaya dönüşmüş durumda.</p>

İsviçre ile İtalya arasında sınır çalışanı gerilimi büyüyor

İsviçre Federal Polisi Fedpol, terörizm, uyuşturucu kaçakçılığı ve insan ticaretiyle mücadele kapsamında yeni bir yolcu veri analiz merkezi kuruyor. 2027 yılından itibaren İsviçre’ye gelen ve İsviçre’den ayrılan uçak yolcularının verileri bu merkezde incelenecek.

Terörle mücadele

<p>Uygulama güvenlik gerekçesiyle savunulurken, özellikle merkez-sol partilerden veri koruma ve temel haklar konusunda eleştiriler geliyor.</p><h2>Yeni merkez Bern’de kuruluyor</h2><p>Federal Polis Dairesi Fedpol, Bern’deki merkezinde yeni bir birim oluşturuyor. Bu birim, uçak yolcularına ait verileri analiz ederek ağır suçlar ve terörizmle bağlantılı olabilecek kişileri tespit etmeyi amaçlıyor.</p><p>Yeni merkezin başında Benedikt Scherer bulunuyor. Scherer’in görevi, boş bir ofisi 24 saat çalışacak bir yolcu bilgi merkezine dönüştürmek. Merkez, İsviçre’ye iniş yapan ya da İsviçre’den ayrılan ticari uçuşlardaki yolcu bilgilerini değerlendirecek.</p><p>Fedpol’a göre yolcunun seyahat rotası, ödeme yöntemi ve rezervasyon bilgileri gibi veriler, insan tacirleri, uyuşturucu kaçakçıları ya da aranan kişiler hakkında önemli ipuçları sağlayabilir.</p><h2>Amaç ağır suçlar ve terörizmle mücadele</h2><p>Yeni sistemin temel hedefi, İsviçre’nin uluslararası suç ağları tarafından güvenlik açığı olarak kullanılmasını önlemek. Fedpol, yolcu verilerinin analiz edilmesiyle özellikle terörizm, insan ticareti, uyuşturucu kaçakçılığı ve ağır organize suçlarla daha etkili mücadele edilebileceğini belirtiyor.</p><p>Bir yolcu verisi analizinde şüpheli bir durum ya da arama kaydıyla eşleşme tespit edilirse, ilgili kanton polisi bilgilendirilecek. Bu durumda kişi havalimanı kapısında kontrol edilebilecek ya da hakkında yakalama kararı varsa gözaltına alınabilecek.</p><h2>Merkez 24 saat çalışacak</h2><p>Fedpol’un yeni yolcu bilgi merkezi 24 saat esasına göre faaliyet gösterecek. Bunun için sekiz kişilik özel bir ekip kurulması planlanıyor. Bu ekip, gelen verileri değerlendirecek ve gerektiğinde güvenlik birimleriyle koordinasyon sağlayacak.</p><p>Fedpol yetkilileri, sistemin yalnızca belirli kriterler ve yasal çerçeve içinde çalışacağını vurguluyor. Amaç, tüm yolcuları doğrudan şüpheli gibi görmek değil, risk göstergeleri üzerinden ağır suçlarla bağlantılı olabilecek kişileri belirlemek.</p><h2>Uluslararası baskı da etkili oldu</h2><p>İsviçre’nin bu adımı atmasında uluslararası gelişmeler de etkili oldu. Avrupa Birliği ülkeleri, ABD, Kanada ve toplamda 70’ten fazla ülke halihazırda uçak yolcularının verilerini topluyor ve analiz ediyor.</p><p>Federal Adalet ve Polis Bakanı Beat Jans, parlamentoda yaptığı açıklamada İsviçre’nin bu alanda “kör nokta” haline gelmemesi gerektiğini söyledi. Jans’a göre İsviçre böyle bir sistemi kurmazsa, suç örgütleri ülkeyi Avrupa içinde bir geçiş noktası olarak kullanabilir.</p><p>Jans, bu durumun İsviçre için hem ulusal güvenlik hem de Avrupa güvenliği açısından risk oluşturacağını savunuyor.</p><h2>Eleştirilerin odağında özel jetler var</h2><p>Yeni uygulama parlamentoda kabul edilse de, özellikle merkez-sol çevrelerden ciddi eleştiriler aldı. En önemli eleştirilerden biri, sistemin yalnızca ticari uçuşları kapsaması. Özel jetler ise bu düzenlemenin dışında kalıyor.</p><p>Yeşil Liberal Parti’den Nationalrat Patrick Hässig, bu durumu önemli bir açık olarak değerlendirdi. Hässig’e göre ağır suçlarla bağlantılı kişilerin veya yasa dışı malların özel uçaklarla taşınma riski de bulunuyor. Bu nedenle eğer bir güvenlik açığı kapatılacaksa, bunun eksiksiz yapılması gerektiğini savundu.</p><p>Fedpol ise özel uçuşlarda da tamamen kontrolsüz bir alan olmadığını belirtiyor. Üçüncü ülkelerden gelen özel uçakların girişte kontrol edildiği ve bu nedenle burada da bir güvenlik filtresinin bulunduğu ifade ediliyor.</p><h2>Veri koruma tartışması büyüyor</h2><p>Uygulamaya yönelik bir diğer önemli eleştiri ise yolcu verilerinin saklanmasıyla ilgili. Sistemde yalnızca şüpheli kişilerin değil, tüm yolcuların verileri işlenecek. Bu durum, özellikle veri güvenliği ve temel haklar açısından tartışma yaratıyor.</p><p>Yeşiller, güvenliğin temel hakların önüne geçirilmemesi gerektiğini savunuyor. Eleştirilere göre, suçla ilgisi olmayan yolcuların bilgilerinin de toplanması ve belirli süreyle saklanması, mahremiyet açısından sorunlu olabilir.</p><p>Fedpol ise veri koruma kurallarının çok sıkı olduğunu belirtiyor. Yetkililere göre verilere yalnızca yeni merkezde görevli sekiz çalışan erişebilecek. Ayrıca veriler bir ay sonra takma adlandırma yöntemiyle anonimleştirilecek. Bu verilerin yeniden kişisel hale getirilmesi ise yalnızca Federal İdare Mahkemesi kararıyla mümkün olacak.</p><h2>Veriler altı ay sonra silinecek</h2><p>Fedpol’un planına göre yolcu verileri belirli süreyle saklanacak ve ardından silinecek. Şüphe taşımayan yolculara ait bilgiler de sistemde geçici olarak tutulacak. Bu süre sonunda verilerin imha edilmesi öngörülüyor.</p><p>Yetkililer, sistemin keyfi veri toplama amacı taşımadığını, yalnızca ağır suçlarla mücadele için kullanılacağını vurguluyor. Buna rağmen uygulamanın başlamasıyla birlikte veri koruma tartışmalarının daha da artması bekleniyor.</p><h2>Uygulama 2027’de başlayacak</h2><p>Fedpol’un yolcu veri analiz sistemi Şubat 2027’de devreye girecek. Kurum, diğer ülkelerdeki benzer sistemlerin ağır suçlar ve terörizmle mücadelede somut sonuçlar verdiğini belirtiyor.</p><p>İsviçre’de ise sistemin nasıl işleyeceği, veri koruma kurallarının ne kadar etkili uygulanacağı ve özel uçuşların kapsam dışında bırakılmasının güvenlik açığı yaratıp yaratmayacağı önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.</p><p>Yeni merkez, güvenlik ile kişisel özgürlükler arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşıyor. Bir yanda terörizm ve organize suçlarla daha etkili mücadele hedefi bulunurken, diğer yanda masum yolcuların verilerinin devlet tarafından toplanması konusunda ciddi soru işaretleri var.</p>

İsviçre Federal Polisi uçak yolcularının verilerini inceleyecek

İsviçre Federal Hükümeti, yeni serbest ticaret anlaşmalarının tarım sektörü üzerindeki etkilerini hafifletmek için çiftçilere yönelik mali destekleri artırmayı planlıyor. 

Tarıma ek destek

<p>Bundesrat, 2028 yılından itibaren tarıma toplam 158 milyon franklık ek kaynak ayırmak istiyor. Amaç, İsviçreli çiftçilerin değişen piyasa koşullarına uyum sağlamasını kolaylaştırmak.</p><h2>Tarım sektörü yeni rekabet koşullarına hazırlanacak</h2><p>Federal Hükümet’e göre İsviçre, yeni serbest ticaret anlaşmaları kapsamında tarım alanında da bazı tavizler vermek zorunda kalıyor. Bu durum, yerli üreticiler için daha fazla rekabet anlamına geliyor.</p><p>Bu nedenle hükümet, tarım sektörünün yeni piyasa koşullarına uyum sağlayabilmesi için “eşlik edici önlemler” alınması gerektiğini belirtiyor. Planlanan destek paketiyle çiftçilerin hem üretim altyapısını güçlendirmesi hem de uzun vadeli yatırımlar yapması hedefleniyor.</p><h2>150 milyon frank faizsiz kredi desteği</h2><p>Paketin en büyük bölümünü faizsiz krediler oluşturuyor. Bundesrat, 2028 ile 2031 yılları arasında çiftçilere sağlanan faizsiz kredi hacmini toplam 150 milyon frank artırmak istiyor.</p><p>Bu krediler, tarımsal işletmelerde önemli yatırımların yapılmasını destekleyecek. Çiftliklerin modernizasyonu, üretim altyapısının geliştirilmesi, verimliliğin artırılması ve tarımsal tesislerin güçlendirilmesi bu kapsamda değerlendirilecek.</p><p>Hükümet, bu yolla İsviçre tarımının dış rekabet karşısında daha dayanıklı hale gelmesini amaçlıyor.</p><h2>İhracat girişimlerine yıllık destek</h2><p>Ek destek planında yalnızca iç üretim değil, ihracat da yer alıyor. Bundesrat, tarımsal ihracat girişimleri için sekiz yıl boyunca her yıl 1 milyon frank ayırmayı planlıyor.</p><p>Bu kaynakla İsviçre tarım ürünlerinin dış pazarlarda daha görünür hale getirilmesi, yeni satış kanallarının oluşturulması ve ihracat potansiyelinin artırılması hedefleniyor.</p><p>Böylece çiftçilerin yalnızca iç pazara bağımlı kalmaması, uluslararası pazarlarda da daha güçlü konum elde etmesi amaçlanıyor.</p><h2>Finansman ithalat kontenjanlarından sağlanacak</h2><p>Federal Hükümet, ek harcamaları doğrudan genel bütçeden karşılamak yerine ithalat kontenjanlarının açık artırmayla satılmasından elde edilecek gelirlerle finanse etmeyi planlıyor.</p><p>Bu yöntemle tarıma ayrılacak ek kaynağın bütçeye daha kontrollü şekilde yansıtılması hedefleniyor. Gerekli yönetmelik değişikliğinin ise 2027 yılı Ekim ayı sonuna kadar hazırlanması öngörülüyor.</p><p>Desteklerin 2028’den itibaren federal bütçeye dahil edilmesi planlanıyor.</p><h2>Mercosur anlaşması tartışmaların merkezinde</h2><p>Federal Hükümet açıklamasında Mercosur anlaşmasını doğrudan anmasa da, destek paketinin bu anlaşmayla bağlantılı olduğu açık şekilde görülüyor.</p><p>İsviçre ile Güney Amerika ülkeleri arasında yapılması planlanan Mercosur serbest ticaret anlaşması, son haftalarda özellikle çiftçi örgütlerinin sert eleştirilerine neden olmuştu.</p><p>Bauernlobby olarak bilinen çiftçi temsilcileri, anlaşmanın İsviçre tarımı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini savunuyor. Bu nedenle tarım sektörü için milyonlarca franklık telafi ve destek önlemleri talep ediliyordu.</p><h2>Çiftçiler daha fazla ithalat baskısından endişeli</h2><p>Mercosur anlaşması kapsamında Güney Amerika’dan tarım ürünlerinin İsviçre pazarına daha kolay girmesi bekleniyor. Bu durum özellikle et, süt ürünleri ve bazı temel tarım ürünlerinde yerli üreticiler için rekabet baskısını artırabilir.</p><p>İsviçreli çiftçiler, üretim maliyetlerinin Güney Amerika ülkelerine kıyasla çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Hayvan refahı, çevre standartları, işçilik maliyetleri ve üretim kuralları İsviçre’de daha sıkı olduğu için yerli ürünlerin fiyat rekabetinde zorlanabileceği ifade ediliyor.</p><p>Bu nedenle çiftçi örgütleri, serbest ticaret anlaşmalarının yalnızca ekonomi açısından değil, yerli tarımın geleceği açısından da değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.</p><h2>Yeşillerden sert eleştiri</h2><p>Hükümetin ek destek planı muhalefetten de tepki aldı. Yeşiller, Mercosur anlaşmasına çevresel gerekçelerle karşı çıkıyor ve referandum başlatacaklarını duyurdu.</p><p>Parti, Bundesrat’ın tarıma yönelik ek sübvansiyon planını “zararlı bir günah çıkarma ticareti” olarak nitelendirdi. Yeşillere göre hükümet bir yandan çevre ve tarım açısından sorunlu bir ticaret anlaşmasını ilerletiyor, diğer yandan bunun yaratacağı zararları kamu parasıyla telafi etmeye çalışıyor.</p><p>Yeşiller, Mercosur anlaşmasının özellikle ormansızlaşma, iklim krizi ve sürdürülebilir üretim açısından ciddi riskler taşıdığını savunuyor.</p><h2>Parlamento süreci haziranda başlayacak</h2><p>Mercosur anlaşması, Haziran ayında yapılacak yaz oturumunda Nationalrat’ta ele alınacak. Yetkili komisyonun çoğunluğu, anlaşmayı İsviçre’nin ticari ilişkilerini çeşitlendirmesi açısından önemli bir fırsat olarak görüyor.</p><p>Komisyona göre mevcut jeopolitik belirsizlikler içinde İsviçre’nin farklı bölgelerle ekonomik ilişkilerini güçlendirmesi stratejik önem taşıyor.</p><p>Ancak tarım sektörü, çevre örgütleri ve bazı siyasi partiler, anlaşmanın bedelinin yerli üreticiye ve çevreye yüklenebileceği uyarısında bulunuyor.</p><h2>Serbest ticaret ile yerli tarım arasında denge aranıyor</h2><p>İsviçre hükümeti için temel mesele, dış ticarette yeni fırsatlar yaratırken yerli tarımı da koruyabilmek. Serbest ticaret anlaşmaları ihracatçı sektörler için yeni pazarlar açabilir. Ancak tarım gibi hassas alanlarda daha fazla ithalat baskısı, küçük ve orta ölçekli üreticileri zor durumda bırakabilir.</p><p>Bu nedenle planlanan 158 milyon franklık destek paketi, hükümetin ticaret politikası ile tarım politikası arasında denge kurma çabası olarak değerlendiriliyor.</p><p>Önümüzdeki aylarda hem Mercosur anlaşması hem de tarıma yönelik ek destekler İsviçre siyasetinin önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.</p>

İsviçre çiftçilerine 158 milyon franklık ek destek planı

İsviçre’de yüksek kiralar uzun süredir gündemde. Özellikle Zürich, Genf, Basel, Bern ve Lausanne gibi büyük şehirlerde yeni bir daire bulmak hem zor hem de pahalı. Ancak Avrupa şehirleriyle yapılan yeni bir karşılaştırma, İsviçre’deki durumun gelir düzeyi dikkate alındığında birçok Avrupa kentine göre daha dengeli olduğunu gösteriyor.

Konut krizi

<p>Yeni değerlendirmeye göre İsviçre şehirlerinde kiralar yüksek olsa da, ortalama maaşların da yüksek olması nedeniyle kira yükü bazı Avrupa şehirlerine kıyasla daha düşük kalıyor. Buna karşılık Lissabon gibi kentlerde yeni kiralanan merkezi bir dairenin maliyeti, ortalama net maaşın neredeyse tamamına denk geliyor.</p><h2>Kira tartışması İsviçre’de gündemden düşmüyor</h2><p>İsviçre’nin büyük şehirlerinde konut bulmak giderek zorlaşıyor. Yeni taşınmak isteyenler, özellikle şehir merkezlerinde yüksek kira fiyatlarıyla karşılaşıyor. Zürich ve Bern gibi kentlerde kiralar sık sık siyasi ve toplumsal tartışmaların merkezinde yer alıyor.</p><p>Uzun yıllar boyunca geçerli kabul edilen genel kurala göre, bir kişinin gelirinin en fazla üçte birini kiraya ayırması öneriliyordu. Ancak şehirlerde artan konut fiyatları nedeniyle bu sınırı korumak giderek zorlaşıyor.</p><p>Buna rağmen yeni karşılaştırma, İsviçre şehirlerinin Avrupa genelinde en kötü durumda olmadığını ortaya koyuyor. Çünkü İsviçre’de kira fiyatları yüksek olsa da, maaşlar da Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde bulunuyor.</p><h2>İsviçre şehirleri gelir-kira dengesinde daha iyi görünüyor</h2><p>Tradingpedia.com tarafından Numbeo verileri kullanılarak yapılan değerlendirmede, Avrupa’daki büyük şehirlerde merkezi konumdaki tek odalı dairelerin ortalama kirası ile ortalama net maaşlar karşılaştırıldı. Buna göre Basel, Bern ve Lausanne’da merkezi bir tek odalı dairenin kirası, ortalama net maaşın yaklaşık yüzde 25 ila 26’sına denk geliyor.</p><p>Zürich’te bu oran yüzde 35’e, Genf’te ise yüzde 37,5’e yükseliyor. Bu oranlar İsviçre içinde yüksek kabul edilse de, Avrupa’daki bazı şehirlerle karşılaştırıldığında daha makul seviyelerde kalıyor.</p><p>Özellikle Basel, Bern ve Lausanne gibi şehirler, yüksek kira fiyatlarına rağmen gelir düzeyi dikkate alındığında Avrupa sıralamasında görece daha erişilebilir kentler arasında yer alıyor.</p><h2>Zürich’te kira çok yüksek ama maaşlar da yüksek</h2><p>Zürich, araştırmada mutlak kira seviyesi bakımından en pahalı şehirlerden biri olarak öne çıkıyor. Verilere göre şehir merkezindeki ortalama bir tek odalı dairenin kirası 2370 frankın üzerinde. Bu rakam, incelenen 127 şehir arasında en yüksek değerlerden biri olarak dikkat çekiyor.</p><p>Ancak Zürich’te ortalama net maaşın 6780 frankın üzerinde olması, kira yükünü nispeten dengeliyor. Bu nedenle şehirde yaşayanların, ortalama hesaplamaya göre kira ödendikten sonra gelirlerinin yaklaşık yüzde 65’ini ellerinde tutabildiği belirtiliyor.</p><p>Bu tablo, Zürich’te kiraların çok yüksek olduğunu ancak maaş seviyesinin de aynı ölçüde güçlü olduğunu gösteriyor. Yine de bu ortalama değerlerin herkesin durumunu yansıtmadığı unutulmamalı. Düşük gelirli çalışanlar, öğrenciler, emekliler ve tek maaşla geçinen aileler için kira baskısı çok daha ağır hissedilebiliyor.</p><h2>Lissabon’da kira neredeyse tüm maaşı götürüyor</h2><p>Araştırmanın en çarpıcı sonucu Lissabon’dan geliyor. Portekiz’in başkentinde şehir merkezindeki ortalama bir tek odalı dairenin aylık kirası 1331 euro seviyesinde. Ortalama net maaş ise 1342 euro civarında.</p><p>Bu da yeni kiralanan merkezi bir dairenin, ortalama maaşın yaklaşık yüzde 99’una denk geldiği anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle, Lissabon’da ortalama maaş alan bir kişi, şehir merkezinde yeni bir daire kiraladığında gelirinin neredeyse tamamını kiraya vermek zorunda kalıyor.</p><p>Bu durum, Avrupa’da uygun fiyatlı konut krizinin en belirgin örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak burada önemli bir ayrım var: Bu hesaplama yeni kiralanan daireler üzerinden yapılıyor. Uzun süredir aynı evde oturan birçok kişi daha düşük kira ödüyor olabilir.</p><h2>Yeni kiralar ile mevcut kiralar farklı</h2><p>Araştırmadaki veriler, özellikle şehir merkezindeki yeni kiralanan tek odalı daireleri temel alıyor. Bu nedenle sonuçlar, mevcut tüm kiracıların ödediği ortalama kirayı değil, yeni taşınmak isteyenlerin karşılaştığı piyasa koşullarını gösteriyor.</p><p>Bu fark önemli. Çünkü birçok şehirde uzun süredir aynı evde yaşayan kiracılar, yeni kiracılara göre çok daha düşük kira ödüyor. Ancak yeni ev arayanlar, özellikle büyük şehirlerde çok daha yüksek fiyatlarla karşılaşıyor.</p><p>Bu nedenle araştırma, şehirlerdeki güncel konut baskısını ve yeni kiracıların karşılaştığı mali yükü göstermesi açısından dikkat çekici.</p><h2>Veriler resmi istatistik değil</h2><p>Araştırmada kullanılan Numbeo verileri, resmi bir istatistik kaynağına değil, kullanıcı katkılarına dayalı bir veri tabanına dayanıyor. Bu nedenle sonuçlar kesin resmi ölçümler olarak değil, genel eğilimleri gösteren göstergeler olarak değerlendirilmeli.</p><p>Verilerin güvenilirliği şehirden şehre değişebilir. Kullanıcı sayısı, veri güncelliği ve yerel katılım düzeyi sonuçları etkileyebilir. Ayrıca ortalama maaşlar, farklı meslek grupları, sektörler ve gelir düzeyleri arasındaki büyük farkları tam olarak yansıtmayabilir.</p><p>Buna rağmen çalışma, Avrupa şehirlerinde kira ve gelir dengesi hakkında genel bir karşılaştırma sunması bakımından önemli bir tablo ortaya koyuyor.</p><h2>Yüksek maaşlar İsviçre’yi avantajlı gösteriyor</h2><p>İsviçre şehirlerinde kira fiyatları Avrupa’nın en yüksekleri arasında yer alıyor. Ancak yüksek maaş seviyesi, bu yükü birçok Avrupa şehrine göre daha taşınabilir hale getiriyor.</p><p>Basel, Bern ve Lausanne’da kira-gelir oranının yüzde 25 ila 26 seviyesinde kalması, bu şehirlerin gelir düzeyi dikkate alındığında daha dengeli bir tablo sunduğunu gösteriyor.</p><p>Zürich ve Genf’te oranlar daha yüksek olsa da, bu şehirler bile Lissabon gibi kentlerin çok gerisinde kalıyor. Bu durum, konut krizinin yalnızca kira fiyatlarıyla değil, aynı zamanda gelir düzeyiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.</p><h2>Konut sorunu yine de devam ediyor</h2><p>Araştırma, İsviçre şehirlerinin Avrupa karşılaştırmasında görece iyi göründüğünü ortaya koysa da, bu İsviçre’de konut sorunu olmadığı anlamına gelmiyor.</p><p>Özellikle yeni taşınmak isteyenler, aileler, düşük gelirli çalışanlar ve şehir merkezinde yaşamak zorunda olan kişiler için kira baskısı ciddi bir sorun olmaya devam ediyor. Boş daire sayısının az olması, yeni konut üretiminin yavaş ilerlemesi ve şehir merkezlerine olan yoğun talep, fiyatları yukarıda tutuyor.</p><p>Bu nedenle İsviçre’de kira tartışmasının önümüzdeki dönemde de siyasi gündemde kalması bekleniyor.</p><h2>Avrupa’da konut krizi derinleşiyor</h2><p>Araştırma, Avrupa genelinde uygun fiyatlı konut sorununun giderek büyüdüğünü gösteriyor. Güney Avrupa şehirlerinde düşük maaşlar ve hızla yükselen kiralar, özellikle gençler ve tek başına yaşayanlar için büyük bir baskı oluşturuyor.</p><p>Kuzey Avrupa şehirlerinde de kiralar yüksek olsa da, gelir düzeyinin daha güçlü olması bu baskıyı kısmen azaltıyor. İsviçre de benzer şekilde yüksek kira-yüksek maaş dengesine sahip ülkeler arasında yer alıyor.</p><p>Ancak uzmanlara göre uzun vadede yalnızca maaş seviyesine güvenmek yeterli değil. Uygun fiyatlı konut üretimi, sosyal konut politikaları ve şehir planlaması, Avrupa genelinde daha önemli hale geliyor.</p>

İsviçre’de kiralar yüksek ama Avrupa’ya göre tablo daha dengeli

İsviçre’de okul çağındaki çocuklar arasında fazla kilo ve obezite oranı son yıllarda gerilemeye devam ediyor. BMI-Monitoring Schweiz verilerine göre, fazla kilolu veya obez olarak değerlendirilen öğrencilerin oranı 2005 yılından bu yana yaklaşık yüzde 20’den yüzde 15,5’e düştü.

BMI verileri açıklandı

<p>Bu oran, İsviçre’de BMI izleme çalışmalarının başladığı dönemden bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak dikkat çekiyor. Ancak uzmanlara göre tablo tamamen rahatlatıcı değil. Çünkü hâlâ her altı öğrenciden biri fazla kilo ya da obezite sorunu yaşıyor.</p><h2>Yirmi yılda belirgin düşüş</h2><p>İsviçre’de çocuk ve gençlerin vücut ağırlığına ilişkin veriler, 2005/06 eğitim yılından bu yana düzenli olarak takip ediliyor. Çalışma, Gesundheitsförderung Schweiz Vakfı ile Basel, Bern ve Zürich şehirlerindeki okul sağlık hizmetleri tarafından yürütülüyor.</p><p>İlk ölçümlerin yapıldığı 2005/06 döneminde her beş okul çocuğundan biri fazla kilolu ya da obez olarak sınıflandırılıyordu. Aradan geçen yirmi yılın ardından bu oran yüzde 15,5’e geriledi.</p><p>Gesundheitsförderung Schweiz, BMI-Monitoring projesinin yirminci yılı dolayısıyla yayımladığı özel değerlendirmede, okul çocukları arasında fazla kilo oranının uzun vadede düşüş eğiliminde olduğunu belirtti.</p><h2>En güçlü düşüş küçük yaş gruplarında</h2><p>Verilere göre fazla kilo oranındaki gerileme özellikle temel eğitim seviyesinde daha belirgin oldu. Basisstufe olarak adlandırılan okul öncesi ve ilkokulun ilk yıllarını kapsayan grupta fazla kilo oranı beş puan azaldı.</p><p>Orta kademe öğrencilerinde de düşüş görüldü. Bu grupta fazla kilo oranı yaklaşık üç puan geriledi.</p><p>Buna karşılık üst kademe öğrencilerinde tablo daha karmaşık. Son yirmi yılda bu yaş grubunda fazla kilo ve obezite oranı artış gösterdi. Ancak son iki yılda üst kademede de yeniden düşüş eğilimi gözlendi.</p><h2>Her altı öğrenciden biri hâlâ etkileniyor</h2><p>Genel tablo olumlu olsa da fazla kilo, İsviçre’de çocuk sağlığı açısından önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Güncel verilere göre her altı öğrenciden biri fazla kilolu veya obez.</p><p>Uzmanlara göre çocukluk döneminde fazla kilo, yalnızca estetik ya da geçici bir sorun olarak görülmemeli. Bu durum ilerleyen yaşlarda diyabet, kalp-damar hastalıkları, eklem sorunları ve psikolojik zorluklar gibi farklı sağlık riskleriyle bağlantılı olabiliyor.</p><p>Bu nedenle erken yaşta sağlıklı beslenme, düzenli hareket ve ailelerin bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor.</p><h2>Sosyal köken belirleyici faktör olmaya devam ediyor</h2><p>BMI-Monitoring verileri, fazla kilo riskinin tüm çocuklar arasında eşit dağılmadığını gösteriyor. Cinsiyetler arasındaki farkın yıllar içinde düşük ve sabit kaldığı belirtilirken, sosyal köken ve vatandaşlık durumuna göre belirgin farklılıklar olduğu görülüyor.</p><p>Son yirmi yılda çocukların vatandaşlığına göre ortaya çıkan farklar bir miktar azaldı. Ancak sosyal kökene bağlı farklılıklar devam ediyor.</p><p>Yapılan analizlerde sosyal köken, diğer değişkenler dikkate alındığında en önemli risk faktörü olarak öne çıkıyor. Bu da fazla kilo ve obezitenin yalnızca bireysel alışkanlıklarla değil, ailelerin ekonomik ve sosyal koşullarıyla da yakından ilişkili olduğunu gösteriyor.</p><h2>Sağlıklı yaşam alışkanlıkları erken yaşta kazanılıyor</h2><p>Uzmanlara göre fazla kilo oranındaki düşüşte okullarda yürütülen sağlık programları, beslenme bilincinin artması ve hareketi teşvik eden projeler etkili olmuş olabilir.</p><p>Okul kantinlerinde daha dengeli beslenme seçeneklerinin sunulması, spor ve hareket programlarının yaygınlaşması, ailelere yönelik bilgilendirme çalışmaları ve çocukların ekran süresine ilişkin farkındalığın artması bu süreci destekleyen faktörler arasında gösteriliyor.</p><p>Ancak uzmanlar, özellikle sosyal açıdan dezavantajlı ailelerden gelen çocuklara yönelik önleyici çalışmaların daha da güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.</p><h2>BMI nedir?</h2><p>Body-Mass-Index, yani BMI, kişinin kilosu ile boyu arasındaki ilişkiyi gösteren bir ölçüm yöntemidir. Vücut ağırlığı kilogram cinsinden alınır ve boyun metre cinsinden karesine bölünür.</p><p>Yetişkinlerde BMI değeri 25 ve üzerindeyse fazla kilo, 30 ve üzerindeyse obezite olarak değerlendirilir. Çocuklarda ise değerlendirme yaşa ve gelişim dönemine göre farklılık gösterir. Bu nedenle okul çocuklarında BMI sonuçları, çocukların yaş ve cinsiyetine uygun özel referans değerlerle yorumlanır.</p><h2>Uzmanlara göre mücadele sürmeli</h2><p>İsviçre’de okul çocukları arasında fazla kilo oranının düşmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak her altı öğrenciden birinin hâlâ fazla kilo ya da obezite sorunu yaşaması, konunun gündemde kalması gerektiğini gösteriyor.</p><p>Özellikle sosyal kökenin güçlü bir risk faktörü olarak öne çıkması, sağlık politikalarının yalnızca bireysel davranışlara odaklanmaması gerektiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre sağlıklı beslenme ve hareket imkânlarına erişim, tüm çocuklar için eşit şekilde sağlanmalı.</p><p>İsviçre’de son yirmi yılda elde edilen ilerleme, doğru önlemlerle çocuk sağlığında olumlu sonuçlar alınabileceğini gösteriyor. Ancak bu başarının kalıcı hale gelmesi için okullar, aileler, belediyeler ve sağlık kurumları arasındaki iş birliğinin sürdürülmesi gerekiyor.</p>

Çocuklarda obezite oranı en düşük seviyede

İsviçre’de geçtiğimiz hafta gündeme gelen Hantavirüs vakası, yalnızca bir hastanın tedavi süreciyle sınırlı kalmadı. Genf Üniversite Hastanesi’ndeki uzmanlar, Mayıs 2026’da bir kruvaziyer gemisinde ortaya çıkan salgına neden olan virüs türünü tespit ederek uluslararası sağlık otoriteleri için kritik bir rol üstlendi.

Tehlikeli numune Genf’e ulaştı

<p>MV Hondius adlı kruvaziyer gemisinde görülen Hantavirüs vakaları, Dünya Sağlık Örgütü’ne 2 Mayıs’ta bildirildi. Salgın kapsamında gemi yolcuları arasında toplam 11 vaka kaydedildi. Enfekte olan üç kişinin hayatını kaybetmesi, olayın ciddiyetini artırdı.</p><p>İsviçre açısından süreç, enfekte bir İsviçre vatandaşının Zürich Üniversite Hastanesi’ne kaldırılmasıyla başladı. Hastadan alınan kan, idrar ve solunum yolu örnekleri, yüksek bulaşıcılık riski taşıyan numunelerde uygulanan özel güvenlik prosedürleriyle paketlenerek aynı gün Genf’e gönderildi. Numuneler, Genf Üniversite Hastanesi bünyesindeki Ulusal Yeni Ortaya Çıkan Viral Enfeksiyonlar Referans Merkezi’ne ulaştırıldı.</p><h2>Genf’teki laboratuvar kritik rol oynadı</h2><p>Genf’teki CRIVE laboratuvarı, İsviçre’de yeni ortaya çıkan virüslerin teşhisi konusunda görevli merkezlerden biri olarak çalışıyor. 2005 yılında kurulan merkez, Federal Sağlık Dairesi tarafından görevlendiriliyor ve kısmen finanse ediliyor. Laboratuvar; Dengue, SARS, Zika ve benzeri yeni ya da yeniden ortaya çıkan virüslerin teşhisinde uzmanlaşmış durumda.</p><p>Hantavirüs vakasında da laboratuvarın görevi, yalnızca hastada virüs olup olmadığını belirlemek değildi. Uzmanlar, salgına neden olan virüsün hangi Hantavirüs türü olduğunu da tespit etmek zorundaydı. Çünkü virüs türünün belirlenmesi, bulaşma yolu, hastalığın şiddeti ve salgının kaynağı hakkında önemli bilgiler sağlıyor.</p><p>Genf Üniversite Hastanesi’nde görevli biyolog Francisco-Javier Perez Rodriguez, virüs türünün tanımlanmasının salgını anlamak ve uygun önlemleri belirlemek açısından büyük önem taşıdığını belirtti.</p><h2>Andes türü tespit edildi</h2><p>Yapılan analizler sonucunda salgına neden olan virüsün Andes türü olduğu belirlendi. Bu tespit, 5 Mayıs’ta Genf Üniversite Hastanesi tarafından yapıldı. Andes türü, Hantavirüs ailesi içinde özel bir öneme sahip. Çünkü insandan insana bulaşabildiği bilinen tek Hantavirüs türü olarak kabul ediliyor. Ancak bu bulaşmanın gerçekleşmesi için yakın temas gerekiyor.</p><p>Andes türü, ağır seyreden ve ölümcül olabilen Hantavirüs akciğer sendromuna yol açabiliyor. Bu hastalık özellikle akciğerleri etkiliyor ve hızlı ilerleyebiliyor. Bu nedenle virüsün doğru şekilde tanımlanması, hem hastaların tedavisi hem de temaslıların izlenmesi açısından kritik önem taşıyor.</p><h2>Numuneler özel güvenlik altında incelendi</h2><p>Zürich’ten Genf’e gönderilen numuneler, üç katmanlı koruma sistemiyle taşındı. Bu yöntem, yüksek bulaşıcılık riski taşıyan örneklerin güvenli şekilde laboratuvara ulaştırılması için kullanılıyor. Numuneler Genf’e ulaştıktan sonra özel biyogüvenlik kabinlerinde açıldı. Bu kabinler, laboratuvar çalışanlarını kontamine hava parçacıklarından koruyacak şekilde tasarlanıyor.</p><p>CRIVE, İsviçre’de en yüksek biyolojik güvenlik seviyesine sahip laboratuvarlardan biri. Merkezde basınca dayanıklı kapılar, su geçirmez duvarlar ve hastanenin geri kalanından ayrılmış hava ve su sistemleri bulunuyor. Kullanılan hava ve su, işlem öncesi ve sonrası özel yöntemlerle dekontamine ediliyor.</p><p>Uzmanlar bu vaka için en yüksek seviye olan biyogüvenlik seviyesi 4 yerine seviye 3 koşullarında çalıştı. Bunun nedeni, Hantavirüslerin Ebola gibi en yüksek güvenlik seviyesi gerektiren virüsler kadar tehlikeli kabul edilmemesi. Ancak yine de süreç, yüksek güvenlik önlemleri altında yürütüldü.</p><h2>Covid testlerine benzer yöntem kullanıldı</h2><p>Virüsün teşhisinde PCR yöntemi kullanıldı. Bu yöntem, Covid-19 salgını döneminde yaygın olarak bilinir hale gelmişti. PCR testinde önce virüsün genetik materyali örnekten ayrıştırılıyor. Ardından belirli kimyasal maddelerle virüse özgü genetik diziler çoğaltılıyor ve floresan işaretleyiciler sayesinde tespit ediliyor.</p><p>Testin güvenilir olması için kullanılan primer ve probların virüse özgü bölgeleri hedeflemesi gerekiyor. Genf’teki laboratuvar, İsviçre’ye başka ülkelerden gelebilecek yeni virüslere karşı önceden hazırlanmış reaktifleri dondurucularda saklıyor. CRIVE’de, bilinen 20’den fazla Hantavirüs türünden yedisi için tanı materyali bulunuyor.</p><p>Bu vakada uzmanlar hem Güney Amerika’da görülen Andes türünü hem de Kuzey Amerika kaynaklı olasılığı dışlamak için Sin Nombre türünü test etti. Böylece salgının hangi coğrafi ve virolojik kaynaktan geldiği daha net anlaşılabildi.</p><h2>Virüsün genetik haritası çıkarıldı</h2><p>PCR testlerinin ardından virüsün genetik dizilimi de çıkarıldı. Zürich’teki hastaneyle iş birliği içinde yürütülen sekanslama süreci iki gün sürdü. Elde edilen sonuçlar, herkesin erişimine açık bir veri tabanında yayımlandı.</p><p>Virüs genomunun çözülmesi, yalnızca mevcut salgını anlamak için değil, gelecekteki teşhis ve araştırmalar için de önem taşıyor. Genetik harita, virüsün kökeni, yayılımı ve olası değişimleri hakkında bilim insanlarına ayrıntılı bilgi sunuyor.</p><h2>Dünya Sağlık Örgütü bilgilendirildi</h2><p>İsviçre’de doktorlar ve laboratuvarlar, HIV, kızamık ve salmonella gibi 50’den fazla hastalığın görülmesi durumunda bunu yetkililere bildirmekle yükümlü. Hantavirüs vakasında da pozitif PCR testi ile genetik dizileme süreci arasında Genf’teki uzmanlar Federal Sağlık Dairesi’ni, kanton sağlık makamlarını ve Dünya Sağlık Örgütü’nü bilgilendirdi.</p><p>Genf’teki merkezin Dünya Sağlık Örgütü ile yakın çalışması, iletişimi kolaylaştırdı. HUG bünyesindeki yeni ortaya çıkan viral hastalıklar merkezi, 2023’ten bu yana WHO ile testler ve uzmanlık paylaşımı konusunda iş birliği yürütüyor.</p><p>Güney Afrika da virüsün kısmi genetik dizilimini yaparak salgına Andes türünün neden olduğunu doğruladı. Dünya Sağlık Örgütü, 11 vakanın dokuzunu doğrulanmış vaka, ikisini ise şüpheli vaka olarak sınıflandırdı.</p><h2>Numune gelecekteki çalışmalar için saklanabilir</h2><p>CRIVE laboratuvarında binlerce virüs örneği bulunuyor. Merkez, bilimsel önemine göre hangi örneklerin saklanacağına ya da imha edileceğine vaka bazında karar veriyor. Laboratuvar, inaktive edilmiş genetik materyali saklayabiliyor ancak Ebola gibi en tehlikeli virüsleri depolama yetkisine sahip değil. Bu tür virüsler İsviçre’de yalnızca Spiez’deki özel laboratuvarda saklanabiliyor.</p><p>Genf’teki uzmanlara göre bu Hantavirüs numunesi bilimsel açıdan değerli. Çünkü gelecekte tanı materyallerinin kontrol edilmesinde ve yeni testlerin geliştirilmesinde kullanılabilir. Bu nedenle numunenin ne zaman imha edileceğine dair şu an belirlenmiş bir süre bulunmuyor.</p><h2>İsviçre’nin salgınlardaki bilimsel rolü öne çıktı</h2><p>Bu vaka, İsviçre’nin yalnızca hasta tedavisinde değil, uluslararası salgın takibinde de önemli bir rol oynadığını gösterdi. Genf’teki laboratuvarın hızlı teşhisi ve virüs türünü belirlemesi, Dünya Sağlık Örgütü’nün salgını daha iyi değerlendirmesine ve uygun önlemler geliştirmesine katkı sağladı.</p><p>Hantavirüs vakası aynı zamanda modern laboratuvar altyapısının, uluslararası iş birliğinin ve hızlı bilimsel iletişimin salgın yönetiminde ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koydu.</p>

İsviçreli uzmanlar Hantavirüs salgınının izini nasıl sürdü?

İsviçre’de Ukrayna’dan gelen sığınmacılarla ilgili sosyal yardım tartışması yeniden gündeme geldi. Mart 2027’den itibaren, savaş nedeniyle İsviçre’ye gelen ilk Ukraynalı mülteciler ülkede beş yılı doldurmuş olacak. 

Kantonlar mali yükten endişeli

<p>Mevcut kurallara göre bu kişiler, beş yılın ardından İsviçre vatandaşları ya da B oturum iznine sahip yabancılarla aynı düzeyde sosyal yardım alma hakkına sahip olacak.</p><p>Bu durum, kantonlar ve belediyeler için ciddi ek maliyet anlamına geliyor. İsviçre Sosyal Yardım Konferansı’na göre, yaklaşık 50 bin kişiye daha yüksek sosyal yardım ödenmesi gerekebilir. Kantonlar ve belediyeler, bu nedenle toplamda yaklaşık 300 milyon frank ek yük oluşmasından endişe ediyor.</p><h2>Kantonlar ve belediyeler için çifte yük</h2><p>Ukraynalı sığınmacılar İsviçre’de “Status S” kapsamında korunuyor. Bu statü, savaş nedeniyle ülkelerini terk eden kişilere hızlı ve geçici koruma sağlıyor. Ancak mevcut düzenlemeye göre, bu kişilerin İsviçre’de beş yılı doldurması halinde sosyal yardım hakları genişliyor.</p><p>Bu da kantonlar ve belediyeler için yalnızca daha yüksek sosyal yardım ödemeleri anlamına gelmiyor. Aynı zamanda federal hükümetin, tasarruf paketi kapsamında kantonlara ve belediyelere yaptığı mali desteği azaltması da yerel yönetimlerin yükünü artırıyor.</p><p>İsviçre Sosyal Yardım Konferansı Genel Müdürü Markus Kaufmann, konunun kantonlar açısından büyük önem taşıdığını belirterek, ek maliyetlerin yaklaşık 300 milyon frank seviyesine ulaşabileceğini söyledi.</p><h2>“Federal hükümet kantonların sırtından tasarruf ediyor”</h2><p>Özellikle Orta İsviçre kantonları, bu gelişmenin mali sonuçlarının ağır olacağını savunuyor. Zentralschweizer Sozialdirektorinnen- und Sozialdirektorenkonferenz (Orta İsviçre Sosyal Direktörler Konferansı), önlem alınmaması halinde bazı kantonlarda Ukraynalı sığınmacılara yönelik sosyal yardım maliyetlerinin neredeyse iki katına çıkabileceğini açıkladı.</p><p>Zug Sosyal İşler Direktörü Andreas Hostettler, federal hükümeti eleştirerek, “Federal hükümet kantonların ve belediyelerin sırtından tasarruf ediyor. Bu doğru bir yaklaşım değil” dedi.</p><p>Hostettler’e göre mevcut düşük sosyal yardım oranlarıyla bugüne kadar iyi çalışıldı. Ukraynalı sığınmacıların bu desteklerle idare edebildiğini savunan Hostettler, bu nedenle sosyal yardım miktarlarının artırılmasına gerek olmadığını belirtti.</p><h2>Federal hükümet kuralları değiştirmeyi değerlendiriyor</h2><p>Kantonların baskısı üzerine federal hükümetin düzenlemeyi değiştirmeyi değerlendirdiği bildirildi. Staatssekretariat für Migration (SEM – Devlet Göç Sekreterliği), Ukraynalı sığınmacılara beş yılın ardından da otomatik olarak daha yüksek sosyal yardım ödenmemesi için bir yönetmelik değişikliğinin incelendiğini doğruladı.</p><p>SEM Sözcüsü Daniel Bach, yapılacak düzenlemeyle kantonlara daha fazla hareket alanı tanınacağını söyledi. Buna göre kantonlar, Ukraynalı sığınmacılara daha düşük ya da daha yüksek sosyal yardım ödeyip ödememe konusunda daha esnek karar verebilecek.</p><p>Bu değişiklik, kantonların mali yükünü azaltmayı hedefliyor. Ancak düzenlemenin bedelini doğrudan Ukraynalı sığınmacıların ödeyeceği belirtiliyor. Çünkü bu kişiler, normal sosyal yardım yerine daha düşük seviyedeki asylsozialhilfe (iltica sosyal yardımı) almaya devam edebilir.</p><h2>Mülteci yardım kuruluşlarından eleştiri</h2><p>Planlanan değişikliğe İsviçre Mülteci Yardımı’ndan eleştiri geldi. Schweizerische Flüchtlingshilfe (SFH – İsviçre Mülteci Yardımı), düşük sosyal yardım miktarlarının uzun vadede ciddi sorunlara yol açabileceğini savunuyor.</p><p>SFH’den Eliane Engeler, bazı sığınmacıların günlük yalnızca 13 ila 23 frank arasında bir miktarla gıda, kıyafet, hijyen ürünleri ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak zorunda kaldığını belirtti. Engeler’e göre bu miktar, uzun vadeli bir yaşam perspektifi oluşturmak için yetersiz ve fiilen asgari geçim seviyesinin altında.</p><p>Mülteci kuruluşları, düşük sosyal yardımın yalnızca kısa vadeli tasarruf sağlayabileceğini, ancak uzun vadede entegrasyonu zorlaştırabileceğini vurguluyor.</p><h2>Düşük yardım entegrasyonu zorlaştırabilir</h2><p>İsviçre Sosyal Yardım Konferansı da benzer endişeleri paylaşıyor. Markus Kaufmann’a göre, düşük sosyal yardım ödemelerinin devam etmesi kantonlar için kısa vadede bir miktar rahatlama sağlayabilir. Ancak bu durum, Ukraynalı sığınmacıların İsviçre toplumuna ve iş piyasasına entegrasyonunu olumsuz etkileyebilir.</p><p>Kaufmann, düşük destek nedeniyle insanların daha uzun süre sosyal yardıma bağımlı kalabileceğini belirtiyor. Bu da başlangıçta tasarruf gibi görünen uygulamanın, uzun vadede kantonlar ve belediyeler için yine yüksek maliyetlere yol açabileceği anlamına geliyor.</p><p>Uzmanlara göre sosyal yardım yalnızca geçici bir maddi destek değil, aynı zamanda insanların dil öğrenmesi, iş bulması ve topluma uyum sağlaması için de önemli bir araç. Bu nedenle yardım miktarlarının çok düşük tutulması, entegrasyon sürecini yavaşlatabilir.</p><h2>Tartışma 2027 öncesi büyüyecek</h2><p>Mart 2027 yaklaşırken, Ukraynalı sığınmacıların sosyal yardım hakları İsviçre siyasetinde daha fazla tartışılacak gibi görünüyor. Bir yanda kantonlar ve belediyeler artan maliyetlerden endişe ederken, diğer yanda mülteci kuruluşları düşük yardımların insanları zor durumda bırakacağını savunuyor.</p><p>Federal hükümet ise kantonlara daha fazla esneklik tanıyarak mali baskıyı azaltmaya çalışıyor. Ancak bu çözümün, Ukraynalı sığınmacıların yaşam koşullarını ve entegrasyon şanslarını nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.</p><p>İsviçre’deki tartışma, savaş nedeniyle geçici koruma sağlanan kişilerin uzun süre ülkede kalması halinde sosyal sistemin nasıl işlemesi gerektiği sorusunu yeniden gündeme taşıyor.</p>

Ukraynalı sığınmacılar için sosyal yardım tartışması

Freiburg Kanton Polisi, son günlerde artan sahte polis dolandırıcılığı vakalarına karşı halkı uyardı. Dolandırıcıların, vatandaşları kandırmak için polisin gerçek telefon numarasını kullandığı bildirildi. Cuma gününden bu yana yaklaşık 30 dolandırıcılık girişimi kaydedilirken, bunlardan üçü başarılı oldu.

3 kişi dolandırıldı

<p>Polisin açıklamasına göre dolandırıcılar, telefon ekranında Freiburg Polisi’nin resmi Einsatz- und Alarmzentrale (operasyon ve alarm merkezi) numarası olan <strong>026 347 01 17</strong> görünüyormuş gibi arama yapıyor. Bu yöntemle mağdurların güvenini kazanmaya çalışan sahte polisler, kısa süre içinde yaklaşık <strong>10 bin frank</strong> ve mücevher ele geçirdi.</p><h2>Telefon ekranında gerçek polis numarası görünüyor</h2><p>Freiburg Polisi’ni özellikle endişelendiren nokta, dolandırıcıların “spoofing” adı verilen teknik bir yöntem kullanması. Bu yöntemle arayan kişinin gerçek numarası gizleniyor ve mağdurun telefon ekranında güvenilir bir kurumun numarası gösteriliyor.</p><p>Bu vakalarda dolandırıcılar, Freiburg Polisi’nin resmi numarasını taklit ederek vatandaşlara ulaşıyor. Böylece aramayı alan kişiler, gerçekten polis tarafından arandıklarını düşünüyor. Polis, bu nedenle yalnızca ekranda görünen numaraya güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor.</p><p>Yetkililer, özellikle yaşlıların ve yalnız yaşayan kişilerin bu tür dolandırıcılık yöntemlerine karşı daha savunmasız olabileceğine dikkat çekiyor. Polis, şüpheli aramalarda konuşmanın hemen sonlandırılmasını ve resmi kanallar üzerinden yeniden polise ulaşılmasını tavsiye ediyor.</p><h2>Üç kişi dolandırıldı, toplam zarar 10 bin frankı aştı</h2><p>Cuma gününden bu yana Freiburg Kantonu’nda yaklaşık 30 sahte polis vakası bildirildi. Bunların 25’i dolandırıcılık girişimi olarak kayıtlara geçerken, üç olayda dolandırıcılar amaçlarına ulaştı.</p><p>Mağdurlardan toplamda yaklaşık <strong>10 bin frank</strong> para ve mücevher alındı. Polis, olayların yalnızca Freiburg Kantonu ile sınırlı kalmayabileceğini belirterek, tüm kantonda ve Batı İsviçre genelinde vatandaşlara dikkatli olma çağrısı yaptı.</p><p>Dolandırıcıların genellikle kendilerini polis memuru olarak tanıttığı, mağdurlara acil bir durum olduğu izlenimi verdiği ve para ya da değerli eşyaların güvence altına alınması gerektiğini söylediği belirtiliyor. Bu yöntemle mağdurlar paniğe sürüklenerek hızlı karar vermeye zorlanıyor.</p><h2>Şüpheli araç polis kontrolünden kaçtı</h2><p>Yeni vakaların kantonun güneyinde bildirilmesinin ardından polis, 16 Mayıs Cumartesi günü geniş çaplı bir arama ve takip operasyonu başlattı. Bulle bölgesinde yapılan hedefli trafik kontrolü sırasında şüpheli bir araç, kontrol noktasından kaçmaya çalıştı.</p><p>Polisin verdiği bilgiye göre sürücü, A12 otoyoluna Bern yönünde girmek için tehlikeli manevralar yaptı. Polis ekiplerinin talimatlarına uymayan sürücü, diğer yol kullanıcılarını da tehlikeye attı. Araç daha sonra Flamatt FR bölgesinde kısa süreliğine izini kaybettirdi.</p><p>Aynı araç akşam saatlerinde yeniden tespit edildi. Saat 22.00 civarında bir polis devriyesi, aracın bu kez A12 otoyolunda Lausanne yönünde ilerlediğini belirledi. Sürücü, yüksek hızla kaçmaya çalıştı.</p><h2>26 yaşındaki İtalyan şüpheli yakalandı</h2><p>Freiburg Polisi ile Vaud Kanton Polisi’nin yakın iş birliği sayesinde kaçan araç Saint-Saphorin VD bölgesinde durduruldu. Araçtaki kişinin 26 yaşında İtalyan vatandaşı bir erkek olduğu açıklandı.</p><p>Şüphelinin, sahte polis dolandırıcılığı vakalarıyla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Freiburg Savcılığı’nın talimatıyla gözaltına alınan kişi hakkında soruşturma başlatıldı. Şüpheli, daha sonra tutuklu yargılanmak üzere cezaevine gönderildi.</p><p>Polis, soruşturmanın devam ettiğini ve olayla bağlantılı başka kişilerin olup olmadığının araştırıldığını bildirdi.</p><h2>Polis vatandaşları uyardı</h2><p>Freiburg Kanton Polisi, vatandaşlardan bu tür aramalara karşı son derece dikkatli olmalarını istedi. Polis, hiçbir zaman telefonla para, mücevher ya da değerli eşya teslim edilmesini istemeyeceğini hatırlattı.</p><p>Yetkililer, şüpheli bir telefon alan kişilerin şu adımları izlemesini öneriyor:</p><p>Telefon görüşmesini hemen sonlandırın.<br>Arayan kişinin verdiği talimatlara uymayın.<br>Para, banka bilgisi, şifre veya mücevher teslim etmeyin.<br>Ekranda görünen numaraya güvenmeyin.<br>Polisi, resmi numaralar üzerinden kendiniz arayın.<br>Yakınlarınızı, özellikle yaşlı aile bireylerini bu yöntem hakkında bilgilendirin.</p><p>Polis, dolandırıcıların psikolojik baskı kurarak mağdurları acele karar vermeye zorladığını belirtiyor. Bu nedenle en önemli önlemin sakin kalmak ve resmi kurumlarla doğrudan iletişime geçmek olduğu vurgulanıyor.</p><h2>Batı İsviçre genelinde dikkat çağrısı</h2><p>Freiburg’daki vakalar, telefon dolandırıcılığında kullanılan yöntemlerin giderek daha profesyonel hale geldiğini gösteriyor. Gerçek polis numarasının taklit edilmesi, vatandaşların güven duygusunu hedef alan ciddi bir tehdit olarak değerlendiriliyor.</p><p>Polis, benzer vakaların yalnızca Freiburg’da değil, Batı İsviçre’nin farklı bölgelerinde de görülebileceği uyarısında bulundu. Bu nedenle vatandaşlardan en küçük şüphede bile durumu polise bildirmeleri istendi.</p><p>Yetkililer, dolandırıcılık girişimlerinin erken bildirilmesinin hem mağduriyetleri önlemek hem de şüphelilerin yakalanması açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor.</p>

Freiburg’da sahte polis dolandırıcılığı: Gerçek numarayla arayıp kandırdılar

İsviçre’de cezaevlerinin doluluk oranı rekor seviyeye ulaşırken, para cezasını ya da idari para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesi yeniden tartışma konusu oldu. Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezaları yerine kamu yararına çalışma seçeneğinin genişletilmesini istiyor.

İsviçre’de cezaevleri doldu

<p>Yeni girişime göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen “Ersatzfreiheitsstrafe” yani para cezası yerine uygulanan hapis cezası, belirli durumlarda kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bern’in bu önerisi, daha önce reddedilen benzer reform girişimlerine göre parlamentoda daha fazla destek bulabilir.</p><h2>Cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 97’ye ulaştı</h2><p>İsviçre’de cezaevleri hiç olmadığı kadar dolu. Ocak ayı sonunda ülke genelinde 7119 kişi cezaevlerinde bulunuyordu. Cezaevlerinin doluluk oranı ülke genelinde yüzde 97’ye ulaşmış durumda.</p><p>Federal İstatistik Dairesi’nin verilerine göre 2024 yılında cezaevine girişlerin yarısından fazlası ödenmeyen para cezaları veya adli para cezaları nedeniyle gerçekleşti. Bu kapsamda 4985 kişi, para cezasını ödeyemediği için cezaevine girdi.</p><p>Örneğin toplu taşıma aracına geçerli bilet olmadan tekrar tekrar binen ve verilen cezaları ödeyemeyen bir kişi, sonunda kısa süreli hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu durum, özellikle yoksulluk ve adalet sistemi arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıyor.</p><h2>Bern: Kısa hapis cezaları pahalı ve etkisiz</h2><p>Bern Kantonu, cezaevlerindeki yoğunluk nedeniyle yeni bir reform girişimi başlattı. Kantonun cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 103’e ulaşmış durumda. Bu nedenle Bern, federal düzeyde bir Standesinitiative (kanton girişimi) ile yasal değişiklik talep ediyor.</p><p>Bern’in önerisine göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen kısa süreli hapis cezaları kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bugünkü hukukta kamu yararına çalışma seçeneği bazı para cezaları ve adli para cezaları için mümkün olsa da, her tür yerine geçen hapis cezası için uygulanamıyor.</p><p>Kantona göre kısa süreli hapis cezaları, devlet açısından büyük maliyet oluşturuyor ve cezaevleri üzerinde orantısız bir yük yaratıyor. Buna karşılık kamu yararına çalışma, kişinin topluma yeniden kazandırılması açısından daha olumlu sonuçlar doğurabilir.</p><h2>Bir gecelik hapis 200 ile 400 frank arasında</h2><p>Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezalarının yalnızca cezaevlerini doldurmakla kalmadığını, aynı zamanda kamu bütçesine de ciddi yük getirdiğini vurguluyor. Bir kişinin cezaevinde bir gece kalmasının maliyeti kantona göre 200 ile 400 frank arasında değişiyor.</p><p>Bu maliyet yıl geneline yayıldığında milyonlarca franklık bir harcamaya dönüşüyor. Bern’e göre bu harcamanın kamu yararı açısından açık bir karşılığı bulunmuyor.</p><p>Kamu yararına çalışma ise hem devletin mali yükünü azaltabilir hem de cezalandırılan kişinin sorumluluk almasını sağlayabilir. Okul binalarının temizlenmesi, kar temizleme çalışmaları veya yürüyüş yollarının bakımı gibi görevler bu kapsamda örnek olarak gösteriliyor.</p><h2>Siyasi dengeler değişebilir</h2><p>Daha önce benzer bir reform girişimi Ulusal Konsey’de reddedilmişti. SP’li Jessica Jaccoud’nun 5000 franka kadar olan ihlallerde yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasını isteyen önerisine SVP ve FDP’nin yanı sıra Mitte ve GLP de karşı çıkmıştı. Federal Hükümet ise reform fikrine genel olarak olumlu yaklaşmıştı.</p><p>Ancak Bern Kantonu’nun yeni önerisi, tamamen kaldırma yerine hapis cezasının kamu yararına çalışma ile yerine getirilmesini öngördüğü için daha fazla destek bulabilir.</p><p>Mitte Başkanı Philipp Matthias Bregy, daha önce yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasına karşı çıkmıştı. Ona göre bu ceza, bazı hükümlülerin fiilen cezasız kalmasını önleyen son araçlardan biri. Ancak Bregy, Bern’in yeni önerisine “temelde olumlu” baktığını söyledi.</p><p>Bregy’ye göre kamu yararına çalışma, hükümlüler için bir kolaylık değil, cezanın farklı bir şekilde yerine getirilmesi anlamına geliyor. Bununla birlikte yeterli sayıda uygun kamu işi bulunup bulunamayacağı önemli bir soru olarak duruyor.</p><h2>SVP karşı çıkmaya devam ediyor</h2><p>SVP ise yeni öneriye de karşı. SVP Ulusal Konsey üyesi Mauro Tuena, kamu yararına çalışmanın yerine geçen hapis cezasını zayıflatacağını savunuyor. Ona göre bir cezanın çalışmaya çevrilebilmesi, caydırıcılığı azaltır.</p><p>Tuena, cezaevlerinin dolu olmasının temel nedenlerinden biri olarak göçü gösteriyor ve cezaevlerindeki yabancı oranına dikkat çekiyor. Ayrıca hapis cezasının caydırıcı etkisi olduğunu, insanların örneğin biletsiz yolculuk yapmadan önce bunu iki kez düşüneceğini savunuyor.</p><p>SVP’li siyasetçiye göre kamu yararına çalışma özel şirketlerle haksız rekabete de yol açabilir. Ayrıca bu tür bir düzenleme, toplu taşıma biletini düzenli olarak ödeyen kişiler açısından adaletsiz olarak değerlendiriliyor.</p><h2>Destekleyenler sosyal adalet vurgusu yapıyor</h2><p>Reformu destekleyen çevreler ise para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesinin sosyal adalet açısından sorunlu olduğunu belirtiyor. Onlara göre bu sistem, aynı suçu işleyen kişiler arasında gelir durumuna göre farklı sonuçlar doğuruyor.</p><p>Parası olan kişi cezayı ödeyerek hapse girmekten kurtulurken, ekonomik durumu kötü olan kişi aynı ceza nedeniyle özgürlüğünden mahrum kalabiliyor. Bu nedenle yerine geçen hapis cezası, yoksulluğu cezalandıran bir mekanizma olarak eleştiriliyor.</p><p>Freiheitsentzugskritik adlı özgürlükten yoksun bırakmayı eleştiren dernek de bu alanda kampanyalar yürütüyor. Dernek, toplu taşıma şirketlerinden biletsiz yolculuk yapan kişiler hakkında ceza şikâyetinde bulunmaktan vazgeçmelerini istemişti. Ayrıca cezaevindeki bazı kişilerin para cezalarının ödenerek serbest bırakılması için bağış kampanyası da yürütülüyor.</p><h2>Yeni girişimin şansı daha yüksek olabilir</h2><p>Bern’in önerisi, daha önce reddedilen reformdan daha dar kapsamlı olduğu için siyasi açıdan daha gerçekçi görülüyor. Ceza tamamen kaldırılmıyor, bunun yerine kamu yararına çalışma gibi alternatif bir yaptırım yolu açılıyor.</p><p>Bu nedenle özellikle Mitte gibi daha önce çekimser ya da karşı olan partilerde görüş değişikliği yaşanabilir. Ancak SVP’nin sert muhalefeti ve FDP’nin tutumu, reformun kaderinde belirleyici olacak.</p><p>Cezaevlerindeki doluluk oranı, kamu maliyetleri ve sosyal adalet tartışmaları dikkate alındığında, Bern’in girişimi önümüzdeki dönemde İsviçre adalet sisteminde önemli bir tartışma başlığı olmaya devam edecek.</p>

Para cezasını ödeyemeyen hapse değil çalışmaya gitsin

İsviçre’de 14 Haziran’da halk, sivil hizmetle ilgili daha sıkı kurallar getirilmesini öngören yasa değişikliği hakkında karar verecek. Oylama öncesinde ülkede “askerlik mi, sivil hizmet mi topluma daha fazla katkı sağlıyor?” sorusu yeniden tartışma konusu oldu.

Vatana hizmet tartışması

<p>SRF’nin “Club” programında bir genç asker, birçok kişinin rahatlık nedeniyle sivil hizmete geçtiğini savunurken, sivil hizmet yapan bir genç ise yaşlılar yurdundaki görevinin hiç de kolay olmadığını söyledi.</p><h2>Sivil hizmete geçiş neden tartışılıyor?</h2><p>İsviçre’de askerlik yapmak istemeyen kişiler, eğer vicdani nedenlerle silahlı hizmete karşı olduklarını beyan ederlerse sivil hizmet yapabiliyor. Bu hizmet genellikle sosyal kurumlarda, sağlık alanında, yaşlı bakımında, okullarda veya kamu yararına çalışan kuruluşlarda yerine getiriliyor.</p><p>2025 yılında sivil hizmete kabul edilenlerin sayısı rekor seviyeye ulaştı. Federal Hükümet ve Parlamento’ya göre bu durum ordu açısından sorun oluşturuyor. Yeni yasa değişikliğiyle sivil hizmetin daha az cazip hale getirilmesi ve ordunun güçlendirilmesi hedefleniyor.</p><h2>“Birçok kişi rahatlık için sivil hizmete geçiyor”</h2><p>Yasa değişikliğini destekleyenlerden biri, orduda çavuş olarak görev yapan ve Genç Merkez Parti yönetiminde yer alan Raphael Seunig. Seunig’e göre özellikle acemi okulundan sonra sivil hizmete geçişler dikkat çekici.</p><p>Seunig, ordunun bu kişilere eğitim için yatırım yaptığını, ancak daha sonra birden vicdani gerekçeyle sivil hizmete geçmek istediklerini söylüyor. Ona göre bazı başvuruların zamanlaması da şüpheli. Özellikle üniversite bitirme sınavları gibi dönemlerde sivil hizmete geçiş taleplerinin artması, tartışmaları daha da büyütüyor.</p><p>Seunig, sivil hizmetin bazı kişiler için daha fazla özgürlük sunduğunu belirtiyor. Çünkü sivil hizmet yapanlar askerlikten daha fazla gün hizmet etmek zorunda olsalar da bu günleri zaman ve yer açısından daha esnek planlayabiliyor.</p><h2>Yeni düzenleme ne getirmek istiyor?</h2><p>Yasa değişikliği, sivil hizmete geçişi zorlaştırmayı amaçlıyor. Planlanan düzenlemeye göre sivil hizmette asgari hizmet süresi 150 gün olacak. Bu süre, kişinin daha önce acemi okulunda ne kadar askerlik yaptığına bakılmaksızın uygulanacak.</p><p>Böylece özellikle askerlik başladıktan sonra sivil hizmete geçmek isteyenlerin daha uzun süre görev yapması gerekecek. Yasa değişikliğini destekleyenler, bu adımın sivil hizmeti gerçek vicdani nedenlerle tercih edenlerle rahatlık için tercih edenleri ayırmaya yardımcı olacağını savunuyor.</p><h2>“Sivil hizmet rahatlık değil”</h2><p>Yasa değişikliğine karşı çıkan Elia Gerber ise bu görüşe katılmıyor. Yeşiller Partisi’nde genç siyasetçi olan Gerber, başlangıçta aile geleneğini sürdürerek orduda kamyon şoförü olmak istediğini anlatıyor. Ancak kışladaki genç motorlu sürücüler kursunda askerlik yapma konusunda ciddi bir vicdani sorun yaşadığını fark ettiğini söylüyor.</p><p>Gerber’e göre insan öldürme ihtimali ve buna yönelik eğitim almak, kendi vicdanıyla bağdaşmadı. Bugün “Ordusuz bir İsviçre Grubu” adlı kuruluşta sekreter olarak görev yapıyor.</p><p>Gerber, sivil hizmetin rahat bir seçenek olarak gösterilmesine karşı çıkıyor. Koronavirüs salgını döneminde günlerce yaşlılar yurdunda temizlik yaptığını hatırlatarak bunun hiç de kolay bir görev olmadığını belirtiyor.</p><h2>Sivil hizmet de ülke güvenliğine katkı sağlıyor</h2><p>Elia Gerber’e göre topluma karşı sorumluluk duygusu önemlidir, ancak bu sorumluluk yalnızca askerlik yoluyla yerine getirilmez. Sivil hizmetin de İsviçre için çok önemli işler yaptığını savunuyor.</p><p>Gerber, güvenliğin yalnızca askeri güvenlikten ibaret olmadığını vurguluyor. Yaşlı bakımında, sağlık sisteminde, okullarda ve sosyal kurumlarda yapılan çalışmaların da toplumun dayanıklılığı ve güvenliği açısından önemli olduğunu ifade ediyor.</p><p>Yasa değişikliğinin kabul edilmesi halinde Federal Hükümet’in tahminlerine göre sivil hizmete kabul edilenlerin sayısı yaklaşık yüzde 40 azalabilir. Gerber’e göre bu durum okullarda, sağlık kurumlarında ve sosyal hizmetlerde ciddi personel eksikliğine yol açabilir.</p><h2>Destekleyenler: Sivil hizmet alternatif olarak kalmalı</h2><p>Yasa değişikliğini savunan Raphael Seunig ise sivil hizmetin tamamen kaldırılmasını istemediklerini söylüyor. Ona göre vicdani nedenlerle askerlik yapamayan kişiler için sivil hizmet gerekli bir alternatiftir.</p><p>Ancak Seunig, sivil hizmetin askerlik yerine kolay bir kaçış yolu haline gelmemesi gerektiğini savunuyor. Ona göre sivil hizmet, ordunun yerine geçen eşit bir seçenek değil, vicdani gerekçesi olanlar için bir yedek hizmet olarak kalmalı.</p><h2>Karşı çıkanlar “salam taktiği” uyarısı yapıyor</h2><p>Yasa değişikliğine karşı çıkanlar ise bu düzenlemeyi sivil hizmetin adım adım zayıflatılması olarak görüyor. Elia Gerber, bunu “salam taktiği” olarak nitelendiriyor. Yani sivil hizmetin bir anda değil, parça parça etkisiz hale getirileceğinden endişe ediyor.</p><p>Bu nedenle 14 Haziran’daki oylama, yalnızca hizmet süresiyle ilgili teknik bir düzenleme olarak görülmüyor. Tartışma, İsviçre’de askerlik yükümlülüğü, vicdani ret, topluma hizmet ve güvenlik anlayışı gibi daha geniş konuları da gündeme taşıyor.</p><h2>14 Haziran’da halk karar verecek</h2><p>İsviçre halkı, 14 Haziran’da sivil hizmet yasasındaki değişiklik için sandığa gidecek. Oylamanın sonucu, askerlik ile sivil hizmet arasındaki dengeyi doğrudan etkileyecek.</p><p>Bir tarafta ordunun personel ihtiyacını güvence altına almak isteyenler, diğer tarafta sivil hizmetin toplumsal katkısının zayıflatılmasından endişe edenler bulunuyor. Bu nedenle referandum, İsviçre’de “ülkeye hizmet” kavramının nasıl anlaşılması gerektiğine dair önemli bir karar niteliği taşıyor.</p>

Asker mi ülkeye daha çok hizmet ediyor sivil mi? 

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, İsviçre'nin Ukrayna'ya yönelik saldırı suçlarını soruşturmak üzere kurulacak olan Özel Mahkeme'nin (Special Tribunal) Genişletilmiş Kısmi Anlaşması'na katılacağını açıkladı.

İsviçre'den Ukrayna Adımı

<p>Ukrayna ve Avrupa Konseyi liderliğinde yürütülen uluslararası adalet arayışına, tarafsızlık ilkesiyle tanınan İsviçre’den çok güçlü ve tarihi bir diplomatik destek geldi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, İsviçre'nin Rusya'nın saldırganlık suçlarını yargılamak amacıyla hayata geçirilecek Özel Mahkeme'nin yönetim komitesini ve yasal çerçevesini belirleyen "Genişletilmiş Kısmi Anlaşması'na" (Enlarged Partial Agreement) katılma niyetini Avrupa Konseyi'ne resmi olarak bildirdiğini duyurdu.</p><p>14-15 Mayıs 2026 tarihlerinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin gerçekleştirdiği kritik toplantıda resmiyet kazanan bu hamleyle İsviçre, girişime resmi destek veren 35'inci ülke oldu. Kararın hemen ardından 15 Mayıs'ta Avrupa Konseyi üyesi 34 devletin yanı sıra Avrupa Birliği, Avustralya ve Kosta Rika'nın katılımıyla toplam 36 ülke ve AB, mahkemenin bütçesini ve işleyiş mekanizmasını kuran ortak deklarasyona imza attı.</p><p>Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha, İsviçreli mevkidaşı Ignazio Cassis'e ve İsviçre hükümetine bu ilkeli ve kararlı duruşları için teşekkür ederek, "İsviçre uluslararası hukukun korunmasında özel bir role sahip. Bu karar mahkemenin artık soyut bir fikir olmaktan çıkıp somut bir gerçekliğe dönüştüğünün kanıtıdır" ifadelerini kullandı.</p><p>Lahey merkezli olarak kurulacak mahkemenin ilk etapta "İskelet Mahkeme" (Skeleton Tribunal) adı verilen bir geçiş aşamasıyla 15 hakimin seçilmesi, idari altyapının kurulması ve tüzüğün netleştirilmesi süreçlerini tamamlaması, önümüzdeki yıl ise tam ölçekli soruşturma ve yargılama aşamasına geçmesi planlanıyor. İsviçre'nin bu sürece dahil olması, Nuremberg duruşmalarından bu yana devletlerin bir saldırı suçuna karşı bu denli geniş ve koordineli şekilde ortak hareket ettiği ilk uluslararası mekanizma olarak tarihe geçiyor.</p>

İsviçre, Ukrayna İçin Kurulacak Özel Mahkeme Anlaşmasına Katılıyor

Solothurn kantonuna bağlı Nunningen köyünde, sürücüsünün dışarıda olduğu esnada aniden hareket eden körüklü posta otobüsü bir banka şubesinin dış cephesine çarptı. Büyük paniğe yol açan kazada şans eseri yaralanan olmadı.

Kontrolden Çıkan Otobüs Bankaya Daldı

<p>İsviçre'nin Mittelland bölgesinde yer alan Solothurn kantonunun Nunningen belediyesinde cuma günü öğleden sonra sıra dışı ve korku dolu anlar yaşandı. Zullwilerstrasse üzerindeki "Post" durağında yolcu indirmek ve mola vermek amacıyla duran 18 metre uzunluğundaki körüklü bir PostAuto (Posta Otobüsü), sürücüsünün kabinde bulunmadığı bir esnada henüz belirlenemeyen bir nedenle aniden geriye doğru hareket etmeye başladı.</p><p>Eğimli yolda hız kazanan ve sürücüsüz (führerlos) şekilde yaklaşık 40 metre boyunca kontrolsüzce ilerleyen dev araç, önce yol üzerindeki bir trafik adasını ve yön levhalarını biçti. Ardından yol kenarında bulunan Raiffeisenbank şubesinin ana girişine ve cam dış cephesine büyük bir gürültüyle çarparak durabildi. Olay esnasında bankanın içinde bulunan personeller ve kaldırımdaki vatandaşlar büyük korku yaşarken, şans eseri kazanın meydana geldiği hat üzerinde hiçbir yayanın veya çocuğun bulunmaması olası bir faciayı önledi.</p><p>Solothurn Kanton Polisi (Kapo SO) ve İsviçre Güvenlik İnceleme Kurulu (SUST) kazanın hemen ardından bölgeyi kordon altına alarak geniş çaplı bir soruşturma başlattı. İlk olay yeri inceleme raporlarına göre, araçta bir mekanik fren arızası ya da el freninin tam kilitlenmemesinden kaynaklanan bir "insan kusuru" ihtimali üzerinde duruluyor. Kazanın ardından hem 230 bin Frank değerindeki modern körüklü otobüste hem de Raiffeisenbank binasında toplamda 100 bin İsviçre Frangını aşan büyük çapta maddi hasar meydana geldiği açıklandı.</p>

İsviçre'de Sürücüsüz Kalan Posta Otobüsü Banka Binasına Çarptı

Uster'de düzenlenen 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları, yoğun protokol katılımı ve yüzlerce ailenin iştirakiyle büyük bir coşku içinde gerçekleştirildi. Farklı kültürlerden çocukların aynı sahnede buluştuğu etkinlik, hem renkli görüntülere hem de duygu dolu anlara sahne oldu.

Sahnede kültür şöleni

<p>Programa Türkiye’nin Zürih Başkonsolosu Fazlı Çorman ve eşi, Eğitim Müşaviri Bünyamin Bezci, Uster Belediye Meclis Başkanı Ali Özcan ve eşi, ZUG Derneği Başkanı Hatice Demir ve yönetim kurulu üyeleri, Türk Sanat Enstitüsü İsviçre Başkanı Mert Özkan, Winterthur Türk Gücü Camii yönetim üyeleri, çeşitli dernek başkanları ve çok sayıda sponsor katıldı.</p><p>Etkinlikte konuşma yapan Başkonsolos Fazlı Çorman ile Eğitim Müşaviri Bünyamin Bezci, yurt dışında büyüyen çocukların Türkçe, kültür ve milli değerlerle bağlarını korumasının önemine dikkat çekti. Konuşmalarda birlik ve beraberlik mesajları verilirken, çocukların kültürel değerlerle yetişmesinin önemine vurgu yapıldı.</p><p>24 Mayıs Pazar günü, Uster’de bulunan Stadthofsaal Uster salonunda gerçekleştirilen organizasyon saat 13.00 ile 18.00 arasında yoğun katılımla devam etti. Etkinlik, TEVZ ile Zürih kantonunda görev yapan Türkçe ve Türk kültürü öğretmenlerinin iş birliğiyle düzenlendi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad95b.png" width="1024" height="576"></figure><p>Yaklaşık 600 kişinin katıldığı programda, Türkçe ve Türk kültürü derslerine devam eden öğrencilerin yanı sıra farklı ülkelerden çocuklar da sahne aldı. Arnavut, Kosovalı, Ukraynalı ve İsviçreli çocukların gösterileri izleyicilerden büyük alkış aldı. Programa katılması planlanan Azerbaycan ekibinin ise son anda yaşanan sağlık problemi nedeniyle sahneye çıkamadığı belirtildi.</p><p>Etkinlik kapsamında TEVZ ve ZUG Derneği iş birliğiyle oluşturulan TEVZ Çocuk Folklor Ekibi ile Ateşin Ritmi Folklor Ekibi sahne performanslarıyla dikkat çekti. Organizasyon yetkilileri, tüm gösterilerin büyük beğeni topladığını ifade ederken, özellikle ortak çalışma sonucu hazırlanan TEVZ folklor ekibinin performansının izleyiciler üzerinde güçlü bir etki bıraktığını vurguladı.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad95d.png" width="1024" height="576"></figure><p>Programın yalnızca sahne gösterileriyle sınırlı kalmadığı etkinlikte, fuaye alanı da gün boyunca yoğun ilgi gördü. Açılan stantlarda el emeği kolyeler, takılar ve çeşitli hediyelik ürünlerin yanı sıra Türk mutfağına özgü birçok lezzet ziyaretçilere sunuldu. Baklava, Türk kahvesi, çiğ köfte, dondurma ile çeşitli börek ve çörek çeşitleri katılımcılardan yoğun ilgi gördü.</p><p>Fuaye alanında bir araya gelen aileler uzun süre sohbet ederek hasret giderirken, çocuklar için hazırlanan özel etkinlik alanları da büyük ilgi topladı. Özellikle çocuklara yapılan renkli geçici tatoolar, günün en eğlenceli detaylarından biri oldu. Festival havasında geçen etkinlik boyunca çocukların mutluluğu dikkat çekti.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad95c.png" width="1024" height="576"></figure><p>TEVZ Dernek Başkanı Özlem Kuvulmaz ise organizasyon sonrası yaptığı değerlendirmede, 23 Nisan coşkusunu bu yıl da büyük bir heyecan ve gururla yaşadıklarını belirtti. Kuvulmaz, “Çocuklarımızın sahnedeki heyecanı, mutluluğu ve birlikte sergiledikleri güzel anlar bizler için tarifsiz bir gurur kaynağı oldu. Velilerimizin gözlerindeki mutluluk ise tüm yorgunluğumuzu unutturdu” ifadelerini kullandı.</p><p>Kültürel birlikteliğin, dayanışmanın ve çocukların ortak sahne heyecanının ön plana çıktığı etkinlik, izleyiciler tarafından uzun süre alkışlandı. Organizasyon sonunda çocuklar ve aileler hatıra fotoğrafları çekerek günü ölümsüzleştirdi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad95e.png" width="1024" height="576"></figure>

Uster'de unutulmaz 23 Nisan: Farklı milletlerden çocuklar aynı sahnede 

İsviçre Federal Konseyi, Rekabet Komisyonu (WEKO) ve Federal İdare Mahkemesi’nin çalışma yapısını değiştirmeyi hedefleyen yeni reform paketini onayladı. 

Yeni haklar geliyor

<p>Hükümet, kartel yasasında yapılacak değişikliklerle rekabet hukukunun daha etkili uygulanmasını ve soruşturma süreçlerine duyulan güvenin artırılmasını amaçlıyor.</p><p>Hazırlanan reformun merkezinde, Rekabet Komisyonu ile komisyon sekreterliği arasındaki görev ayrımının daha net hale getirilmesi bulunuyor. Yeni sisteme göre soruşturmalar artık doğrudan WEKO’nun katılımı olmadan yürütülecek. Karar aşamasında ise sekreterliğin rolü daha sınırlı tutulacak. Federal Konsey bu değişiklikle WEKO’nun bağımsız karar alma gücünün artırılmasını hedefliyor.</p><p>Reform kapsamında Rekabet Komisyonu’nun yapısında da önemli değişiklik planlanıyor. Halen 11 ila 15 üyeden oluşan komisyonun ileride 5 ila 7 üyeye düşürülmesi öngörülüyor. Böylece daha küçük, uzmanlaşmış ve daha hızlı karar alabilen bir yapı oluşturulması hedefleniyor.</p><p>Yeni düzenlemeler şirketlerin savunma haklarını da güçlendirecek. Buna göre soruşturma açıldıktan sonra en geç 12 ay içinde şirketlere geçici soruşturma sonuçlarının bildirilmesi zorunlu hale gelecek. Böylece uzun süren ve belirsizlik yaratan süreçlerin azaltılması amaçlanıyor.</p><p>Federal İdare Mahkemesi’nde de değişiklik yapılması planlanıyor. Rekabet hukuku davalarında artık ekonomi ve kartel hukuku konusunda uzman yarı zamanlı hakimlerin görev alabilmesi öngörülüyor. Hükümet, bu adımın hem dava süreçlerini hızlandıracağını hem de alınan kararların daha fazla kabul görmesini sağlayacağını düşünüyor.</p><p>Reform taslağı geçtiğimiz yıl kamuoyu görüşüne açılmıştı. Federal hükümete göre tasarı genel olarak geniş destek gördü. Ancak bazı çevreler WEKO ile sekreterlik arasındaki ayrımın daha da sert olması gerektiğini savundu. Bazı katılımcılar ise komisyonun küçültülmesine karşı çıktı.</p><p>Federal Konsey ise mevcut taslakta büyük değişiklik yapmama kararı aldı. Hükümete göre daha sert bir ayrım hem şirketler hem de devlet açısından süreçleri daha pahalı ve daha uzun hale getirebilir. Komisyonun küçültülmesinin ise karar alma mekanizmasını güçlendireceği belirtiliyor.</p><p>Hazırlanan reform paketi önümüzdeki dönemde İsviçre Federal Parlamentosu’nda görüşülecek.</p>

İsviçre rekabet sisteminde büyük reform hazırlığı

İsviçre Federal Konseyi, 2030 yılında ülkede düzenlenmesi planlanan European Championships organizasyonuna mali destek vermeyeceğini açıkladı. Hükümet, kararın temel nedeni olarak federal bütçedeki mali baskıyı gösterdi.

Bütçe krizi

<h2>Avrupa Şampiyonaları İsviçre’ye gelebilir</h2><p>European Championships, farklı spor branşlarındaki Avrupa şampiyonalarını tek bir büyük organizasyon altında birleştiren çok sporlu bir etkinlik olarak düzenleniyor.</p><p>İsviçre Olimpiyat Komitesi Swiss Olympic ve organizasyon için kurulan “European Championships Switzerland 2030” derneği, etkinliği 2030 yılında İsviçre’ye getirmek istiyor.</p><h2>Organizatörler devletten mali destek bekliyordu</h2><p>Projeyi hazırlayan taraflar, organizasyonun gerçekleştirilebilmesi için federal hükümetten önemli miktarda mali katkı bekliyordu.</p><p>Federal Konsey ise 20 Mayıs 2026 tarihli toplantısında konuyu değerlendirdi ve organizasyona finansal destek vermeme kararı aldı.</p><p>Hükümet, bu kararın erken açıklanmasının organizatörler açısından planlama güvenliği sağlayacağını belirtti.</p><h2>Kararın nedeni: Mali durum</h2><p>Federal Konsey, mevcut ekonomik koşullarda yeni büyük spor organizasyonlarına ek mali destek verilmesinin uygun olmadığını açıkladı.</p><p>Hükümete göre federal bütçe üzerindeki baskı giderek artarken öncelikler farklı alanlara yönelmiş durumda.</p><h2>Öncelik güvenlik ve savunma harcamaları</h2><p>Federal hükümet son dönemde farklı büyük spor projelerine zaten destek verdiğini hatırlattı.</p><p>Özellikle 2038 Kış Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları için destek açıklanırken, gençlik spor programı J+S için de milyonlarca franklık bütçe ayrıldığı belirtildi.</p><p>Federal Konsey ayrıca savunma ve güvenlik alanındaki bütçeden spor organizasyonları için kaynak aktarılmasının mümkün olmadığını vurguladı.</p><p>Açıklamada, kötüleşen uluslararası güvenlik ortamı nedeniyle savunma harcamalarında kesinti yapılamayacağı ifade edildi.</p><h2>Hükümet projeyi tamamen reddetmiyor</h2><p>Federal Konsey, organizasyonun spor ve toplum açısından potansiyel faydalarını kabul ettiğini de belirtti.</p><p>Ancak mevcut mali koşullar altında federal düzeyde finansal katkının mümkün olmadığı ifade edildi.</p><h2>Gözler şimdi organizatörlerde</h2><p>Hükümet desteğinin olmaması, European Championships 2030 projesinin geleceği konusunda soru işaretleri yarattı.</p><p>Organizatörlerin projeyi farklı finansman modelleriyle sürdürüp sürdürmeyeceği önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.</p>

İsviçre hükümeti European Championships 2030’a destek vermeyecek

Bern’de tren garı çevresindeki bisiklet park sorunu tartışma yaratmaya devam ediyor. Şehir yönetimi mevcut bisiklet istasyonlarının ortalama yalnızca yarısının kullanıldığını açıklamasına rağmen yeni ve daha büyük bir bisiklet istasyonu inşa etmek istiyor. Projenin ek genişleme maliyeti ise 12.5 milyon frankı buluyor.

Ulaşım tartışması

<h2>Bern garı çevresinde bisiklet yoğunluğu sürüyor</h2><p>Bern Tren Garı çevresinde her gün yüzlerce bisiklet park ediliyor. Birçok kişi bisikletlerini direklere, ağaçlara veya uygun olmayan alanlara kilitliyor.</p><p>Kimi vatandaşlar bölgede “bisiklet kaosu” yaşandığını düşünürken, kimileri ise mevcut park alanlarının yetersiz olduğunu savunuyor.</p><p>Şehir yönetimi bu sorunu azaltmak için şimdiye kadar dört kapalı bisiklet istasyonu inşa etti.</p><h2>İstasyonlar ortalama yüzde 50 dolulukta</h2><p>Ancak açıklanan resmi verilere göre bu dört istasyon yıl genelinde ortalama yalnızca yüzde 50 oranında kullanılıyor.</p><p>Yoğun günlerde doluluk oranı yaklaşık yüzde 70’e çıkarken, sakin günlerde kullanım oranı yüzde 20’nin bile altına düşüyor.</p><p>Bu rakamlar kamuoyunda “Yeni yatırımlar gerçekten gerekli mi?” sorusunu gündeme taşıdı.</p><h2>Şehir yönetimi yeni istasyonu büyütmek istiyor</h2><p>Tüm eleştirilere rağmen Bern Belediyesi yeni bir bisiklet istasyonu projesini büyütmeyi planlıyor.</p><p>Länggasse yönünde inşa edilmesi planlanan yeni istasyonda başlangıçta 675 bisikletlik alan öngörülüyordu. Bern halkı bu projeye daha önce onay vermişti.</p><p>Şimdi ise belediye projeye ikinci bir yer altı katı eklemek istiyor. Bu genişleme yaklaşık 520 ek bisiklet park alanı sağlayacak.</p><p>Ek yatırımın maliyetinin 12.5 milyon frank olması bekleniyor.</p><h2>Siyasiler ikiye bölündü</h2><p>Projeye yönelik siyasi görüşler ise oldukça farklı.</p><p>Sosyal Demokrat Parti’den şehir meclisi üyesi Lukas Schnyder, gelecekte Bern garı çevresinde daha fazla bisiklet park alanına ihtiyaç duyulacağını savunuyor.</p><p>Schnyder’e göre insanlar trenlerine hızlı ulaşmak istediği için bugün birçok bisiklet istasyon dışında gelişi güzel park ediliyor.</p><p>Buna karşılık İsviçre Halk Partisi’nden Janosch Weyermann mevcut kullanım oranlarının bu kadar pahalı bir yatırımı haklı çıkarmadığını düşünüyor.</p><p>Weyermann, yalnızca yüzde 50 doluluk oranına sahip bir sistemin ekonomik açıdan sorgulanması gerektiğini belirtiyor.</p><h2>Şehir: “Kullanım sürekli artıyor”</h2><p>Bern Belediyesi’nin ulaşım planlamacılarından Jurgen Mesman ise projenin kâr amacıyla değerlendirilmemesi gerektiğini söylüyor.</p><p>Mesman’a göre bisiklet istasyonları modern şehir altyapısının önemli bir parçası ve kullanım oranları her geçen yıl yükseliyor.</p><p>Şehir yönetimi özellikle gelecekte bisiklet kullanımının daha da artacağını ve mevcut kapasitenin zamanla dolacağını düşünüyor.</p><h2>Amaç: Yayalar için daha fazla alan yaratmak</h2><p>Belediyeye göre temel hedeflerden biri de tren garı çevresindeki kamusal alanı yayalar için daha rahat hale getirmek.</p><p>Şehir yönetimi, kaldırımların ve meydanların bisikletlerle dolu olmasını istemiyor. Bunun yerine bisikletlerin özel istasyonlarda toplanması hedefleniyor.</p><p>Ayrıca yeni istasyonlarda yük bisikletleri ve bisiklet römorkları için de özel alanlar planlanıyor.</p><h2>Uzmanlar projeyi destekliyor</h2><p>Ulaşım ve mobilite uzmanı Alexander Erath da daha büyük bisiklet istasyonlarının mantıklı olduğunu savunuyor.</p><p>Kuzeybatı İsviçre Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde görev yapan Erath’a göre tren garları artık yalnızca ulaşım noktası değil, aynı zamanda şehir yaşamının merkezi haline geldi.</p><p>Erath, istasyon çevresindeki alanların yayalar için daha cazip ve düzenli olması gerektiğini belirtiyor.</p><h2>“Altyapı en yoğun saatlere göre planlanır”</h2><p>Uzmanlara göre ulaşım altyapıları yılın her günü tam kapasiteyle kullanılmak zorunda değil.</p><p>Alexander Erath, bisiklet istasyonlarının özellikle talebin en yüksek olduğu saatler ve dönemler dikkate alınarak planlandığını söylüyor.</p><p>Bu nedenle yılın büyük bölümünde istasyonların tam dolu olmamasının normal olduğu ifade ediliyor.</p><h2>Son kararı halk verecek</h2><p>Yeni bisiklet istasyonunun genişletilip genişletilmeyeceğine Bern halkı eylül ayında yapılacak oylamada karar verecek.</p><p>Oylamanın sonucu, Bern’in gelecekteki ulaşım ve şehir planlama politikası açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.</p>

Bern bisiklet istasyonlarına milyonlar yatırıyor

İsviçre’nin ilaç onay ve denetim kurumu Swissmedic, son yıllarda yaptığı büyük dijitalleşme yatırımları nedeniyle mali baskı altında. Kurumun yaklaşık 30 milyon franklık IT harcamalarının ardından onlarca çalışanın işten çıkarılması tartışmaları büyütürken, sendika yönetimi sert sözlerle eleştirdi.

Çalışanlar endişeli

<h2>Dijitalleşme yatırımları tartışma yarattı</h2><p>Swissmedic son yıllarda dijital dönüşüm projeleri için yaklaşık 30 milyon frank yatırım yaptı. Ancak kurumun mali durumu giderek kötüleşirken kısa süre önce 29 tam zamanlı pozisyonun kaldırıldığı açıklandı.</p><p>Bu gelişmenin ardından gözler Swissmedic yönetimine çevrildi. Kamu çalışanları sendikası Transfair, yaşanan mali krizin arkasında başarısız IT projelerinin bulunduğunu savunuyor.</p><h2>Sendikadan ağır suçlama</h2><p>Transfair Başkanı Greta Gysin, Swissmedic yönetiminin büyük bir kaynak israfına yol açtığını söyledi.</p><p>Gysin’e göre yönetim, yürütülen IT projelerinde ciddi miktarda kamu kaynağını verimsiz kullandı. Sendika, Federal Hükümetin Swissmedic’in mali rezervlerini yeniden güçlendirmesini istemesi nedeniyle şimdi faturanın çalışanlara çıkarıldığını savunuyor.</p><p>Gysin, işten çıkarılan çalışanların yaşanan IT sorunlarıyla hiçbir bağlantısı olmadığını belirterek, “Bunun bedelini personel ödüyor” mesajı verdi.</p><h2>Yönetim suçlamaları reddetti</h2><p>Swissmedic yönetimi ise eleştirileri kabul etmiyor. Kurumun Müdür Yardımcısı Philippe Girard, işten çıkarmalar ile dijitalleşme projeleri arasında doğrudan bir bağ olmadığını savundu.</p><p>Girard’a göre Swissmedic’in temel görevi İsviçre’de hasta güvenliğini sağlamak ve kurumun bunu sürdürebilmesi için tasarruf önlemleri alınması gerekiyor.</p><p>Ancak Girard, projelerin planlandığı hızda ilerlemediğini de kabul etti. Dijitalleşme sürecinde hedeflenen ilerlemenin sağlanamadığını belirten yönetici, IT alanında “yeni bir enerjiyle” devam edilmesi gerektiğini söyledi.</p><h2>“Hazır sistem yerine her şeyi sıfırdan geliştirdiler”</h2><p>Kurum içinden anonim kaynaklar ise farklı bir tablo çiziyor. İddialara göre Swissmedic yönetimi piyasada mevcut olan yazılım çözümlerini kullanmak yerine tüm sistemi kendi geliştirmeyi tercih etti.</p><p>Bu nedenle onlarca IT uzmanı istihdam edildiği, ancak ortaya çıkan sonuçların beklentilerin çok gerisinde kaldığı öne sürülüyor.</p><p>İç kaynaklara göre yıllardır süren çalışmaların ardından elde edilen somut sonuçların sınırlı kalması, çalışanlar arasında da büyük rahatsızlık yarattı.</p><h2>Çalışanlar yeni işten çıkarmalardan korkuyor</h2><p>Transfair sendikası, Swissmedic’te yeni işten çıkarmaların da gündeme gelebileceğinden endişe ediyor. Sendika yetkilileri, kurum çalışanlarının ciddi bir belirsizlik ve korku içinde olduğunu belirtiyor.</p><p>Sendikanın açıklamasına göre yaklaşık 40 çalışan hâlihazırda Transfair ile iletişim halinde. Çalışanların büyük bölümünün kurumun mali geleceği konusunda kaygılı olduğu ifade ediliyor.</p><h2>Federal denetim devreye giriyor</h2><p>Swissmedic’teki tartışmaların ardından şimdi gözler Federal Mali Denetim Kurumu’na çevrildi. Yakın zamanda kurumun dijitalleşme projeleri detaylı şekilde incelenecek.</p><p>Yapılacak incelemede özellikle IT harcamalarının nasıl kullanıldığı, projelerin neden geciktiği ve ortaya çıkan mali yükün gerekçeleri araştırılacak.</p><p>Ortaya çıkacak raporun, Swissmedic yönetimi üzerindeki baskıyı daha da artırabileceği değerlendiriliyor.</p>

Swissmedic’te kriz derinleşiyor: “Yönetim milyonları boşa harcadı”

Zürih'te düzenlenen Türk Mutfağı Haftası etkinliği, gastronominin ötesine geçerek kültür, tarih ve diplomasi açısından dikkat çeken özel bir buluşmaya dönüştü. Türkiye’nin Zürih Başkonsolosluğu ile Kültür ve Tanıtma Ataşeliği tarafından organize edilen program, 21 Mayıs akşamı Zürih Otelcilik Okulu Hotelfachschule Zürich’te gerçekleştirildi.

“Sofra, birlikteliğin en eski dili”

<p>Türkiye’nin Zürih Başkonsolosu Fazıl Çorman ile Kültür ve Tanıtma Ataşesi Aydın Yıldırım Duran ev sahipliğinde düzenlenen geceye yabancı misyon temsilcileri, diplomatlar, İsviçre ana akım medyasından gazeteciler ile Türk ve İsviçre toplumundan çok sayıda davetli katıldı.</p><p>Bu yıl beşincisi gerçekleştirilen Türk Mutfağı Haftası’nın ana teması “Bir Sofrada Miras” oldu. Program boyunca Anadolu’nun farklı bölgelerine ait geleneksel lezzetler tanıtılırken, Türk mutfağının yalnızca yemeklerden oluşmadığı; tarih, kültür, paylaşım ve toplumsal hafızayı taşıyan güçlü bir medeniyet mirası olduğu vurgulandı.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad93f.png" width="1024" height="576"></figure><h2>“Türkiye’de yemek sadece yemek değildir”</h2><p>Programın açılışında konuşan Başkonsolos Fazıl Çorman, Türk mutfağının kültürel derinliğine dikkat çekerek, sofraların Türk toplumunda yalnızca yemek yenilen alanlar olmadığını söyledi.</p><p>Çorman, “Sofra; sohbetlerin başladığı, anıların oluştuğu ve geleneklerin kuşaktan kuşağa aktarıldığı en özel alanlardan biridir. Bu yılın teması olan ‘Sofra, birlikteliğin en eski dilidir’ sözü de bunu çok güçlü şekilde anlatıyor.” ifadelerini kullandı.</p><p>Türk mutfağının yüzyıllar boyunca farklı bölgeler, kültürler ve geleneklerle şekillenerek büyük bir zenginliğe ulaştığını belirten Çorman, Türk sofralarının en önemli özelliklerinden birinin paylaşım kültürü ve misafirperverlik olduğunu dile getirdi.</p><p>Konuşmasının sonunda geceye katkı sağlayan şefleri tek tek sahneye davet ederek tanıtan Başkonsolos Çorman, Türk mutfağının uluslararası alanda tanıtımına sundukları katkılar nedeniyle tüm şeflere teşekkür etti.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad940.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Workshop’lar geceye damga vurdu</h2><p>Program kapsamında gerçekleştirilen workshop etkinlikleri ise davetlilerden büyük ilgi gördü. ITAD Başkanı Mustafa Yılmaz tarafından gerçekleştirilen sunumda, Türk mutfağının en sevilen lezzetlerinden lahmacunun hazırlanış süreci uygulamalı olarak anlatıldı.</p><p>Beşinci Kuşak Ankara Hacı Baba Baklavaları’nın eğitmen şeflerinden Giray Nusret Aydın ise geleneksel baklava yufkasının hangi emek ve ustalıkla hazırlandığını konuklarla paylaşarak baklava yapımının inceliklerini aktardı.</p><p>Programa katılan şeflerden Sibel Yılmaz tarafından hazırlanan lahana dolması da geceye katılan davetlilerden büyük beğeni topladı.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad942.png" width="1024" height="576"></figure><p>İsviçre’de gastronomi dünyasının yakından tanıdığı şeflerden Yaşar Can Algün ise workshop kapsamında hazırlanan yemeklerin İngilizce sunumlarını gerçekleştirerek konuklara yemeklerin hikâyeleri, içerikleri ve kültürel arka planları hakkında bilgiler verdi.</p><h2><strong>Şef Görkem Çobanoğulları'ndan muhteşem lezzetler</strong></h2><p>Gece için Türkiye’den özel olarak davet edilen profesyonel şef Görkem Çobanoğulları ise hazırladığı ana yemeklerle etkinliğin öne çıkan isimlerinden biri oldu. Uzun yıllardır profesyonel mutfaklarda görev yapan ve özellikle Türk ile Nikkei mutfağı (Japon-Peru füzyon) alanındaki çalışmalarıyla tanınan Çobanoğulları’nın hazırladığı çorba, salata, keşkek ve kuzu incik sunumları konuklardan büyük beğeni aldı. Modern sunum anlayışıyla geleneksel Anadolu lezzetlerini buluşturan başarılı şefin hazırladığı menü, gece boyunca davetlilerin en çok konuştuğu tatlar arasında yer aldı.</p><h2><strong>Diplomatik heyetten örnek ev sahipliği</strong></h2><p>Gece boyunca Başkonsolos Fazıl Çorman, Konsolos Furkan Yılmaz, Muavin Konsolos Gürhan Cihanoğlu ile Kültür ve Tanıtma Ataşesi Aydın Yıldırım Duran davetlilerle yakından ilgilenerek dikkat çekti. Misafirlerle birebir ilgilenen diplomatik heyetin samimi yaklaşımı ve sıcak ev sahipliği geceye ayrı bir atmosfer kattı.<br><br><img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad941.png" width="1024" height="576"></p><h2>Anadolu’nun binlerce yıllık mirası dünya vitrininde</h2><p>Etkinlikte ayrıca Cumhurbaşkanlığı himayesinde ve Emine Erdoğan’ın öncülüğünde hazırlanan “Asırlık Tariflerle Türk Mutfağı” kitabı da tanıtıldı.</p><p>Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) iş birliğiyle ve Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle hazırlanan eser, Türk mutfağının uluslararası alandaki en önemli kültürel tanıtım projelerinden biri olarak değerlendiriliyor.</p><p>5 danışman ve 14 şefin katkısıyla hazırlanan kitapta 218 geleneksel tarif yer alıyor. Kitapta yalnızca tarifler değil; Anadolu’nun üretim kültürü, doğal ürün anlayışı, sürdürülebilir mutfak geleneği ve paylaşım kültürü de anlatılıyor.</p><p>Türk mutfağının fermente ürünler, bitki temelli tarifler, glutensiz seçenekler ve atıksız üretim anlayışıyla dünya gastronomi trendleriyle uyumlu olduğuna dikkat çekilen gecede, davetlilere Anadolu mutfağının farklı lezzetleri sunuldu.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad943.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Türk mutfağı gastrodiplomasinin güçlü yüzü oldu</h2><p>Zürih’te gerçekleştirilen etkinlik, Türkiye’nin son yıllarda önem verdiği gastrodiplomasi çalışmalarının Avrupa’daki dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendirildi.</p><p>Türk mutfağının yalnızca kebap ve dönerden ibaret olmadığı; Anadolu’nun yüzlerce yıllık üretim kültürü, zengin coğrafi çeşitliliği ve sağlıklı yaşam anlayışıyla şekillenen çok katmanlı bir mirasa sahip olduğu mesajı gece boyunca ön plana çıktı.</p><p>Program sonunda davetliler, Türk mutfağının yalnızca lezzetiyle değil; misafirperverliği, paylaşım kültürü ve kültürel derinliğiyle de etkileyici bir deneyim sunduğunu ifade etti.</p>

'Türk Mutfağı Haftası' İsviçre’de kültür diplomasisine dönüştü

İsviçre’nin Vaud kantonunda seçmenler, 14 Haziran’da kantonal asgari ücret uygulaması için sandık başına gidecek. Oylamada iki ayrı halk inisiyatifi ve hükümetin karşı önerisi yer alacak. Tartışmanın merkezinde saatlik 23 frank brüt asgari ücret ve bu ücretin kimler için geçerli olacağı bulunuyor.

Kritik oylama

<h2>İki inisiyatif ve bir karşı öneri oylanacak</h2><p>Vaud kantonunda halk, asgari ücret konusunda üç farklı seçenek hakkında karar verecek. İlk inisiyatif, asgari ücret ilkesinin kanton anayasasına yazılmasını hedefliyor.</p><p>İkinci inisiyatif ise kantonda saatlik 23 frank brüt asgari ücret getiren yeni bir yasanın kabul edilmesini istiyor.</p><p>Kanton hükümeti olan Staatsrat ise asgari ücret fikrine tamamen karşı çıkmıyor. Ancak hükümet, halk inisiyatiflerine karşı kendi karşı önerisini sunuyor. Bu karşı öneride de saatlik 23 franklık asgari ücret öngörülüyor.</p><h2>Tartışma ücretin miktarından çok kapsamıyla ilgili</h2><p>İnisiyatifler ve hükümetin karşı önerisi aynı saatlik ücreti, yani 23 frank brüt asgari ücreti öngörüyor. Ancak asıl fark, bu ücretin hangi çalışanlar için geçerli olacağı ve hangi düzenlemenin öncelikli sayılacağı konusunda ortaya çıkıyor.</p><p>Temel soru şu: Kantonal asgari ücret mi öncelikli olacak, yoksa varsa ilgili sektördeki toplu iş sözleşmesinde belirlenen asgari ücret mi geçerli olacak?</p><p>Halk inisiyatifleri, kanton genelinde daha güçlü ve doğrudan uygulanabilir bir asgari ücret modeli istiyor. Hükümetin karşı önerisi ise toplu iş sözleşmelerine öncelik tanınmasını savunuyor.</p><h2>Toplu iş sözleşmesi tartışmanın merkezinde</h2><p>Vaud hükümeti, saatlik 23 franklık asgari ücreti destekliyor ancak bunun mevcut toplu iş sözleşmeleriyle çelişmemesi gerektiğini belirtiyor.</p><p>Toplu iş sözleşmesi, Almanca kısaltmasıyla GAV, işverenler ve sendikalar arasında yapılan sektörel anlaşmaları ifade ediyor. Bu anlaşmalarda çalışma koşulları, ücretler, tatiller ve sosyal haklar düzenlenebiliyor.</p><p>Hükümetin karşı önerisine göre, bir sektörde geçerli toplu iş sözleşmesi varsa, bu sözleşmede belirlenen ücret düzenlemesi kantonal asgari ücrete göre öncelikli olacak.</p><p>Bu yaklaşım, işverenler ve bazı siyasi çevreler tarafından daha esnek bir çözüm olarak görülüyor. Ancak inisiyatif destekçileri, bu modelin bazı düşük ücretli çalışanları yeterince korumayabileceğini savunuyor.</p><h2>Destekleyenler: Yoksullukla mücadele için gerekli</h2><p>Asgari ücretin destekçileri, bu düzenlemeyi sosyal politika açısından önemli bir araç olarak görüyor. Onlara göre saatlik 23 franklık asgari ücret, özellikle düşük ücretli ve güvencesiz sektörlerde çalışanların yaşam koşullarını iyileştirebilir.</p><p>Gastronomi, bakım hizmetleri, temizlik ve benzeri alanlarda çalışan birçok kişinin düşük ücretlerle geçinmek zorunda kaldığı belirtiliyor. Bu nedenle asgari ücretin, çalışan yoksulluğunu azaltmaya yardımcı olacağı savunuluyor.</p><p>Destekçilere göre tam zamanlı çalışan bir kişinin geçimini sağlayabilecek bir ücret alması temel bir sosyal gereklilik. Özellikle hayat pahalılığının arttığı bir dönemde, düşük gelirli çalışanların korunması gerektiği vurgulanıyor.</p><h2>İşverenler devlet müdahalesine karşı</h2><p>Vaud İşverenler Birliği ise devletin ücret politikasına müdahale etmesine karşı çıkıyor. İşveren temsilcilerine göre ücretler, devlet tarafından değil, sektörlerin kendi koşullarına göre işverenler ve çalışan temsilcileri arasında belirlenmeli.</p><p>İşveren çevreleri, kantonal asgari ücretin bazı işletmeler için ek maliyet yaratabileceğini savunuyor. Özellikle küçük işletmelerin ve hizmet sektöründeki firmaların bu düzenlemeden olumsuz etkilenebileceği belirtiliyor.</p><p>Ayrıca asgari ücretin toplu iş sözleşmelerinin önemini azaltabileceği ve ücret pazarlıklarını zorlaştırabileceği ifade ediliyor.</p><h2>Vaud başka kantonların izinden gidebilir</h2><p>İsviçre’de asgari ücret konusu daha önce farklı kantonlarda da halk oylamasına sunuldu. Bazı kantonlarda seçmenler kantonal asgari ücret uygulamasını kabul etti.</p><p>Vaud’daki oylama bu nedenle yalnızca kanton için değil, İsviçre genelindeki ücret politikası tartışmaları açısından da önem taşıyor.</p><p>Eğer Vaud seçmenleri asgari ücreti kabul ederse, kanton düşük ücretli çalışanları korumak için yasal asgari ücret uygulayan kantonlar arasına katılacak.</p><h2>14 Haziran’da karar halkın</h2><p>Vaud halkı 14 Haziran’da sandığa giderek asgari ücret konusunda kararını verecek. Seçmenler, iki halk inisiyatifi ve hükümetin karşı önerisi arasında tercih yapacak.</p><p>Oylamanın sonucu, kantonda düşük ücretli sektörlerde çalışan binlerce kişiyi doğrudan etkileyebilir. Aynı zamanda İsviçre’de devletin ücret politikasına ne kadar müdahale etmesi gerektiği konusundaki tartışmayı da yeniden gündeme taşıyacak.</p><p>Vaud’daki karar, sosyal adalet, işveren özgürlüğü ve toplu iş sözleşmelerinin geleceği açısından dikkatle izlenecek.</p>

Vaud kantonu saatlik 23 frank asgari ücret için sandığa gidiyor

İsviçre’de perakende devi Coop’un, son tüketim tarihine gelen çözdürülmüş et ürünlerini yeniden dondurarak indirimli şekilde sattığı ortaya çıktı. Uygulama ilk bakışta tüketicilerde soru işaretleri yaratsa da, İsviçre makamlarına göre bu yöntem yasal ve gıda israfını azaltmak açısından anlamlı görülüyor.

Uygulama yasal mı?

<p>Konu, bir müşterinin Coop şubesinde yaşadığı gözlemle gündeme geldi. Müşteri, satın almadığı çözdürülmüş bir oğlak butunun ertesi gün derin dondurucu reyonunda yeniden etiketlenmiş şekilde satışa sunulduğunu fark etti. Ürün yüzde 50 indirimle satılıyor ve yeni etikette raf ömrünün üç ay daha uzatıldığı görülüyordu.</p><p>Müşteri, bunun üzerine SRF’nin tüketici programı “Espresso”ya başvurarak uygulamanın İsviçre’de yasal olup olmadığını sordu.</p><h2>Yetkili kurum: Uygulama yasal</h2><p>İsviçre Federal Gıda Güvenliği ve Veterinerlik Dairesi (BLV), bu uygulamanın belirli şartlar altında yasal olduğunu açıkladı. Kuruma göre son tüketim tarihinden önce yeniden dondurma işlemi, gıdanın raf ömrünü uzatmak ve israfı önlemek için uygulanabilecek bir yöntem.</p><p>BLV, bu işlemin özellikle gıda kaybını azaltmaya yardımcı olduğunu belirtiyor. Yani ürün, son tüketim tarihi geçmeden uygun koşullarda yeniden dondurulursa, satışa sunulması mümkün olabiliyor.</p><p>Ancak burada kritik nokta, işlemin kontrollü ve profesyonel şartlarda yapılması. Etin hijyen kurallarına uygun şekilde işlenmesi, soğuk zincirin korunması ve ürünün doğru şekilde etiketlenmesi gerekiyor.</p><h2>Coop iki yıldır bu yöntemi kullanıyor</h2><p>Coop da uygulamayı doğruladı. Şirket, yaklaşık iki yıldır son tüketim tarihine gelen bazı ürünleri yeniden dondurduğunu ve ardından yüzde 50 indirimle satışa sunduğunu açıkladı.</p><p>Perakende zincirine göre bu yöntem sayesinde çok sayıda et ürünü çöpe gitmekten kurtarılıyor. Coop, bu şekilde dondurulan ürünlerin “neredeyse tamamen” değerlendirilebildiğini belirtiyor.</p><p>Şirket ayrıca tüm yasal kurallara uyduğunu ve süpermarketlerde düzenli kalite kontrolleri yapıldığını vurguluyor.</p><h2>Gıda israfına karşı çözüm olarak görülüyor</h2><p>Uygulamanın temel gerekçesi Food Waste, yani gıda israfını azaltmak. İsviçre’de her yıl büyük miktarda gıda, tüketilebilir durumda olmasına rağmen çöpe gidiyor. Et ürünleri ise hem ekonomik değeri hem de üretim sürecindeki çevresel etkileri nedeniyle israf açısından özellikle hassas bir kategori olarak değerlendiriliyor.</p><p>Coop’un uygulaması, son tüketim tarihine yaklaşan ürünlerin tamamen imha edilmesi yerine kontrollü şekilde yeniden değerlendirilmesini hedefliyor.</p><p>Bu açıdan bakıldığında, yetkililer ve şirket uygulamayı hem ekonomik hem de çevresel açıdan savunuyor.</p><h2>Evde yeniden dondurmak aynı şey değil</h2><p>Yetkililer, marketlerde yapılan endüstriyel dondurma işlemi ile evde yapılan dondurma arasında önemli farklar olduğuna dikkat çekiyor.</p><p>BLV’ye göre endüstriyel dondurma işlemi çok daha hızlı ve kontrollü gerçekleşiyor. Ürünler kısa sürede çok düşük sıcaklıklara ulaştırılıyor. Bu da gıda güvenliği açısından önemli bir avantaj sağlıyor.</p><p>Evde ise durum farklı. Et, alışveriş poşetinde uzun süre beklemişse, oda sıcaklığında çözülmüşse ya da soğuk zincir bozulmuşsa yeniden dondurulması riskli olabilir. Çünkü bu süreçte bakteriler hızla çoğalabilir.</p><p>Bu nedenle uzmanlar, özellikle çiğ etin evde yeniden dondurulması konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.</p><h2>Uzmanlardan dikkat uyarısı</h2><p>ZHAW’da gıda mikrobiyolojisi profesörü olan Lars Fieseler, soğuk zincir korunmuşsa ve sıcaklık yeterince düşükse yeniden dondurmanın prensipte mümkün olduğunu söylüyor.</p><p>Ancak et uzun süre oda sıcaklığında kalmışsa veya alışverişten sonra geç dondurulmuşsa risk artıyor. Böyle durumlarda ürünün yeniden dondurulması tavsiye edilmiyor.</p><p>Uzmanlara göre en güvenli yöntemlerden biri, çözdürülmüş eti önce pişirmek ve ardından dondurmak. Çünkü yeterli sıcaklıkta ve yeterli süre pişirme işlemi, birçok mikroorganizmanın ölmesini sağlıyor.</p><h2>Tüketici için en önemli nokta şeffaflık</h2><p>Bu tür uygulamalarda tüketiciler açısından en önemli konu şeffaflık. Ürünün daha önce çözdürülmüş ve yeniden dondurulmuş olduğunun açıkça belirtilmesi, tüketicinin bilinçli karar vermesi açısından büyük önem taşıyor.</p><p>Ayrıca ürünün nasıl saklanması gerektiği, ne zamana kadar tüketilmesi gerektiği ve tekrar çözdürüldükten sonra nasıl kullanılacağı konusunda net bilgilendirme yapılması gerekiyor.</p><p>Tüketici güveninin korunması için yalnızca yasal uygunluk değil, açık etiketleme ve düzenli denetim de belirleyici rol oynuyor.</p><h2>Yasal ama tartışmalı bir uygulama</h2><p>Coop’un çözdürülmüş eti yeniden dondurarak satması İsviçre’de yasal kabul ediliyor. Yetkililer, bu yöntemin gıda israfını azaltmaya katkı sağladığını belirtiyor.</p><p>Buna rağmen uygulama tüketiciler arasında farklı tepkilere yol açıyor. Bazıları bunu sürdürülebilir ve mantıklı bir çözüm olarak görürken, bazıları özellikle et ürünlerinde hijyen ve güvenlik açısından daha temkinli yaklaşıyor.</p><p>Sonuç olarak uygulama yasal olsa da, güvenli şekilde yürütülmesi için sıkı kalite kontrol, doğru etiketleme ve tüketicinin açık şekilde bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor.</p>

Coop’un çözdürülmüş eti yeniden dondurup satması yasal mı?

Basel-Stadt Kantonu, artan kiralar ve uygun fiyatlı konut sıkıntısına karşı dikkat çeken bir adım attı. Kanton yönetimi, Kleinbasel bölgesinde yer alan iki büyük konut alanını satın aldı. “Im Surinam” ve “Horburg” adlı bölgelerde toplam yaklaşık 600 daire bulunuyor.

Uygun fiyatlı yaşam

<p>Satın alınan alanların büyüklüğü 50 bin metrekarenin üzerinde. Kanton, bu konutları ilerleyen yıllarda konut kooperatiflerine devretmeyi planlıyor. Amaç, Basel’de uzun vadede daha fazla uygun fiyatlı yaşam alanı oluşturmak.</p><p>Ancak karar, şehirde yalnızca destek değil, aynı zamanda eleştiri de getirdi. Özellikle sağ ve liberal çevreler, devletin konut piyasasına bu ölçüde müdahale etmesini sorguluyor.</p><h2>Uygun fiyatlı konut hedefi</h2><p>Basel-Stadt’ta kiralar son yıllarda sürekli yükseliyor. Özellikle dar ve orta gelirli aileler için uygun fiyatlı konut bulmak giderek zorlaşıyor. Kanton hükümeti, bu nedenle aktif bir konut politikası izliyor.</p><p>Finans Direktörü Tanja Soland, satın alma kararının siyasi olarak bilinçli bir tercih olduğunu belirtti. Soland’a göre bu adım, parlamentonun daha fazla uygun fiyatlı konut oluşturulması yönündeki talebinin bir sonucu.</p><p>Kantonun hedefi, uygun fiyatlı konut oranını uzun vadede artırmak. Bu satın almayla birlikte Basel-Stadt’ta uygun fiyatlı konut oranının yaklaşık yüzde 14’ten yüzde 15’e çıkacağı belirtiliyor. Yasal hedef ise bu oranın 2050 yılına kadar yüzde 25’e ulaşması.</p><h2>Konutlar kooperatiflere devredilecek</h2><p>Kantonun planına göre satın alınan daireler doğrudan piyasaya bırakılmayacak. Uzun vadede bu alanların konut kooperatiflerine verilmesi hedefleniyor. Böylece konutların spekülatif amaçlarla kullanılmasının önüne geçilmesi ve kiraların daha istikrarlı kalması amaçlanıyor.</p><p>Ancak bu süreç hemen başlamayacak. Kanton, 2027 yılında bir ihale süreci başlatmayı planlıyor. Nihai kararların ise en erken 2029’dan itibaren alınması bekleniyor.</p><p>Dairelerin ve arsaların kooperatiflere “Baurecht” sistemiyle verilmesi öngörülüyor. Bu sistemde arsa mülkiyeti kantonda kalırken, kooperatifler belirli koşullar altında uzun vadeli kullanım hakkı elde ediyor. Böylece kamu, toprağın kontrolünü elinde tutmaya devam ediyor.</p><h2>Sol partilerden ve kooperatiflerden destek</h2><p>Karar, sol partiler ve konut kooperatifleri tarafından olumlu karşılandı. SP Basel-Stadt, satın almayı artan kiralara ve konut sıkıntısına karşı önemli bir adım olarak değerlendirdi.</p><p>Partiye göre kamu arazilerinin korunması ve konut amaçlı kullanılması, şehirde sosyal denge açısından büyük önem taşıyor. Sol çevreler, konut piyasasının tamamen özel yatırımcılara bırakılması halinde dar gelirli kesimlerin şehir merkezlerinden uzaklaşma riskiyle karşı karşıya kalacağını savunuyor.</p><p>Kuzeybatı İsviçre’deki konut kooperatifleri de kararı destekledi. Kooperatiflere göre Basel-Stadt, bu adımla aktif bir toprak politikasının nasıl uygulanabileceğini gösterdi. Onlara göre önemli olan, kamunun arsayı satmak yerine elinde tutması ve uzun vadede uygun kiralı konut üretimini güvence altına alması.</p><h2>Devlet piyasaya fazla mı müdahale ediyor?</h2><p>Satın alma kararı, özellikle bürgerlich olarak tanımlanan liberal ve sağ çevrelerde eleştiriyle karşılandı. Eleştirilerin merkezinde, devletin konut piyasasına fazla müdahale ettiği görüşü yer alıyor.</p><p>Bu çevrelere göre kanton, büyük konut alanlarını satın alarak özel yatırımcılarla rekabete giriyor. Bu durumun piyasadaki dengeyi bozabileceği ve özel sektörün yatırım iştahını azaltabileceği savunuluyor.</p><p>LDP, satın alma kararına ilişkin daha fazla şeffaflık talep ediyor. Parti, özellikle satın alma bedelinin açıklanmasını ve binaların mevcut yapısal durumuna dair daha ayrıntılı bilgi verilmesini istiyor.</p><p>Kanton ile UBS Anlagestiftung grubu arasında yapılan satışta fiyat açıklanmadı. Ancak bedelin düşük üç haneli milyon frank seviyesinde olduğu belirtildi.</p><h2>Mevcut kiracılar ne olacak?</h2><p>Satın alma kararı, yaklaşık 600 haneyi doğrudan ilgilendiriyor. Bu nedenle bölgede yaşayanlar açısından bazı soru işaretleri bulunuyor. Kiracılar, mülkiyet değişikliğinin ardından evlerinde kalıp kalamayacaklarını, olası yenileme çalışmalarının kendilerini etkileyip etkilemeyeceğini ve kiraların artıp artmayacağını merak ediyor.</p><p>Finans Direktörü Tanja Soland, bu konuda kiracıları rahatlatmaya çalıştı. Soland, kantonun daha pahalı kiraya verme amacı taşımadığını belirterek, “Kanton daha pahalı kiraya vermekle tanınmaz” mesajı verdi.</p><p>Hükümete göre amaç, mevcut kiraları istikrarlı tutmak ve uzun vadede sosyal açıdan sürdürülebilir bir konut politikası izlemek.</p><h2>Yoğunlaştırma yeni tartışmalar doğurabilir</h2><p>Satın alınan alanlarda ilerleyen yıllarda yalnızca mevcut konutların korunması değil, aynı zamanda dikkatli bir şekilde geliştirme ve yoğunlaştırma da planlanıyor. Bu, aynı alanda daha fazla konut yapılabileceği anlamına geliyor.</p><p>Ancak yoğunlaştırma konusu Basel’de hassas bir mesele. Daha fazla konut üretimi, bir yandan konut sıkıntısını azaltabilir. Diğer yandan inşaat çalışmaları, mahalle dokusundaki değişimler ve yerinden edilme endişeleri nedeniyle bölgede yaşayanlar arasında kaygı yaratabilir.</p><p>Bu nedenle kantonun önümüzdeki yıllarda hem sosyal konut hedeflerini hem de mahalle sakinlerinin beklentilerini dengelemesi gerekecek.</p><h2>Karar kesin, tartışma sürecek</h2><p>Basel-Stadt hükümetinin satın alma kararı kendi yetki alanında bulunuyor. Bu nedenle kararın uygulanması için ayrıca halk oylamasına gidilmesi gerekmiyor.</p><p>Ancak siyasi tartışma bitmiş değil. Bir tarafta devletin aktif rol alarak uygun fiyatlı konut üretmesini savunanlar var. Diğer tarafta ise bunun piyasa düzenini bozduğunu ve özel yatırımcıları dışladığını düşünenler bulunuyor.</p><p>Basel-Stadt’ın 600 konutluk bu hamlesi, yalnızca yerel bir emlak işlemi değil; İsviçre’de şehirlerin konut krizine nasıl yanıt vermesi gerektiğine dair daha geniş bir tartışmanın da parçası olarak görülüyor.</p>

Basel-Stadt 600 konut satın aldı: Daireler uygun fiyata kiralanacak

İsviçre’de kahve yetişmiyor. İklim koşulları kahve üretimine uygun değil. Buna rağmen İsviçre, dünyada kahve ihracatında değer bakımından Brezilya’dan sonra ikinci sırada yer alıyor. 

Kapsül ve küresel ticaret

<p>Kolombiya, Etiyopya ve Vietnam gibi kahve üreten ülkeleri geride bırakan bu tablo, ilk bakışta şaşırtıcı görünüyor. Ancak İsviçre’nin kahve başarısı, üretimden çok işleme, teknoloji, ticaret ve marka gücüne dayanıyor.</p><p>Son yıllarda İsviçre’nin kahve ihracat değeri yaklaşık 3,3 milyar frank seviyesine ulaştı. Ülkeye ithal edilen yeşil kahve çekirdekleri, İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra çok daha yüksek fiyatlarla dünyaya satılıyor. Bu nedenle kahve, bugün İsviçre’nin en önemli tarımsal ihracat ürünü haline gelmiş durumda. Hatta ihracat değeri bakımından peynir ve çikolatanın bile önüne geçiyor.</p><h2>Kahve yetişmiyor ama değer İsviçre’de oluşuyor</h2><p>İsviçre’nin kahve sektöründeki başarısının temelinde “katma değer” yatıyor. Yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’ye kilogram başına yaklaşık 5 dolar seviyesinde ithal ediliyor. Ancak bu çekirdekler İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra kilogram başına yaklaşık 26,80 dolarlık bir değere ulaşıyor.</p><p>Bu büyük değer artışı, İsviçre’nin kahve üreticisi olmadan kahve ihracatında dev bir ülkeye dönüşmesini sağladı. Ülke, ham ürünü değil, işlenmiş ve yüksek fiyatlı kahve ürünlerini ihraç ediyor. Özellikle kapsül kahve, hazır kahve ve premium segmentteki özel ürünler İsviçre’nin bu alandaki gücünü artırıyor.</p><h2>“İsviçre kahvesi” nasıl mümkün oluyor?</h2><p>Kahve İsviçre’de yetişmediği halde paketlerin üzerinde İsviçre ibaresinin yer alabilmesinin nedeni uluslararası ticaret hukukunda kullanılan “esaslı dönüşüm” ilkesine dayanıyor. Bu kurala göre bir ürün, belirleyici biçimde hangi ülkede işlenmişse o ülkenin menşeine sahip olabiliyor.</p><p>Kahve açısından bu belirleyici işlem kavurma olarak kabul ediliyor. Yani yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’de kavrulduğunda, ürün ticari olarak İsviçre menşeli sayılabiliyor. Bu hukuki ayrıntı, İsviçre’nin dünya kahve ticaretinde güçlü bir konuma yükselmesinde önemli rol oynadı.</p><h2>Basel’den dünyaya uzanan kahve ticareti</h2><p>İsviçre’ye gelen yeşil kahve çekirdekleri genellikle deniz limanları üzerinden Avrupa’ya ulaşıyor. Antwerp, Rotterdam veya Hamburg gibi limanlarda aktarılan kahve, daha sonra Ren Nehri üzerinden Basel’e taşınıyor. Basel, bu nedenle İsviçre’de kahve ticaretinin önemli merkezlerinden biri haline geldi.</p><p>İsviçre yalnızca kahveyi işleyen bir ülke değil, aynı zamanda küresel kahve ticaretinin de önemli merkezlerinden biri. Tahminlere göre dünya ham kahve ticaretinin yüzde 60 ila 70’i İsviçre merkezli şirketler üzerinden yürütülüyor. Swiss Coffee Trade Association üyesi şirketler, dünya ham kahve ticaretinin yarısından fazlasında söz sahibi.</p><h2>“Coffee Valley” ve İsviçre teknolojisi</h2><p>İsviçre’nin kahve başarısında yalnızca çekirdekler değil, teknoloji de büyük rol oynuyor. Cenevre Gölü çevresi ve Doğu İsviçre’de gelişen kahve ekosistemi, kimi zaman “Coffee Valley” olarak adlandırılıyor. Bu bölgede Nestlé, Nescafé ve Nespresso gibi dev markaların yanı sıra kahve teknolojisinde uzmanlaşmış birçok şirket bulunuyor.</p><p>İsviçre, kahve makineleri alanında da dünya lideri konumunda. Dünya genelinde satılan tam otomatik kahve makinelerinin yaklaşık yüzde 70’inin İsviçre kaynaklı olduğu belirtiliyor. Jura, Schaerer ve Thermoplan gibi şirketler bu alanda öne çıkıyor. Thermoplan, Starbucks mağazaları için kahve makineleri üreten şirket olarak da biliniyor.</p><p>Bu başarı, İsviçre’nin hassas mühendislik ve yüksek kaliteli üretim geleneğiyle doğrudan bağlantılı. Kahve makinelerinde kullanılan parçaların yüksek basınca ve yüksek sıcaklığa dayanması gerekiyor. İsviçreli tedarikçiler, bu hassas bileşenleri üretme konusunda güçlü bir uzmanlığa sahip.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad90d.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Kapsül kahve ihracatı büyüttü</h2><p>İsviçre’nin kahve ihracatındaki büyük yükselişin arkasındaki en önemli faktörlerden biri kapsül kahve sistemi oldu. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren Nespresso’nun küresel başarısı, İsviçre’nin kahve ihracat değerini hızla artırdı.</p><p>Nespresso, dünya pazarına sunduğu kapsülleri yalnızca İsviçre’deki üç fabrikasında üretiyor. Bu durum, İsviçre’nin kahve ihracatındaki yüksek katma değerli ürün payını daha da güçlendiriyor. Kapsül kahve, küçük miktarda kahvenin yüksek fiyatla satılmasını sağlayan bir model oluşturuyor.</p><p>İsviçre aynı zamanda hazır kahve ve yüksek işlenmiş kahve ürünlerinde de güçlü bir ihracatçı konumunda. Bu ürünler, dünya pazarında genellikle premium segmentte konumlandırılıyor.</p><h2>Başarının karanlık geçmişi</h2><p>İsviçre’nin kahveyle ilişkisi yalnızca ekonomik başarı hikâyesinden ibaret değil. Kahve ticaretinin tarihsel kökleri, sömürgecilik ve köle emeğiyle de bağlantılı. İsviçre hiçbir zaman resmi olarak koloni sahibi olmadı. Ancak bazı İsviçreli ailelerin geçmişte kahve plantasyonlarına sahip olduğu biliniyor.</p><p>Örneğin modern İsviçre’nin önemli figürlerinden Alfred Escher’in ailesinin Küba’da bir kahve plantasyonuna sahip olduğu belirtiliyor. Bu plantasyonda kölelerin ağır koşullarda çalıştırıldığı aktarılıyor. İsviçreli ailelerin yalnızca plantasyon sahipliğiyle değil, kahve ve köle taşımacılığı gibi lojistik süreçlerle de bağlantılı olduğu ifade ediliyor.</p><p>Bu geçmiş, İsviçre’nin kahve tarihinin aynı zamanda küresel eşitsizlikler ve sömürge düzeniyle iç içe geçtiğini gösteriyor.</p><h2>Bugünün sorunları: sürdürülebilirlik ve şeffaflık</h2><p>Kahve sektörü bugün de sosyal ve çevresel eleştirilerle karşı karşıya. Kahve yetiştirilen ülkelerde küçük üreticilerin düşük gelirleri, kötü çalışma koşulları, ormansızlaşma ve tedarik zincirindeki şeffaflık eksikliği sıkça gündeme geliyor.</p><p>Avrupa Birliği’nin ormansızlaşmadan arındırılmış ürünlere ilişkin düzenlemelerinin ardından İsviçre’de de sürdürülebilir kahve için yeni platformlar oluşturuldu. Bu girişimlerle küçük çiftçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve tedarik zincirlerinin daha şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.</p><p>Ancak eleştirmenler, bu modellerin gönüllülük esasına dayanmasını yetersiz buluyor. Onlara göre bağlayıcı yasal yükümlülükler olmadan kahve sektöründeki yapısal sorunların çözülmesi zor.</p><h2>Kahvenin İsviçre hikâyesi bitmedi</h2><p>İsviçre’nin kahve ülkesi haline gelmesi, üretimden çok ticaret, işleme, teknoloji ve marka gücünün bir sonucu. Ülke kahve yetiştirmiyor ama kahveye yüksek katma değer kazandırıyor. Bu sayede dünya kahve ihracatında en güçlü ülkelerden biri haline geliyor.</p><p>Ancak bu başarı, tarihsel sorumluluklar ve güncel etik sorunlarla birlikte değerlendiriliyor. İsviçre kahve endüstrisi, bir yandan ekonomik başarı ve teknolojik üstünlükle anılırken, diğer yandan sömürge geçmişi, tedarik zinciri adaletsizlikleri ve sürdürülebilirlik tartışmalarıyla yüzleşmek zorunda kalıyor.</p><p>Kahve, İsviçre için yalnızca günlük hayatın vazgeçilmez içeceği değil; aynı zamanda küresel ticaretin, teknolojinin, tarihin ve etik sorumluluğun kesiştiği büyük bir sektör haline gelmiş durumda.</p>

İsviçre nasıl bir kahve ülkesine dönüştü?

İsviçre’de trenlerin sürekli aşırı kalabalık olduğu yönündeki algı, yeni bir değerlendirmeye göre gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Ülke genelindeki tren seferlerine ait yolcu verileri, aşırı yoğunluğun yalnızca belirli hatlarda, özellikle sabah ve akşam işe gidiş-dönüş saatlerinde yaşandığını gösteriyor. Yoğunluk en çok ikinci sınıf vagonlarda hissediliyor.

Yoğunluk ikinci sınıfta

<p>Özellikle Cenevre Gölü bölgesinde yaşayan yolcular, kalabalık trenlere alışık. Renens gibi Batı İsviçre’nin önemli demiryolu kavşaklarında ve Cenevre, Coppet, Nyon hattında bazı trenler yoğun saatlerde kapasite sınırına yaklaşıyor. Ancak bu durum tüm İsviçre demiryolu ağı için geçerli değil. Verilere göre birçok hatta yoğunluk yalnızca kısa mesafelerde ve sınırlı zaman dilimlerinde ortaya çıkıyor.</p><h2>Yoğunluk belirli saatlerde artıyor</h2><p>Değerlendirmeye göre trenlerdeki aşırı doluluk en çok sabah 06.30 ile 08.30, akşam ise 17.00 ile 19.00 saatleri arasında yaşanıyor. Bu saatler, işe ve okula gidiş-dönüş trafiğinin en yoğun olduğu zamanlar olarak öne çıkıyor.</p><p>Bazı uzun mesafeli trenlerde de kalabalık görüntüsü oluşsa da bu yoğunluk genellikle hattın tamamına yayılmıyor. Örneğin Annemasse’den St-Maurice’e giden RegioExpress treni, Cenevre, Coppet ve Nyon arasında sık sık dolu olurken, Gland, Rolle ve Allaman duraklarından sonra önemli ölçüde boşalıyor. Morges’ten itibaren ise aynı trenin doluluk oranı düşük ya da orta seviyeye geriliyor.</p><p>Bu tablo, İsviçre’de demiryolu sisteminin genel olarak sürekli aşırı yük altında olmadığını, sorunun daha çok belirli güzergâhlar ve saatlerde yoğunlaştığını ortaya koyuyor.</p><h2>İkinci sınıf vagonlar daha kalabalık</h2><p>Yolcuların en çok dile getirdiği şikâyetlerden biri, birinci sınıf vagonların boş görünmesine karşın ikinci sınıfın çok daha kalabalık olması. İncelenen 2500’den fazla tren seferinde, ikinci sınıf vagonların neredeyse her zaman birinci sınıfa göre aynı oranda ya da daha fazla dolu olduğu görüldü.</p><p>Buna karşılık, birinci sınıfın ikinci sınıftan daha yoğun olduğu sefer sayısı yalnızca 21 olarak kaydedildi. Bu durum, trenlerdeki sınıf ayrımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.</p><h2>Birinci sınıf kaldırılsın mı?</h2><p>İsviçre’de bazı çevreler, trenlerde birinci sınıf uygulamasının kaldırılmasını istiyor. Bu tartışma yeni değil ancak son dönemde yeniden güç kazandı. Verkehrs-Club der Schweiz’in gençlik örgütü tarafından başlatılan ve 12 bin 500’den fazla kişi tarafından imzalanan dilekçe Bern’e teslim edildi.</p><p>Birinci sınıfın kaldırılmasını savunanlara göre toplu taşımada sınıf ayrımı, sosyal eşitlik açısından sorunlu bir görüntü oluşturuyor. Jura VCS Başkanı Valère Lovis, “Sınıflardan söz ediyor olmamız bile, bazı insanların daha fazla konforu hak ettiği, bazılarının ise hak etmediği düşüncesinin toplumda yer ettiğini gösteriyor” görüşünü savunuyor.</p><h2>Fransa’da bazı bölgeler birinci sınıfı kaldırdı</h2><p>İsviçre’deki tartışmalara örnek olarak Fransa’daki uygulamalar gösteriliyor. Fransa’nın bazı bölgelerinde son yıllarda bölgesel trenlerde birinci sınıf kaldırıldı. Bu değişiklik, özellikle kısa mesafeli yolculuklarda büyük bir tartışma yaratmadı.</p><p>Fransız yetkililere göre bölgesel trenlerde ortalama yolculuk süresi 15 ila 40 dakika arasında değişiyor. Bu nedenle kısa mesafelerde birinci sınıfın sunduğu ek konforun sınırlı olduğu savunuluyor.</p><p>İsviçre’de ise demiryolu şirketleri genel olarak iki sınıf sunmak zorunda değil. Federal Ulaştırma Dairesi’ne göre yalnızca SBB’nin uzun mesafe InterCity ve InterRegio trenlerine ilişkin imtiyazında birinci sınıfa dair özel bir madde bulunuyor. Diğer hatlarda sınıf ayrımı yasal zorunluluk değil, işletmecilerin tercihi olarak uygulanıyor.</p><h2>Bazı şirketlerde sınıf ayrımı yok</h2><p>İsviçre’de bazı bölgesel demiryolu şirketleri zaten sınıf ayrımı yapmıyor. Morges bölgesindeki MBC veya Lozan’daki LEB gibi şirketlerde farklı sınıflar bulunmuyor. Buna karşılık Neuchâtel’deki TransN, 2024 yılında bazı hat kesimlerinde birinci sınıf uygulamasını başlattı.</p><p>TransN’ye göre bu uygulama, kısa mesafelerde bile bazı yolcular için anlamlı olabilir. Şirket, birinci sınıfın özellikle yolculuğuna bu sınıfta başlamış turistler ya da daha rahat koşullarda çalışmak isteyen pendlerler için tercih edildiğini belirtiyor.</p><h2>Birinci sınıf ekonomik olarak ne kadar önemli?</h2><p>Birinci sınıfın demiryolu şirketleri için ne kadar kârlı olduğu konusunda net bilgiler kamuoyuyla paylaşılmıyor. SBB, birinci sınıfın müşteri ihtiyaçlarına karşılık verdiğini ve sunulmaya devam etmesi gerektiğini belirtiyor. Şirket, bu konuda ayrıntılı açıklama yapmak yerine sektör temsilcisi Verband öffentlicher Verkehr’e yönlendiriyor.</p><p>SwissPass-Allianz verilerine göre, 2025 yılında birinci sınıf biletler toplam bilet sayısının yalnızca yüzde 6’sını oluşturdu. Buna karşın bilet gelirlerinin yüzde 14’ü birinci sınıftan geldi. Bu da birinci sınıfın az sayıda yolcuya rağmen gelir açısından önemli bir paya sahip olduğunu gösteriyor.</p><h2>İklim politikası açısından da tartışılıyor</h2><p>Birinci sınıfın yalnızca konfor ya da gelir açısından değil, çevre politikası açısından da değerlendirildiği belirtiliyor. Lozan Federal Politeknik Okulu’ndan mobilite uzmanı sosyolog Vincent Kaufmann’a göre, yüksek gelirli yolcuların treni tercih etmesinde birinci sınıf önemli bir rol oynayabilir.</p><p>Kaufmann’a göre daha yüksek gelir grupları genellikle daha fazla sera gazı emisyonuna neden olan yaşam tarzlarına sahip. Bu nedenle bu kesimin otomobil ya da uçak yerine treni tercih etmesi, iklim politikası açısından olumlu görülebilir. Birinci sınıf, bu yolculara daha fazla konfor ve ayrışma hissi sunarak onları demiryoluna çekebilir.</p><h2>Tartışma büyüyebilir</h2><p>İsviçre’de trenlerdeki kalabalık sorunu, sanıldığı gibi tüm ülkeye yayılmış sürekli bir kriz değil. Ancak özellikle ikinci sınıfta, yoğun saatlerde ve belirli hatlarda ciddi bir kapasite baskısı yaşanıyor. Bu durum, birinci sınıfın geleceğiyle ilgili tartışmaları daha da görünür hale getiriyor.</p><p>Bir yanda sosyal eşitlik ve kapasite kullanımı gerekçesiyle birinci sınıfın kaldırılmasını isteyenler var. Diğer yanda ise birinci sınıfın hem gelir hem de belirli yolcu gruplarını trene çekme açısından önemli olduğunu savunanlar bulunuyor.</p><p>Önümüzdeki dönemde İsviçre’de demiryolu taşımacılığında kapasite, konfor, gelir ve eşitlik tartışmalarının daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.</p>

Trenlerin çoğu sanıldığı kadar dolu değil

İsviçre Türk toplumunun yakından tanıdığı, “Artin Usta” olarak hafızalarda yer eden Artin Kasapoğlu, 18 Mayıs 2026 Pazartesi günü Frick’te düzenlenen kalabalık bir cenaze töreniyle son yolculuğuna uğurlandı.

Bir ömür emek, sevgi ve vefa

<p>Cenaze töreni, Frick'te bulunan Katholische Kirche St. Peter und Paul’da gerçekleştirildi. Törende, Artin Kasapoğlu’nun ailesi, yakınları, dostları, İsviçre’de yaşayan Türk toplumu ve Ermeni toplumu üyeleri bir araya geldi. Törene katılımın oldukça yoğun olduğu görüldü.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad900.png" width="1024" height="576"></figure><p>Kilisede yapılan dini tören ve duaların ardından Artin Kasapoğlu için duygu dolu anlar yaşandı. Aile bireyleri ve sevenleri, uzun yıllar boyunca emeği, çalışkanlığı, yardımseverliği ve insanlara verdiği değerle tanınan Kasapoğlu’nu dualarla uğurladı. Törende, kızı Rita Kasapoğlu tarafından babasının hayatını anlatan biyografi de okundu.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad901.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Zorluklarla başlayan, emekle büyüyen bir hayat</h2><p>Artin Kasapoğlu, 3 Haziran 1943’te Konya Ereğli’de dünyaya geldi. Agavni ve Cebrail çiftinin altı çocuğundan üçüncüsü olan Kasapoğlu, henüz küçük yaşlarda İstanbul’a götürüldü. Çocukluk yıllarında çeşitli zorluklarla karşılaşmasına rağmen, hayat dolu yapısı, enerjisi ve mücadeleci karakteriyle dikkat çekti.</p><p>Gençlik yıllarında İstanbul Kumkapı sokaklarında tanınan, hareketli ve cesur kişiliğiyle bilinen Kasapoğlu’nun hayatı, 10 Şubat 1968’de İsviçre’ye gelmesiyle yeni bir yöne evrildi. Başlangıçta Türkiye’ye dönme ve ses sanatçısı olma hayali kuran Kasapoğlu için hayat farklı bir yol çizdi. O, sanatçı olmasa da İsviçre’de “Artin Usta” olarak tanınan, sevilen ve saygı duyulan bir isim haline geldi.</p><h2>İsviçre’de Türk lezzetlerinin öncülerinden oldu</h2><p>Artin Kasapoğlu, 6 Ağustos 1969’da Melin Özbağın ile hayatını birleştirdi. Eşi Melin Hanım'ın da desteğiyle iş hayatında önemli adımlar atan Kasapoğlu, önce Novoplastic Frick’te çalıştı. Ancak onun aklında baba mesleğini sürdürmek ve Türk sucuğunu İsviçre’de tanıtmak vardı.</p><p>Bu hedef doğrultusunda ilk üretimlerini küçük imkanlarla yapan Artin Kasapoğlu, sucuk ve pastırmayı çevresindeki insanlara tattırarak tanıtmaya başladı. Türk lokallerine, kahvelere ve konsolosluk çevresine yaptığı küçük teslimatlarla adını duyurdu. Bu süreç, “Artin Usta” hikâyesinin başlangıcı oldu.</p><p>1974 yılında Wildegg’de İsviçre’nin ilk Türk kasaplarından birini açan Artin Kasapoğlu, Türk mutfağının önemli lezzetlerini İsviçre’de tanıtan öncü isimlerden biri olarak anıldı. Daha sonra döner işine de girerek, birçok kişinin dönerle ilk kez tanışmasına vesile oldu.</p><h2>Sadece bir esnaf değil, toplumun hafızasında yer eden bir isimdi</h2><p>Artin Kasapoğlu, yalnızca iş hayatındaki başarılarıyla değil, sosyal yönüyle de geniş bir çevre tarafından sevildi. Türk geceleri düzenledi, konserler organize etti, sanatçıları İsviçre’deki toplumla buluşturdu. Müziği, eğlenceyi, dostluğu ve paylaşmayı seven kişiliğiyle çevresinde iz bıraktı.</p><p>Onu tanıyanlar, Kasapoğlu’nu yardımseverliği, cömertliği, neşesi ve insanlara verdiği değerle hatırlıyor. Ailesinin ifadesiyle, gecenin bir vakti kapısına geleni bile geri çevirmeyen, elinden gelen yardımı esirgemeyen, gönlü zengin bir insandı. Şükretmeyi, “Allah razı olsun” demeyi ve insanlara saygı göstermeyi hayatının son anlarına kadar sürdürdü.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad903.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Ailesi ve sevenleri yalnız bırakmadı</h2><p>Törende Artin Kasapoğlu’nun çocukları, torunları, akrabaları ve dostları hazır bulundu. Kasapoğlu’nun ailesine olan bağlılığı, çocuklarına ve torunlarına duyduğu sevgi, tören boyunca yapılan konuşmalarda ve paylaşılan anılarda bir kez daha hissedildi.</p><p>Kızı Rita Kasapoğlu’nun okuduğu biyografide, Artin Kasapoğlu’nun ailesine bıraktığı en önemli mirasın sevgi, vefa, insan sevgisi, çalışkanlık ve paylaşma duygusu olduğu vurgulandı. Kasapoğlu’nun “Biz kocaman bir aileyiz, her zaman bizi birbirimize bağlayacak bir şey vardır” sözleri, törende duygusal anların yaşanmasına neden oldu.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad902.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Dualarla defnedildi</h2><p>Kilisede gerçekleştirilen törenin ardından Artin Kasapoğlu’nun defin işlemi, ailesi ve sevenlerinin katılımıyla yapıldı. Defin sırasında dualar edildi, sevenleri Kasapoğlu’na son görevlerini yerine getirdi.</p><p>Defin işleminin ardından törene katılanlar, aile tarafından hazırlanan ikramlar eşliğinde yeniden bir araya geldi. Bu buluşmada Artin Kasapoğlu’nun hayatından anılar paylaşıldı, onun bıraktığı izler ve toplum içindeki yeri bir kez daha dile getirildi.</p><p>Artin Kasapoğlu, İsviçre Türk toplumunda çalışkanlığı, girişimciliği, yardımseverliği ve insan sevgisiyle hatırlanacak. Ardında yalnızca bir iş hikâyesi değil; dostluklarla, emekle, aile sevgisiyle ve topluma katkıyla örülmüş güçlü bir yaşam öyküsü bıraktı.</p>

Artin Kasapoğlu Frick’te dualarla son yolculuğuna uğurlandı

İsviçre’de çocukların sağlıksız gıdalara yönelik reklamlardan korunması için yeni bir düzenleme tartışılıyor. Çikolata, cips, dondurma ve şekerli içecekler gibi ürünlerin çocuklara yönelik reklamlarının sınırlandırılması ya da tamamen yasaklanması gündeme geldi.

Çocuklarda beslenme

<p>Bugün sinemada film başlamadan önce gösterilen bir dondurma reklamı, televizyonda çocuk programı öncesinde yayınlanan cips tanıtımı ya da okul çevresindeki sütlü içecek afişleri yasal olarak mümkün. Ancak bu durum yakın zamanda değişebilir.</p><h2>Çocuklar reklamların hedefinde</h2><p>Uzmanlara göre çocuklar, özellikle sağlıksız gıda reklamlarından kolay etkileniyor. Renkli ambalajlar, çizgi film karakterleri, eğlenceli sloganlar ve televizyon ya da internet üzerinden yapılan tanıtımlar, çocukların tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkiliyor.</p><p>İsviçre’de yapılan değerlendirmelere göre çikolata, çocuklar arasında en sevilen atıştırmalıkların başında geliyor. Ancak uzmanlar, bu tür ürünlerin fazla tüketilmesinin obezite, diş sağlığı sorunları ve dengesiz beslenme gibi riskleri artırabileceğine dikkat çekiyor.</p><h2>Sinema, televizyon ve okul çevresi mercek altında</h2><p>Tartışılan düzenleme yalnızca televizyon reklamlarını kapsamıyor. Sinema salonlarında film öncesi gösterilen reklamlar, çocuk programları çevresindeki tanıtımlar, sosyal medya içerikleri ve okul yakınlarındaki afişler de bu kapsamda değerlendiriliyor.</p><p>Özellikle okul çevresinde yapılan reklamların çocuklar üzerinde güçlü bir etki yarattığı belirtiliyor. Bu nedenle sağlıksız ürünlerin çocukların günlük yaşam alanlarında tanıtılmasının sınırlandırılması isteniyor.</p><h2>Amaç yasak değil, çocuk sağlığını korumak</h2><p>Düzenlemeyi savunanlar, bunun bir “yasakçı yaklaşım” değil, çocuk sağlığını korumaya yönelik bir adım olduğunu belirtiyor. Çocukların henüz reklam ile gerçek ihtiyaç arasındaki farkı tam olarak ayırt edemediği, bu nedenle özel olarak korunmaları gerektiği vurgulanıyor.</p><p>Karşı çıkanlar ise reklam yasaklarının ekonomiye ve gıda sektörüne zarar verebileceğini savunuyor. Ayrıca ailelerin çocukların beslenme alışkanlıklarında daha fazla sorumluluk alması gerektiğini belirtiyor.</p><h2>Sağlıklı beslenme tartışması büyüyor</h2><p>İsviçre’de çocukların beslenme alışkanlıkları uzun süredir tartışma konusu. Uzmanlar, sağlıklı gıdalara erişimin artırılması, okul kantinlerinde daha dengeli seçeneklerin sunulması ve ailelerin bilinçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.</p><p>Reklam yasağı tartışması ise bu konunun yalnızca bireysel tercihlerle değil, çevresel etkilerle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Çocukların ne yediği kadar, neye maruz kaldığı da giderek daha fazla önem kazanıyor.</p>

Çikolata, cips ve dondurma reklamlarına çocuk koruması geliyor

Zürih Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibi, kalıtsal epilepsiye karşı geliştirilen yeni bir gen terapisi yöntemiyle farelerde dikkat çekici sonuçlar elde etti. Araştırmacılar, hastalığa yol açan genetik hatayı doğrudan hedef alarak epilepsi nöbetlerini büyük ölçüde azaltmayı başardı.

Umut veren gen terapisi

<p>Bilim dünyasının saygın yayınlarından <i>Science Translational Medicine</i> dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, deneylerde insanlarda görülen nadir bir kalıtsal epilepsi türüne benzeyen bir hastalık modeli kullanıldı. Araştırmacılar, bu yöntemle farelerdeki nöbet oranını neredeyse sağlıklı bireylerin seviyesine kadar düşürdü.</p><h2>Hastalığın kaynağına müdahale edildi</h2><p>Çalışmada hedef alınan hastalık, insanlarda GEFS+ sendromu olarak bilinen nadir bir epilepsi türüyle benzerlik gösteriyor. GEFS+ sendromu, “Ateşli nöbetlerle seyreden genel epilepsi artı” anlamına geliyor. Bu hastalık çoğunlukla çocukluk döneminde ateşli nöbetlerle ortaya çıkıyor ve bazı kişilerde daha ağır epilepsi tablolarına yol açabiliyor.</p><p>Bugüne kadar epilepsi tedavilerinde çoğunlukla nöbetleri kontrol altına almaya yönelik ilaçlar kullanılıyordu. Ancak bu yeni çalışma, hastalığın belirtilerini baskılamak yerine doğrudan genetik nedenine müdahale etmeyi amaçlaması bakımından önem taşıyor.</p><p>Araştırmacılar, farelerde hastalığa neden olan genetik hatayı düzelterek sinir hücrelerinin daha sağlıklı çalışmasını hedefledi. Böylece epilepsi nöbetlerinin temelinde yer alan bozukluğun kaynağına ulaşılmış oldu.</p><h2>“Prime editing” yöntemi kullanıldı</h2><p>Araştırmada “Prime Editing” adı verilen yeni ve hassas bir gen düzenleme teknolojisi kullanıldı. Bu yöntem, genetik kodda bulunan hatalı bölümlerin daha kontrollü ve hedefe yönelik şekilde düzeltilmesini sağlıyor.</p><p>Bilim insanları, hastalıktan etkilenen farelerde “SCN1A” adlı gendeki tek bir hatalı genetik harfi değiştirmeye odaklandı. SCN1A geni, sinir hücrelerinin elektriksel iletişiminde önemli rol oynuyor. Bu gendeki bazı hatalar, epilepsi nöbetlerinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.</p><p>Tedavi sırasında özel olarak geliştirilen virüsler kullanılarak onarım talimatları farelerin beynine taşındı. Yenidoğan farelerin beynine doğrudan uygulanan bu müdahale sayesinde, sinir hücrelerindeki genetik kodun doğru şekilde yeniden yazılması hedeflendi.</p><h2>Nöbetlerde büyük düşüş sağlandı</h2><p>Tedavinin ardından elde edilen sonuçlar araştırmacılar açısından oldukça umut verici oldu. Kontrol grubundaki farelerin büyük bölümünde ateşli nöbetler görülürken, gen terapisi uygulanan farelerde nöbet oranı belirgin şekilde azaldı.</p><p>Kontrol grubundaki hayvanların yaklaşık yüzde 80’inde ateşli nöbetler ortaya çıktı. Tedavi edilen farelerde ise bu oran yüzde 15’e kadar geriledi. Bu sonuç, genetik müdahalenin nöbetleri büyük ölçüde önleyebildiğini gösterdi.</p><p>Araştırmada yalnızca nöbet oranları değil, hayatta kalma oranları da olumlu yönde değişti. Tedavi sayesinde farelerin hayatta kalma oranı yüzde 80’den yüzde 100’e yükseldi. Bu bulgular, yöntemin hastalığın seyri üzerinde güçlü bir etki oluşturabileceğine işaret ediyor.</p><h2>İnsanlar için umut veriyor ancak süreç henüz erken</h2><p>Çalışmanın sonuçları epilepsi tedavisi açısından umut verici olsa da, araştırmacılar yöntemin henüz insanlar üzerinde uygulanmaya hazır olmadığını vurguluyor. Farelerde elde edilen başarılı sonuçların insanlara taşınabilmesi için daha fazla güvenlik ve etkinlik çalışmasına ihtiyaç var.</p><p>Araştırmanın eş yazarlarından Lucas Kissling, elde edilen bulguların hastalığın doğrudan kaynağına, yani hatalı gene odaklanan tedaviler için yeni bir bakış açısı sunduğunu belirtti. Ancak klinik uygulamaya geçilmeden önce çözülmesi gereken önemli sorunlar bulunuyor.</p><p>Bunlar arasında bağışıklık sisteminin tedaviye nasıl tepki vereceği, genetik onarım talimatlarının insan beynine güvenli şekilde nasıl ulaştırılacağı ve uygulamanın hangi yöntemle yapılacağı gibi kritik başlıklar yer alıyor.</p><h2>Epilepsi tedavisinde yeni bir dönemin kapısı aralanabilir</h2><p>Bu çalışma, epilepsi gibi genetik kökenli hastalıklarda gelecekte daha hedefe yönelik tedavilerin mümkün olabileceğini gösteriyor. Bugün kullanılan birçok tedavi yöntemi hastalığın belirtilerini azaltmaya çalışırken, gen terapileri hastalığın nedenini ortadan kaldırmayı hedefliyor.</p><p>Zürihli araştırmacıların fareler üzerinde elde ettiği başarı, bu alandaki çalışmalar için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Yöntemin insanlarda güvenli ve etkili olup olmayacağı ise ilerleyen yıllarda yapılacak araştırmalarla netleşecek.</p><p>Eğer bu teknoloji klinik aşamaya taşınabilirse, yalnızca epilepsi için değil, başka kalıtsal sinir sistemi hastalıkları için de yeni tedavi yolları açılabilir. Bu nedenle çalışma, tıpta “nedene dayalı tedavi” anlayışının güçlenmesi açısından dikkat çekici bir gelişme olarak görülüyor.</p>

Zürihli bilim insanlarından epilepsi tedavisinde çığır açan adım

Gençlerin akıllı telefon ve sosyal medya kullanımı İsviçre’de yeniden tartışma konusu oldu. Instagram, TikTok, oyunlar ve mesajlaşma uygulamaları nedeniyle çocukların ve gençlerin ekran başında planlanandan çok daha fazla zaman geçirmesi, aileleri, okulları ve uzmanları yeni çözüm arayışlarına yöneltiyor.

Yasak değil mola

<p>Son dönemde sosyal medya yasağı ya da okullarda cep telefonu yasağı gibi öneriler gündeme gelirken, SRF Dijital Redaksiyonu Başkanı Guido Berger daha esnek bir çözüm öneriyor: Düzenli akıllı telefon molaları.</p><h2>Yasak yerine kontrollü mola modeli</h2><p>Guido Berger’e göre gençlerin akıllı telefon kullanımını tamamen yasaklamak yerine, belirli zaman aralıklarında cihazların kullanımını sınırlandırmak daha etkili olabilir.</p><p>Bu modelde, akıllı telefonlarda zaten bulunan “Auszeit” yani mola veya kullanım dışı zaman özelliğinin geliştirilmesi öneriliyor. Böylece ebeveynler, çocuklarının cihazlarında istedikleri zaman aralıklarında akıllı telefon molası tanımlayabilecek.</p><p>Örneğin okul saatlerinde veya gece boyunca telefon yalnızca acil durumlar için kullanılabilecek. Bunun dışında bazı yararlı uygulamalara, örneğin Wikipedia gibi bilgi kaynaklarına izin verilebilecek. Ancak mesajlaşma uygulamaları, oyunlar, TikTok veya benzeri sosyal medya uygulamaları bu süre içinde kapalı kalacak.</p><h2>Okullar aileleri sürece dahil etmeli</h2><p>Berger’e göre bu sistemin etkili olabilmesi için okulların da aileleri sürece dahil etmesi gerekiyor. Okullar, ebeveynlerden çocuklarının telefonlarında bu mola zamanlarını ayarlamalarını isteyebilir.</p><p>Bu yaklaşım, sorumluluğun yalnızca öğretmenlere ya da okullara bırakılmaması açısından önemli görülüyor. Çünkü gençlerin dijital alışkanlıkları yalnızca okulda değil, evde ve sosyal yaşamda da şekilleniyor.</p><p>Ayrıca teknik olarak ayarlanan molalar, öğretmenlerin her gün telefon toplaması veya kontrol etmesi gibi zaman alıcı uygulamalara da gerek bırakmayabilir.</p><h2>Neden tamamen yasak değil?</h2><p>Uzmanlara göre sosyal medya ve akıllı telefonların gençler üzerindeki etkileri konusunda dikkatli davranmak gerekiyor. Birçok medya eğitimi uzmanı, hızlı ve sert yasak kararlarının beklenmeyen olumsuz sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor.</p><p>Çünkü gençler akıllı telefonları yalnızca eğlence için kullanmıyor. Telefonlar aynı zamanda bilgi edinme, iletişim kurma, okul çalışmaları yapma, yol bulma ve sosyal destek alma gibi olumlu amaçlarla da kullanılabiliyor.</p><p>Bu nedenle tamamen yasaklamak yerine, sağlıklı kullanım alışkanlığı kazandırmayı hedefleyen mola sistemi daha dengeli bir çözüm olarak görülüyor.</p><h2>Dikkat dağınıklığı ve uykusuzluğa karşı çözüm olabilir</h2><p>Akıllı telefonlarla ilgili en çok dile getirilen sorunlar arasında sürekli dikkat dağınıklığı, odaklanma güçlüğü ve yetersiz uyku yer alıyor.</p><p>Berger’e göre düzenli akıllı telefon molaları, bu sorunları azaltmaya yardımcı olabilir. Özellikle gece saatlerinde mesajlaşma, video izleme veya sosyal medya kullanımı sınırlandırıldığında gençlerin daha sağlıklı uyku düzeni geliştirmesi mümkün olabilir.</p><p>Okul saatlerinde uygulanan molalar ise öğrencilerin derse daha iyi odaklanmasına katkı sağlayabilir.</p><h2>Sosyal medya tanımı tartışmasını da azaltabilir</h2><p>Sosyal medya yasağı tartışmalarında en zor konulardan biri, hangi uygulamaların sosyal medya sayılacağı sorusu. TikTok, Instagram ve Snapchat gibi uygulamalar açık örnekler olsa da mesajlaşma, video, oyun ve forum uygulamaları arasında sınır çizmek her zaman kolay değil.</p><p>Akıllı telefon molası modeli ise bu tartışmayı büyük ölçüde ortadan kaldırabilir. Çünkü mola yalnızca belirli sosyal medya uygulamalarını değil, genel olarak cihaz kullanımını sınırlandırır. Acil durumlar ve önceden belirlenen yararlı uygulamalar dışında telefon kapalı kalır.</p><h2>Aile içinde de uygulanabilir</h2><p>Bu model yalnızca okul için değil, aile yaşamı için de kullanılabilir. Örneğin aileler pazar öğleden sonraları, akşam yemekleri veya gece saatleri için telefonsuz zaman aralıkları belirleyebilir.</p><p>Bu esneklik, İsviçre gibi kantonlara ve okullara göre farklı uygulamaların görülebildiği bir ülkede özellikle önemli. Her okul veya aile, kendi günlük yaşamına uygun zaman aralıkları belirleyebilir.</p><h2>Apple ve Google’dan daha esnek ayarlar bekleniyor</h2><p>Bu önerinin uygulanabilmesi için akıllı telefon üreticilerinin mevcut özellikleri geliştirmesi gerekiyor.</p><p>Apple cihazlarında “Auszeit” özelliği bulunuyor, ancak bu genellikle günde bir kez ve daha çok gece saatleri için ayarlanabiliyor. Android cihazlarda ise ebeveynler okul modu tanımlayabiliyor, fakat bu da yeterince esnek değil.</p><p>Berger’e göre asıl ihtiyaç, gün içinde birden fazla ve istenildiği kadar mola zamanı belirleyebilmek. Teknik olarak bunun zor bir değişiklik olmadığı, Apple ve Google’ın bu noktaya zaten oldukça yakın olduğu belirtiliyor.</p><h2>Yeni yasa olmadan uygulanabilecek çözüm</h2><p>Akıllı telefon molası önerisinin dikkat çeken yönlerinden biri de yeni bir yasaya ihtiyaç duymadan uygulanabilecek olması.</p><p>Eğer cihaz üreticileri gerekli esnekliği sağlarsa, okullar ve aileler bu sistemi doğrudan kullanabilir. Böylece sosyal medya yasağı gibi sert ve tartışmalı düzenlemelere gerek kalmadan, gençlerin dijital dünyayla daha sağlıklı ilişki kurması desteklenebilir.</p><p>Uzmanlara göre asıl hedef, gençleri dijital dünyadan tamamen koparmak değil, onlara ekran kullanımını yönetmeyi öğretmek olmalı.</p>

Gençler için sosyal medya yasağı yerine akıllı telefon molası

Görevden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in yerine yapılan başkanvekili seçimini AK Parti adayı Şahin Biba kazanırken, sonuçları protesto eden CHP grubuna emniyet güçleri müdahalede bulundu.

Bursa’da Siyasi Deprem

<h3>Meclis Kararını Verdi: Yeni Başkanvekili Şahin Biba</h3><p>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in "suç örgütü kurma" ve "mal varlığını aklama" suçlamalarıyla tutuklanması, belediye yönetiminde zorunlu bir değişikliği beraberinde getirdi. AK Parti’nin çoğunlukta olduğu Belediye Meclisi’nde yapılan seçimde, CHP aday çıkarmadı. Üçüncü turda 61 oy alan AK Partili <strong>Şahin Biba</strong>, Bursa’nın yeni başkanvekili seçildi. Biba, görevi devralırken yaptığı ilk açıklamada sonucun "milli iradenin tecellisi" olduğunu savundu.</p><h3>Barikatlar ve Gazlı Müdahale</h3><p>Seçimin yapıldığı saatlerde Bursa sokaklarında tansiyon doruğa çıktı. Belediye önünde toplanarak meclis iradesine yönelik müdahaleyi protesto etmek isteyen CHP’li gruba emniyet güçleri izin vermedi. Aralarında milletvekilleri ve belediye başkanlarının da bulunduğu grubun yürüyüşe geçmesi üzerine polis, biber gazı kullanarak müdahalede bulundu.</p><p>Müdahaleden etkilenen isimlerden CHP Bursa Milletvekili <strong>Nurhayat Altaca Kayışoğlu</strong>, hedef alınarak gaz sıkıldığını belirterek, "Milli egemenliğin milletten alınmasına izin vermeyeceğiz" sözleriyle tepkisini dile getirdi. CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş ise kentin barikatlarla çevrilmesini "savaş alanı manzarası" olarak nitelendirdi.</p><h3>Tutuklamaya Giden Süreç</h3><p>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Nilüfer Belediye Başkanlığı yaptığı 1999-2019 yılları arasındaki bazı inşaat projelerinde "rüşvet karşılığı emsal artışı sağlandığı" iddialarıyla 31 Mart'ta gözaltına alınmış, 4 Nisan'da ise tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Savcılık, Bozbey’i bir "suç örgütünün lideri" olmakla itham ederken, İçişleri Bakanlığı görevden uzaklaştırma kararının "geçici bir tedbir" olduğunu bildirdi.</p><h3>Özgür Özel: "Yargı Operasyonuyla Belediyeye Çöküyorlar"</h3><p>Gelişmeleri sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı <strong>Özgür Özel</strong>, Bursa’daki durumu bir "yargı darbesi" olarak tanımladı. Özel, AK Parti’nin seçimle kazanamadığı Bursa’yı yargı yoluyla almaya çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:</p><p><i><strong>"Bursa'yı kaybettikleri günün yıl dönümünde operasyon yapıyorlar. İftira atıp Bozbey’i içeri koyarak belediyeye çökmeye çalışıyorlar. Bu milletin önüne er ya da geç o sandığı getireceğiz."</strong></i></p><h3>Meclis Aritmetiği</h3><p>Seçim sonuçlarında AK Parti’nin meclisteki <strong>50 sandalyelik</strong> üstünlüğü belirleyici oldu. Mecliste CHP'nin 40, MHP'nin 8 ve İYİ Parti'nin 3 üyesi bulunurken; diğer partiler ve bağımsız üyelerle birlikte toplam 106 sandalye yer alıyor.</p>

Belediye Yönetimi AK Parti’ye Geçti, Sokaklar Karıştı

Bloomberg'in güncel analizine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi geleceğini belirleyecek kritik ara seçimler öncesi en çok maddi destek sağlayan 11 isim ve dudak uçuklatan bağış miktarları açıklandı.

Sermaye Savaşı

<p>ABD'de Kasım 2026'da gerçekleşecek olan ara seçimler, sadece adayların değil, arkalarındaki dev sermaye güçlerinin de mücadelesine sahne oluyor. <strong>Bloomberg</strong> tarafından paylaşılan son analiz verileri, Silikon Vadisi ve Wall Street figürlerinin seçim sonuçlarını etkilemek adına yüz milyonlarca doları siyasi kampanyalara aktardığını gösteriyor. Listenin en dikkat çeken yanı, teknoloji dünyasından isimlerin bu dönemde finans dünyasıyla yarışır hale gelmesi oldu.</p><p>Listenin zirvesinde, liberal görüşleri ve dünya genelindeki vakıf çalışmalarıyla tanınan <i><strong>George Soros</strong></i> yer alıyor. Soros, toplamda <strong>102,58 milyon dolarlık</strong> bağışıyla listenin tek dokuz haneli ismi olmayı başardı. Onu, son dönemde siyasi çıkışlarıyla gündemden düşmeyen <strong>Elon Musk</strong> takip ediyor. Musk, özellikle teknoloji ve uzay vizyonunu korumak adına <strong>84,81 milyon doları</strong> gözden çıkarmış durumda. Finans dünyasının etkili ismi <strong>Jeff Yass</strong> ise özellikle sosyal medya yatırımlarının gücüyle <strong>81,78 milyon dolar</strong> bağışladı.</p><p>Haberde yer alan diğer önemli bağışçılar ve öne çıkan veriler şu şekildedir:</p><h3>💰 Bağış Yarışında Öne Çıkan İsimler ve Miktarlar</h3><ul><li><strong>George Soros:</strong> 102,58 Milyon Dolar</li><li><strong>Elon Musk:</strong> 84,81 Milyon Dolar</li><li><strong>Jeff Yass:</strong> 81,78 Milyon Dolar</li><li><strong>Richard Uihlein:</strong> 45,31 Milyon Dolar</li><li><strong>Marc Andreessen:</strong> 44,75 Milyon Dolar</li><li><strong>Ben Horowitz:</strong> 44,38 Milyon Dolar</li><li><strong>Miriam Adelson:</strong> 42,60 Milyon Dolar</li><li><strong>Paul Singer:</strong> 33,92 Milyon Dolar</li><li><strong>Diane Hendricks:</strong> 25,79 Milyon Dolar</li><li><strong>Greg ve Anna Brockman (OpenAI):</strong> Toplam 50 Milyon Dolar</li></ul><p>Siyasi analistler, bu devasa bağışların özellikle kararsız eyaletlerdeki reklam harcamalarını ve adayların seçim stratejilerini doğrudan etkilediğini belirtiyor.</p><p><i><strong>"Bu denli büyük ölçekli bağışlar, sadece bir adayı desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda yapay zeka, vergi politikaları ve enerji vizyonu gibi kritik konularda lobicilik faaliyetlerinin de zeminini hazırlıyor."</strong></i></p><p><strong>OpenAI</strong> kurucu ortağı <strong>Greg Brockman</strong> ve eşi <strong>Anna Brockman</strong>'ın toplamda 50 milyon dolarlık katkısı, yapay zeka sektörünün ABD siyasetinde ne kadar belirleyici bir güç haline geldiğinin en net kanıtı olarak yorumlanıyor. Seçimlere doğru bu rakamların daha da artması bekleniyor.<br><br>&nbsp;</p>

ABD 2026 Ara Seçimlerinin Finansörleri:En Çok Bağış Yapan Milyarderler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu yeni geçiş protokolünü kabul etmeyeceklerinin sinyalini vererek, Tahran yönetiminin son 47 yıldaki eylemleri için daha büyük bir bedel ödemesi gerektiğini savundu.

Kapılar kapandı

<p>ABD Başkanı <strong>Donald Trump</strong>, İran'ın Hürmüz Boğazı için hazırladığı 12 maddelik yeni yönetim planına ilişkin sert bir açıklama yaptı. Kendi sosyal medya platformu <i>Truth Social</i> üzerinden değerlendirmelerde bulunan Trump, planı henüz detaylıca incelemediğini ancak genel yaklaşımın ABD için kabul edilebilir görünmediğini belirtti. Trump, "<strong>Son 47 yılda insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediklerinden dolayı bunun kabul edilebilir olabileceğini hayal edemiyorum</strong>" ifadelerini kullanarak Tahran üzerindeki baskının artarak süreceğini vurguladı.</p><p>Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Trump, diplomatik mesajların ötesinde askeri seçeneklerin de masada olduğunu açıkça dile getirdi. İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlama ihtimalinin her zaman mevcut olduğunu söyleyen ABD Başkanı, halihazırda İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ise şaşırtıcı bir şekilde "<strong>dostane</strong>" olduğunu savundu. Tahran'daki yönetim boşluğuna da değinen Trump, ülkede muhatap alınacak gerçek bir liderin kim olduğunun hala belirsizliğini koruduğunu iddia etti.</p><p>Trump’ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı; müttefik ilişkilerine dair kritik bir veri de paylaştı. Daha önce gündeme gelen <strong>Almanya'dan asker çekme</strong> kararının boyutlarının genişleyeceğine işaret eden Trump, çekilecek asker sayısının <strong>5 bini aşacağını</strong> belirterek Avrupa savunma hattında radikal bir değişikliğe gideceklerini teyit etti. Washington'ın bu "bedel ödetme" odaklı stratejisinin, hem Orta Doğu hem de Transatlantik ilişkilerinde güç dengelerini kökten değiştirmesi bekleniyor.</p>

"Henüz Yeterince Bedel Ödemediler"

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart ayında memleketi Rize’ye gerçekleştirdiği ziyaretin maliyetine dair Sözcü Gazetesi’nde yer alan veriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ziyaretin Maliyeti

<p>Cumhurbaşkanı <strong>Recep Tayyip Erdoğan</strong>’ın 20 Mart tarihinde Rize’ye yaptığı ziyaretin ekonomik faturasına dair iddialar siyasetin gündemine oturdu. Sözcü’de yer alan bilgilere göre, kısa süreli bu ziyaretin toplam maliyeti yaklaşık <i>30 milyon TL</i> seviyesine ulaştı. Haberde, özellikle güvenlik önlemleri kapsamında görevlendirilen personel için yapılan harcamalar dikkat çekti.</p><p>Verilere göre, sadece Rize Emniyet Müdürlüğü tarafından görevli polislere dağıtılan <strong>22 bin öğün yemek</strong> için bütçeden <i>13 milyon TL</i> ödeme yapıldığı öne sürüldü. Bu rakamlar, ekonomik tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirileri beraberinde getirdi. Resmi makamlardan harcama kalemlerinin detaylarına ilişkin henüz kapsamlı bir yalanlama veya teyit gelmezken, ziyaretin lojistik ve güvenlik maliyetlerinin büyüklüğü sosyal medyada da en çok konuşulan konulardan biri oldu.</p>

22 Bin Öğün Yemeğe 13 Milyon TL Ödendiği İddia Edildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek, CHP’nin geçtiğimiz kurultayına ilişkin başlatılan ve "mutlak butlan" iddialarını içeren davanın istinaf aşamasında olduğunu belirterek, sürecin yargı usulleri çerçevesinde işlediğini ifade etti.

CHP kurultay davası

<p>Adalet Bakanı <strong>Akın Gürlek</strong>, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) son büyük kurultayının hukuki geçerliliğini tartışmaya açan "mutlak butlan" davasıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Davanın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bakan Gürlek, dosyanın yerel mahkeme aşamasından sonra şu an <strong>istinaf incelemesinde</strong> olduğunu belirtti. Gürlek, yargı sürecinin şeffaf ve usullere uygun şekilde devam ettiğini vurgulayarak, bakanlık olarak mahkemelerin karar verme takvimine veya içeriğine dair bir müdahalelerinin söz konusu olamayacağını ifade etti.</p><p>Davanın teknik boyutu hakkında konuşan Gürlek, <i>"Şu an istinaf aşamasında. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi inceliyor. Oranın takdirinde,"</i> diyerek dosyanın <strong>Ankara Bölge Adliye Mahkemesi</strong> tarafından titizlikle ele alındığını teyit etti. CHP içindeki muhalif gruplar tarafından gündeme getirilen ve tüzük ihlalleri iddiasına dayanan <i>"mutlak butlan"</i> (hukuken geçersiz sayılma) talebinin, partinin yönetim kadroları üzerindeki hukuki etkileri siyaset kulislerinde de yakından takip ediliyor. Bakan Gürlek, yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını hatırlatarak, mahkemenin ne tür bir karar vereceği konusunda önceden bir bilgiye sahip olmadıklarını yineledi.</p><p>Hukukçular, istinaf mahkemesinin vereceği kararın CHP'nin mevcut yönetim meşruiyeti açısından kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Eğer mahkeme <i>"mutlak butlan"</i> yönünde bir karar verirse, kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler hukuken hiç gerçekleşmemiş sayılabilir; bu da ana muhalefet partisinde <strong>kayyum veya yeniden kurultay</strong> sürecini tetikleyebilir. Adalet Bakanı Gürlek'in açıklamaları, hükümetin süreci "yargısal bir prosedür" olarak izlediği mesajını verirken, kararın ne zaman çıkacağı ise tamamen yargının işleyiş hızına bağlı bulunuyor.</p>

Bakan Gürlek’ten CHP’deki "Mutlak Butlan" Davası Açıklaması.

Kahramanmaraş’ta bir okulda gerçekleşen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Olayla ilgili güvenlik güçleri geniş çaplı soruşturma başlattı.

Soruşturma derinleşiyor.

<p>Kahramanmaraş’ta bir okulda meydana gelen <i>silahlı saldırı</i> Türkiye genelinde büyük üzüntü yarattı. İlk belirlemelere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, çok sayıda yaralının hastanelerde tedavi altına alındığı bildirildi. Olay, ülkede <i>okul güvenliği</i> konusunu yeniden gündeme taşıdı.</p><p>İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:<br>“<i>Saldırının tüm yönleriyle araştırılması için çok yönlü soruşturma başlatılmıştır. Sorumlular adalet önüne çıkarılacaktır.</i>” Açıklama sonrası bölgeye çok sayıda güvenlik ve sağlık ekibi sevk edildi.</p><p>Uzmanlar, son dönemde artan bireysel şiddet olaylarına dikkat çekerek, <i>psikososyal destek mekanizmalarının</i> güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda <i>güvenlik önlemleri</i> ve <i>erken uyarı sistemleri</i> gibi uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Olayla ilgili soruşturma sürerken, kamuoyunun gelişmelere yönelik hassasiyeti devam ediyor.</p>

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısında Can Kaybı Arttı, Soruşturma Genişletildi

Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen silahlı saldırı, Türkiye’yi derinden sarstı. Saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda yaralı hastanelerde tedavi altına alındı.

Okulda Katliam

<p>Türkiye, Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan bir ortaokulda gerçekleşen <i>silahlı okul saldırısı</i> ile sarsıldı. Resmi açıklamalara göre saldırıda <i>1 öğretmen ve 8 öğrenci hayatını kaybetti</i>, <i>13 kişi yaralandı</i> ve yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu bildirildi. Olayın, Türkiye’de nadir görülen ancak son günlerde artış gösteren <i>okul şiddeti</i> vakalarının en ağır örneklerinden biri olduğu değerlendiriliyor.</p><p>Yetkililer tarafından paylaşılan bilgilere göre saldırganın <i>14 yaşında bir öğrenci</i> olduğu ve olayda <i>5 farklı silah ve çok sayıda mühimmat</i> kullandığı belirtildi. Saldırganın, silahları babasından temin ettiği iddiaları üzerinde durulurken, olayın nedeni henüz netlik kazanmadı. Yaşanan panik sırasında öğrencilerin canlarını kurtarmak için <i>pencerelerden atladığı</i> ve okul çevresinde büyük bir kaos oluştuğu aktarıldı.</p><p>Olay sonrası bölgeye çok sayıda <i>polis ve sağlık ekibi</i> sevk edilirken, yetkililer tarafından geniş çaplı <i>soruşturma</i> başlatıldı. İçişleri ve Milli Eğitim yetkililerinin bölgeye intikal ettiği açıklanırken, saldırının ardından kentte <i>okulların tatil edilmesi</i> kararı alındı. Ayrıca medya kuruluşlarına yönelik <i>yayın kısıtlaması</i> getirildiği bildirildi.</p><p>Uzmanlar, bu saldırının yalnızca bireysel bir olay olarak değil, <i>okul güvenliği</i>, <i>bireysel silah erişimi</i> ve <i>psikososyal riskler</i> açısından kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Olayın, bir gün önce Şanlıurfa’da yaşanan benzer saldırının hemen ardından gerçekleşmesi ise kamuoyunda <i>“okullarda güvenlik”</i> tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.</p>

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısı: 9 Kişi Hayatını Kaybetti, Türkiye Sarsıldı

ABD Başkanı Donald Trump, New York Post’a verdiği özel mülakatta İran ile yürütülen müzakerelere dair kritik mesajlar verdi. Trump, Islamabad’daki görüşmelerin ardından önümüzdeki 48 saati işaret ederek yeniden Pakistan’a gitme eğiliminde olduklarını belirtti.

Pakistan görüşmeleri

<p>Dünya kamuoyunun gözü kulağı Washington-Tahran hattındaki gerilime kilitlenmişken, Başkan <strong>Donald Trump</strong>’tan süreci hareketlendirecek yeni açıklamalar geldi. 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde basına yansıyan demeçlerinde Trump, geçtiğimiz hafta sonu <strong>Islamabad</strong>’da gerçekleştirilen ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından "diğer tarafın (İran) anlaşma yapmak için kendilerini aradığını" iddia etti. <i><strong>New York Post</strong></i> ve <i><strong>The Guardian</strong></i> gibi kaynakların aktardığına göre; Trump, müzakerelerin gidişatına dair iyimser ama temkinli bir ton kullanarak, <i>"İki gün içinde bir şeyler olabilir, tekrar Pakistan'a gitmeye daha meyilliyiz"</i> ifadeleriyle diplomatik temasların ikinci turu için kapıyı araladı.</p><p>Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik başlattığı <strong>deniz ablukası</strong> ve bölgedeki askeri hareketliliğin gölgesinde geldi. Trump, bir yandan "gemilerin en iyi mühimmatla doldurulduğu" uyarısını yinelerken, diğer yandan diplomatik çözümün hala masada olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı <strong>Şahbaz Şerif</strong> ve Başkan Yardımcısı <i><strong>JD Vance</strong></i>’in de dahil olduğu bu karmaşık süreçte, Pakistan’ın "kolaylaştırıcı" rolü hayati önem taşımaya devam ediyor.</p><p>Bölgedeki uzmanlar, Trump’ın "iki gün" vurgusunu, İran üzerindeki baskıyı artırmak ve net bir karar verilmesini sağlamak amacıyla yapılmış bir <strong>stratejik zamanlama</strong> olarak değerlendiriyor. Eğer taraflar Pakistan’da yeniden bir araya gelirse, bu durum <strong>Orta Doğu</strong>’daki savaş riskini azaltabilecek en somut adım olarak kayıtlara geçecek. Şu an için Beyaz Saray’ın resmi bir seyahat programı açıklamasa da, liderin "meyilliyiz" ifadesi piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir beklenti yaratmış durumda.</p>

Diplomaside "Pakistan" Sinyali: Trump’tan Müzakere Masasına Dönüş İşareti

6 yıldır çözülemeyen Gülistan Doku dosyasında bugün düğmeye basıldı. Gizli tanık ifadeleri ve 700 saatlik yeni kamera incelemeleriyle soruşturma "intihar"dan "cinayet ve suç örgütü" kapsamına alındı.

Gülistan Doku

<p>Tunceli'de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan üniversite öğrencisi <strong>Gülistan Doku</strong> dosyasında, bugün (14 Nisan 2026) gerçekleştirilen dev operasyon, meselenin sadece bir "kayıp vakası" olmadığını tescilledi. Dönemin mülki idare amirlerinin yakınlarından emniyet mensuplarına kadar uzanan şüpheli listesi, olayı bireysel bir suçtan çıkarıp bir <i><strong>suç örgütü ve örtbas operasyonu</strong></i> zeminine taşıdı. Özellikle dönemin valisinin oğlu <i><strong>Mustafa Türkay Sonel</strong></i> ve baş şüpheli <i><strong>Zeinal Abakarov</strong></i>’un aynı dosya kapsamında gözaltına alınması, akıllara 1996’daki Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan kirli ilişkiler ağını getirdi.</p><p>Hukukçular ve kamuoyu denetçileri, dosyadaki 700 saatlik görüntünün neden 6 yıl boyunca "incelenemediğini" sorgularken, soruşturmanın seyrini değiştiren gizli tanıkların ifadeleri kan dondurdu. Aile avukatı Ali Çimen’in mahkeme önündeki şu sözleri sür6 YIecin vahametini özetliyor:</p><blockquote><p><i>"24 Ocak 2020'de hazırlanan o sahte tutanakla kamuoyu bilerek yanıltıldı; kızımızın intihar ettiğine dair suni bir algı yaratıldı. Bugün görüyoruz ki, o gün o tutanağı imzalayanlar, bugün suç ortağı olarak kelepçeleniyor. Bu, devlet içindeki küçük bir kliğin imza attığı modern bir Susurluk vakasıdır."</i></p></blockquote><p>Şu an itibarıyla soruşturma kapsamında <strong>JASAT</strong> tarafından hazırlanan yeni raporda; delillerin sistematik olarak yok edildiği, şüphelilerin yurt dışına kaçış süreçlerinin bazı kamu görevlileri tarafından bizzat organize edildiği vurgulanıyor. ABD’de olduğu belirlenen <i><strong>Umut Altaş</strong></i> için kırmızı bülten çıkarılması, dosyanın uluslararası bir boyuta evrileceğinin de sinyalini verdi. Uzmanlar, bu davanın sonucunun Türkiye'deki <strong>yargı bağımsızlığı</strong> ve <strong>cezasızlık kültürü</strong> ile mücadelede bir milat olacağını ifade ediyor.</p>

6 Yıllık Karanlık Aydınlanıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarını kapsayan ablukasının uluslararası toplumun ortak çıkarlarına aykırı olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin ve ticaretin devam etmesi gerektiğini savundu.

İşimize karışmayın!

<p>Dünyanın en büyük enerji ithalatçısı konumunda olan <i><strong>Çin</strong></i>, ABD’nin bugün başlattığı Hürmüz Boğazı ablukasına karşı sessizliğini bozdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü <i><strong>Guo Jiakun</strong></i>, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, boğazdaki trafiğin engellenmesinin küresel enerji piyasalarında ve tedarik zincirlerinde onarılamaz hasarlar yaratacağı uyarısında bulundu. Sözcü Guo, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığında kritik bir can damarı olduğunu hatırlatarak, "Bu su yolunda güvenliğin ve kesintisiz geçişin sağlanması tüm tarafların ortak çıkarınadır" ifadelerini kullandı.</p><p>Pekin yönetiminin bugün yaptığı açıklamada öne çıkan diğer kritik noktalar şunlardır:</p><ul><li><strong>Enerji Güvenliği:</strong> Çin Savunma Bakanı <i><strong>Dong Jun</strong></i>, İran ile yapılan enerji anlaşmalarına sadık kalacaklarını belirterek, "Gemilerimiz bölgeye girmeye devam edecek, kimsenin işimize karışmasını beklemeyiz" diyerek ABD'ye doğrudan mesaj gönderdi.</li><li><strong>Diplomatik Çözüm Çağrısı:</strong> Çin Dışişleri Bakanı <i><strong>Wang Yi</strong></i>, Pakistanlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede, İslamabad'daki barış masasının devrilmesine rağmen siyasi kanalların zorlanması gerektiğini ve ateşkesin korunmasının öncelik olduğunu vurguladı.</li><li><strong>Askeri İtidal:</strong> Pekin, gerilimin "I. Dünya Savaşı öncesindeki kutuplaşmaya" benzememesi gerektiğini belirterek, tüm tarafları sakin kalmaya ve provokatif askeri hamlelerden kaçınmaya davet etti.</li></ul><p>Analistler, Çin'in bu açıklamasını sadece bir "temenni" değil, aynı zamanda kendi ticari gemilerinin engellenmesi durumunda atabileceği adımların bir ön uyarısı olarak değerlendiriyor. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i>'ndan geçen petrolün büyük bir kısmının Asya pazarına gittiği düşünüldüğünde, Pekin’in sürece "yapıcı ve koruyucu bir rol" ile müdahil olması bekleniyor. ABD’nin ilan ettiği ablukaya karşı Çin’in bölgedeki kendi donanma unsurlarını koruma amaçlı hareket ettirip ettirmeyeceği ise dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.</p>

Çin’den ABD’nin Hürmüz Ablukasına İlk Tepki

Hakkında 13 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılan CHP otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada mahkeme heyeti hükmünü açıklayarak sanığa hapis cezası verdi.

Şoför davası

<p>CHP’nin seçim ve miting süreçlerinde görev yapan otobüs şoförü <i><strong>Gökhan Gülyurt</strong></i>’un yargılandığı davada karar aşamasına gelindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve özellikle siyasi temsilcilerin yakından takip ettiği davada, Gülyurt hakkında hazırlanan iddianamede farklı suçlamalar birleştirilerek <strong>13 yıla kadar hapis</strong> cezası talep edilmişti. Ancak mahkeme, sunulan deliller ve savunmalar ışığında suç vasfını yeniden değerlendirerek kararını verdi.</p><p>Yargılama sürecindeki temel veriler ve mahkeme kararı şu şekildedir:</p><ul><li><strong>Talep Edilen Ceza:</strong> İddianame makamı tarafından farklı eylemler gerekçe gösterilerek toplamda 13 yıl hapis istenmişti.</li><li><strong>Verilen Hüküm:</strong> Mahkeme, sanık Gökhan Gülyurt’a <strong>7 ay 15 gün</strong> hapis cezası verilmesine hükmetti.</li><li><strong>Kararın Niteliği:</strong> Verilen cezanın miktarı ve sanığın geçmişi göz önüne alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gibi hukuki seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.</li></ul><p>Karar sonrası açıklama yapan savunma tarafı, suçlamaların asılsız olduğunu ve müvekkillerinin sadece görevini ifa ettiğini savundu. <i><strong>Gökhan Gülyurt</strong></i>, yargılama boyunca yaptığı savunmalarda üzerine atılı suçları kabul etmeyerek beraatını talep etmişti. Mahkemenin verdiği bu kısa süreli hapis kararı, başlangıçtaki ağır ceza istemine kıyasla hukuk çevrelerinde "suç vasfının değişmesi" olarak yorumlandı. Kararın kesinleşmesi için tarafların üst mahkemeye <strong>itiraz süreci</strong> devam ediyor.</p>

CHP’nin Otobüs Şoförü Gökhan Gülyurt Davasında Karar.

Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın iddiasına göre Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel’e "38. Kurultay iptal edilsin, seni Cumhurbaşkanı adayı yapalım ama İmamoğlu’nu silin" teklifinde bulundu; Özel'den yanıt gecikmedi.

Eski genel başkan

<p>CHP kulisleri, eski Genel Başkan <i><strong>Kemal Kılıçdaroğlu</strong></i> ile mevcut Genel Başkan <i><strong>Özgür Özel</strong></i> arasında geçtiği iddia edilen şok edici bir diyalogla çalkalanıyor. Gazeteci <i><strong>Naz Yavuzarslan</strong></i>’ın ulaştığı bilgilere göre, Kılıçdaroğlu’nun partiye geri dönüş formülü olarak 38. Olağan Kurultay’ın iptal edilmesini şart koştuğu ileri sürüldü. İddiaya göre Kılıçdaroğlu, Özel’e kendisinin yeniden aday olmayacağı bir kurultay süreci teklif ederek, karşılığında Özgür Özel’in Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edilmesini önerdi.</p><p>Görüşmenin en sarsıcı kısmını ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı <i><strong>Ekrem İmamoğlu</strong></i>’na yönelik şart oluşturdu. Kılıçdaroğlu’nun şu ifadeleri kullandığı iddia edildi:</p><blockquote><p>“Birlikte yol yürüyelim, kurultayı yenileyelim. Seni de cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edelim. Ancak tek şartım Ekrem İmamoğlu’nu unutmanızı ve hiçbir şekilde destek vermemenizi istiyorum.”</p></blockquote><p>Özgür Özel’in ise bu teklife ve "tehditvari" yaklaşıma karşı kapıyı tamamen kapattığı belirtildi. İddiaya göre Özel, <i><strong>Ekrem İmamoğlu</strong></i>’nun partinin doğal Cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayarak, "Bu tür tekliflerle ve tehditlerle bir daha bana gelmeyin" diyerek görüşmeyi sonlandırdı. Bu sızıntı, CHP içerisindeki "değişimciler" ve "genel merkezciler" arasındaki ateşkesin sona erdiğini ve yaklaşan seçim süreci öncesinde parti içi güç savaşlarının en üst seviyeye çıktığını gösteriyor. Resmi makamların bu iddialı diyaloglara karşı yapacağı açıklama, partinin gelecekteki adaylık stratejisini netleştirecek.</p>

CHP’de "Zirve" Krizi: Kılıçdaroğlu’ndan Özgür Özel’e Şok Teklif ve İmamoğlu Şartı!

Hürmüz Boğazı'ndaki tam ablukanın devreye girmesinin ardından Donald Trump, İran yönetiminin kendilerine ulaştığını ve "çok fena bir anlaşma" yapmak için masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Tahran hattı

<p>ABD Başkanı <i><strong>Donald Trump</strong></i>, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir noktada dünya gündemini sarsan bir iddiayı ortaya attı. Bugün sabah saatlerinde başlayan <strong>Hürmüz Boğazı ablukası</strong> ve İran limanlarına yönelik askeri kısıtlamaların hemen ardından, Tahran yönetiminin Washington ile temas kurduğunu belirten Trump, İranlı yetkililerin çok ağır şartları içeren bir anlaşmaya razı olduklarını ima etti. Trump, basın mensuplarına yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:</p><blockquote><h3>"İran bizi aradı. Şu an çok fena bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ülkelerinin ne durumda olduğunu biliyorlar ve bu durumun nasıl sonlanacağını herkesten daha iyi anlıyorlar."</h3></blockquote><p>Bu ani diplomatik hamlenin perde arkasında, CENTCOM’un 13 Nisan itibarıyla başlattığı ve İran’ın tüm deniz ticaretini felç eden <strong>stratejik abluka</strong> yatıyor. Analistler, İran’ın ekonomik çöküşü önlemek adına nükleer program ve bölgesel vekil güçler konusundaki en sert şartları bile kabul edebileceği bir aşamaya gelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Trump’ın "çok fena" (very bad for them) olarak nitelendirdiği anlaşma taslağının, İran’ın savunma kapasitesini tamamen sınırlayan maddeler içerdiği iddia ediliyor.</p><p>Açıklamanın ardından küresel petrol piyasalarında dalgalanma durulurken, yatırımcılar olası bir <strong>barış müzakeresi</strong> için gözlerini Beyaz Saray’a çevirdi. Ancak uzmanlar, bu telefon trafiğinin bir "zaman kazanma manevrası" olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i>'nda konuşlu olan ABD 5. Filosu’nun teyakkuz halini sürdürdüğü ve somut bir protokol imzalanana kadar operasyonel sürecin devam edeceği bildirildi. Orta Doğu’da savaş tamtamlarının yerini, Washington’ın dikte edeceği yeni bir <strong>güvenlik mimarisine</strong> bırakıp bırakmayacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.</p>

Trump’tan Bomba Etkisi Yaratan Açıklama: "İran Bizi Aradı, Anlaşma İstiyorlar!"

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini askeri güçle durduracağını ve yasa dışı geçişlere müdahale edeceğini ilan etti.

Geri sayım bitti

<p>Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. <i><strong>CENTCOM</strong></i>, 13 Nisan saat 10.00 (TSİ 17:00) itibarıyla <i><strong>İran</strong></i> limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir <strong>abluka</strong> operasyonu başlattı. Operasyonun kapsamı, <i>Umman Körfezi</i> ve <i>Basra Körfezi</i>'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini duyurdu.</p><p>CENTCOM tarafından denizcilere yönelik yayımlanan operasyonel detaylar şu şekildedir:</p><blockquote><p>“İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere müdahale edilecektir. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i> üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin <strong>16. kanal</strong> üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları zorunludur.”</p></blockquote><p>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık <strong>%20</strong>'sinin geçtiği rotada askeri bir kontrol mekanizması kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu <strong>askeri abluka</strong> kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtiyor.</p>

İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Resmen Başladı

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini durduracağını ve yasa dışı geçişlere askeri müdahalede bulunacağını açıkladı.

Körfez’de geri sayım başladı

<p>Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. <i><strong>CENTCOM</strong></i>, Başkanlık bildirisi uyarınca bugün saat 10.00'da (TSİ 17:00) <i><strong>İran</strong></i> limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir <strong>abluka</strong> operasyonu başlatacağını duyurdu. Operasyonun kapsamı, <i>Umman Körfezi</i> ve <i>Basra Körfezi</i>'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini ilan etti.</p><p>CENTCOM tarafından yayımlanan ve denizcilere yönelik hayati uyarılar içeren operasyon detayları şu şekildedir:</p><blockquote><p>“13 Nisan saat 10.00 itibarıyla İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin müdahale edilecektir. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i> üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin <strong>16. kanal</strong> üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları tavsiye edilmektedir.”</p></blockquote><p>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık <strong>%20</strong>'sinin geçtiği rotada askeri bir "kontrol kulesi" kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu <strong>askeri abluka</strong> kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtirken, Tahran yönetiminin "misilleme" tehditleri bölgedeki risk primini zirveye taşıdı. Operasyonun başlamasına saatler kala, küresel piyasalar ve deniz taşımacılığı şirketleri rotalarını yeniden revize ediyor.</p>

CENTCOM Duyurdu: İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Bugün Başlıyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

<p>Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan <strong>Comet Interceptor</strong> görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.</p><p>Bu vizyoner projede, <strong>Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin</strong>, Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde görev alıyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. <i>Pusula Swiss</i> olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.</p><p><i>Röportaj: Özgür Mumcular</i></p><p><strong>Şu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi.<br>&nbsp;</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?</strong></p><p>Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor.<br>Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?</strong></p><p>Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı.<br>Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.</p><p><strong>Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?</strong></p><p>Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli.<br><br><strong>Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?</strong></p><p>Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli.<br>Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.</p><p><strong>L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?</strong></p><p>L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.</p><p><strong>Peki, neden önemli?</strong></p><p>Bu noktada bir uzay aracı:</p><p>•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,</p><p>•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),</p><p>•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.</p><p>James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.</p><p><strong>Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?</strong></p><p>•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.</p><p>•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.</p><p>Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.</p><p>ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:</p><p><strong>Bilimsel işbirlikler:</strong></p><p>Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:</p><p>•CNES (Fransa Uzay Ajansı)</p><p>•DLR (Almanya)</p><p>•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)</p><p>•SNSB (İsveç)&nbsp;</p>

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

Ömer Orhun, fotoğrafı yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, öncelikle bir “görme biçimi” olarak ele alan bir sanatçı. Aile albümlerinden kentsel dönüşümün yok ettiği doğa parçalarına kadar farklı fotoğraf türlerini ayırırken, kendi üretimini belgelemenin ötesine taşıyarak düşünsel bir alan kuruyor.

“Hakikat kareye sığmaz”

<p>Ona göre fotoğraf, gerçeği bütünüyle temsil edemez; çünkü her kare, sayısız ayrıntıyı dışarıda bırakarak anlam üretir ve hakikat her zaman eksik bir çerçeve içinde kalır.</p><p>“Parlak Karanlık” adlı kitabında yapay zekâyı ani bir kopuş değil, elektriğin icadından bugüne uzanan uzun bir dönüşüm sürecinin devamı olarak okuyan Orhun, teknolojiyi insanı taşıyan bir akış olarak tanımlıyor.&nbsp;</p><p>Görüntü bolluğu çağında anlamın giderek simülasyonlara dönüştüğünü söyleyen sanatçı, gerçeklik algısının da beş duyudan uzaklaştığını ve yeni nesillerin dijital bir gerçeklik içinde büyüdüğünü belirtiyor.</p><p>Fotoğraf, teknoloji ve insan algısı üzerine düşünen Ömer Orhun ile görmenin sınırlarını, hakikatin kadrajla ilişkisini ve görüntü çağında değişen gerçeklik algısını konuştuk.</p><p><strong>Röportaj: Ferah Koçak Erdoğan</strong></p><p><strong>Ömer Orhun, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</strong></p><p>İstanbul’da doğdum. Mimar Sinan Üniversitesi Fotoğraf Ana Sanat Dalı’ndan 1982 yılında mezun oldum. Meslek hayatıma basında başladım; Güneş ve Cumhuriyet gazetelerinde fotoğraf editörlüğü yaptım.</p><p>Daha sonra akademik alana yöneldim ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Müzecilik yüksek lisansımı tamamladım. Aynı üniversitenin İletişim Tasarımı Bölümü’nde dersler verdim. Fotoğraf alanında hem Türkiye’de hem de yurt dışında çeşitli sergilere katıldım, çok sayıda kişisel sergi açtım. Taksim Sanat Evi, Aksanat ve Milli Reasürans Sanat Galerisi’nde açtığım sergiler benim için önemlidir. Ayrıca İstanbul Modern, Köprü6 ve Beit Ha Gefen (Hayfa) gibi karma sergilerde yer aldım; işlerim İstanbul Modern aracılığıyla Bahreyn Ulusal Sanat Müzesi ve Paris’te Musée de l’Orangerie du Sénat’ta da sergilendi.</p><p>Yıllar içinde John Berger’in “Görme Biçimleri” yaklaşımını tartışmaya açarak, fotoğraf ve algı üzerine kendi düşünsel çerçevemi geliştirdim. Algının teknolojilerle birlikte nasıl dönüştüğünü anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Bu çerçevede çeşitli üniversitelerde dersler ve atölyeler yürütüyor, fotoğraf ve video üzerine çalışmalar yapıyorum.</p><p>Yazı alanında da üretimlerim var. 1995 yılında yayımlanan “Aşıkmışız” ve “Bırak Tembel Çıksın Resmimiz” adlı iki şiir kitabım bulunuyor.</p><p><strong>Fotoğraf sizin için bir kayıt aracı mı yoksa bir düşünme biçimi mi?</strong></p><p>Aile fotoğrafları belge ve anı; şehrin apartman AVM dikilmemiş, bina dikilmemiş son kalan doğa parçalarının fotoğrafları büyük belge, keza eşinizle dostunuzla olan fotoğraflar ben kayıdım, belgeyim diyor iyi ki varlar ama gerisi daha çok düşünme biçimi değil de görme biçimi. Fotoğraf benim için görme biçimi. İlgilendiğim fotoğraf görme biçimlerini yansıtmalı, birileri de belgeleyecek elbette</p><p><strong>“Görmek” ile “anlamak” arasında nasıl bir fark olduğunu düşünüyorsunuz?</strong></p><p>Anlamayı bir duyuya değil de beş duyuya genişlettiğimizde hem hakikate-gerçekliğe hem de payımıza düşen anlayışa varabiliriz diye düşünüyorum, görmek etraflıca görmek, yani dikdörtgenin içini değil de dışını da görmek anlamanın ancak ufak bir parçası olabilir, anlamak için beş duyu gerekli, fotoğraflar bunu karşılamaz, karşılıyorsa uyum ve kabuller gereğidir.</p><p><strong>Fotoğrafın hakikatle ilişkisi sizce zayıflıyor mu yoksa dönüşüyor mu?</strong></p><p>Fotoğrafın hakikatle ilişkisi hiçbir zaman tam olmadı, biraz daha açayım. Makinemizi bir yere doğrulttuğumuzda sadece bir yere doğrulturuz, fotoğrafçının yansıtmadığı o kadar çok şey vardır ki…her şeyi, önünü arkasını, sağını solunu, yukarıyı çekmeyiz. Yani binlerce şey karenin dışında kalır. Fotoğraf bir kare olmak için, o karenin dışında kalanları feda eder, bir kareye ne sığdırabilirsek o kadardır fotoğraflar, ya dışında kalanlar? Biri dese ki “o zaman yüz kare çekerim bende” peki ama anlar ne oluyor diye sormak lazım, fotoğrafın hakikiyim dediği şey bir an içindir sadece, başka bir karede başka bir ana geçeriz.</p><p><img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d00.jpg" alt="Ömer Orhun - Parlak Karanlık" width="1024" height="576"></p><p><strong>Parlak Karanlık’ta yapay zekânın bir kopuş değil süreklilik olduğunu söylüyorsunuz. Bu sürekliliğin en kritik kırılma noktası sizce nedir?</strong></p><p>1700 ve 1800’ lerin ürünü elektriğin icadının yarattığı şaşkınlık, çekici yabancılık ile bizim şu anda yapay zekaya bakışımız aynı kıymet, hayret silsilesinde. Makineler insanları değiştirdi, en büyük alameti farikamız olan zekanın yapaylaşması artık bize huzur veriyor, bunlara da gelişme diyoruz. Kabuller ve uyum adına bir sür git içindeyiz. Elektriğin ve makinelerin insanı dönüştürmesi, dönüşen insanın zekasını yapaylığa açması ve bunu bir makinede icat etmesi yapay zekayı sürekli kılar. Hazırlık aşamaları diyebiliriz yapay zeka için. İnsan nesilleri elektriğin icadı ile ona hizmet etmekteydi. İnsan, bir kişi olarak sürekli değil; sürekli olan nesiller. O varlığın oluşumuna hizmet ettik 1800’ leden sonra…en azından birileri böyle görüyor… İletişim bilimi böyle görebilir, “araçlar ve aracılar kuramları” bu okumaya yol açar. Konrol, iletişim araçlarını kullananların elinde olamaz; sahip, her zaman iletişim araçlarını örgün olarak kullandıranlardır, ortaya atanlardır, yatırımı yapanların elindedir kontrol…ve bu hiç değişmedi.</p><p><strong>Teknolojiyi “insanı taşıyan bir akış” olarak tanımlıyorsunuz. Bu, insanın kontrolü kaybettiği anlamına mı geliyor?</strong></p><p>Evet bu soru yanıtı kapsıyor; çok doğru bir soru; teknoloji ve tüm getirileri insan nesillerini bir müddettir taşıyan bir akış.</p><p><strong>Modern insan sizce teknolojiyle birlikte özgürleşiyor mu yoksa daha mı bağımlı hale geliyor?</strong></p><p>Eski çağlardan bir esinti özgürlük, doğanın sahibi olduğunu sanmayan eski “sözlü kültür insanına” has bir özellik. Ne zaman mı bitti ve dönüştü? Ben özgürüm demeye başlayınca. Özgürlük, kullanıldığında kendini bitiren bir sözcük. Başka bir açıdan baktığımızda “düşünüyorum öyleyse varım” dendiğinde bitmeye yüz tutan cinsten bir anlayış özgürlük anlayışı. Diğer canlılar özgürlüklerini yitirdiğinde başladı, insan dünyanın efendisi olduğunda başladı özgürlük söylemleri. Özgürlük estiğinde herkesi, tüm canlıları eşit savuran bir rüzgâr olmalı; birileri diğer canlılara göre ben daha çok özgürüm dediğinde başka bir alana gireriz. Tabiat insanın oyuncağı değildi eski kültürlerde. Sahiplik duygusu özgürlüğü dışlar.</p><p><strong>Görüntü bolluğu çağında “anlam” nasıl korunabilir? Teknolojiyle büyüyen yeni neslin “gerçeklik” algısı sizce nasıl şekilleniyor?</strong></p><p>Bizler elektriğin ve tüm getirilerinin olmazsa olmaz olduğu bir çağın içine doğduk, yeni nesiller ise internetin ve yapay zekanın olmazsa olmaz olduğu çağlara doğar oldu günümüzde. Simülasyon ve ürünü simülakrlar bu çağın fenomeni. Hakikati elle tutmaya, beş duyu ile anlamaya gerek olmayan bir çağdayız. Geçtiğimiz yüz yılın önemli düşünürleri bu konuyu çok iyi anlattılar, Cesur Yeni Dünya’ da Huxley… Postman, Ellül ve diğerleri durumu anlattılar, ikaz ettiler, ama o çağlarda da az okumaya geçmiştik zaten, kitaplar epeydir az okunuyor.</p><p><strong>Doğal ve yapay ayrımı sizce hala anlamlı mı?</strong></p><p>Fotoğrafın icadı ile reprodüksiyonlar yeni bir kavram olan orijinallik kavramını yarattı, bu kavram evrensel olarak işledi, tüm kopyalar-tekrarlar orijinali gösterdi, aynı bunun gibi, yapaylığı doğala benzerliği üzerinden tanımlıyoruz, doğallığı da yapay olabildiği için seviyoruz, yapaylık doğalımız oluyor. Doğal ve yapay arasındaki uçurum bir merdiven basamağı mesafesine indirgendi.</p><p><strong>Gelecekte insanlar bugüne baktığında en büyük yanılgımız ne olarak görülecek?</strong></p><p>Uygarlık denen şey kimilerimizi hoşnut kıldı ama mülk duygusu olmazsa olmazımız haline geldi. Sonu gelmez ihlaller başladı, makinesiz dünyada küçük kavimlerde, klanlarda, köylerde yaşayan atalarımızdan kalma birlik duygusunu modern çağlarda sahip olduklarımızla yitirdik. Sisteme rehin verdik, şehirlerde ve tarihte olmamış şekliyle çok kalabalık olduk. Sahip olduklarımız artık sahibimiz. Kutsal metinlerimiz “yalan söylemeyin, şunu yapmayın bunu yapmayın” dedi yalan ve yapmayın dedikleri her şey kaçış noktası yarattı. Karanlık tarafta organize hale geldi, ”hem öyle olduk hem böyle” , bıçak ekmek de doğradı canlıları da. İnsan hakları evrensel beyannamesiyle eşitiz dedik. Okullar, puanlar ve sınavlarla zekayı ölçülebilir kıldık…ve benzerleri…</p><p><strong>Eğer bugünün insanına tek bir cümle söyleme hakkınız olsaydı, ne söylerdiniz?</strong></p><p>Bir kitap yazmak isterdim…ismini Parlak Karanlık koyardım…</p><p><img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d01.jpg" width="1024" height="576"></p><p>&nbsp;</p>

Ömer Orhun: "Görüntünün içinde kaybolan gerçeklik"

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

<p>Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.</p><p>Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.</p><p>Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.</p><p><strong>Röportaj: Ferah Koçak Erdoğan</strong></p><p><strong>Sayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?</strong></p><p>Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?</strong></p><p>İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.</p><p>İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!</p><p><strong>Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?</strong></p><p>ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.</p><p><strong>Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?</strong></p><p>Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;</strong></p><p>Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.</p><p><strong>BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?</strong></p><p>BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.</p><p><strong>Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;</strong></p><p>Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.</p><p><strong>Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?</strong></p><p>Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;</p><p>İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.</p><p>Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;</p><p>Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.</p>