İran’daki savaşın tetiklediği petrol fiyatlarındaki sert artış, Euro Bölgesi’nde özel sektör faaliyetlerinden tedarik zincirlerine kadar birçok alanda olumsuz etkiler yaratmaya başladı. Bu gelişmeler, iş dünyasında güven kaybını da beraberinde getiriyor.
Ortaya çıkan tablo ise anket verilerinin uzun süredir işaret ettiği en güçlü stagflasyon uyarılarından biri olarak öne çıkıyor.
S&P Global tarafından yayımlanan öncü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerine göre, Euro Bölgesi’nde özel sektör faaliyetleri mart ayında ivme kaybetti. Artan enerji fiyatları, girdi maliyetlerini üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine taşıdı.
Ekonomik büyümenin zayıflamasıyla birlikte fiyatların hızla yükselmesi, yani stagflasyonun klasik birleşimi, piyasaların en çok çekindiği senaryo olarak değerlendiriliyor.
Mart ayında Euro Bölgesi bileşik PMI verisi 50,5’e gerileyerek hem şubat ayındaki 51,9 seviyesinin hem de 51,0’lik piyasa beklentisinin altında kaldı. Bu veri, son on ayın en düşük seviyesine işaret ederken, ekonominin daralma sınırının hemen üzerinde seyrettiğini gösterdi.
Ancak asıl dikkat çeken nokta, büyümedeki yavaşlamadan ziyade enflasyondaki güçlü yükseliş oldu.
Bölge genelinde girdi maliyetlerindeki artış, Şubat 2023’ten bu yana en hızlı seviyeye ulaştı. Bu yükselişte, Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle artan enerji ve yakıt fiyatları ile Hürmüz Boğazı üzerinden geçen deniz taşımacılığına yönelik risklerin büyümesi belirleyici rol oynadı. Ayrıca deniz taşımacılığındaki aksaklıklar da maliyet baskısını artırdı.
Üreticiler, tedarik zincirlerinde yaşanan sıkışıklık nedeniyle gerekli girdilere ulaşmakta zorlanırken, tedarik süreleri de Ağustos 2022’den bu yana en uzun gecikmeleri kaydetti.
S&P Global Market Intelligence Başekonomisti Chris Williamson, Orta Doğu’daki savaşın ekonomik büyümeyi baskılarken fiyatları hızla yukarı çektiğini ve son PMI verilerinin açık bir stagflasyon sinyali verdiğini ifade etti. Williamson ayrıca, geleceğe yönelik üretim beklentilerindeki düşüşün, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali döneminden bu yana görülen en sert gerileme olduğunu vurguladı.
S&P Global ekonomistlerinin değerlendirmesine göre, anket sonuçları Euro Bölgesi ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde çeyreklik bazda yüzde 0,1’in biraz altında büyüyerek durgunluk sınırına tehlikeli biçimde yaklaştığını gösteriyor.
Öte yandan fiyat göstergeleri, tüketici enflasyonunun yüzde 3 seviyesine doğru tırmanabileceğine işaret ediyor. Bu durum, para politikası açısından zaten hassas bir dengede bulunan Avrupa Merkez Bankası’nın karar alma sürecini daha da karmaşık hale getiriyor.
