Mustafa

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin verileri paylaştı. İstihdam piyasasındaki daralma ve iş ilanlarındaki sert düşüş dikkat çekerken, ülkede işsizlik oranı Ocak-Mart döneminde yüzde 5 seviyesine tırmandı.

İngiltere'de İşsizlik Alarmı

Avrupa'nın en büyük ekonomilerinden biri olan Birleşik Krallık'ta istihdam piyasası soğumaya devam ediyor. İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) tarafından yayımlanan 2026 yılının ilk çeyreğine (Ocak-Mart) ilişkin resmi iş gücü raporu, ada ekonomisinde zayıflayan istihdam trendini gözler önüne serdi. Açıklanan verilere göre, ülkedeki işsizlik oranı yıllık bazda 0,5 puanlık artış kaydederek yüzde 5 seviyesine ulaştı. Çeyreklik bazda ise yüzde 0,2'lik sınırlı bir gerileme görüldü.İstihdam piyasasındaki durgunluk maaş artış hızına da yansımış durumda. Yılın ilk çeyreğinde çalışanların ikramiyeler hariç tutulan düzenli maaşlarındaki artış yıllık bazda yüzde 3,4 seviyesinde kalırken; ikramiyeler dahil edildiğinde bu oran yüzde 4,1 olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, enflasyonist baskıların ardından maaş artış hızının bu seviyelere gerilemesinin İngiliz hanehalkı üzerindeki alım gücü baskısını artırabileceğine dikkat çekiyor.<h3>İş İlanları Son 5 Yılın En Düşük Seviyesinde</h3>Açıklanan kritik verileri değerlendiren ONS Ekonomik İstatistikler Direktörü Liz McKeown, İngiltere iş gücü piyasasının kırılgan bir dönemden geçtiğini vurguladı. Şirketlerin yeni istihdam yaratma konusundaki iştahsızlığına dikkat çeken McKeown, şu ifadeleri kullandı:<blockquote>"İş ilanlarının son beş yılın en düşük seviyesine gerilemiş olması ve işsizliğin bir yıl öncesine kıyasla gözle görülür şekilde daha yüksek seyretmesi, iş gücü piyasasının zayıf seyrini sürdürdüğünü kanıtlıyor. Düzenli maaşlardaki artış hızı da yavaşlama trendinde. Özellikle konaklama, turizm ve perakende gibi görece düşük ücretli lokomotif sektörlerde yeni iş ilanları ve istihdam oranları oldukça düşük seyrediyor."</blockquote>Ekonomistler, İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) faiz politikaları ve küresel ticaret dinamiklerinin gölgesinde şekillenen bu tablonun, önümüzdeki aylarda hükümetin ekonomi ajandasında ilk sıralara tırmanacağını öngörüyor.

İngiltere'de İş Gücü Piyasası Zayıflıyor: İşsizlik Oranı Yüzde 5’e Yükseldi!

İsviçre’de geçtiğimiz hafta gündeme gelen Hantavirüs vakası, yalnızca bir hastanın tedavi süreciyle sınırlı kalmadı. Genf Üniversite Hastanesi’ndeki uzmanlar, Mayıs 2026’da bir kruvaziyer gemisinde ortaya çıkan salgına neden olan virüs türünü tespit ederek uluslararası sağlık otoriteleri için kritik bir rol üstlendi.

Tehlikeli numune Genf’e ulaştı

MV Hondius adlı kruvaziyer gemisinde görülen Hantavirüs vakaları, Dünya Sağlık Örgütü’ne 2 Mayıs’ta bildirildi. Salgın kapsamında gemi yolcuları arasında toplam 11 vaka kaydedildi. Enfekte olan üç kişinin hayatını kaybetmesi, olayın ciddiyetini artırdı.İsviçre açısından süreç, enfekte bir İsviçre vatandaşının Zürich Üniversite Hastanesi’ne kaldırılmasıyla başladı. Hastadan alınan kan, idrar ve solunum yolu örnekleri, yüksek bulaşıcılık riski taşıyan numunelerde uygulanan özel güvenlik prosedürleriyle paketlenerek aynı gün Genf’e gönderildi. Numuneler, Genf Üniversite Hastanesi bünyesindeki Ulusal Yeni Ortaya Çıkan Viral Enfeksiyonlar Referans Merkezi’ne ulaştırıldı.<h2>Genf’teki laboratuvar kritik rol oynadı</h2>Genf’teki CRIVE laboratuvarı, İsviçre’de yeni ortaya çıkan virüslerin teşhisi konusunda görevli merkezlerden biri olarak çalışıyor. 2005 yılında kurulan merkez, Federal Sağlık Dairesi tarafından görevlendiriliyor ve kısmen finanse ediliyor. Laboratuvar; Dengue, SARS, Zika ve benzeri yeni ya da yeniden ortaya çıkan virüslerin teşhisinde uzmanlaşmış durumda.Hantavirüs vakasında da laboratuvarın görevi, yalnızca hastada virüs olup olmadığını belirlemek değildi. Uzmanlar, salgına neden olan virüsün hangi Hantavirüs türü olduğunu da tespit etmek zorundaydı. Çünkü virüs türünün belirlenmesi, bulaşma yolu, hastalığın şiddeti ve salgının kaynağı hakkında önemli bilgiler sağlıyor.Genf Üniversite Hastanesi’nde görevli biyolog Francisco-Javier Perez Rodriguez, virüs türünün tanımlanmasının salgını anlamak ve uygun önlemleri belirlemek açısından büyük önem taşıdığını belirtti.<h2>Andes türü tespit edildi</h2>Yapılan analizler sonucunda salgına neden olan virüsün Andes türü olduğu belirlendi. Bu tespit, 5 Mayıs’ta Genf Üniversite Hastanesi tarafından yapıldı. Andes türü, Hantavirüs ailesi içinde özel bir öneme sahip. Çünkü insandan insana bulaşabildiği bilinen tek Hantavirüs türü olarak kabul ediliyor. Ancak bu bulaşmanın gerçekleşmesi için yakın temas gerekiyor.Andes türü, ağır seyreden ve ölümcül olabilen Hantavirüs akciğer sendromuna yol açabiliyor. Bu hastalık özellikle akciğerleri etkiliyor ve hızlı ilerleyebiliyor. Bu nedenle virüsün doğru şekilde tanımlanması, hem hastaların tedavisi hem de temaslıların izlenmesi açısından kritik önem taşıyor.<h2>Numuneler özel güvenlik altında incelendi</h2>Zürich’ten Genf’e gönderilen numuneler, üç katmanlı koruma sistemiyle taşındı. Bu yöntem, yüksek bulaşıcılık riski taşıyan örneklerin güvenli şekilde laboratuvara ulaştırılması için kullanılıyor. Numuneler Genf’e ulaştıktan sonra özel biyogüvenlik kabinlerinde açıldı. Bu kabinler, laboratuvar çalışanlarını kontamine hava parçacıklarından koruyacak şekilde tasarlanıyor.CRIVE, İsviçre’de en yüksek biyolojik güvenlik seviyesine sahip laboratuvarlardan biri. Merkezde basınca dayanıklı kapılar, su geçirmez duvarlar ve hastanenin geri kalanından ayrılmış hava ve su sistemleri bulunuyor. Kullanılan hava ve su, işlem öncesi ve sonrası özel yöntemlerle dekontamine ediliyor.Uzmanlar bu vaka için en yüksek seviye olan biyogüvenlik seviyesi 4 yerine seviye 3 koşullarında çalıştı. Bunun nedeni, Hantavirüslerin Ebola gibi en yüksek güvenlik seviyesi gerektiren virüsler kadar tehlikeli kabul edilmemesi. Ancak yine de süreç, yüksek güvenlik önlemleri altında yürütüldü.<h2>Covid testlerine benzer yöntem kullanıldı</h2>Virüsün teşhisinde PCR yöntemi kullanıldı. Bu yöntem, Covid-19 salgını döneminde yaygın olarak bilinir hale gelmişti. PCR testinde önce virüsün genetik materyali örnekten ayrıştırılıyor. Ardından belirli kimyasal maddelerle virüse özgü genetik diziler çoğaltılıyor ve floresan işaretleyiciler sayesinde tespit ediliyor.Testin güvenilir olması için kullanılan primer ve probların virüse özgü bölgeleri hedeflemesi gerekiyor. Genf’teki laboratuvar, İsviçre’ye başka ülkelerden gelebilecek yeni virüslere karşı önceden hazırlanmış reaktifleri dondurucularda saklıyor. CRIVE’de, bilinen 20’den fazla Hantavirüs türünden yedisi için tanı materyali bulunuyor.Bu vakada uzmanlar hem Güney Amerika’da görülen Andes türünü hem de Kuzey Amerika kaynaklı olasılığı dışlamak için Sin Nombre türünü test etti. Böylece salgının hangi coğrafi ve virolojik kaynaktan geldiği daha net anlaşılabildi.<h2>Virüsün genetik haritası çıkarıldı</h2>PCR testlerinin ardından virüsün genetik dizilimi de çıkarıldı. Zürich’teki hastaneyle iş birliği içinde yürütülen sekanslama süreci iki gün sürdü. Elde edilen sonuçlar, herkesin erişimine açık bir veri tabanında yayımlandı.Virüs genomunun çözülmesi, yalnızca mevcut salgını anlamak için değil, gelecekteki teşhis ve araştırmalar için de önem taşıyor. Genetik harita, virüsün kökeni, yayılımı ve olası değişimleri hakkında bilim insanlarına ayrıntılı bilgi sunuyor.<h2>Dünya Sağlık Örgütü bilgilendirildi</h2>İsviçre’de doktorlar ve laboratuvarlar, HIV, kızamık ve salmonella gibi 50’den fazla hastalığın görülmesi durumunda bunu yetkililere bildirmekle yükümlü. Hantavirüs vakasında da pozitif PCR testi ile genetik dizileme süreci arasında Genf’teki uzmanlar Federal Sağlık Dairesi’ni, kanton sağlık makamlarını ve Dünya Sağlık Örgütü’nü bilgilendirdi.Genf’teki merkezin Dünya Sağlık Örgütü ile yakın çalışması, iletişimi kolaylaştırdı. HUG bünyesindeki yeni ortaya çıkan viral hastalıklar merkezi, 2023’ten bu yana WHO ile testler ve uzmanlık paylaşımı konusunda iş birliği yürütüyor.Güney Afrika da virüsün kısmi genetik dizilimini yaparak salgına Andes türünün neden olduğunu doğruladı. Dünya Sağlık Örgütü, 11 vakanın dokuzunu doğrulanmış vaka, ikisini ise şüpheli vaka olarak sınıflandırdı.<h2>Numune gelecekteki çalışmalar için saklanabilir</h2>CRIVE laboratuvarında binlerce virüs örneği bulunuyor. Merkez, bilimsel önemine göre hangi örneklerin saklanacağına ya da imha edileceğine vaka bazında karar veriyor. Laboratuvar, inaktive edilmiş genetik materyali saklayabiliyor ancak Ebola gibi en tehlikeli virüsleri depolama yetkisine sahip değil. Bu tür virüsler İsviçre’de yalnızca Spiez’deki özel laboratuvarda saklanabiliyor.Genf’teki uzmanlara göre bu Hantavirüs numunesi bilimsel açıdan değerli. Çünkü gelecekte tanı materyallerinin kontrol edilmesinde ve yeni testlerin geliştirilmesinde kullanılabilir. Bu nedenle numunenin ne zaman imha edileceğine dair şu an belirlenmiş bir süre bulunmuyor.<h2>İsviçre’nin salgınlardaki bilimsel rolü öne çıktı</h2>Bu vaka, İsviçre’nin yalnızca hasta tedavisinde değil, uluslararası salgın takibinde de önemli bir rol oynadığını gösterdi. Genf’teki laboratuvarın hızlı teşhisi ve virüs türünü belirlemesi, Dünya Sağlık Örgütü’nün salgını daha iyi değerlendirmesine ve uygun önlemler geliştirmesine katkı sağladı.Hantavirüs vakası aynı zamanda modern laboratuvar altyapısının, uluslararası iş birliğinin ve hızlı bilimsel iletişimin salgın yönetiminde ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

İsviçreli uzmanlar Hantavirüs salgınının izini nasıl sürdü?

İsviçre’de Ukrayna’dan gelen sığınmacılarla ilgili sosyal yardım tartışması yeniden gündeme geldi. Mart 2027’den itibaren, savaş nedeniyle İsviçre’ye gelen ilk Ukraynalı mülteciler ülkede beş yılı doldurmuş olacak. 

Kantonlar mali yükten endişeli

Mevcut kurallara göre bu kişiler, beş yılın ardından İsviçre vatandaşları ya da B oturum iznine sahip yabancılarla aynı düzeyde sosyal yardım alma hakkına sahip olacak.Bu durum, kantonlar ve belediyeler için ciddi ek maliyet anlamına geliyor. İsviçre Sosyal Yardım Konferansı’na göre, yaklaşık 50 bin kişiye daha yüksek sosyal yardım ödenmesi gerekebilir. Kantonlar ve belediyeler, bu nedenle toplamda yaklaşık 300 milyon frank ek yük oluşmasından endişe ediyor.<h2>Kantonlar ve belediyeler için çifte yük</h2>Ukraynalı sığınmacılar İsviçre’de “Status S” kapsamında korunuyor. Bu statü, savaş nedeniyle ülkelerini terk eden kişilere hızlı ve geçici koruma sağlıyor. Ancak mevcut düzenlemeye göre, bu kişilerin İsviçre’de beş yılı doldurması halinde sosyal yardım hakları genişliyor.Bu da kantonlar ve belediyeler için yalnızca daha yüksek sosyal yardım ödemeleri anlamına gelmiyor. Aynı zamanda federal hükümetin, tasarruf paketi kapsamında kantonlara ve belediyelere yaptığı mali desteği azaltması da yerel yönetimlerin yükünü artırıyor.İsviçre Sosyal Yardım Konferansı Genel Müdürü Markus Kaufmann, konunun kantonlar açısından büyük önem taşıdığını belirterek, ek maliyetlerin yaklaşık 300 milyon frank seviyesine ulaşabileceğini söyledi.<h2>“Federal hükümet kantonların sırtından tasarruf ediyor”</h2>Özellikle Orta İsviçre kantonları, bu gelişmenin mali sonuçlarının ağır olacağını savunuyor. Zentralschweizer Sozialdirektorinnen- und Sozialdirektorenkonferenz (Orta İsviçre Sosyal Direktörler Konferansı), önlem alınmaması halinde bazı kantonlarda Ukraynalı sığınmacılara yönelik sosyal yardım maliyetlerinin neredeyse iki katına çıkabileceğini açıkladı.Zug Sosyal İşler Direktörü Andreas Hostettler, federal hükümeti eleştirerek, “Federal hükümet kantonların ve belediyelerin sırtından tasarruf ediyor. Bu doğru bir yaklaşım değil” dedi.Hostettler’e göre mevcut düşük sosyal yardım oranlarıyla bugüne kadar iyi çalışıldı. Ukraynalı sığınmacıların bu desteklerle idare edebildiğini savunan Hostettler, bu nedenle sosyal yardım miktarlarının artırılmasına gerek olmadığını belirtti.<h2>Federal hükümet kuralları değiştirmeyi değerlendiriyor</h2>Kantonların baskısı üzerine federal hükümetin düzenlemeyi değiştirmeyi değerlendirdiği bildirildi. Staatssekretariat für Migration (SEM – Devlet Göç Sekreterliği), Ukraynalı sığınmacılara beş yılın ardından da otomatik olarak daha yüksek sosyal yardım ödenmemesi için bir yönetmelik değişikliğinin incelendiğini doğruladı.SEM Sözcüsü Daniel Bach, yapılacak düzenlemeyle kantonlara daha fazla hareket alanı tanınacağını söyledi. Buna göre kantonlar, Ukraynalı sığınmacılara daha düşük ya da daha yüksek sosyal yardım ödeyip ödememe konusunda daha esnek karar verebilecek.Bu değişiklik, kantonların mali yükünü azaltmayı hedefliyor. Ancak düzenlemenin bedelini doğrudan Ukraynalı sığınmacıların ödeyeceği belirtiliyor. Çünkü bu kişiler, normal sosyal yardım yerine daha düşük seviyedeki asylsozialhilfe (iltica sosyal yardımı) almaya devam edebilir.<h2>Mülteci yardım kuruluşlarından eleştiri</h2>Planlanan değişikliğe İsviçre Mülteci Yardımı’ndan eleştiri geldi. Schweizerische Flüchtlingshilfe (SFH – İsviçre Mülteci Yardımı), düşük sosyal yardım miktarlarının uzun vadede ciddi sorunlara yol açabileceğini savunuyor.SFH’den Eliane Engeler, bazı sığınmacıların günlük yalnızca 13 ila 23 frank arasında bir miktarla gıda, kıyafet, hijyen ürünleri ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak zorunda kaldığını belirtti. Engeler’e göre bu miktar, uzun vadeli bir yaşam perspektifi oluşturmak için yetersiz ve fiilen asgari geçim seviyesinin altında.Mülteci kuruluşları, düşük sosyal yardımın yalnızca kısa vadeli tasarruf sağlayabileceğini, ancak uzun vadede entegrasyonu zorlaştırabileceğini vurguluyor.<h2>Düşük yardım entegrasyonu zorlaştırabilir</h2>İsviçre Sosyal Yardım Konferansı da benzer endişeleri paylaşıyor. Markus Kaufmann’a göre, düşük sosyal yardım ödemelerinin devam etmesi kantonlar için kısa vadede bir miktar rahatlama sağlayabilir. Ancak bu durum, Ukraynalı sığınmacıların İsviçre toplumuna ve iş piyasasına entegrasyonunu olumsuz etkileyebilir.Kaufmann, düşük destek nedeniyle insanların daha uzun süre sosyal yardıma bağımlı kalabileceğini belirtiyor. Bu da başlangıçta tasarruf gibi görünen uygulamanın, uzun vadede kantonlar ve belediyeler için yine yüksek maliyetlere yol açabileceği anlamına geliyor.Uzmanlara göre sosyal yardım yalnızca geçici bir maddi destek değil, aynı zamanda insanların dil öğrenmesi, iş bulması ve topluma uyum sağlaması için de önemli bir araç. Bu nedenle yardım miktarlarının çok düşük tutulması, entegrasyon sürecini yavaşlatabilir.<h2>Tartışma 2027 öncesi büyüyecek</h2>Mart 2027 yaklaşırken, Ukraynalı sığınmacıların sosyal yardım hakları İsviçre siyasetinde daha fazla tartışılacak gibi görünüyor. Bir yanda kantonlar ve belediyeler artan maliyetlerden endişe ederken, diğer yanda mülteci kuruluşları düşük yardımların insanları zor durumda bırakacağını savunuyor.Federal hükümet ise kantonlara daha fazla esneklik tanıyarak mali baskıyı azaltmaya çalışıyor. Ancak bu çözümün, Ukraynalı sığınmacıların yaşam koşullarını ve entegrasyon şanslarını nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.İsviçre’deki tartışma, savaş nedeniyle geçici koruma sağlanan kişilerin uzun süre ülkede kalması halinde sosyal sistemin nasıl işlemesi gerektiği sorusunu yeniden gündeme taşıyor.

Ukraynalı sığınmacılar için sosyal yardım tartışması

Freiburg Kanton Polisi, son günlerde artan sahte polis dolandırıcılığı vakalarına karşı halkı uyardı. Dolandırıcıların, vatandaşları kandırmak için polisin gerçek telefon numarasını kullandığı bildirildi. Cuma gününden bu yana yaklaşık 30 dolandırıcılık girişimi kaydedilirken, bunlardan üçü başarılı oldu.

3 kişi dolandırıldı

Polisin açıklamasına göre dolandırıcılar, telefon ekranında Freiburg Polisi’nin resmi Einsatz- und Alarmzentrale (operasyon ve alarm merkezi) numarası olan 026 347 01 17 görünüyormuş gibi arama yapıyor. Bu yöntemle mağdurların güvenini kazanmaya çalışan sahte polisler, kısa süre içinde yaklaşık 10 bin frank ve mücevher ele geçirdi.<h2>Telefon ekranında gerçek polis numarası görünüyor</h2>Freiburg Polisi’ni özellikle endişelendiren nokta, dolandırıcıların “spoofing” adı verilen teknik bir yöntem kullanması. Bu yöntemle arayan kişinin gerçek numarası gizleniyor ve mağdurun telefon ekranında güvenilir bir kurumun numarası gösteriliyor.Bu vakalarda dolandırıcılar, Freiburg Polisi’nin resmi numarasını taklit ederek vatandaşlara ulaşıyor. Böylece aramayı alan kişiler, gerçekten polis tarafından arandıklarını düşünüyor. Polis, bu nedenle yalnızca ekranda görünen numaraya güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor.Yetkililer, özellikle yaşlıların ve yalnız yaşayan kişilerin bu tür dolandırıcılık yöntemlerine karşı daha savunmasız olabileceğine dikkat çekiyor. Polis, şüpheli aramalarda konuşmanın hemen sonlandırılmasını ve resmi kanallar üzerinden yeniden polise ulaşılmasını tavsiye ediyor.<h2>Üç kişi dolandırıldı, toplam zarar 10 bin frankı aştı</h2>Cuma gününden bu yana Freiburg Kantonu’nda yaklaşık 30 sahte polis vakası bildirildi. Bunların 25’i dolandırıcılık girişimi olarak kayıtlara geçerken, üç olayda dolandırıcılar amaçlarına ulaştı.Mağdurlardan toplamda yaklaşık 10 bin frank para ve mücevher alındı. Polis, olayların yalnızca Freiburg Kantonu ile sınırlı kalmayabileceğini belirterek, tüm kantonda ve Batı İsviçre genelinde vatandaşlara dikkatli olma çağrısı yaptı.Dolandırıcıların genellikle kendilerini polis memuru olarak tanıttığı, mağdurlara acil bir durum olduğu izlenimi verdiği ve para ya da değerli eşyaların güvence altına alınması gerektiğini söylediği belirtiliyor. Bu yöntemle mağdurlar paniğe sürüklenerek hızlı karar vermeye zorlanıyor.<h2>Şüpheli araç polis kontrolünden kaçtı</h2>Yeni vakaların kantonun güneyinde bildirilmesinin ardından polis, 16 Mayıs Cumartesi günü geniş çaplı bir arama ve takip operasyonu başlattı. Bulle bölgesinde yapılan hedefli trafik kontrolü sırasında şüpheli bir araç, kontrol noktasından kaçmaya çalıştı.Polisin verdiği bilgiye göre sürücü, A12 otoyoluna Bern yönünde girmek için tehlikeli manevralar yaptı. Polis ekiplerinin talimatlarına uymayan sürücü, diğer yol kullanıcılarını da tehlikeye attı. Araç daha sonra Flamatt FR bölgesinde kısa süreliğine izini kaybettirdi.Aynı araç akşam saatlerinde yeniden tespit edildi. Saat 22.00 civarında bir polis devriyesi, aracın bu kez A12 otoyolunda Lausanne yönünde ilerlediğini belirledi. Sürücü, yüksek hızla kaçmaya çalıştı.<h2>26 yaşındaki İtalyan şüpheli yakalandı</h2>Freiburg Polisi ile Vaud Kanton Polisi’nin yakın iş birliği sayesinde kaçan araç Saint-Saphorin VD bölgesinde durduruldu. Araçtaki kişinin 26 yaşında İtalyan vatandaşı bir erkek olduğu açıklandı.Şüphelinin, sahte polis dolandırıcılığı vakalarıyla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Freiburg Savcılığı’nın talimatıyla gözaltına alınan kişi hakkında soruşturma başlatıldı. Şüpheli, daha sonra tutuklu yargılanmak üzere cezaevine gönderildi.Polis, soruşturmanın devam ettiğini ve olayla bağlantılı başka kişilerin olup olmadığının araştırıldığını bildirdi.<h2>Polis vatandaşları uyardı</h2>Freiburg Kanton Polisi, vatandaşlardan bu tür aramalara karşı son derece dikkatli olmalarını istedi. Polis, hiçbir zaman telefonla para, mücevher ya da değerli eşya teslim edilmesini istemeyeceğini hatırlattı.Yetkililer, şüpheli bir telefon alan kişilerin şu adımları izlemesini öneriyor:Telefon görüşmesini hemen sonlandırın. Arayan kişinin verdiği talimatlara uymayın. Para, banka bilgisi, şifre veya mücevher teslim etmeyin. Ekranda görünen numaraya güvenmeyin. Polisi, resmi numaralar üzerinden kendiniz arayın. Yakınlarınızı, özellikle yaşlı aile bireylerini bu yöntem hakkında bilgilendirin.Polis, dolandırıcıların psikolojik baskı kurarak mağdurları acele karar vermeye zorladığını belirtiyor. Bu nedenle en önemli önlemin sakin kalmak ve resmi kurumlarla doğrudan iletişime geçmek olduğu vurgulanıyor.<h2>Batı İsviçre genelinde dikkat çağrısı</h2>Freiburg’daki vakalar, telefon dolandırıcılığında kullanılan yöntemlerin giderek daha profesyonel hale geldiğini gösteriyor. Gerçek polis numarasının taklit edilmesi, vatandaşların güven duygusunu hedef alan ciddi bir tehdit olarak değerlendiriliyor.Polis, benzer vakaların yalnızca Freiburg’da değil, Batı İsviçre’nin farklı bölgelerinde de görülebileceği uyarısında bulundu. Bu nedenle vatandaşlardan en küçük şüphede bile durumu polise bildirmeleri istendi.Yetkililer, dolandırıcılık girişimlerinin erken bildirilmesinin hem mağduriyetleri önlemek hem de şüphelilerin yakalanması açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Freiburg’da sahte polis dolandırıcılığı: Gerçek numarayla arayıp kandırdılar

İsviçre’de cezaevlerinin doluluk oranı rekor seviyeye ulaşırken, para cezasını ya da idari para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesi yeniden tartışma konusu oldu. Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezaları yerine kamu yararına çalışma seçeneğinin genişletilmesini istiyor.

İsviçre’de cezaevleri doldu

Yeni girişime göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen “Ersatzfreiheitsstrafe” yani para cezası yerine uygulanan hapis cezası, belirli durumlarda kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bern’in bu önerisi, daha önce reddedilen benzer reform girişimlerine göre parlamentoda daha fazla destek bulabilir.<h2>Cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 97’ye ulaştı</h2>İsviçre’de cezaevleri hiç olmadığı kadar dolu. Ocak ayı sonunda ülke genelinde 7119 kişi cezaevlerinde bulunuyordu. Cezaevlerinin doluluk oranı ülke genelinde yüzde 97’ye ulaşmış durumda.Federal İstatistik Dairesi’nin verilerine göre 2024 yılında cezaevine girişlerin yarısından fazlası ödenmeyen para cezaları veya adli para cezaları nedeniyle gerçekleşti. Bu kapsamda 4985 kişi, para cezasını ödeyemediği için cezaevine girdi.Örneğin toplu taşıma aracına geçerli bilet olmadan tekrar tekrar binen ve verilen cezaları ödeyemeyen bir kişi, sonunda kısa süreli hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu durum, özellikle yoksulluk ve adalet sistemi arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıyor.<h2>Bern: Kısa hapis cezaları pahalı ve etkisiz</h2>Bern Kantonu, cezaevlerindeki yoğunluk nedeniyle yeni bir reform girişimi başlattı. Kantonun cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 103’e ulaşmış durumda. Bu nedenle Bern, federal düzeyde bir Standesinitiative (kanton girişimi) ile yasal değişiklik talep ediyor.Bern’in önerisine göre, ödenmeyen para cezaları nedeniyle verilen kısa süreli hapis cezaları kamu yararına çalışma yoluyla yerine getirilebilmeli. Bugünkü hukukta kamu yararına çalışma seçeneği bazı para cezaları ve adli para cezaları için mümkün olsa da, her tür yerine geçen hapis cezası için uygulanamıyor.Kantona göre kısa süreli hapis cezaları, devlet açısından büyük maliyet oluşturuyor ve cezaevleri üzerinde orantısız bir yük yaratıyor. Buna karşılık kamu yararına çalışma, kişinin topluma yeniden kazandırılması açısından daha olumlu sonuçlar doğurabilir.<h2>Bir gecelik hapis 200 ile 400 frank arasında</h2>Bern Kantonu, kısa süreli hapis cezalarının yalnızca cezaevlerini doldurmakla kalmadığını, aynı zamanda kamu bütçesine de ciddi yük getirdiğini vurguluyor. Bir kişinin cezaevinde bir gece kalmasının maliyeti kantona göre 200 ile 400 frank arasında değişiyor.Bu maliyet yıl geneline yayıldığında milyonlarca franklık bir harcamaya dönüşüyor. Bern’e göre bu harcamanın kamu yararı açısından açık bir karşılığı bulunmuyor.Kamu yararına çalışma ise hem devletin mali yükünü azaltabilir hem de cezalandırılan kişinin sorumluluk almasını sağlayabilir. Okul binalarının temizlenmesi, kar temizleme çalışmaları veya yürüyüş yollarının bakımı gibi görevler bu kapsamda örnek olarak gösteriliyor.<h2>Siyasi dengeler değişebilir</h2>Daha önce benzer bir reform girişimi Ulusal Konsey’de reddedilmişti. SP’li Jessica Jaccoud’nun 5000 franka kadar olan ihlallerde yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasını isteyen önerisine SVP ve FDP’nin yanı sıra Mitte ve GLP de karşı çıkmıştı. Federal Hükümet ise reform fikrine genel olarak olumlu yaklaşmıştı.Ancak Bern Kantonu’nun yeni önerisi, tamamen kaldırma yerine hapis cezasının kamu yararına çalışma ile yerine getirilmesini öngördüğü için daha fazla destek bulabilir.Mitte Başkanı Philipp Matthias Bregy, daha önce yerine geçen hapis cezasının kaldırılmasına karşı çıkmıştı. Ona göre bu ceza, bazı hükümlülerin fiilen cezasız kalmasını önleyen son araçlardan biri. Ancak Bregy, Bern’in yeni önerisine “temelde olumlu” baktığını söyledi.Bregy’ye göre kamu yararına çalışma, hükümlüler için bir kolaylık değil, cezanın farklı bir şekilde yerine getirilmesi anlamına geliyor. Bununla birlikte yeterli sayıda uygun kamu işi bulunup bulunamayacağı önemli bir soru olarak duruyor.<h2>SVP karşı çıkmaya devam ediyor</h2>SVP ise yeni öneriye de karşı. SVP Ulusal Konsey üyesi Mauro Tuena, kamu yararına çalışmanın yerine geçen hapis cezasını zayıflatacağını savunuyor. Ona göre bir cezanın çalışmaya çevrilebilmesi, caydırıcılığı azaltır.Tuena, cezaevlerinin dolu olmasının temel nedenlerinden biri olarak göçü gösteriyor ve cezaevlerindeki yabancı oranına dikkat çekiyor. Ayrıca hapis cezasının caydırıcı etkisi olduğunu, insanların örneğin biletsiz yolculuk yapmadan önce bunu iki kez düşüneceğini savunuyor.SVP’li siyasetçiye göre kamu yararına çalışma özel şirketlerle haksız rekabete de yol açabilir. Ayrıca bu tür bir düzenleme, toplu taşıma biletini düzenli olarak ödeyen kişiler açısından adaletsiz olarak değerlendiriliyor.<h2>Destekleyenler sosyal adalet vurgusu yapıyor</h2>Reformu destekleyen çevreler ise para cezasını ödeyemeyen kişilerin hapse girmesinin sosyal adalet açısından sorunlu olduğunu belirtiyor. Onlara göre bu sistem, aynı suçu işleyen kişiler arasında gelir durumuna göre farklı sonuçlar doğuruyor.Parası olan kişi cezayı ödeyerek hapse girmekten kurtulurken, ekonomik durumu kötü olan kişi aynı ceza nedeniyle özgürlüğünden mahrum kalabiliyor. Bu nedenle yerine geçen hapis cezası, yoksulluğu cezalandıran bir mekanizma olarak eleştiriliyor.Freiheitsentzugskritik adlı özgürlükten yoksun bırakmayı eleştiren dernek de bu alanda kampanyalar yürütüyor. Dernek, toplu taşıma şirketlerinden biletsiz yolculuk yapan kişiler hakkında ceza şikâyetinde bulunmaktan vazgeçmelerini istemişti. Ayrıca cezaevindeki bazı kişilerin para cezalarının ödenerek serbest bırakılması için bağış kampanyası da yürütülüyor.<h2>Yeni girişimin şansı daha yüksek olabilir</h2>Bern’in önerisi, daha önce reddedilen reformdan daha dar kapsamlı olduğu için siyasi açıdan daha gerçekçi görülüyor. Ceza tamamen kaldırılmıyor, bunun yerine kamu yararına çalışma gibi alternatif bir yaptırım yolu açılıyor.Bu nedenle özellikle Mitte gibi daha önce çekimser ya da karşı olan partilerde görüş değişikliği yaşanabilir. Ancak SVP’nin sert muhalefeti ve FDP’nin tutumu, reformun kaderinde belirleyici olacak.Cezaevlerindeki doluluk oranı, kamu maliyetleri ve sosyal adalet tartışmaları dikkate alındığında, Bern’in girişimi önümüzdeki dönemde İsviçre adalet sisteminde önemli bir tartışma başlığı olmaya devam edecek.

Para cezasını ödeyemeyen hapse değil çalışmaya gitsin

İsviçre’de 14 Haziran’da halk, sivil hizmetle ilgili daha sıkı kurallar getirilmesini öngören yasa değişikliği hakkında karar verecek. Oylama öncesinde ülkede “askerlik mi, sivil hizmet mi topluma daha fazla katkı sağlıyor?” sorusu yeniden tartışma konusu oldu.

Vatana hizmet tartışması

SRF’nin “Club” programında bir genç asker, birçok kişinin rahatlık nedeniyle sivil hizmete geçtiğini savunurken, sivil hizmet yapan bir genç ise yaşlılar yurdundaki görevinin hiç de kolay olmadığını söyledi.<h2>Sivil hizmete geçiş neden tartışılıyor?</h2>İsviçre’de askerlik yapmak istemeyen kişiler, eğer vicdani nedenlerle silahlı hizmete karşı olduklarını beyan ederlerse sivil hizmet yapabiliyor. Bu hizmet genellikle sosyal kurumlarda, sağlık alanında, yaşlı bakımında, okullarda veya kamu yararına çalışan kuruluşlarda yerine getiriliyor.2025 yılında sivil hizmete kabul edilenlerin sayısı rekor seviyeye ulaştı. Federal Hükümet ve Parlamento’ya göre bu durum ordu açısından sorun oluşturuyor. Yeni yasa değişikliğiyle sivil hizmetin daha az cazip hale getirilmesi ve ordunun güçlendirilmesi hedefleniyor.<h2>“Birçok kişi rahatlık için sivil hizmete geçiyor”</h2>Yasa değişikliğini destekleyenlerden biri, orduda çavuş olarak görev yapan ve Genç Merkez Parti yönetiminde yer alan Raphael Seunig. Seunig’e göre özellikle acemi okulundan sonra sivil hizmete geçişler dikkat çekici.Seunig, ordunun bu kişilere eğitim için yatırım yaptığını, ancak daha sonra birden vicdani gerekçeyle sivil hizmete geçmek istediklerini söylüyor. Ona göre bazı başvuruların zamanlaması da şüpheli. Özellikle üniversite bitirme sınavları gibi dönemlerde sivil hizmete geçiş taleplerinin artması, tartışmaları daha da büyütüyor.Seunig, sivil hizmetin bazı kişiler için daha fazla özgürlük sunduğunu belirtiyor. Çünkü sivil hizmet yapanlar askerlikten daha fazla gün hizmet etmek zorunda olsalar da bu günleri zaman ve yer açısından daha esnek planlayabiliyor.<h2>Yeni düzenleme ne getirmek istiyor?</h2>Yasa değişikliği, sivil hizmete geçişi zorlaştırmayı amaçlıyor. Planlanan düzenlemeye göre sivil hizmette asgari hizmet süresi 150 gün olacak. Bu süre, kişinin daha önce acemi okulunda ne kadar askerlik yaptığına bakılmaksızın uygulanacak.Böylece özellikle askerlik başladıktan sonra sivil hizmete geçmek isteyenlerin daha uzun süre görev yapması gerekecek. Yasa değişikliğini destekleyenler, bu adımın sivil hizmeti gerçek vicdani nedenlerle tercih edenlerle rahatlık için tercih edenleri ayırmaya yardımcı olacağını savunuyor.<h2>“Sivil hizmet rahatlık değil”</h2>Yasa değişikliğine karşı çıkan Elia Gerber ise bu görüşe katılmıyor. Yeşiller Partisi’nde genç siyasetçi olan Gerber, başlangıçta aile geleneğini sürdürerek orduda kamyon şoförü olmak istediğini anlatıyor. Ancak kışladaki genç motorlu sürücüler kursunda askerlik yapma konusunda ciddi bir vicdani sorun yaşadığını fark ettiğini söylüyor.Gerber’e göre insan öldürme ihtimali ve buna yönelik eğitim almak, kendi vicdanıyla bağdaşmadı. Bugün “Ordusuz bir İsviçre Grubu” adlı kuruluşta sekreter olarak görev yapıyor.Gerber, sivil hizmetin rahat bir seçenek olarak gösterilmesine karşı çıkıyor. Koronavirüs salgını döneminde günlerce yaşlılar yurdunda temizlik yaptığını hatırlatarak bunun hiç de kolay bir görev olmadığını belirtiyor.<h2>Sivil hizmet de ülke güvenliğine katkı sağlıyor</h2>Elia Gerber’e göre topluma karşı sorumluluk duygusu önemlidir, ancak bu sorumluluk yalnızca askerlik yoluyla yerine getirilmez. Sivil hizmetin de İsviçre için çok önemli işler yaptığını savunuyor.Gerber, güvenliğin yalnızca askeri güvenlikten ibaret olmadığını vurguluyor. Yaşlı bakımında, sağlık sisteminde, okullarda ve sosyal kurumlarda yapılan çalışmaların da toplumun dayanıklılığı ve güvenliği açısından önemli olduğunu ifade ediyor.Yasa değişikliğinin kabul edilmesi halinde Federal Hükümet’in tahminlerine göre sivil hizmete kabul edilenlerin sayısı yaklaşık yüzde 40 azalabilir. Gerber’e göre bu durum okullarda, sağlık kurumlarında ve sosyal hizmetlerde ciddi personel eksikliğine yol açabilir.<h2>Destekleyenler: Sivil hizmet alternatif olarak kalmalı</h2>Yasa değişikliğini savunan Raphael Seunig ise sivil hizmetin tamamen kaldırılmasını istemediklerini söylüyor. Ona göre vicdani nedenlerle askerlik yapamayan kişiler için sivil hizmet gerekli bir alternatiftir.Ancak Seunig, sivil hizmetin askerlik yerine kolay bir kaçış yolu haline gelmemesi gerektiğini savunuyor. Ona göre sivil hizmet, ordunun yerine geçen eşit bir seçenek değil, vicdani gerekçesi olanlar için bir yedek hizmet olarak kalmalı.<h2>Karşı çıkanlar “salam taktiği” uyarısı yapıyor</h2>Yasa değişikliğine karşı çıkanlar ise bu düzenlemeyi sivil hizmetin adım adım zayıflatılması olarak görüyor. Elia Gerber, bunu “salam taktiği” olarak nitelendiriyor. Yani sivil hizmetin bir anda değil, parça parça etkisiz hale getirileceğinden endişe ediyor.Bu nedenle 14 Haziran’daki oylama, yalnızca hizmet süresiyle ilgili teknik bir düzenleme olarak görülmüyor. Tartışma, İsviçre’de askerlik yükümlülüğü, vicdani ret, topluma hizmet ve güvenlik anlayışı gibi daha geniş konuları da gündeme taşıyor.<h2>14 Haziran’da halk karar verecek</h2>İsviçre halkı, 14 Haziran’da sivil hizmet yasasındaki değişiklik için sandığa gidecek. Oylamanın sonucu, askerlik ile sivil hizmet arasındaki dengeyi doğrudan etkileyecek.Bir tarafta ordunun personel ihtiyacını güvence altına almak isteyenler, diğer tarafta sivil hizmetin toplumsal katkısının zayıflatılmasından endişe edenler bulunuyor. Bu nedenle referandum, İsviçre’de “ülkeye hizmet” kavramının nasıl anlaşılması gerektiğine dair önemli bir karar niteliği taşıyor.

Asker mi ülkeye daha çok hizmet ediyor sivil mi? 

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, İsviçre'nin Ukrayna'ya yönelik saldırı suçlarını soruşturmak üzere kurulacak olan Özel Mahkeme'nin (Special Tribunal) Genişletilmiş Kısmi Anlaşması'na katılacağını açıkladı.

İsviçre'den Ukrayna Adımı

Ukrayna ve Avrupa Konseyi liderliğinde yürütülen uluslararası adalet arayışına, tarafsızlık ilkesiyle tanınan İsviçre’den çok güçlü ve tarihi bir diplomatik destek geldi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, İsviçre'nin Rusya'nın saldırganlık suçlarını yargılamak amacıyla hayata geçirilecek Özel Mahkeme'nin yönetim komitesini ve yasal çerçevesini belirleyen "Genişletilmiş Kısmi Anlaşması'na" (Enlarged Partial Agreement) katılma niyetini Avrupa Konseyi'ne resmi olarak bildirdiğini duyurdu.14-15 Mayıs 2026 tarihlerinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin gerçekleştirdiği kritik toplantıda resmiyet kazanan bu hamleyle İsviçre, girişime resmi destek veren 35'inci ülke oldu. Kararın hemen ardından 15 Mayıs'ta Avrupa Konseyi üyesi 34 devletin yanı sıra Avrupa Birliği, Avustralya ve Kosta Rika'nın katılımıyla toplam 36 ülke ve AB, mahkemenin bütçesini ve işleyiş mekanizmasını kuran ortak deklarasyona imza attı.Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha, İsviçreli mevkidaşı Ignazio Cassis'e ve İsviçre hükümetine bu ilkeli ve kararlı duruşları için teşekkür ederek, "İsviçre uluslararası hukukun korunmasında özel bir role sahip. Bu karar mahkemenin artık soyut bir fikir olmaktan çıkıp somut bir gerçekliğe dönüştüğünün kanıtıdır" ifadelerini kullandı.Lahey merkezli olarak kurulacak mahkemenin ilk etapta "İskelet Mahkeme" (Skeleton Tribunal) adı verilen bir geçiş aşamasıyla 15 hakimin seçilmesi, idari altyapının kurulması ve tüzüğün netleştirilmesi süreçlerini tamamlaması, önümüzdeki yıl ise tam ölçekli soruşturma ve yargılama aşamasına geçmesi planlanıyor. İsviçre'nin bu sürece dahil olması, Nuremberg duruşmalarından bu yana devletlerin bir saldırı suçuna karşı bu denli geniş ve koordineli şekilde ortak hareket ettiği ilk uluslararası mekanizma olarak tarihe geçiyor.

İsviçre, Ukrayna İçin Kurulacak Özel Mahkeme Anlaşmasına Katılıyor

Solothurn kantonuna bağlı Nunningen köyünde, sürücüsünün dışarıda olduğu esnada aniden hareket eden körüklü posta otobüsü bir banka şubesinin dış cephesine çarptı. Büyük paniğe yol açan kazada şans eseri yaralanan olmadı.

Kontrolden Çıkan Otobüs Bankaya Daldı

İsviçre'nin Mittelland bölgesinde yer alan Solothurn kantonunun Nunningen belediyesinde cuma günü öğleden sonra sıra dışı ve korku dolu anlar yaşandı. Zullwilerstrasse üzerindeki "Post" durağında yolcu indirmek ve mola vermek amacıyla duran 18 metre uzunluğundaki körüklü bir PostAuto (Posta Otobüsü), sürücüsünün kabinde bulunmadığı bir esnada henüz belirlenemeyen bir nedenle aniden geriye doğru hareket etmeye başladı.Eğimli yolda hız kazanan ve sürücüsüz (führerlos) şekilde yaklaşık 40 metre boyunca kontrolsüzce ilerleyen dev araç, önce yol üzerindeki bir trafik adasını ve yön levhalarını biçti. Ardından yol kenarında bulunan Raiffeisenbank şubesinin ana girişine ve cam dış cephesine büyük bir gürültüyle çarparak durabildi. Olay esnasında bankanın içinde bulunan personeller ve kaldırımdaki vatandaşlar büyük korku yaşarken, şans eseri kazanın meydana geldiği hat üzerinde hiçbir yayanın veya çocuğun bulunmaması olası bir faciayı önledi.Solothurn Kanton Polisi (Kapo SO) ve İsviçre Güvenlik İnceleme Kurulu (SUST) kazanın hemen ardından bölgeyi kordon altına alarak geniş çaplı bir soruşturma başlattı. İlk olay yeri inceleme raporlarına göre, araçta bir mekanik fren arızası ya da el freninin tam kilitlenmemesinden kaynaklanan bir "insan kusuru" ihtimali üzerinde duruluyor. Kazanın ardından hem 230 bin Frank değerindeki modern körüklü otobüste hem de Raiffeisenbank binasında toplamda 100 bin İsviçre Frangını aşan büyük çapta maddi hasar meydana geldiği açıklandı.

İsviçre'de Sürücüsüz Kalan Posta Otobüsü Banka Binasına Çarptı

İsviçre Federal Mahkemesi, hakimler arasında yaşanan kişisel ilişkilerin kurumsal tarafsızlığa zarar verebileceği gerekçesiyle resmi bir uyarı yayınladı. Karar, adalet mekanizmasında mesleki etik sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.

Yüksek Mahkemede İlişki Krizi

İsviçre adalet sisteminin en üst basamağı olan Federal Mahkeme (Bundesgericht), kurum içi profesyonelliği ve yargı bağımsızlığını korumak adına sıra dışı bir etik krizle karşı karşıya kaldı. Nisan ayının sonunda iki yüksek mahkeme üyesi (hakim) arasında duygusal bir ilişki yaşandığının kamuoyuna sızması üzerine, ülkedeki tüm federal hakimlerin katılımıyla olağanüstü bir genel kurul toplantısı gerçekleştirildi.Toplantının ardından mahkemeden yapılan resmi açıklamada, somut olaydan bağımsız olarak, "mahkeme üyeleri arasındaki amansız/duygusal ilişkilerin, İsviçre Federal Mahkemesi'nin köklü yargı geleneklerine ve etik kodlarına tamamen aykırı olduğu" oy birliğiyle karara bağlandı. Yayımlanan resmi görüş metninde, hakimlerin hem kendi karar kurullarında hem de meslektaşlarına karşı mutlak bağımsızlıklarını korumak zorunda oldukları, bu tür kişisel yakınlaşmaların adaletin tarafsızlığına ve kurumun kamuoyu nezdindeki saygınlığına gölge düşürebileceği net bir dille vurgulandı.Yüksek mahkeme, yaşanan bu spesifik ilişkinin yargı kararlarına etkisini incelemek üzere bağımsız uzmanlardan oluşan bir kurul atadı. İsviçre kamuoyunu meşgul eden bu etik soruşturmanın sonuçlarının Haziran 2026 sonunda açıklanması bekleniyor. Sonuçların, bu sonbaharda parlamentoda yapılacak olan ve tüm federal hakimlerin görev sürelerinin oylanacağı "Grup Yenileme Seçimleri" (Gesamterneuerungswahlen) öncesinde adalet mekanizmasında radikal yapısal değişikliklere yol açabileceği belirtiliyor.

İsviçre Federal Mahkemesi'nde "Gelenek ve Etik" Tartışması

İsviçre’de son günlerde etkili olan sıcak ve güneşli hava yerini yeniden soğuk ve yağışlı havaya bırakıyor. Yazı hatırlatan ılık günlerin ardından bu hafta ülke genelinde sıcaklıkların belirgin şekilde düşmesi bekleniyor. Özellikle yüksek kesimlerde kar yağışı görülebileceği bildirildi.

Sıcaklıklar düşüyor

Meteoroloji uzmanlarına göre hava sıcaklıkları hafta başından itibaren yaklaşık 10 derece birden azalacak. Pazartesi günü ülkenin birçok bölgesinde yağmur beklenirken, bazı yerlerde gök gürültülü sağanaklar da etkili olabilir.<h2>Yağmur ve soğuk hava geri dönüyor</h2>İsviçre’de geçtiğimiz günlerde göl kenarlarında güneşli ve 25 dereceye yaklaşan sıcaklıklarla bahar havası yaşanmıştı. Ancak bu hava şimdilik sona eriyor. Yeni haftayla birlikte ülke genelinde serin, yağışlı ve yer yer fırtınalı bir hava etkili olacak.Pazartesi günü boyunca birçok bölgede yağmur bekleniyor. Özellikle Valais ve Tessin gibi bölgelerde gök gürültülü sağanakların görülme ihtimali bulunuyor. Uzmanlar, hafta boyunca hava sıcaklıklarının yeniden yükselmek yerine daha da düşeceğini belirtiyor.Meteonews uzmanı Klaus Marquardt’a göre pazartesi günü sıcaklıklar yaklaşık 15 derece civarında olacak. Salı günü ise hava biraz daha serinleyecek. Cuma gününden itibaren sıcaklıkların 10 derecenin biraz üzerine kadar gerilemesi bekleniyor. Bu değerlerin mayıs ayı ortası için alışılmışın altında olduğu ifade ediliyor.<h2>Kar sınırı 1000 metreye kadar inebilir</h2>Soğuk hava dalgasıyla birlikte İsviçre’de yüksek kesimlerde kar yağışı da gündeme geliyor. Şu anda kar yağış sınırı yaklaşık 2000 metre seviyesinde bulunuyor. Ancak gelen soğuk cepheyle birlikte bu sınırın hızla düşmesi bekleniyor.Meteoroloji uzmanlarına göre pazartesiyi salıya bağlayan gece kar yağış sınırı yaklaşık 1000 metreye kadar inebilir. Özellikle Alpler’in kuzey yamaçlarında ve yüksek bölgelerde yeni kar yağışı görülebilir.Bazı yüksek kesimlerde 30 santimetreye kadar yeni kar bekleniyor. Ancak uzmanlar, bu kar yağışının uzun süreli olmayacağını ve kısa süre içinde etkisini kaybedeceğini belirtiyor.<h2>Salı ve çarşamba daha kuru geçebilir</h2>Soğuk hava etkisini sürdürse de salı ve çarşamba günleri ülkenin bazı bölgelerinde daha kuru bir hava bekleniyor. Yer yer güneşin de kendini göstermesi mümkün.Buna rağmen sıcaklıklar düşük kalmaya devam edecek. Haftanın sonuna doğru ise bulutlar ve yağış yeniden İsviçre’ye dönecek. Cuma günü kar yağış sınırının yeniden 1000 metre civarına kadar inebileceği tahmin ediliyor.<h2>Asıl risk don olayları olabilir</h2>Uzmanlara göre bu hafta kar yağışından daha büyük risk, gece ve sabah saatlerinde görülebilecek don olayları olabilir. Özellikle tarım alanları, bahçeler ve yüksek bölgelerdeki bitkiler için zemin donu tehlikesi bulunuyor.Mayıs ayının ortasında yaşanan bu soğuma, halk arasında “Eisheilige” olarak bilinen döneme denk geliyor. “Eisheilige”, Almanca’da “buz azizleri” anlamına geliyor ve 11 ile 15 Mayıs arasındaki günleri ifade ediyor. Geleneksel inanışa göre bu dönemde ilkbahar sıcaklıklarının ardından geç don olayları ve soğuk hava dalgaları görülebiliyor.<h2>Mayıs ortasında kış havası</h2>İsviçre’de bu hafta yaşanacak hava değişimi, bahardan yaza geçiş döneminde havanın ne kadar hızlı değişebileceğini bir kez daha gösteriyor. Birkaç gün önce yazı hatırlatan sıcaklıklar yaşanırken, şimdi yüksek kesimlerde kar ve ülke genelinde soğuk hava bekleniyor.Meteoroloji uzmanları, özellikle yüksek bölgelere çıkacak kişilerin hava koşullarını takip etmesini, sürücülerin ise yağmur, kar ve don riskine karşı dikkatli olmasını öneriyor.

İsviçre’de yaz havası bitti, kar geri geliyor

İsviçre’de okul sisteminde fırsat eşitliği yeniden tartışma konusu oldu. Unicef tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre İsviçre, eğitimde fırsat eşitliği açısından diğer ülkelerle karşılaştırıldığında zayıf bir tablo ortaya koyuyor.

Okul sistemi uyarısı

Araştırmada özellikle ayrıcalıklı ve dezavantajlı öğrenciler arasındaki başarı farkı dikkat çekiyor. Buna göre ayrıcalıklı ailelerden gelen gençlerin yüzde 91’i matematik ve okuma alanlarında gerekli yeterliliklere sahip. Buna karşılık dezavantajlı gençlerde bu oran yalnızca yüzde 46’da kalıyor.Uzmanlara göre bu fark, yalnızca okul başarısını değil, gençlerin meslek seçimini, eğitim yolunu, yaşam memnuniyetini ve sağlık durumunu da etkileyebilecek kadar önemli.<h2>Dezavantajlı öğrenciler daha zayıf başlıyor</h2>Zürih Üniversitesi’nden eğitim bilimci Katharina Maag Merki, Unicef raporundaki sonucun çok ciddi olduğunu belirtiyor. Ona göre bu tablo, dezavantajlı gençlerin ilerideki mesleki yaşamlarına daha zayıf hazırlandığını gösteriyor.Bu durum, gençlerin hangi eğitimi seçeceklerini, hangi mesleğe yöneleceklerini ve hayatta hangi zorlukların üstesinden gelebileceklerini doğrudan etkileyebiliyor.Maag Merki’ye göre eğitimde fırsat eşitsizliği yalnızca okul sıralarında kalmıyor. Uzun vadede kişinin yaşam memnuniyeti, sağlık durumu ve toplumsal katılımı üzerinde de sonuçlar doğurabiliyor.<h2>Aile farkı doğal, eğitim başarısına etkisi sistemsel</h2>Uzmanlar, çocukların farklı aile koşullarından gelmesinin doğal olduğunu kabul ediyor. Ancak bu farkların okul başarısını bu kadar güçlü şekilde belirlemesi, eğitim sisteminin yapısıyla ilişkilendiriliyor.Katharina Maag Merki’ye göre İsviçre’de bu konuda çözülmemiş birçok sorun var. Özellikle çocukların altıncı sınıftan sonra farklı okul yollarına ayrılması, fırsat eşitsizliğini artıran önemli unsurlardan biri olarak görülüyor.İsviçre’de birçok kantonda öğrenciler erken yaşta farklı eğitim seviyelerine yönlendiriliyor. Uzmanlara göre bu erken seçme sistemi, bazı çocukların potansiyellerini tam olarak gösteremeden daha sınırlı eğitim yollarına itilmesine neden olabiliyor.<h2>Erken seçme sistemi eleştiriliyor</h2>Maag Merki, İsviçre’de çocukların altıncı sınıftan sonra ayrıştırılmasının ciddi hatalara yol açtığını söylüyor. Ona göre bu sistem, yetenekli ve istekli bazı öğrencilerin gözden kaçmasına neden oluyor.Uzman, eğitim sisteminin çocukların önündeki engelleri azaltacak şekilde yeniden düşünülmesi gerektiğini savunuyor. Amaç, yeterli beceriye sahip olan çocukların aile geçmişleri nedeniyle daha sınırlı eğitim yollarına yönlendirilmesini önlemek olmalı.Bu nedenle okulların yalnızca mevcut farkları ölçen değil, dezavantajlı çocukları daha güçlü destekleyen kurumlar haline gelmesi gerektiği belirtiliyor.<h2>Karma sınıflar çözüm olabilir mi?</h2>İsviçre’de bazı okullar ve kantonlar, erken ayrıştırmanın olumsuz sonuçlarını fark ederek farklı modeller denemeye başladı. Bu okullarda, ilkokuldaki gibi farklı başarı seviyelerinden öğrencilerin aynı sınıfta eğitim gördüğü karma sınıf uygulamaları bulunuyor.Bu modelde öğretmenler, sınıf içi farklılaştırılmış öğretim yöntemleriyle öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına göre destek sağlamaya çalışıyor. Uzmanlara göre öğretmenler arası iş birliği ve iyi planlanmış ders yapısı, tüm çocukların gelişimi için daha fazla imkân sunabiliyor.Maag Merki, bu yaklaşımın başarılı bir yol olduğunu belirtiyor. Benzer şekilde, öğrencilerin daha geç yaşta seçildiği ülkelerde fırsat eşitliği açısından daha olumlu sonuçlar görüldüğüne dikkat çekiyor.<h2>Erken destek daha güçlü olmalı</h2>Raporda ve uzman değerlendirmelerinde öne çıkan bir diğer konu da erken çocukluk dönemindeki destek hizmetleri. Uzmanlara göre dezavantajlı çocukların okul hayatına daha güçlü başlayabilmesi için erken destek sisteminin geliştirilmesi gerekiyor.Bu destek yalnızca akademik becerilerle sınırlı değil. Dil gelişimi, sosyal beceriler, öğrenme alışkanlıkları ve ailelere yönelik rehberlik de fırsat eşitliğinin güçlendirilmesinde önemli rol oynuyor.Eğitim uzmanlarına göre İsviçre’nin hedefi, çocukların aile koşullarından bağımsız olarak kendi potansiyellerini ortaya koyabilecekleri daha adil bir okul sistemi oluşturmak olmalı.<h2>İsviçre için önemli bir uyarı</h2>Unicef raporu, İsviçre’nin eğitimde güçlü yanlarına rağmen fırsat eşitliği konusunda ciddi sorunlar yaşadığını ortaya koyuyor.Ayrıcalıklı ve dezavantajlı öğrenciler arasındaki büyük fark, eğitim sisteminin yapısı, erken seçme uygulamaları ve okul öncesi destek politikaları konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirecek gibi görünüyor.Uzmanlara göre bu fark azaltılmazsa, eğitimdeki eşitsizlik ilerleyen yıllarda iş piyasasına, sosyal hayata ve toplumun genel refahına da yansıyabilir.

İsviçre okul sisteminde fırsat eşitliği tartışması: “Sonuç çok ciddi”

İsviçre’de sağlık sisteminin dijitalleşmesi için hazırlanan yeni büyük proje, veri güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Federal Sağlık Dairesi’nin planladığı “Gesundheitsdatenraum” yani sağlık verileri alanı, ülkedeki tüm sağlık verilerinin paylaşımı ve kullanımı için merkezi bir altyapı oluşturmayı hedefliyor.

Sağlık verileri tartışması

Proje, sağlık alanındaki dijital dönüşümü desteklemek amacıyla yürütülen “DigiSanté” programının en büyük adımı olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre bu girişim, güçlü veri koruma önlemleri alınmazsa toplumda güven sorunu yaratabilir.<h2>Sağlık verileri için büyük dijital altyapı planı</h2>Federal Sağlık Dairesi, sağlık verileri alanını 2034 yılına kadar kademeli olarak kurmayı planlıyor. Bu sistem, elektronik hasta dosyasından çok daha kapsamlı olacak.Yeni platform üzerinden doktorlar, hastaneler ve sağlık alanındaki diğer uzmanlar sağlık bilgilerini birbirleriyle paylaşabilecek. Böylece hastalara ilişkin verilerin daha hızlı ve etkili şekilde kullanılabilmesi hedefleniyor.Ancak bu veriler, kişilerin en hassas özel bilgileri arasında yer aldığı için projenin teknik altyapısı kadar güvenlik boyutu da büyük önem taşıyor.<h2>İsviçre’de dijital projelere güven sorunu var</h2>İsviçre’de büyük kamu dijitalleşme projeleri geçmişte sık sık tartışma konusu oldu. Özellikle sağlık alanındaki elektronik hasta dosyası projesi, beklenen ilgiyi görmekte zorlandı ve daha sonra “sağlık dosyası” adıyla yeniden konumlandırıldı.Bern Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde dijitalleşme profesörü olan Matthias Stürmer’e göre halkın bu projelere temkinli yaklaşması anlaşılır bir durum.Stürmer, dijitalleşme alanının büyük ölçüde Amerikan teknoloji şirketlerinin kontrolünde olduğunu belirterek, özellikle sağlık gibi hassas alanlarda daha dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.Ona göre halkın böyle bir sisteme güvenebilmesi için devletin sağlık verilerini son derece dikkatli işlemesi ve veri koruma kurallarını tavizsiz uygulaması gerekiyor.<h2>Hassas veriler açık şekilde bulutta saklanmamalı</h2>İsviçre Veri Koruma Yetkilileri Birliği, yaklaşık altı ay önce veri koruma kurallarını daha açık hale getirdi. Buna göre kamu kurumları, hasta verileri gibi özellikle korunması gereken kişisel bilgileri şifresiz şekilde uluslararası teknoloji şirketlerinin kamuya açık bulut sistemlerinde saklayamaz.Bu uyarı özellikle Amerikan teknoloji şirketlerini ilgilendiriyor. Çünkü ABD’de yürürlükte olan “US Cloud Act” yasası, Google veya IBM gibi şirketlerin bazı durumlarda verileri Amerikan makamlarına açmasını zorunlu kılabiliyor.Bu durum, veriler fiziksel olarak İsviçre’deki veri merkezlerinde bulunsa bile geçerli olabiliyor. Uzmanlara göre bu nedenle İsviçre makamlarının kontrolü kaybetme riski bulunuyor.<h2>Uzmanlar ABD merkezli teknoloji şirketlerine karşı uyarıyor</h2>Matthias Stürmer, sağlık verileri gibi hassas bilgilerin Amerikan şirketlerinin erişim alanına girmesi halinde kamu güveninin ciddi şekilde zarar görebileceğini söylüyor.Stürmer’e göre federal hükümet, yeni sağlık veri platformunu mümkün olduğunca büyük Amerikan teknoloji şirketlerinden bağımsız şekilde kurmalı. Aksi halde zaten tartışmalı olan dijitalleşme projelerine yönelik şüphe daha da artabilir.Uzmanlar, veri güvenliğinin ek maliyet yaratabileceğini ancak sağlık alanında güvenin korunması için bu maliyetin gerekli olduğunu belirtiyor.<h2>Federal Sağlık Dairesi kurallara uyacağını belirtiyor</h2>Federal Sağlık Dairesi ise projede veri koruma kurallarına uyulacağını açıkladı. Kurum, özellikle hassas kişisel verilerin mevcut veri koruma yasalarına göre korunacağını bildirdi.Daha sonra yapılan açıklamada, federal idarenin kamu bulut hizmetlerinin kullanımına ilişkin iç yönergelerine de uyulacağı belirtildi.Buna göre sağlık verileri platformunun tüm yasal düzenlemeler, idari kurallar ve güvenlik gereklilikleri dikkate alınarak kurulacağı ifade edildi.<h2>Güven olmadan dijital sağlık sistemi zor</h2>Uzmanlara göre İsviçre’de dijital sağlık projelerinin başarısı yalnızca teknik altyapıya bağlı değil. Halkın sisteme güven duyması, sağlık verilerinin kimlerin elinde tutulduğu ve nasıl korunduğu konusunda netlik sağlanması gerekiyor.Sağlık verileri alanı projesi, doğru uygulanması halinde İsviçre sağlık sisteminde önemli kolaylıklar sağlayabilir. Ancak veri koruma konusunda yaşanacak bir güven kaybı, projenin daha başlamadan ciddi dirençle karşılaşmasına yol açabilir.

Uzmanlardan uyarı: Sağlık verileri yabancı şirketlerin eline geçmemeli

İsviçre’nin ABD’den satın almayı planladığı uzun menzilli Patriot hava savunma sisteminde ciddi gecikme yaşanacağı açıklandı. Federal Hükümet, Washington’dan gelen yeni bilgiler doğrultusunda teslimatın 5 ila 7 yıl erteleneceğini bildirdi.

Patriot alımında kriz

Daha önce gecikmenin 4 ila 5 yıl olabileceği belirtilmişti. Yeni açıklama, hem teslimat takviminin daha da uzadığını hem de maliyetlerin artabileceğini gösteriyor.<h2>Gecikmenin nedeni Orta Doğu’daki savaş</h2>Federal Hükümet’e göre teslimat süresindeki uzamanın temel nedeni, Yakın ve Orta Doğu’daki savaş ve buna bağlı olarak artan savunma ihtiyacı. ABD’nin Patriot sistemlerine yönelik talepleri ve öncelikleri değiştiği için İsviçre’ye yapılacak teslimatın da gecikeceği belirtiliyor.İsviçre’ye Patriot sistemlerinin başlangıçta 2027 ve 2028 yıllarında teslim edilmesi planlanıyordu. Ancak yeni bilgilere göre bu takvim artık geçerli görünmüyor.ABD yönetimi, İsviçre’ye bundan sonraki süreç için bazı seçenekler sundu. Bu seçenekler, Federal Silahlanma Dairesi Armasuisse ile yapılan görüşmelerde daha somut hale getirildi. Savunma Bakanlığı şimdi bu seçenekleri ayrıntılı şekilde inceleyecek ve ABD ile görüşmeleri sürdürecek.<h2>Maliyetler ciddi şekilde artabilir</h2>Federal Hükümet’in açıklamasına göre bugün eldeki bilgilere bakıldığında tüm seçenekler hem teslimat gecikmesine hem de “önemli” ek maliyetlere yol açıyor.Ancak ABD tarafından henüz bağlayıcı ve kesin bilgiler verilmiş değil. İsviçre basınında yer alan iddialara göre beş Patriot sistemi için başlangıçta 2.3 milyar frank olarak öngörülen maliyetin 4.6 milyar franka kadar çıkabileceği konuşuluyor.Bu durum, savunma harcamaları ve büyük silah alımları konusunda İsviçre’de yeni bir siyasi tartışma başlatabilir.<h2>İsviçre ödemeleri durdurmuştu</h2>İsviçre, teslimat gecikmeleri nedeniyle geçtiğimiz sonbaharda Patriot sistemi için ödeme durdurma kararı almıştı. Federal Hükümet, teslimat tarihleri ve maliyetler konusundaki belirsizlikler devam ettiği için ödemelerin hâlâ askıda tutulduğunu açıkladı.Ancak Mart ayında ABD’nin bu ödeme durdurma kararını dolaylı şekilde aştığı ortaya çıkmıştı. Washington’un, İsviçre’nin sipariş ettiği F-35 savaş uçakları için yaptığı ödemeleri Patriot hava savunma sistemiyle ilgili harcamalarda da kullandığı bildirildi.Bunun nedeni, İsviçre’nin farklı silah alımları için ABD’de tuttuğu paraların aynı fonda, yani “Trust Fund” adı verilen ortak hesapta bulunması.<h2>F-35 alımı da risk altına girmesin diye ödeme öne çekildi</h2>İsviçre Savunma Bakanlığı, fonun likiditesinin kritik seviyenin altına düşmesi halinde bazı projelerin askıya alınabileceğini, daha da düşmesi durumunda ise iptal edilebileceğini açıklamıştı.Bu nedenle Federal Hükümet, Mart 2026 sonunda F-35 savaş uçaklarıyla ilgili bazı ödemeleri öne çekti. Böylece Patriot sistemi için uygulanan ödeme durdurma kararının F-35 alımını tehlikeye sokmasının önüne geçilmek istendi.<h2>Avrupa üretimi alternatif sistemler inceleniyor</h2>Federal Hükümet, Patriot sistemindeki gecikme nedeniyle ek bir hava savunma sistemi satın alma seçeneğini de değerlendiriyor. Bu sistemin mümkünse Avrupa’da üretilmiş olması isteniyor.Amaç, hem ABD’den gelecek teslimat gecikmesini telafi etmek hem de İsviçre’nin savunma alanında ABD’ye olan bağımlılığını azaltmak.Armasuisse’in Mayıs sonuna kadar Almanya, Fransa, İsrail ve Güney Kore’den beş farklı tedarikçiden geri dönüş beklediği açıklandı. Bu bilgiler ve Patriot sistemiyle ilgili seçenekler değerlendirildikten sonra Federal Hükümet’in yaz aylarında karar vermesi bekleniyor.<h2>Savunma politikası yeniden gündemde</h2>Patriot sistemindeki gecikme, İsviçre’nin hava savunma kapasitesi, dışa bağımlılığı ve büyük savunma alımlarındaki maliyet riski konusunda yeni soru işaretleri doğurdu.Uzmanlara göre bu gelişme, yalnızca teknik bir teslimat sorunu değil, aynı zamanda İsviçre’nin güvenlik politikası açısından stratejik bir sınav niteliği taşıyor.Önümüzdeki aylarda Federal Hükümet’in vereceği karar, İsviçre’nin hava savunma sisteminin geleceği açısından belirleyici olacak.

İsviçre’nin beklediği Patriot hava savunma sistemi yıllarca gecikecek

İsviçre’de yaşlı sürücülerin trafikteki güvenliği yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle 75 yaş üzerindeki kişilerin araç kullanmaya devam edip edemeyeceği, hem aileler hem de yetkililer açısından hassas bir konu olarak öne çıkıyor.

75 yaş üstü için yeni kurallar

Federal makamlar adına hazırlanan yeni bir araştırma, yaşlı sürücülerin araç kullanma yeterliliğinin kantondan kantona farklı şekilde değerlendirilmesini eleştiriyor. Raporda, İsviçre genelinde daha açık ve ortak kurallara ihtiyaç olduğu belirtiliyor.<h2>Yaş ilerledikçe kaza riski artıyor</h2>Federal İstatistik Dairesi’nin verilerine göre, kat edilen kilometre başına bakıldığında 80 yaş üzerindeki sürücüler, kendilerinin veya başkalarının zarar gördüğü kazalara en sık neden olan grup olarak öne çıkıyor.Son on yıllık verilere bakıldığında, 75 yaş üzerindeki sürücülerin neden olduğu kazaların arttığı görülüyor. Buna karşılık tüm yaş grupları genelinde kaza sayısında düşüş yaşanıyor.2025 yılında 75 yaş üzerindeki sürücülerin karıştığı kazalarda en sık görülen nedenler arasında anlık dikkatsizlik, dikkatsiz geri manevra ve geçiş hakkına uymama yer aldı.Aynı yıl 75 yaş üzerindeki 7659 kişinin ehliyetine el konuldu. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 8 artış anlamına geliyor.<h2>Ehliyeti kaybetmek özgürlük kaybı gibi görülüyor</h2>Uzmanlara göre yaşlı sürücüler için ehliyet yalnızca bir belge değil, aynı zamanda bağımsızlık ve özgürlük anlamına geliyor. Bu nedenle araç kullanma yeterliliği konusu aile içinde gündeme geldiğinde duygusal tepkiler ortaya çıkabiliyor.Yaşlılık alanında çalışan Pro Senectute’nin sözcüsü Peter Burri Follath, özellikle 80 yaş üzerindeki kuşağın otomobilin sunduğu özgürlük duygusuyla büyüdüğünü belirtiyor. Bu nedenle araç kullanamamak, birçok kişi için günlük yaşamda ciddi bir kısıtlama olarak hissediliyor.Ehliyetin kaybedilmesi, alışveriş yapmaktan doktora gitmeye, arkadaş ziyaretlerinden günlük işlere kadar birçok alanda bağımlılığı artırabiliyor. Kişi bir anda toplu taşımaya, aile bireylerine veya dış yardıma daha fazla ihtiyaç duymaya başlayabiliyor.<h2>Aileler konuyu nasıl açmalı?</h2>Uzmanlara göre aile bireyleri, anne veya babalarının trafikte zorlandığını fark ettiklerinde bu konuyu görmezden gelmemeli. Ancak konuşmanın dili büyük önem taşıyor.Peter Burri Follath, konunun kesinlikle buyurgan veya suçlayıcı bir dille açılmaması gerektiğini söylüyor. Ona göre aileler, “Artık araba kullanmamalısın” demek yerine, soru soran ve anlamaya çalışan bir yaklaşım benimsemeli.Bu konu tek bir konuşmayla çözülebilecek bir mesele değil. Uzmanlara göre süreç içinde ele alınmalı, yaşlı kişinin korkuları dinlenmeli ve araçsız bir yaşam için olası çözümler birlikte düşünülmeli.<h2>Araçsız yaşam için alternatifler önceden konuşulmalı</h2>Yaşlı sürücüler için en zor noktalardan biri, araç kullanmayı bıraktıktan sonra günlük hayatın nasıl sürdürüleceği sorusu oluyor. Bu nedenle ailelerin yalnızca sorunu dile getirmesi değil, aynı zamanda çözüm yolları sunması da önemli.Toplu taşıma, taksi hizmetleri, belediyelerin yaşlılara yönelik ulaşım destekleri, alışveriş yardımları, komşu veya aile desteği gibi seçenekler önceden planlanabilir.Uzmanlar, yaşlı kişilerin henüz araç kullanabilir durumdayken bile gelecekte ehliyetsiz bir yaşama nasıl uyum sağlayabileceklerini düşünmelerini öneriyor.<h2>Sürüş dersi ve sağlık kontrolleri öneriliyor</h2>Pro Senectute, yaşlı sürücülerin zaman zaman bir sürüş eğitmeniyle deneme dersi yapmasını tavsiye ediyor. Böyle bir ders, kişinin trafikteki güçlü ve zayıf yönlerini daha iyi görmesine yardımcı olabilir.Ayrıca yaşlı sürücüler için yapılan tıbbi araç kullanma yeterliliği kontrollerinin ciddiye alınması gerektiği vurgulanıyor. Bu kontroller, yalnızca resmi bir zorunluluk değil, kişinin kendi güvenliği ve trafikteki diğer insanların güvenliği açısından da önemli görülüyor.<h2>Kantonlar arasında farklı uygulamalar eleştiriliyor</h2>İsviçre’de yaşlı sürücülerin araç kullanma yeterliliği bugün kantonlara göre farklı şekillerde değerlendirilebiliyor. Yeni araştırma, bu durumun ülke genelinde eşitsizlik ve belirsizlik yarattığını savunuyor.Uzmanlara göre yaşlı sürücüler için daha açık, anlaşılır ve tüm İsviçre’de geçerli ortak kurallar belirlenmesi gerekiyor. Böylece hem yaşlıların hakları korunabilir hem de trafik güvenliği daha etkili şekilde sağlanabilir.Yaşlılıkta araç kullanımı, yalnızca trafik güvenliği meselesi değil, aynı zamanda bağımsızlık, aile ilişkileri ve yaşam kalitesiyle doğrudan bağlantılı bir konu olarak değerlendiriliyor.

Yaşlı sürücüler için zor karar: Direksiyonu bırakma zamanı ne zaman?

Aargau kantonunda anaokuluna başlamaya hazırlanan çocukların Almanca bilgisiyle ilgili hazırlanan rapor, eğitim çevrelerinde endişeye yol açtı. Basel Üniversitesi tarafından yapılan değerlendirmeye göre, üç ile dört yaş arasındaki çocukların üçte birinden fazlası Almanca konusunda ek desteğe ihtiyaç duyuyor.

Erken eğitim tartışması

Raporda, Aargau’daki okul öncesi çocukların önemli bir bölümünün anaokuluna başlamadan yaklaşık bir buçuk yıl önce Almanca dilinde yeterli seviyede olmadığı belirtildi. Bazı çocukların Almancayı zayıf konuştuğu, bazılarının ise neredeyse hiç Almanca bilmediği ifade edildi.<h2>Çocukların yüzde 37.6’sı desteğe ihtiyaç duyuyor</h2>Basel Üniversitesi’nin 84 Aargau belediyesinde yapılan dil seviyesi araştırmasına göre, üç ile dört yaş arasındaki çocukların yüzde 37.6’sı Almanca desteğine ihtiyaç duyuyor.Raporda, anaokuluna başlamadan önce çocukların yaklaşık beşte ikisi için Almanca dilinin günlük yaşamda öncelikli bir rol oynamadığına dikkat çekildi.Bu sonuçlar, Aargau’da erken yaşta dil desteğinin önemini yeniden gündeme taşıdı.<h2>Kreş ve oyun grupları Almanca gelişimini destekliyor</h2>Raporda dikkat çeken bir diğer nokta, çocukların kreş veya oyun gruplarına katılımıyla Almanca gelişimi arasındaki ilişki oldu.Araştırmaya göre, anaokulu öncesinde kreş ya da oyun grubuna giden çocuklar Almanca dilinde daha iyi gelişim gösteriyor. Uzmanlar, erken eğitim kurumlarının çocukların dil gelişimine önemli katkı sağladığını belirtiyor.Bu nedenle Aargau’da yalnızca Almanca kursları değil, çocukların sosyal ve zihinsel gelişimini destekleyen erken eğitim tekliflerinin de güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.<h2>Dil seviyesi ölçümü zorunlu hale geliyor</h2>Aargau kantonunda yaz aylarında yeni ilkokul yasası yürürlüğe girecek. Bu yasa kapsamında okul öncesi dönemde dil desteği daha sistemli hale getirilecek.Yeni uygulamaya göre, çocukların anaokuluna başlamasından 18 ay önce Almanca seviyeleri ölçülecek. Bu ölçüm, erken dil desteği için temel oluşturacak.Bu yıl yaklaşık 200 Aargau belediyesinden 84’ü uygulamaya gönüllü olarak katıldı. Önümüzdeki yıldan itibaren ise dil seviyesi araştırması tüm kantonda zorunlu olacak.Çocukların Almanca bilgisi, ebeveynlere gönderilen anketler üzerinden değerlendirildi. Basel Üniversitesi raporuna göre geri dönüş oranı yüzde 90’ın üzerinde gerçekleşti.<h2>Eğitim direktörü sonuçlardan endişeli</h2>Aargau Eğitim Direktörü Martina Bircher, raporun sonuçlarının kendisi için tamamen sürpriz olmadığını ancak yine de endişe verici olduğunu söyledi.Bircher’e göre bazı çocuklar anaokuluna başladıklarında zaten ciddi bir geri kalmışlıkla geliyor ve bu farkı daha sonra kapatmaları çok zor oluyor.Eğitim direktörü, erken yaşta destek sunmanın fırsat eşitliği açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Bircher, erken destek kavramının yalnızca Almanca öğrenmekten ibaret olmadığını da vurguladı.Ona göre çocukların anaokuluna başlamadan önce sosyal beceriler, motor beceriler ve günlük yaşam alışkanlıkları gibi birçok alanda gelişmiş olması gerekiyor.<h2>Erken destek gönüllü kalacak</h2>Aargau’da belediyeler, kendi bölgelerinde erken destek hizmetleri kurmak veya mevcut hizmetleri geliştirmekten sorumlu olacak. Ancak bu destek programlarına katılım şimdilik gönüllü kalacak.Kanton, Almanca seviyesi yetersiz olan her çocuk için erken destek hizmetlerine 400 frank katkı sağlayacak.Aargau’daki uygulama, İsviçre genelindeki daha geniş bir eğilimin parçası olarak görülüyor. Basel-Stadt, okul öncesi dil seviyesi ölçümünde öncü kantonlardan biri olarak biliniyor. Basel Üniversitesi’nin geliştirdiği anket bugün 15 kantonda ve 350’den fazla belediyede kullanılıyor.Thurgau, Appenzell Ausserrhoden, Solothurn, Baselland, Uri ve Luzern gibi kantonlarda da benzer dil seviyesi değerlendirmeleri kısmen uygulanıyor. St. Gallen, Bern ve Zürih gibi şehirlerde de erken dil desteği konusunda çeşitli çalışmalar yürütülüyor.

Aargau’da her üç çocuktan biri Almanca desteğine ihtiyaç duyuyor

İsviçre’de cezaevlerinde bulunan kişi sayısı 2026 yılı başında şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Federal İstatistik Dairesi (BFS) tarafından açıklanan verilere göre 31 Ocak 2026 tarihinde ülkedeki cezaevlerinde toplam 7119 kişi bulunuyordu.

Mahkum sayısı

Bu rakam, istatistiklerin tutulmaya başlandığı dönemden bu yana kaydedilen en yüksek sayı olarak açıklandı. Ancak BFS, nüfusa oranla bakıldığında cezaevindeki kişi sayısının on yıl öncesine göre daha düşük olduğunu belirterek artışın bu açıdan değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.<h2>Cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 97’ye çıktı</h2>Açıklanan verilere göre cezaevlerinde bulunan kişilerin yüzde 63’ü ceza veya tedbir infazı kapsamında tutuluyor. Diğerleri ise tutukluluk, güvenlik gerekçeli gözaltı, erken infaz ya da yabancılar ve uyum yasası kapsamındaki zorlayıcı tedbirler nedeniyle cezaevlerinde bulunuyor.Yüksek mahkum sayısı, İsviçre genelinde cezaevlerinin doluluk oranını yüzde 97’ye çıkardı. Bu oran, sistemin kapasite sınırına oldukça yaklaştığını gösteriyor.Federal İstatistik Dairesi’nin açıklamasında mahkumların veya hükümlülerin uyruklarına ilişkin bilgi verilmedi.<h2>Yetişkinler hakkında 111 binden fazla mahkumiyet kaydı</h2>BFS verilerine göre geçen yıl yetişkinler hakkında toplam 111 bin 962 mahkumiyet kararı ceza siciline işlendi.Bu kararların yarısından fazlası trafik yasası ihlalleriyle ilgili oldu. İsviçre’de trafik suçları, yetişkinlere yönelik ceza kayıtlarında en büyük grubu oluşturmaya devam ediyor.<h2>Kısa süreli hapis cezaları tarihi düşük seviyede</h2>Cezaevlerindeki genel doluluk artışına rağmen kısa süreli ve koşulsuz hapis cezalarının sayısı tarihi düşük seviyeye geriledi.Geçen yıl bu tür hapis cezalarının sayısı 2937 olarak kaydedildi. Buna karşılık en yaygın yaptırım türü para cezası oldu.BFS’ye göre şartlı para cezası 78 bin 693 vakayla en sık uygulanan yaptırım olarak öne çıktı. Şartsız para cezası ise 20 bin 508 vakada uygulandı.<h2>Sınır dışı kararları sabit kaldı</h2>Yabancı uyruklu hükümlülere yönelik ülke dışına çıkarma kararlarında ise büyük bir değişiklik yaşanmadı. Geçen yıl 2272 sınır dışı kararı verildiği ve bu sayının önceki dönemlere göre istikrarlı seyrettiği bildirildi.Uzmanlara göre cezaevlerindeki yüksek doluluk oranı, İsviçre’de ceza infaz sistemi, tutukluluk süreleri ve alternatif yaptırımlar konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıyabilir.

Hapishanelerde doluluk oranı yüzde 97’ye ulaştı

İsviçre’de kahve yetişmiyor. İklim koşulları kahve üretimine uygun değil. Buna rağmen İsviçre, dünyada kahve ihracatında değer bakımından Brezilya’dan sonra ikinci sırada yer alıyor. 

Kapsül ve küresel ticaret

Kolombiya, Etiyopya ve Vietnam gibi kahve üreten ülkeleri geride bırakan bu tablo, ilk bakışta şaşırtıcı görünüyor. Ancak İsviçre’nin kahve başarısı, üretimden çok işleme, teknoloji, ticaret ve marka gücüne dayanıyor.Son yıllarda İsviçre’nin kahve ihracat değeri yaklaşık 3,3 milyar frank seviyesine ulaştı. Ülkeye ithal edilen yeşil kahve çekirdekleri, İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra çok daha yüksek fiyatlarla dünyaya satılıyor. Bu nedenle kahve, bugün İsviçre’nin en önemli tarımsal ihracat ürünü haline gelmiş durumda. Hatta ihracat değeri bakımından peynir ve çikolatanın bile önüne geçiyor.<h2>Kahve yetişmiyor ama değer İsviçre’de oluşuyor</h2>İsviçre’nin kahve sektöründeki başarısının temelinde “katma değer” yatıyor. Yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’ye kilogram başına yaklaşık 5 dolar seviyesinde ithal ediliyor. Ancak bu çekirdekler İsviçre’de kavrulup işlendikten sonra kilogram başına yaklaşık 26,80 dolarlık bir değere ulaşıyor.Bu büyük değer artışı, İsviçre’nin kahve üreticisi olmadan kahve ihracatında dev bir ülkeye dönüşmesini sağladı. Ülke, ham ürünü değil, işlenmiş ve yüksek fiyatlı kahve ürünlerini ihraç ediyor. Özellikle kapsül kahve, hazır kahve ve premium segmentteki özel ürünler İsviçre’nin bu alandaki gücünü artırıyor.<h2>“İsviçre kahvesi” nasıl mümkün oluyor?</h2>Kahve İsviçre’de yetişmediği halde paketlerin üzerinde İsviçre ibaresinin yer alabilmesinin nedeni uluslararası ticaret hukukunda kullanılan “esaslı dönüşüm” ilkesine dayanıyor. Bu kurala göre bir ürün, belirleyici biçimde hangi ülkede işlenmişse o ülkenin menşeine sahip olabiliyor.Kahve açısından bu belirleyici işlem kavurma olarak kabul ediliyor. Yani yeşil kahve çekirdekleri İsviçre’de kavrulduğunda, ürün ticari olarak İsviçre menşeli sayılabiliyor. Bu hukuki ayrıntı, İsviçre’nin dünya kahve ticaretinde güçlü bir konuma yükselmesinde önemli rol oynadı.<h2>Basel’den dünyaya uzanan kahve ticareti</h2>İsviçre’ye gelen yeşil kahve çekirdekleri genellikle deniz limanları üzerinden Avrupa’ya ulaşıyor. Antwerp, Rotterdam veya Hamburg gibi limanlarda aktarılan kahve, daha sonra Ren Nehri üzerinden Basel’e taşınıyor. Basel, bu nedenle İsviçre’de kahve ticaretinin önemli merkezlerinden biri haline geldi.İsviçre yalnızca kahveyi işleyen bir ülke değil, aynı zamanda küresel kahve ticaretinin de önemli merkezlerinden biri. Tahminlere göre dünya ham kahve ticaretinin yüzde 60 ila 70’i İsviçre merkezli şirketler üzerinden yürütülüyor. Swiss Coffee Trade Association üyesi şirketler, dünya ham kahve ticaretinin yarısından fazlasında söz sahibi.<h2>“Coffee Valley” ve İsviçre teknolojisi</h2>İsviçre’nin kahve başarısında yalnızca çekirdekler değil, teknoloji de büyük rol oynuyor. Cenevre Gölü çevresi ve Doğu İsviçre’de gelişen kahve ekosistemi, kimi zaman “Coffee Valley” olarak adlandırılıyor. Bu bölgede Nestlé, Nescafé ve Nespresso gibi dev markaların yanı sıra kahve teknolojisinde uzmanlaşmış birçok şirket bulunuyor.İsviçre, kahve makineleri alanında da dünya lideri konumunda. Dünya genelinde satılan tam otomatik kahve makinelerinin yaklaşık yüzde 70’inin İsviçre kaynaklı olduğu belirtiliyor. Jura, Schaerer ve Thermoplan gibi şirketler bu alanda öne çıkıyor. Thermoplan, Starbucks mağazaları için kahve makineleri üreten şirket olarak da biliniyor.Bu başarı, İsviçre’nin hassas mühendislik ve yüksek kaliteli üretim geleneğiyle doğrudan bağlantılı. Kahve makinelerinde kullanılan parçaların yüksek basınca ve yüksek sıcaklığa dayanması gerekiyor. İsviçreli tedarikçiler, bu hassas bileşenleri üretme konusunda güçlü bir uzmanlığa sahip.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad90d.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Kapsül kahve ihracatı büyüttü</h2>İsviçre’nin kahve ihracatındaki büyük yükselişin arkasındaki en önemli faktörlerden biri kapsül kahve sistemi oldu. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren Nespresso’nun küresel başarısı, İsviçre’nin kahve ihracat değerini hızla artırdı.Nespresso, dünya pazarına sunduğu kapsülleri yalnızca İsviçre’deki üç fabrikasında üretiyor. Bu durum, İsviçre’nin kahve ihracatındaki yüksek katma değerli ürün payını daha da güçlendiriyor. Kapsül kahve, küçük miktarda kahvenin yüksek fiyatla satılmasını sağlayan bir model oluşturuyor.İsviçre aynı zamanda hazır kahve ve yüksek işlenmiş kahve ürünlerinde de güçlü bir ihracatçı konumunda. Bu ürünler, dünya pazarında genellikle premium segmentte konumlandırılıyor.<h2>Başarının karanlık geçmişi</h2>İsviçre’nin kahveyle ilişkisi yalnızca ekonomik başarı hikâyesinden ibaret değil. Kahve ticaretinin tarihsel kökleri, sömürgecilik ve köle emeğiyle de bağlantılı. İsviçre hiçbir zaman resmi olarak koloni sahibi olmadı. Ancak bazı İsviçreli ailelerin geçmişte kahve plantasyonlarına sahip olduğu biliniyor.Örneğin modern İsviçre’nin önemli figürlerinden Alfred Escher’in ailesinin Küba’da bir kahve plantasyonuna sahip olduğu belirtiliyor. Bu plantasyonda kölelerin ağır koşullarda çalıştırıldığı aktarılıyor. İsviçreli ailelerin yalnızca plantasyon sahipliğiyle değil, kahve ve köle taşımacılığı gibi lojistik süreçlerle de bağlantılı olduğu ifade ediliyor.Bu geçmiş, İsviçre’nin kahve tarihinin aynı zamanda küresel eşitsizlikler ve sömürge düzeniyle iç içe geçtiğini gösteriyor.<h2>Bugünün sorunları: sürdürülebilirlik ve şeffaflık</h2>Kahve sektörü bugün de sosyal ve çevresel eleştirilerle karşı karşıya. Kahve yetiştirilen ülkelerde küçük üreticilerin düşük gelirleri, kötü çalışma koşulları, ormansızlaşma ve tedarik zincirindeki şeffaflık eksikliği sıkça gündeme geliyor.Avrupa Birliği’nin ormansızlaşmadan arındırılmış ürünlere ilişkin düzenlemelerinin ardından İsviçre’de de sürdürülebilir kahve için yeni platformlar oluşturuldu. Bu girişimlerle küçük çiftçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve tedarik zincirlerinin daha şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.Ancak eleştirmenler, bu modellerin gönüllülük esasına dayanmasını yetersiz buluyor. Onlara göre bağlayıcı yasal yükümlülükler olmadan kahve sektöründeki yapısal sorunların çözülmesi zor.<h2>Kahvenin İsviçre hikâyesi bitmedi</h2>İsviçre’nin kahve ülkesi haline gelmesi, üretimden çok ticaret, işleme, teknoloji ve marka gücünün bir sonucu. Ülke kahve yetiştirmiyor ama kahveye yüksek katma değer kazandırıyor. Bu sayede dünya kahve ihracatında en güçlü ülkelerden biri haline geliyor.Ancak bu başarı, tarihsel sorumluluklar ve güncel etik sorunlarla birlikte değerlendiriliyor. İsviçre kahve endüstrisi, bir yandan ekonomik başarı ve teknolojik üstünlükle anılırken, diğer yandan sömürge geçmişi, tedarik zinciri adaletsizlikleri ve sürdürülebilirlik tartışmalarıyla yüzleşmek zorunda kalıyor.Kahve, İsviçre için yalnızca günlük hayatın vazgeçilmez içeceği değil; aynı zamanda küresel ticaretin, teknolojinin, tarihin ve etik sorumluluğun kesiştiği büyük bir sektör haline gelmiş durumda.

İsviçre nasıl bir kahve ülkesine dönüştü?

İsviçre’de trenlerin sürekli aşırı kalabalık olduğu yönündeki algı, yeni bir değerlendirmeye göre gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Ülke genelindeki tren seferlerine ait yolcu verileri, aşırı yoğunluğun yalnızca belirli hatlarda, özellikle sabah ve akşam işe gidiş-dönüş saatlerinde yaşandığını gösteriyor. Yoğunluk en çok ikinci sınıf vagonlarda hissediliyor.

Yoğunluk ikinci sınıfta

Özellikle Cenevre Gölü bölgesinde yaşayan yolcular, kalabalık trenlere alışık. Renens gibi Batı İsviçre’nin önemli demiryolu kavşaklarında ve Cenevre, Coppet, Nyon hattında bazı trenler yoğun saatlerde kapasite sınırına yaklaşıyor. Ancak bu durum tüm İsviçre demiryolu ağı için geçerli değil. Verilere göre birçok hatta yoğunluk yalnızca kısa mesafelerde ve sınırlı zaman dilimlerinde ortaya çıkıyor.<h2>Yoğunluk belirli saatlerde artıyor</h2>Değerlendirmeye göre trenlerdeki aşırı doluluk en çok sabah 06.30 ile 08.30, akşam ise 17.00 ile 19.00 saatleri arasında yaşanıyor. Bu saatler, işe ve okula gidiş-dönüş trafiğinin en yoğun olduğu zamanlar olarak öne çıkıyor.Bazı uzun mesafeli trenlerde de kalabalık görüntüsü oluşsa da bu yoğunluk genellikle hattın tamamına yayılmıyor. Örneğin Annemasse’den St-Maurice’e giden RegioExpress treni, Cenevre, Coppet ve Nyon arasında sık sık dolu olurken, Gland, Rolle ve Allaman duraklarından sonra önemli ölçüde boşalıyor. Morges’ten itibaren ise aynı trenin doluluk oranı düşük ya da orta seviyeye geriliyor.Bu tablo, İsviçre’de demiryolu sisteminin genel olarak sürekli aşırı yük altında olmadığını, sorunun daha çok belirli güzergâhlar ve saatlerde yoğunlaştığını ortaya koyuyor.<h2>İkinci sınıf vagonlar daha kalabalık</h2>Yolcuların en çok dile getirdiği şikâyetlerden biri, birinci sınıf vagonların boş görünmesine karşın ikinci sınıfın çok daha kalabalık olması. İncelenen 2500’den fazla tren seferinde, ikinci sınıf vagonların neredeyse her zaman birinci sınıfa göre aynı oranda ya da daha fazla dolu olduğu görüldü.Buna karşılık, birinci sınıfın ikinci sınıftan daha yoğun olduğu sefer sayısı yalnızca 21 olarak kaydedildi. Bu durum, trenlerdeki sınıf ayrımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.<h2>Birinci sınıf kaldırılsın mı?</h2>İsviçre’de bazı çevreler, trenlerde birinci sınıf uygulamasının kaldırılmasını istiyor. Bu tartışma yeni değil ancak son dönemde yeniden güç kazandı. Verkehrs-Club der Schweiz’in gençlik örgütü tarafından başlatılan ve 12 bin 500’den fazla kişi tarafından imzalanan dilekçe Bern’e teslim edildi.Birinci sınıfın kaldırılmasını savunanlara göre toplu taşımada sınıf ayrımı, sosyal eşitlik açısından sorunlu bir görüntü oluşturuyor. Jura VCS Başkanı Valère Lovis, “Sınıflardan söz ediyor olmamız bile, bazı insanların daha fazla konforu hak ettiği, bazılarının ise hak etmediği düşüncesinin toplumda yer ettiğini gösteriyor” görüşünü savunuyor.<h2>Fransa’da bazı bölgeler birinci sınıfı kaldırdı</h2>İsviçre’deki tartışmalara örnek olarak Fransa’daki uygulamalar gösteriliyor. Fransa’nın bazı bölgelerinde son yıllarda bölgesel trenlerde birinci sınıf kaldırıldı. Bu değişiklik, özellikle kısa mesafeli yolculuklarda büyük bir tartışma yaratmadı.Fransız yetkililere göre bölgesel trenlerde ortalama yolculuk süresi 15 ila 40 dakika arasında değişiyor. Bu nedenle kısa mesafelerde birinci sınıfın sunduğu ek konforun sınırlı olduğu savunuluyor.İsviçre’de ise demiryolu şirketleri genel olarak iki sınıf sunmak zorunda değil. Federal Ulaştırma Dairesi’ne göre yalnızca SBB’nin uzun mesafe InterCity ve InterRegio trenlerine ilişkin imtiyazında birinci sınıfa dair özel bir madde bulunuyor. Diğer hatlarda sınıf ayrımı yasal zorunluluk değil, işletmecilerin tercihi olarak uygulanıyor.<h2>Bazı şirketlerde sınıf ayrımı yok</h2>İsviçre’de bazı bölgesel demiryolu şirketleri zaten sınıf ayrımı yapmıyor. Morges bölgesindeki MBC veya Lozan’daki LEB gibi şirketlerde farklı sınıflar bulunmuyor. Buna karşılık Neuchâtel’deki TransN, 2024 yılında bazı hat kesimlerinde birinci sınıf uygulamasını başlattı.TransN’ye göre bu uygulama, kısa mesafelerde bile bazı yolcular için anlamlı olabilir. Şirket, birinci sınıfın özellikle yolculuğuna bu sınıfta başlamış turistler ya da daha rahat koşullarda çalışmak isteyen pendlerler için tercih edildiğini belirtiyor.<h2>Birinci sınıf ekonomik olarak ne kadar önemli?</h2>Birinci sınıfın demiryolu şirketleri için ne kadar kârlı olduğu konusunda net bilgiler kamuoyuyla paylaşılmıyor. SBB, birinci sınıfın müşteri ihtiyaçlarına karşılık verdiğini ve sunulmaya devam etmesi gerektiğini belirtiyor. Şirket, bu konuda ayrıntılı açıklama yapmak yerine sektör temsilcisi Verband öffentlicher Verkehr’e yönlendiriyor.SwissPass-Allianz verilerine göre, 2025 yılında birinci sınıf biletler toplam bilet sayısının yalnızca yüzde 6’sını oluşturdu. Buna karşın bilet gelirlerinin yüzde 14’ü birinci sınıftan geldi. Bu da birinci sınıfın az sayıda yolcuya rağmen gelir açısından önemli bir paya sahip olduğunu gösteriyor.<h2>İklim politikası açısından da tartışılıyor</h2>Birinci sınıfın yalnızca konfor ya da gelir açısından değil, çevre politikası açısından da değerlendirildiği belirtiliyor. Lozan Federal Politeknik Okulu’ndan mobilite uzmanı sosyolog Vincent Kaufmann’a göre, yüksek gelirli yolcuların treni tercih etmesinde birinci sınıf önemli bir rol oynayabilir.Kaufmann’a göre daha yüksek gelir grupları genellikle daha fazla sera gazı emisyonuna neden olan yaşam tarzlarına sahip. Bu nedenle bu kesimin otomobil ya da uçak yerine treni tercih etmesi, iklim politikası açısından olumlu görülebilir. Birinci sınıf, bu yolculara daha fazla konfor ve ayrışma hissi sunarak onları demiryoluna çekebilir.<h2>Tartışma büyüyebilir</h2>İsviçre’de trenlerdeki kalabalık sorunu, sanıldığı gibi tüm ülkeye yayılmış sürekli bir kriz değil. Ancak özellikle ikinci sınıfta, yoğun saatlerde ve belirli hatlarda ciddi bir kapasite baskısı yaşanıyor. Bu durum, birinci sınıfın geleceğiyle ilgili tartışmaları daha da görünür hale getiriyor.Bir yanda sosyal eşitlik ve kapasite kullanımı gerekçesiyle birinci sınıfın kaldırılmasını isteyenler var. Diğer yanda ise birinci sınıfın hem gelir hem de belirli yolcu gruplarını trene çekme açısından önemli olduğunu savunanlar bulunuyor.Önümüzdeki dönemde İsviçre’de demiryolu taşımacılığında kapasite, konfor, gelir ve eşitlik tartışmalarının daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.

Trenlerin çoğu sanıldığı kadar dolu değil

İsviçre Türk toplumunun yakından tanıdığı, “Artin Usta” olarak hafızalarda yer eden Artin Kasapoğlu, 18 Mayıs 2026 Pazartesi günü Frick’te düzenlenen kalabalık bir cenaze töreniyle son yolculuğuna uğurlandı.

Bir ömür emek, sevgi ve vefa

Cenaze töreni, Frick'te bulunan Katholische Kirche St. Peter und Paul’da gerçekleştirildi. Törende, Artin Kasapoğlu’nun ailesi, yakınları, dostları, İsviçre’de yaşayan Türk toplumu ve Ermeni toplumu üyeleri bir araya geldi. Törene katılımın oldukça yoğun olduğu görüldü.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad900.png" width="1024" height="576"></figure>Kilisede yapılan dini tören ve duaların ardından Artin Kasapoğlu için duygu dolu anlar yaşandı. Aile bireyleri ve sevenleri, uzun yıllar boyunca emeği, çalışkanlığı, yardımseverliği ve insanlara verdiği değerle tanınan Kasapoğlu’nu dualarla uğurladı. Törende, kızı Rita Kasapoğlu tarafından babasının hayatını anlatan biyografi de okundu.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad901.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Zorluklarla başlayan, emekle büyüyen bir hayat</h2>Artin Kasapoğlu, 3 Haziran 1943’te Konya Ereğli’de dünyaya geldi. Agavni ve Cebrail çiftinin altı çocuğundan üçüncüsü olan Kasapoğlu, henüz küçük yaşlarda İstanbul’a götürüldü. Çocukluk yıllarında çeşitli zorluklarla karşılaşmasına rağmen, hayat dolu yapısı, enerjisi ve mücadeleci karakteriyle dikkat çekti.Gençlik yıllarında İstanbul Kumkapı sokaklarında tanınan, hareketli ve cesur kişiliğiyle bilinen Kasapoğlu’nun hayatı, 10 Şubat 1968’de İsviçre’ye gelmesiyle yeni bir yöne evrildi. Başlangıçta Türkiye’ye dönme ve ses sanatçısı olma hayali kuran Kasapoğlu için hayat farklı bir yol çizdi. O, sanatçı olmasa da İsviçre’de “Artin Usta” olarak tanınan, sevilen ve saygı duyulan bir isim haline geldi.<h2>İsviçre’de Türk lezzetlerinin öncülerinden oldu</h2>Artin Kasapoğlu, 6 Ağustos 1969’da Melin Özbağın ile hayatını birleştirdi. Eşi Melin Hanım'ın da desteğiyle iş hayatında önemli adımlar atan Kasapoğlu, önce Novoplastic Frick’te çalıştı. Ancak onun aklında baba mesleğini sürdürmek ve Türk sucuğunu İsviçre’de tanıtmak vardı.Bu hedef doğrultusunda ilk üretimlerini küçük imkanlarla yapan Artin Kasapoğlu, sucuk ve pastırmayı çevresindeki insanlara tattırarak tanıtmaya başladı. Türk lokallerine, kahvelere ve konsolosluk çevresine yaptığı küçük teslimatlarla adını duyurdu. Bu süreç, “Artin Usta” hikâyesinin başlangıcı oldu.1974 yılında Wildegg’de İsviçre’nin ilk Türk kasaplarından birini açan Artin Kasapoğlu, Türk mutfağının önemli lezzetlerini İsviçre’de tanıtan öncü isimlerden biri olarak anıldı. Daha sonra döner işine de girerek, birçok kişinin dönerle ilk kez tanışmasına vesile oldu.<h2>Sadece bir esnaf değil, toplumun hafızasında yer eden bir isimdi</h2>Artin Kasapoğlu, yalnızca iş hayatındaki başarılarıyla değil, sosyal yönüyle de geniş bir çevre tarafından sevildi. Türk geceleri düzenledi, konserler organize etti, sanatçıları İsviçre’deki toplumla buluşturdu. Müziği, eğlenceyi, dostluğu ve paylaşmayı seven kişiliğiyle çevresinde iz bıraktı.Onu tanıyanlar, Kasapoğlu’nu yardımseverliği, cömertliği, neşesi ve insanlara verdiği değerle hatırlıyor. Ailesinin ifadesiyle, gecenin bir vakti kapısına geleni bile geri çevirmeyen, elinden gelen yardımı esirgemeyen, gönlü zengin bir insandı. Şükretmeyi, “Allah razı olsun” demeyi ve insanlara saygı göstermeyi hayatının son anlarına kadar sürdürdü.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad903.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Ailesi ve sevenleri yalnız bırakmadı</h2>Törende Artin Kasapoğlu’nun çocukları, torunları, akrabaları ve dostları hazır bulundu. Kasapoğlu’nun ailesine olan bağlılığı, çocuklarına ve torunlarına duyduğu sevgi, tören boyunca yapılan konuşmalarda ve paylaşılan anılarda bir kez daha hissedildi.Kızı Rita Kasapoğlu’nun okuduğu biyografide, Artin Kasapoğlu’nun ailesine bıraktığı en önemli mirasın sevgi, vefa, insan sevgisi, çalışkanlık ve paylaşma duygusu olduğu vurgulandı. Kasapoğlu’nun “Biz kocaman bir aileyiz, her zaman bizi birbirimize bağlayacak bir şey vardır” sözleri, törende duygusal anların yaşanmasına neden oldu.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/11c7d0d84e684f0fb954ad902.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Dualarla defnedildi</h2>Kilisede gerçekleştirilen törenin ardından Artin Kasapoğlu’nun defin işlemi, ailesi ve sevenlerinin katılımıyla yapıldı. Defin sırasında dualar edildi, sevenleri Kasapoğlu’na son görevlerini yerine getirdi.Defin işleminin ardından törene katılanlar, aile tarafından hazırlanan ikramlar eşliğinde yeniden bir araya geldi. Bu buluşmada Artin Kasapoğlu’nun hayatından anılar paylaşıldı, onun bıraktığı izler ve toplum içindeki yeri bir kez daha dile getirildi.Artin Kasapoğlu, İsviçre Türk toplumunda çalışkanlığı, girişimciliği, yardımseverliği ve insan sevgisiyle hatırlanacak. Ardında yalnızca bir iş hikâyesi değil; dostluklarla, emekle, aile sevgisiyle ve topluma katkıyla örülmüş güçlü bir yaşam öyküsü bıraktı.

Artin Kasapoğlu Frick’te dualarla son yolculuğuna uğurlandı

İsviçre’de çocukların sağlıksız gıdalara yönelik reklamlardan korunması için yeni bir düzenleme tartışılıyor. Çikolata, cips, dondurma ve şekerli içecekler gibi ürünlerin çocuklara yönelik reklamlarının sınırlandırılması ya da tamamen yasaklanması gündeme geldi.

Çocuklarda beslenme

Bugün sinemada film başlamadan önce gösterilen bir dondurma reklamı, televizyonda çocuk programı öncesinde yayınlanan cips tanıtımı ya da okul çevresindeki sütlü içecek afişleri yasal olarak mümkün. Ancak bu durum yakın zamanda değişebilir.<h2>Çocuklar reklamların hedefinde</h2>Uzmanlara göre çocuklar, özellikle sağlıksız gıda reklamlarından kolay etkileniyor. Renkli ambalajlar, çizgi film karakterleri, eğlenceli sloganlar ve televizyon ya da internet üzerinden yapılan tanıtımlar, çocukların tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkiliyor.İsviçre’de yapılan değerlendirmelere göre çikolata, çocuklar arasında en sevilen atıştırmalıkların başında geliyor. Ancak uzmanlar, bu tür ürünlerin fazla tüketilmesinin obezite, diş sağlığı sorunları ve dengesiz beslenme gibi riskleri artırabileceğine dikkat çekiyor.<h2>Sinema, televizyon ve okul çevresi mercek altında</h2>Tartışılan düzenleme yalnızca televizyon reklamlarını kapsamıyor. Sinema salonlarında film öncesi gösterilen reklamlar, çocuk programları çevresindeki tanıtımlar, sosyal medya içerikleri ve okul yakınlarındaki afişler de bu kapsamda değerlendiriliyor.Özellikle okul çevresinde yapılan reklamların çocuklar üzerinde güçlü bir etki yarattığı belirtiliyor. Bu nedenle sağlıksız ürünlerin çocukların günlük yaşam alanlarında tanıtılmasının sınırlandırılması isteniyor.<h2>Amaç yasak değil, çocuk sağlığını korumak</h2>Düzenlemeyi savunanlar, bunun bir “yasakçı yaklaşım” değil, çocuk sağlığını korumaya yönelik bir adım olduğunu belirtiyor. Çocukların henüz reklam ile gerçek ihtiyaç arasındaki farkı tam olarak ayırt edemediği, bu nedenle özel olarak korunmaları gerektiği vurgulanıyor.Karşı çıkanlar ise reklam yasaklarının ekonomiye ve gıda sektörüne zarar verebileceğini savunuyor. Ayrıca ailelerin çocukların beslenme alışkanlıklarında daha fazla sorumluluk alması gerektiğini belirtiyor.<h2>Sağlıklı beslenme tartışması büyüyor</h2>İsviçre’de çocukların beslenme alışkanlıkları uzun süredir tartışma konusu. Uzmanlar, sağlıklı gıdalara erişimin artırılması, okul kantinlerinde daha dengeli seçeneklerin sunulması ve ailelerin bilinçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.Reklam yasağı tartışması ise bu konunun yalnızca bireysel tercihlerle değil, çevresel etkilerle de bağlantılı olduğunu gösteriyor. Çocukların ne yediği kadar, neye maruz kaldığı da giderek daha fazla önem kazanıyor.

Çikolata, cips ve dondurma reklamlarına çocuk koruması geliyor

Zürih Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibi, kalıtsal epilepsiye karşı geliştirilen yeni bir gen terapisi yöntemiyle farelerde dikkat çekici sonuçlar elde etti. Araştırmacılar, hastalığa yol açan genetik hatayı doğrudan hedef alarak epilepsi nöbetlerini büyük ölçüde azaltmayı başardı.

Umut veren gen terapisi

Bilim dünyasının saygın yayınlarından Science Translational Medicine dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, deneylerde insanlarda görülen nadir bir kalıtsal epilepsi türüne benzeyen bir hastalık modeli kullanıldı. Araştırmacılar, bu yöntemle farelerdeki nöbet oranını neredeyse sağlıklı bireylerin seviyesine kadar düşürdü.<h2>Hastalığın kaynağına müdahale edildi</h2>Çalışmada hedef alınan hastalık, insanlarda GEFS+ sendromu olarak bilinen nadir bir epilepsi türüyle benzerlik gösteriyor. GEFS+ sendromu, “Ateşli nöbetlerle seyreden genel epilepsi artı” anlamına geliyor. Bu hastalık çoğunlukla çocukluk döneminde ateşli nöbetlerle ortaya çıkıyor ve bazı kişilerde daha ağır epilepsi tablolarına yol açabiliyor.Bugüne kadar epilepsi tedavilerinde çoğunlukla nöbetleri kontrol altına almaya yönelik ilaçlar kullanılıyordu. Ancak bu yeni çalışma, hastalığın belirtilerini baskılamak yerine doğrudan genetik nedenine müdahale etmeyi amaçlaması bakımından önem taşıyor.Araştırmacılar, farelerde hastalığa neden olan genetik hatayı düzelterek sinir hücrelerinin daha sağlıklı çalışmasını hedefledi. Böylece epilepsi nöbetlerinin temelinde yer alan bozukluğun kaynağına ulaşılmış oldu.<h2>“Prime editing” yöntemi kullanıldı</h2>Araştırmada “Prime Editing” adı verilen yeni ve hassas bir gen düzenleme teknolojisi kullanıldı. Bu yöntem, genetik kodda bulunan hatalı bölümlerin daha kontrollü ve hedefe yönelik şekilde düzeltilmesini sağlıyor.Bilim insanları, hastalıktan etkilenen farelerde “SCN1A” adlı gendeki tek bir hatalı genetik harfi değiştirmeye odaklandı. SCN1A geni, sinir hücrelerinin elektriksel iletişiminde önemli rol oynuyor. Bu gendeki bazı hatalar, epilepsi nöbetlerinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.Tedavi sırasında özel olarak geliştirilen virüsler kullanılarak onarım talimatları farelerin beynine taşındı. Yenidoğan farelerin beynine doğrudan uygulanan bu müdahale sayesinde, sinir hücrelerindeki genetik kodun doğru şekilde yeniden yazılması hedeflendi.<h2>Nöbetlerde büyük düşüş sağlandı</h2>Tedavinin ardından elde edilen sonuçlar araştırmacılar açısından oldukça umut verici oldu. Kontrol grubundaki farelerin büyük bölümünde ateşli nöbetler görülürken, gen terapisi uygulanan farelerde nöbet oranı belirgin şekilde azaldı.Kontrol grubundaki hayvanların yaklaşık yüzde 80’inde ateşli nöbetler ortaya çıktı. Tedavi edilen farelerde ise bu oran yüzde 15’e kadar geriledi. Bu sonuç, genetik müdahalenin nöbetleri büyük ölçüde önleyebildiğini gösterdi.Araştırmada yalnızca nöbet oranları değil, hayatta kalma oranları da olumlu yönde değişti. Tedavi sayesinde farelerin hayatta kalma oranı yüzde 80’den yüzde 100’e yükseldi. Bu bulgular, yöntemin hastalığın seyri üzerinde güçlü bir etki oluşturabileceğine işaret ediyor.<h2>İnsanlar için umut veriyor ancak süreç henüz erken</h2>Çalışmanın sonuçları epilepsi tedavisi açısından umut verici olsa da, araştırmacılar yöntemin henüz insanlar üzerinde uygulanmaya hazır olmadığını vurguluyor. Farelerde elde edilen başarılı sonuçların insanlara taşınabilmesi için daha fazla güvenlik ve etkinlik çalışmasına ihtiyaç var.Araştırmanın eş yazarlarından Lucas Kissling, elde edilen bulguların hastalığın doğrudan kaynağına, yani hatalı gene odaklanan tedaviler için yeni bir bakış açısı sunduğunu belirtti. Ancak klinik uygulamaya geçilmeden önce çözülmesi gereken önemli sorunlar bulunuyor.Bunlar arasında bağışıklık sisteminin tedaviye nasıl tepki vereceği, genetik onarım talimatlarının insan beynine güvenli şekilde nasıl ulaştırılacağı ve uygulamanın hangi yöntemle yapılacağı gibi kritik başlıklar yer alıyor.<h2>Epilepsi tedavisinde yeni bir dönemin kapısı aralanabilir</h2>Bu çalışma, epilepsi gibi genetik kökenli hastalıklarda gelecekte daha hedefe yönelik tedavilerin mümkün olabileceğini gösteriyor. Bugün kullanılan birçok tedavi yöntemi hastalığın belirtilerini azaltmaya çalışırken, gen terapileri hastalığın nedenini ortadan kaldırmayı hedefliyor.Zürihli araştırmacıların fareler üzerinde elde ettiği başarı, bu alandaki çalışmalar için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Yöntemin insanlarda güvenli ve etkili olup olmayacağı ise ilerleyen yıllarda yapılacak araştırmalarla netleşecek.Eğer bu teknoloji klinik aşamaya taşınabilirse, yalnızca epilepsi için değil, başka kalıtsal sinir sistemi hastalıkları için de yeni tedavi yolları açılabilir. Bu nedenle çalışma, tıpta “nedene dayalı tedavi” anlayışının güçlenmesi açısından dikkat çekici bir gelişme olarak görülüyor.

Zürihli bilim insanlarından epilepsi tedavisinde çığır açan adım

Gençlerin akıllı telefon ve sosyal medya kullanımı İsviçre’de yeniden tartışma konusu oldu. Instagram, TikTok, oyunlar ve mesajlaşma uygulamaları nedeniyle çocukların ve gençlerin ekran başında planlanandan çok daha fazla zaman geçirmesi, aileleri, okulları ve uzmanları yeni çözüm arayışlarına yöneltiyor.

Yasak değil mola

Son dönemde sosyal medya yasağı ya da okullarda cep telefonu yasağı gibi öneriler gündeme gelirken, SRF Dijital Redaksiyonu Başkanı Guido Berger daha esnek bir çözüm öneriyor: Düzenli akıllı telefon molaları.<h2>Yasak yerine kontrollü mola modeli</h2>Guido Berger’e göre gençlerin akıllı telefon kullanımını tamamen yasaklamak yerine, belirli zaman aralıklarında cihazların kullanımını sınırlandırmak daha etkili olabilir.Bu modelde, akıllı telefonlarda zaten bulunan “Auszeit” yani mola veya kullanım dışı zaman özelliğinin geliştirilmesi öneriliyor. Böylece ebeveynler, çocuklarının cihazlarında istedikleri zaman aralıklarında akıllı telefon molası tanımlayabilecek.Örneğin okul saatlerinde veya gece boyunca telefon yalnızca acil durumlar için kullanılabilecek. Bunun dışında bazı yararlı uygulamalara, örneğin Wikipedia gibi bilgi kaynaklarına izin verilebilecek. Ancak mesajlaşma uygulamaları, oyunlar, TikTok veya benzeri sosyal medya uygulamaları bu süre içinde kapalı kalacak.<h2>Okullar aileleri sürece dahil etmeli</h2>Berger’e göre bu sistemin etkili olabilmesi için okulların da aileleri sürece dahil etmesi gerekiyor. Okullar, ebeveynlerden çocuklarının telefonlarında bu mola zamanlarını ayarlamalarını isteyebilir.Bu yaklaşım, sorumluluğun yalnızca öğretmenlere ya da okullara bırakılmaması açısından önemli görülüyor. Çünkü gençlerin dijital alışkanlıkları yalnızca okulda değil, evde ve sosyal yaşamda da şekilleniyor.Ayrıca teknik olarak ayarlanan molalar, öğretmenlerin her gün telefon toplaması veya kontrol etmesi gibi zaman alıcı uygulamalara da gerek bırakmayabilir.<h2>Neden tamamen yasak değil?</h2>Uzmanlara göre sosyal medya ve akıllı telefonların gençler üzerindeki etkileri konusunda dikkatli davranmak gerekiyor. Birçok medya eğitimi uzmanı, hızlı ve sert yasak kararlarının beklenmeyen olumsuz sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor.Çünkü gençler akıllı telefonları yalnızca eğlence için kullanmıyor. Telefonlar aynı zamanda bilgi edinme, iletişim kurma, okul çalışmaları yapma, yol bulma ve sosyal destek alma gibi olumlu amaçlarla da kullanılabiliyor.Bu nedenle tamamen yasaklamak yerine, sağlıklı kullanım alışkanlığı kazandırmayı hedefleyen mola sistemi daha dengeli bir çözüm olarak görülüyor.<h2>Dikkat dağınıklığı ve uykusuzluğa karşı çözüm olabilir</h2>Akıllı telefonlarla ilgili en çok dile getirilen sorunlar arasında sürekli dikkat dağınıklığı, odaklanma güçlüğü ve yetersiz uyku yer alıyor.Berger’e göre düzenli akıllı telefon molaları, bu sorunları azaltmaya yardımcı olabilir. Özellikle gece saatlerinde mesajlaşma, video izleme veya sosyal medya kullanımı sınırlandırıldığında gençlerin daha sağlıklı uyku düzeni geliştirmesi mümkün olabilir.Okul saatlerinde uygulanan molalar ise öğrencilerin derse daha iyi odaklanmasına katkı sağlayabilir.<h2>Sosyal medya tanımı tartışmasını da azaltabilir</h2>Sosyal medya yasağı tartışmalarında en zor konulardan biri, hangi uygulamaların sosyal medya sayılacağı sorusu. TikTok, Instagram ve Snapchat gibi uygulamalar açık örnekler olsa da mesajlaşma, video, oyun ve forum uygulamaları arasında sınır çizmek her zaman kolay değil.Akıllı telefon molası modeli ise bu tartışmayı büyük ölçüde ortadan kaldırabilir. Çünkü mola yalnızca belirli sosyal medya uygulamalarını değil, genel olarak cihaz kullanımını sınırlandırır. Acil durumlar ve önceden belirlenen yararlı uygulamalar dışında telefon kapalı kalır.<h2>Aile içinde de uygulanabilir</h2>Bu model yalnızca okul için değil, aile yaşamı için de kullanılabilir. Örneğin aileler pazar öğleden sonraları, akşam yemekleri veya gece saatleri için telefonsuz zaman aralıkları belirleyebilir.Bu esneklik, İsviçre gibi kantonlara ve okullara göre farklı uygulamaların görülebildiği bir ülkede özellikle önemli. Her okul veya aile, kendi günlük yaşamına uygun zaman aralıkları belirleyebilir.<h2>Apple ve Google’dan daha esnek ayarlar bekleniyor</h2>Bu önerinin uygulanabilmesi için akıllı telefon üreticilerinin mevcut özellikleri geliştirmesi gerekiyor.Apple cihazlarında “Auszeit” özelliği bulunuyor, ancak bu genellikle günde bir kez ve daha çok gece saatleri için ayarlanabiliyor. Android cihazlarda ise ebeveynler okul modu tanımlayabiliyor, fakat bu da yeterince esnek değil.Berger’e göre asıl ihtiyaç, gün içinde birden fazla ve istenildiği kadar mola zamanı belirleyebilmek. Teknik olarak bunun zor bir değişiklik olmadığı, Apple ve Google’ın bu noktaya zaten oldukça yakın olduğu belirtiliyor.<h2>Yeni yasa olmadan uygulanabilecek çözüm</h2>Akıllı telefon molası önerisinin dikkat çeken yönlerinden biri de yeni bir yasaya ihtiyaç duymadan uygulanabilecek olması.Eğer cihaz üreticileri gerekli esnekliği sağlarsa, okullar ve aileler bu sistemi doğrudan kullanabilir. Böylece sosyal medya yasağı gibi sert ve tartışmalı düzenlemelere gerek kalmadan, gençlerin dijital dünyayla daha sağlıklı ilişki kurması desteklenebilir.Uzmanlara göre asıl hedef, gençleri dijital dünyadan tamamen koparmak değil, onlara ekran kullanımını yönetmeyi öğretmek olmalı.

Gençler için sosyal medya yasağı yerine akıllı telefon molası

İsviçre Federal Demiryolları SBB, Gotthard Baz Tüneli öncesinde tren güvenliğini artırmak amacıyla raydan çıkma dedektörleri kurdu. Yeni sistemlerin, olası bir raydan çıkma durumunu erken tespit ederek trenlerin çarpışmasını önlemesi hedefleniyor.

Tren kazaları

SBB’nin açıklamasına göre dedektörler, pazar gününü pazartesiye bağlayan gece Gotthard Baz Tüneli’nin giriş bölümlerinden önce yaklaşık on farklı noktada devreye alındı. Bu adım, Ağustos 2023’te tünelde yaşanan ciddi yük treni kazasının ardından alınan ek güvenlik önlemleri kapsamında hayata geçirildi.<h2>2023’teki kaza tünelde büyük hasara yol açmıştı</h2>Ağustos 2023’te bir yük treninin Gotthard Baz Tüneli içinde raydan çıkması, tünel altyapısında büyük hasara neden olmuştu. Kaza sonrasında hat üzerindeki tren trafiği haftalar boyunca ciddi şekilde etkilenmiş, yolcu ve yük taşımacılığında önemli aksaklıklar yaşanmıştı.İsviçre Güvenlik Araştırma Kurumu SUST, kazanın nedenini bir yük vagonundaki tekerlek kırılması olarak belirlemişti. SBB, SUST’un nihai raporundaki sonuçları ve federal makamların bu doğrultuda getirdiği güvenlik şartlarını desteklediğini açıkladı.<h2>Hassas noktalara özel güvenlik sistemi</h2>Yeni dedektörler, özellikle Gotthard Baz Tüneli’nin giriş bölgelerinde kuruldu. Bu alanlar, yüksek hızla seyreden yolcu ve yük trenlerinin kullandığı ve hat değişimlerinin yapılabildiği bölümler olduğu için güvenlik açısından hassas kabul ediliyor.Söz konusu noktalarda trenler hızlı makaslar üzerinden hat değiştirebiliyor. Bu nedenle raydan çıkma gibi bir durumun erken tespit edilmesi, olası daha büyük kazaların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor.Dedektörler, bir trenin raydan çıktığını algıladığında kritik durumu sisteme bildirerek diğer trenlerin zamanında durdurulmasına veya yönlendirilmesine imkân sağlayacak.<h2>SBB: Teknik sistemler tek başına yeterli değil</h2>SBB, yeni güvenlik sistemlerinin önemli bir adım olduğunu ancak demiryolu güvenliği için teknik önlemlerin tek başına yeterli olmadığını vurguladı.Kurum, özellikle yük vagonlarının bakımının daha iyi yapılması gerektiğine dikkat çekti. Ayrıca demiryolu yük taşımacılığında sorumluluk hukukunun da yeniden düzenlenmesini istedi.Bugünkü uygulamaya göre bir kaza durumunda sorumluluk genellikle taşımayı yapan demiryolu şirketine ait oluyor. SBB ise vagon sahiplerinin de daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.<h2>Hız sınırlaması kaldırılıyor</h2>Raydan çıkma dedektörlerinin devreye alınmasıyla birlikte, 2024 yılından bu yana tünel öncesinde uygulanan geçici hız sınırlaması da kaldırılacak.Bu sınırlama kapsamında trenlerin tünel girişinden önce saatte 160 kilometre hızla seyretmesi öngörülüyordu. Yeni güvenlik sistemleri sayesinde bu geçici önlemin artık gerekli olmadığı belirtildi.<h2>Gotthard hattında güvenlik önceliği</h2>Gotthard Baz Tüneli, İsviçre ve Avrupa demiryolu taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip hatlardan biri olarak görülüyor. Hem yolcu taşımacılığı hem de kuzey-güney yönündeki yük trafiği için büyük önem taşıyan tünelde yaşanabilecek aksaklıklar, yalnızca İsviçre’yi değil Avrupa’daki taşımacılık zincirini de etkileyebiliyor.Bu nedenle SBB’nin yeni dedektörleri, Gotthard hattında güvenliği artırmaya yönelik önemli bir yatırım olarak değerlendiriliyor.

Gotthard tüneli öncesine raydan çıkma dedektörleri yerleştirildi

İsviçre’de 14 Haziran 2026’da halk oylamasına sunulacak “10 milyonluk İsviçre’ye hayır” girişimi, siyasi tartışmaların merkezine yerleşti. SRF’de yayınlanan “Abstimmungs-Arena” programında hükümet temsilcileri ve siyasi parti temsilcileri, göçün sınırlandırılması, iş gücü açığı, refah seviyesi ve Avrupa Birliği ile ilişkiler konusunda sert şekilde karşı karşıya geldi.

Arena`da göç tartışması

Girişim, İsviçre nüfusunun 2050 yılına kadar 10 milyonun altında tutulmasını öngörüyor. Nüfus 9.5 milyon sınırını aşarsa Federal Hükümet ve Parlamento’nun önlem alması gerekecek. Gerekli görülmesi halinde Avrupa Birliği ile yapılan serbest dolaşım anlaşmasının da feshedilmesi gündeme gelebilecek.<h2>Beat Jans: Büyük belirsizlik yaratır</h2>Federal Hükümet adına programa katılan Adalet Bakanı Beat Jans, girişimin kabul edilmesi halinde İsviçre’de büyük bir belirsizlik oluşacağını söyledi.Jans’a göre girişimin hedeflerine ulaşılabilmesi için göçün hemen yavaşlatılması gerekir. Bu durumun özellikle iş gücü açığını daha da büyüteceğini belirten Jans, sonuçta bunun yükünü vatandaşların taşıyacağını ifade etti.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/82ecc7bbdfb5159e0d76bda23.png" width="1024" height="576"></figure>Beat Jans, programda yaptığı açıklamada kendisini kendi ülkesinde yabancı hissetmediğini de vurguladı. Bu sözler, göç tartışmasının yalnızca rakamlar üzerinden değil, aynı zamanda kimlik ve aidiyet duygusu üzerinden de yürüdüğünü gösterdi.<h2>SVP göçün sınırlandırılmasını istiyor</h2>Girişimi savunan İsviçre Halk Partisi SVP’nin Başkanı Marcel Dettling ise Federal Hükümet’in nüfus artışını artık durdurması gerektiğini savundu.Dettling’e göre İsviçre son 12 yılda yoğun göç nedeniyle yaklaşık bir milyon ek nüfus aldı. SVP, ülkenin bu ölçekte bir büyümeyi bir kez daha kaldıramayacağını ileri sürüyor.Parti temsilcileri, girişimin tamamen göçü durdurmak anlamına gelmediğini, ancak göçün daha ölçülü ve kontrollü hale getirilmesini amaçladığını belirtiyor.<h2>İş gücü açığı tartışmanın merkezinde</h2>Girişime karşı çıkanlar ise İsviçre ekonomisinin uzun yıllardır göçten faydalandığını savunuyor. Merkez Parti Grup Başkanı Yvonne Bürgin, İsviçre nüfusunun giderek yaşlandığını ve çalışma hayatına giren gençlerin sayısının azaldığını hatırlattı.Bürgin’e göre ülkede 65 yaş üzerindeki nüfusun oranı şimdiden yüzde 20 seviyesinde. Bu nedenle göçün sert şekilde sınırlandırılması, iş gücü piyasasında ciddi sorunlara yol açabilir.Karşıt görüşe göre yeterli iş gücü bulunamazsa haftalık çalışma süresinin uzatılması ya da emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi seçenekler gündeme gelebilir.<h2>SVP: Korku siyaseti yapılıyor</h2>SVP Ulusal Meclis Üyesi Pascal Schmid ise bu uyarıları “korku siyaseti” olarak değerlendirdi. Schmid’e göre girişim, İsviçre’ye artık kimsenin gelemeyeceği anlamına gelmiyor.SVP temsilcisi, girişimin kabul edilmesi halinde de yılda yaklaşık 40 bin kişinin İsviçre’ye gelebileceğini söyledi. Ona göre asıl amaç, göçü tamamen durdurmak değil, daha dengeli hale getirmek.<h2>Kimler İsviçre’ye gelebilecek?</h2>Tartışmanın önemli başlıklarından biri de göçün hangi alanlarda ve kimler için sınırlandırılacağı oldu.FDP Ulusal Meclis Üyesi Christian Wasserfallen, iltica alanı ile iş gücü göçünün birbirine karıştırılmaması gerektiğini söyledi. Wasserfallen’e göre iltica alanında daha sıkı önlemler alınabilir, ancak Avrupa Birliği ile serbest dolaşım konusu çok daha karmaşık bir mesele.Wasserfallen, yıllık sınırlama getirilmesi halinde hangi sektörlere kaç kişinin alınacağına kimin karar vereceği sorusunun net olmadığını belirtti.<h2>Yerli iş gücü daha fazla kullanılmalı</h2>SVP Eyaletler Meclisi Üyesi Esther Friedli ise İsviçre’nin öncelikle kendi iç iş gücü potansiyelini daha iyi değerlendirmesi gerektiğini savundu.Friedli’ye göre işverenlerin de sorumluluk alması gerekiyor. Özellikle 50 yaş üzerindeki çalışanların iş piyasasında daha fazla şans bulması gerektiğini belirten Friedli, yaşlı çalışanların daha genç yabancı işçilerle kolayca değiştirilmemesi gerektiğini söyledi.<h2>AB ile ilişkiler riske girebilir</h2>Girişimin en tartışmalı yönlerinden biri, Avrupa Birliği ile ilişkiler üzerindeki olası etkisi. Çünkü girişim, nüfus hedeflerinin aşılması halinde serbest dolaşım anlaşmasının feshedilmesini de ihtimal dahilinde tutuyor.Bu durum, İsviçre’nin Avrupa Birliği ile yaptığı diğer anlaşmaları da etkileyebilir. Karşıtlar, girişimin kabul edilmesi halinde İsviçre’nin ekonomik ve diplomatik açıdan belirsiz bir sürece girebileceğini savunuyor.Girişimi destekleyenler ise İsviçre’nin kendi nüfus gelişimini ve göç politikasını bağımsız şekilde belirlemesi gerektiğini düşünüyor.<h2>14 Haziran’da halk karar verecek</h2>“10 milyonluk İsviçre’ye hayır” girişimi, 14 Haziran 2026’da halkın önüne gelecek. Oylama, yalnızca göç politikası açısından değil, İsviçre’nin ekonomik geleceği, iş gücü ihtiyacı, sosyal dengesi ve Avrupa Birliği ile ilişkileri açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.Tartışmalar, önümüzdeki haftalarda göç, refah, konut, ulaşım, iş gücü açığı ve ulusal egemenlik başlıkları etrafında daha da yoğunlaşacak gibi görünüyor.

Beat Jans’tan göç uyarısı: İş gücü açığı büyüyebilir

İsviçre Federal Mali Denetim Kurumu (EFK), federal sığınma merkezlerinde kalan sığınmacıların sağlık hizmetlerine ilişkin maliyet yönetimini eleştirdi. Kurumun raporuna göre, Federal Göç Sekreterliği (SEM) uzun süre güvenilir ve ayrıntılı verilere sahip olmadan sağlık giderlerini yönetti.

SEM’e sert eleştiri

2023 yılında federal sığınma merkezlerindeki sağlık giderleri toplam 65.5 milyon franka ulaştı. Bu rakam, merkezlerin toplam işletme giderlerinin yaklaşık yüzde 14’üne karşılık geliyor.Söz konusu giderler arasında sağlık sigortası primleri, bakım personeli masrafları ve sigorta tarafından karşılanmayan tıbbi hizmetler yer alıyor.<h2>CSS ile yapılan sigorta modeli eleştirildi</h2>Federal Mali Denetim Kurumu’nun en çok eleştirdiği konulardan biri, SEM’in CSS sağlık sigortasıyla yürüttüğü sigorta modeli oldu.Rapora göre bu sözleşme, 2019 yılında başarısız olan bir ihale sürecinin ardından yapıldı ve daha sonra birkaç kez uzatıldı. Ancak EFK, sözleşmenin uzatılması sırasında alternatif modellerin mali açıdan yeterince incelenmediğini belirtiyor.Denetim kurumuna göre SEM, bu model nedeniyle ek maliyet oluşup oluşmadığını ya da olası tasarruf fırsatlarının kaçırılıp kaçırılmadığını bugün bile net olarak bilmiyor.<h2>Franchise değişikliği mali yükü artırdı</h2>Raporda dikkat çeken bir diğer nokta, sağlık sigortasında uygulanan franchise miktarının değiştirilmesi oldu. Franchise, sigortalının sağlık giderlerinde önce kendisinin ödemek zorunda olduğu yıllık katkı payı anlamına geliyor.2021 yılında bu tutar 300 franktan 1500 franka çıkarıldı. EFK’ye göre bu değişiklikten özellikle CSS’nin kârlılığı olumlu etkilendi. Buna karşılık federal devletin mali yükü arttı.Federal Mali Denetim Kurumu’nun hesaplamalarına göre yalnızca 2023 yılında daha uygun belirlenmiş bir franchise modeliyle yaklaşık 1.5 milyon frank tasarruf edilebilirdi.<h2>Maliyet yönetiminde ciddi eksikler var</h2>EFK, raporunda maliyet yönetimi konusunda da ciddi zayıflıklar tespit etti.Buna göre ne SEM ne de CSS, yönetim ve idari giderler konusunda yeterince kesin verilere sahip. Ayrıca sigorta şirketi tarafından sağlanan bazı verilerin hatalı olduğu, ancak bu hataların SEM tarafından fark edilmediği belirtildi.Raporda, sığınma merkezlerindeki sağlık giderlerini ülke genelinde izleyebilecek ulusal bir kontrol panelinin bulunmadığı da vurgulandı. Bu eksiklik, giderlerin karşılaştırılmasını ve sorunlu alanların erken tespit edilmesini zorlaştırıyor.<h2>Bölgeler arasında büyük farklar var</h2>Federal Mali Denetim Kurumu, sağlık giderlerinde bölgesel farkların da dikkat çekici olduğunu belirtiyor.Sığınmacı başına günlük ortalama brüt sağlık giderleri Tessin ve Orta İsviçre’de 13.9 frank seviyesindeyken, Zürih bölgesinde 19.4 franka kadar çıkıyor.SEM tarafından doğrudan finanse edilen sağlık giderlerinde de benzer farklar görülüyor. Kuzeybatı İsviçre’de kişi başına günlük gider 11.9 frank olurken, Batı İsviçre’de bu rakam 19.8 franka ulaşıyor.Bu farkların nedenleri tam olarak açıklığa kavuşmuş değil. Ancak EFK’ye göre daha iyi veri takibi ve karşılaştırma yapılması, maliyetleri kontrol altına almak için gerekli.<h2>Bazı merkezlerde başarılı tasarruf uygulamaları var</h2>Raporda eleştirilerin yanında olumlu örneklere de yer verildi.Bazı federal sığınma merkezlerinin daha sıkı tıbbi ön değerlendirme, ilaç stoklarının daha iyi yönetilmesi ve aşı süreçlerinin daha etkili planlanması sayesinde maliyetleri düşürebildiği belirtildi.Ancak EFK’ye göre bu başarılı uygulamalar henüz İsviçre genelinde sistemli şekilde yaygınlaştırılmış değil.<h2>SEM yeni modeli savunuyor</h2>Federal Göç Sekreterliği ise yeni sigorta modelinin 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdiğini açıkladı.SEM, uygulamanın ardından sigorta şirketiyle sürekli iletişim halinde olduklarını, süreçleri iyileştirmek ve açık soruları çözmek için çalışmaların sürdüğünü belirtti.Ayrıca yeni modelde franchise miktarının yeniden 300 franka indirildiği açıklandı. SEM, bu değişikliğin maliyet gelişimine nasıl yansıyacağını düzenli olarak takip ettiklerini ve gerekirse erken müdahale edeceklerini ifade etti.Kurum ayrıca sağlık giderlerinde maliyet kontrolünü iyileştirmek için yeni adımlar attığını ve bölgelerle başarılı uygulamaların belirlenmesi için diyalog başlattığını duyurdu.

İsviçre’de sığınma merkezlerindeki sağlık giderleri eleştiri konusu oldu

İtalya’nın Varese bölgesinde bir belediye çalışanı hakkında, resmi mesai saatleri içinde İsviçre’de başka bir işte çalıştığı iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Yetkililere göre çalışan, önce belediye binasında işe giriş kaydı yaptırıyor, ardından İsviçre’nin Tessin kantonundaki işine gidiyordu.

Çift iş soruşturması

İtalyan haber ajansı Ansa’nın aktardığına göre belediyenin kamu yeşil alanları bakım biriminde görev yapan çalışan hakkında 18 haksız devamsızlık tespit edildi. Soruşturma kapsamında kişiye ön incelemenin tamamlandığına ilişkin bildirim de yapıldı.<h2>Önce belediyede kart bastı, sonra İsviçre’ye geçti</h2>Soruşturma dosyasına göre çalışan, belediyeye ait araçla önce belediye binasına giderek mesaiye başladığını sisteme kaydetti. Daha sonra belediye aracını kurumda bıraktı ve özel otomobiliyle İsviçre’ye doğru yola çıktı.Yetkililer, bu sırada kişinin resmi kayıtlarda İtalya’daki görevinde çalışıyor göründüğünü belirtiyor. Ancak aynı saatlerde İsviçre’de başka bir işte çalıştığı iddia ediliyor.<h2>Kamera ve telefon verileri incelendi</h2>Soruşturmayı Varese Savcılığı koordine etti. İncelemeler, Lago Maggiore kıyısındaki Luino’da görev yapan Mali Polis tarafından yürütüldü.Yetkililer, kamera kayıtları, telefon verileri, gözlemler ve güvenlik kameralarından elde edilen görüntülerle çalışanın hareketlerini yeniden oluşturdu. Bu incelemeler sonucunda kişinin mesai saatleri içinde düzenli olarak sınırı geçtiği tespit edildi.<h2>Sınır geçişleri dikkat çekti</h2>İtalya ile İsviçre arasındaki sınır bölgesinde yapılan olağan dışı geçişler, bir süre sonra yetkililerin dikkatini çekti. Özellikle Varese bölgesinden Tessin kantonuna yapılan bu hareketlilik, soruşturmanın derinleştirilmesine yol açtı.Olay, sınır bölgelerinde çalışan kamu personelinin mesai takibi ve denetimi konusunu yeniden gündeme taşıdı.<h2>Hakkındaki suçlamalar netleşecek</h2>Belediye çalışanı hakkındaki nihai suçlamalar, soruşturma dosyasının değerlendirilmesinin ardından netleşecek. Şu aşamada kişiye, mesai saatlerinde görev yerinde bulunmadığı ve kamu kurumunu yanıltmış olabileceği yönünde iddialar yöneltiliyor.Olay, hem İtalya’da kamu çalışanlarının denetimi hem de İsviçre sınırına yakın bölgelerdeki çift taraflı çalışma ilişkileri açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Hem İtalya’da hem de İsviçre’de çalışan belediye çalışanı hakkında soruşturma

İsviçre’de insan ticareti yalnızca seks sektöründe ya da sokakta yaşanan bir sorun değil. Uzmanlara göre temizlik, alışveriş, çocuk bakımı ve yaşlı ya da hasta bakımı gibi işler için ülkeye gelen göçmen kadınlar da özel evlerde ağır sömürüye maruz kalabiliyor.

İnsan ticareti

Kadın Ticareti ve Kadın Göçü Uzman Merkezi FIZ, bu tür durumlara düşen kişilere danışmanlık ve destek sağlıyor. Kurum, son dönemde özel evlerde yaşanan emek sömürüsü alanındaki çalışmalarını artırdı. FIZ’in bu kapsamda şu anda 34 kişiye destek verdiği belirtiliyor.<h2>Facebook ilanıyla başlayan süreç</h2>FIZ çalışanı Fanie Wirth’in aktardığı örnek vakalardan biri Alexandra adlı bir kadın üzerinden anlatılıyor. İsmi değiştirilen Alexandra, Balkanlar’dan İsviçre’ye gelen bir işçi.Alexandra’nın hikâyesi bir Facebook ilanıyla başlıyor. İlanda İsviçre’de üç ay boyunca ev işi yapılacağı ve aylık 800 frank ücret ödeneceği belirtiliyor.Annesini kısa süre önce kaybeden Alexandra için bu teklif cazip görünüyor. Ailesinin geçimini sağlama sorumluluğu artık büyük ölçüde onun omuzlarında. Daha ülkesindeyken ileride çalışacağı kişinin kız kardeşiyle tanışıyor ve aralarında güven ilişkisi oluşuyor. Bunun üzerine işi kabul ediyor.<h2>Sekiz saatlik iş, 24 saatlik hazır beklemeye dönüştü</h2>Alexandra İsviçre’ye geldiğinde verilen sözlerin tutulmadığını fark ediyor. Başlangıçta sekiz saatlik çalışma olarak anlatılan iş, kısa sürede günün her saatinde hazır bulunması gereken bir düzene dönüşüyor.Kendisinden temizlik yapması, alışverişe gitmesi, hayvanları beslemesi ve çocuklarla ilgilenmesi isteniyor. Çalışma saatleri belirsizleşiyor, özel hayatı neredeyse tamamen ortadan kalkıyor.Alexandra çalışma koşullarından şikâyet ettiğinde ise işvereni tarafından psikolojik ve fiziksel baskıya maruz kaldığını söylüyor. Kendisine vaat edilen çalışma izni de alınmıyor.Kadın, İsviçre’deki haklarını ve sistemi bilmediği için uzun süre yardım isteyemiyor. Aile tarafından “gidersen tutuklanırsın” denilerek korkutuluyor.<h2>Sömürü özel evlerin kapalı dünyasında gizleniyor</h2>Uzmanlara göre özel evlerde yaşanan bu tür sömürü vakalarının ortaya çıkarılması çok zor. Çünkü çalışma ilişkileri çoğu zaman kayıt dışı ve görünmez şekilde yürütülüyor.Fanie Wirth, insanların genellikle yakın çevrelerinde böyle bir suç işlenebileceğini düşünmediğini belirtiyor. Ona göre toplumda “bir anne, bir arkadaş ya da bir iş arkadaşının insan ticareti yapabileceği” fikri çoğu zaman akla gelmiyor.Bu nedenle özel evlerdeki bakım ve temizlik işleri, insan ticareti açısından yeterince denetlenmeyen alanlardan biri olarak görülüyor.<h2>Üç ay için yalnızca 150 frank ödendi</h2>Alexandra’ya üç aylık çalışma için toplam 2400 frank ödenmesi gerekiyordu. Ancak kendisine yalnızca yaklaşık 150 frank verildi.Olay, polisin yaptığı bir yabancılar kontrolü sırasında ortaya çıktı. Başlangıçta sadece çalışma iznini kontrol etmek isteyen polis, görüşme sırasında iş ilişkisinin olağan dışı olduğunu fark etti.Bunun üzerine Alexandra FIZ’e yönlendirildi. Kurum, mağdurlara bireysel görüşmeler, tıbbi destek, psikolojik yardım ve hukuki danışmanlık sunuyor.Fanie Wirth’e göre birçok mağdur kuruma ulaştığında önce uzun süre uyuyor. Çünkü ilk kez kendilerini güvende hissediyorlar ve üzerlerindeki baskı azalıyor. Ancak bu ilk toparlanma sürecinden sonra olayın ayrıntıları konuşulabiliyor.<h2>Dava süreci başladı</h2>Alexandra, eski işvereni hakkında suç duyurusunda bulundu. Daha sonra dava süreci devam ederken ülkesine geri döndü. Şu anda bir otelde çalışıyor ve İsviçre’deki ceza davasının sonucunu bekliyor.Mahkeme, olayın gerçekten insan ticareti kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine karar verecek.Uzmanlara göre bu örnek, İsviçre’de insan ticaretinin yalnızca görünür alanlarda değil, özel evlerin kapalı kapıları ardında da yaşanabildiğini gösteriyor.

İnsan ticareti sosyal medya ilanlarıyla evlere kadar uzanıyor

İsviçre’de sağlık sigortası primlerinin 2027 yılında da yükselmeye devam etmesi bekleniyor. Karşılaştırma platformu Comparis’in tahminine göre zorunlu sağlık sigortası primleri gelecek yıl ortalama yüzde 3.7 oranında artacak.

Krankenkasse primleri

Bu artış, son yıllarda yaşanan sert prim yükselişlerine kıyasla daha sınırlı bir artış olarak değerlendiriliyor. 2026 yılında primler ortalama yüzde 4.4 oranında yükselmişti. Daha önceki yıllarda ise artış çok daha yüksek seviyelere ulaşmıştı.<h2>Prim şoklarından sonra daha yavaş artış</h2>Comparis uzmanı Felix Schneuwly’ye göre sağlık sigortası primleri, son yıllardaki büyük artışların ardından daha dengeli bir sürece giriyor.İsviçre’de primler 2023 yılında yüzde 6.6, 2024 yılında yüzde 8.7 ve 2025 yılında yüzde 6 oranında artmıştı. Bu nedenle 2027 için beklenen yüzde 3.7’lik artış, hâlâ vatandaşların bütçesini zorlayacak olsa da önceki yıllara göre daha düşük bir yükseliş anlamına geliyor.Schneuwly, bu gelişmeyi sağlık sistemindeki maliyetlerin gerçek seviyeye yaklaşması olarak değerlendiriyor.<h2>Hastaneler maliyet artışını yavaşlattı</h2>Uzmanlara göre son yıllarda maliyet artışının yavaşlamasında hastanelerin önemli rolü oldu. Bazı hastanelerin açıklarını azaltması veya tamamen kapatması, genel sağlık giderleri üzerindeki baskıyı kısmen hafifletti.Ayrıca tedavilerin hastanede yatış yerine ayakta tedavi şeklinde yapılmasının da maliyetleri sınırlayıcı etki yarattığı belirtiliyor.Buna karşılık bakım girişiminin uygulanması, önümüzdeki dönemde sağlık maliyetlerini artırabilecek faktörler arasında gösteriliyor. Bakım girişimi, sağlık ve bakım alanındaki çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan düzenlemeleri kapsıyor.<h2>Sağlık giderleri artmaya devam ediyor</h2>İsviçre’de toplam sağlık giderleri geçen yıl yüzde 3.7 oranında arttı. Comparis tahminlerine göre bu yıl sağlık maliyetlerinin yüzde 3.6, 2027 yılında ise yaklaşık yüzde 3.5 oranında yükselmesi bekleniyor.Bu rakamlar, sağlık sistemindeki maliyet baskısının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. Prim artışının yavaşlamasına rağmen vatandaşların sağlık sigortası faturaları gelecek yıl da daha yüksek olacak.<h2>En büyük artış Spitex hizmetlerinde</h2>Federal Sağlık Dairesi’nin maliyet izleme verilerine göre sağlık hizmetlerinin tüm alanlarında giderler arttı.Geçen yıl en yüksek artış Spitex (evde bakım hizmeti) kuruluşlarında görüldü. Bu alandaki maliyetler yüzde 13 artarak sigortalı kişi başına 173 franka ulaştı.Psikologlar tarafından sunulan psikoterapi hizmetlerinde de dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Bu alandaki giderler yüzde 9.8 artarak sigortalı kişi başına 86 franka çıktı.Uzmanlara göre yaşlanan nüfus, artan bakım ihtiyacı ve ruh sağlığı hizmetlerine yönelik talebin büyümesi, sağlık sistemindeki maliyet baskısını artırmaya devam ediyor.

Sağlık sigortası primleri 2027’de de artacak

İsviçre’nin biyoteknoloji sektörü son yıllarda büyük yatırım çekmeye devam ederken, özellikle Basel bölgesindeki küçük şirketler milyarlarca dolarlık ilaç pazarında söz sahibi olmayı hedefliyor. Ancak uzmanlara göre bu alan yüksek kazanç fırsatı sunduğu kadar büyük mali riskler de barındırıyor.

Büyük kazanç büyük risk

Dünya çapında on binlerce çalışanı bulunan Roche ve Novartis gibi dev ilaç şirketlerinin yanında, çok daha küçük ekiplerle çalışan yeni nesil biyoteknoloji girişimleri dikkat çekiyor.<h2>15 kişilik şirket milyar dolarlık pazarı hedefliyor</h2>Basel merkezli biyoteknoloji şirketi Windward Bio, yalnızca bir yıl önce 15 çalışanla kuruldu. Şirketin yıl sonuna kadar çalışan sayısını 45’e çıkarması planlanıyor.Kurucu ve CEO Luca Santarelli, şirketin özellikle astım ve KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) tedavisine yönelik geliştirdiği ilaçlara büyük umut bağladığını söyledi.Santarelli’ye göre önümüzdeki on yıl içinde yalnızca astım ve KOAH ilaç pazarının büyüklüğü 25 milyar dolara ulaşacak. Şirket, bu pazarda güçlü bir konum elde etmeyi hedefliyor.Windward Bio’nun dikkat çeken yönlerinden biri ise kendi laboratuvarına sahip olmaması. Şirket, yeni etken maddeleri bilimsel kongreler ve uluslararası araştırma ağları üzerinden buluyor. Çin’de keşfedilen iki farklı biyolojik maddeyi satın alan şirket, bunları geliştirerek yeni ilaçlara dönüştürmeye çalışıyor.Bu yaklaşım yatırımcıların da ilgisini çekmiş durumda. Şirket geçen yıl yaklaşık 200 milyon dolarlık özel yatırım aldı ve İsviçre’de en fazla yatırım çeken biyoteknoloji girişimlerinden biri oldu.<h2>10 çalışanla 1 milyar franklık hedef</h2>Benzer bir modelle çalışan Curatis şirketi de Basel bölgesindeki Liestal kentinde faaliyet gösteriyor. Sadece 10 çalışanı bulunan şirketin kendi laboratuvarı yok ancak şirket borsada işlem görüyor.Curatis, daha önce güvenlik ve etkileri kısmen kanıtlanmış maddeleri yeni hastalıkların tedavisinde kullanmaya odaklanıyor. Bu yöntem sayesinde geliştirme maliyetlerinin ve risklerin azaltılması hedefleniyor.Şirketin üzerinde çalıştığı projelerden biri, beyin tümörüne bağlı ödem tedavisinde kullanılabilecek yeni bir ilaç. CEO Roland Rutschmann, bu ilacın dünya genelinde yaklaşık 500 bin kişiye yardımcı olabileceğini söyledi.Analist tahminlerine göre ilacın yıllık satış potansiyeli 1 milyar frankı aşabilir.<h2>Başarı ihtimali yüksek ama risk büyük</h2>Ancak biyoteknoloji sektöründe başarı garantisi bulunmuyor. Bir etken maddenin laboratuvar aşamasından piyasaya çıkacak ilaca dönüşmesi yıllar sürebiliyor.Özellikle insanlar üzerinde yapılan klinik deney süreçleri son derece pahalı ve riskli kabul ediliyor. Birçok şirket bu aşamaları ancak yatırımcı desteğiyle finanse edebiliyor.Uzmanlara göre büyük ilaç şirketleri de küçük biyoteknoloji girişimlerine giderek daha fazla ihtiyaç duyuyor. Çünkü mevcut ilaçların patent süreleri doldukça dev şirketlerin gelirleri düşüyor ve yeni ilaç arayışı hız kazanıyor.Danışmanlık şirketi EY’den Frederik Schmachtenberg’e göre büyük ilaç şirketleri önümüzdeki 5-6 yıl içinde patent süresi dolan ilaçlar nedeniyle yaklaşık 300 milyar dolar gelir kaybı yaşayabilir.Bu nedenle Roche gibi şirketler küçük biyoteknoloji firmalarına yatırım yaparak yeni ilaç projelerini yakından takip ediyor.Roche CEO’su Thomas Schinecker, şirketin piyasadaki veya geliştirme aşamasındaki ilaçlarının yaklaşık yüzde 60’ının aslında Roche dışındaki araştırmalardan doğduğunu açıkladı.<h2>Basel biyoteknolojinin merkezi haline geldi</h2>Verilere göre İsviçre’de biyoteknoloji sektörüne geçen yıl toplam 2.6 milyar frank yatırım yapıldı. Bunun yaklaşık 1 milyar frankı yalnızca Basel bölgesindeki şirketlere aktarıldı.Ancak yatırımcılar için en büyük sorun, hangi araştırmanın gerçekten başarılı ilaca dönüşeceğinin önceden bilinmemesi. Çünkü laboratuvarda umut veren birçok madde, klinik deneylerde başarısız olabiliyor.Bu nedenle biyoteknoloji yatırımları, yüksek kazanç kadar yüksek risk de taşıyan alanlardan biri olarak görülüyor.

İsviçre biyoteknoloji sektörü yatırımcıların gözdesi oldu

İsviçre’de domuz eti piyasasında yaşanan üretim fazlası nedeniyle kesim fiyatları son yılların en düşük seviyelerine geriledi. Sektörde yaşanan kriz nedeniyle üreticiler arasında görüş ayrılıkları büyürken, çözüm olarak önerilen “üretimden çıkış teşviki” modeli çiftçileri ikiye böldü.



Çiftçiler arasında kriz

Şu anda İsviçre’de domuz etinin kilogram başına kesim fiyatı yaklaşık 3.70 frank seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre bir franktan daha düşük.Piyasada arz fazlası oluştuSektör temsilcilerine göre fiyatların düşmesinin temel nedeni piyasada fazla sayıda domuz bulunması. Suisseporcs yönetim kurulu üyesi ve Orta İsviçre Bölgesi Başkanı Roman Winiger, Ağustos ayından bu yana arzın talebin üzerine çıktığını söyledi.Winiger’e göre piyasada oluşan stoklar yıl başında büyük bir fiyat şokuna neden oldu. Domuz eti kesim fiyatı yalnızca bir hafta içinde kilogram başına 70 rappen düştü.Resmî verilere göre İsviçre’deki domuz sayısı son yıllarda kademeli olarak azalsa da ülkede hâlâ yaklaşık 1.3 milyon domuz bulunuyor.Çözüm önerisi: Çiftçilere üretimi bırakma teşvikiSektör birliği Suisseporcs, üretim fazlasını azaltmak amacıyla “faaliyeti durdurma modeli” adı verilen yeni bir plan hazırladı.Bu modele göre özellikle emekliliğe yakın domuz yetiştiricilerinin işletmelerini daha erken kapatmaları teşvik edilecek. Çiftçilere her damızlık hayvan için maddi destek verilmesi planlanıyor.Öneride, hayvan başına yaklaşık 2000 frank ödeme yapılması gündemde. Bu kaynağın ise tüm domuz üreticilerinin katkı sağlayacağı ortak bir fondan karşılanması düşünülüyor.Roman Winiger, amaçlarının her yıl yaklaşık 1500 damızlık kapasitesini piyasadan çekmek olduğunu söyledi. Böylece et fiyatlarının yeniden dengelenmesi hedefleniyor.Doğu İsviçreli üreticiler tepkiliAncak öneri çiftçiler arasında büyük tartışma yarattı. Özellikle Doğu İsviçre’deki üreticiler plana karşı çıkıyor.Bölgedeki çiftliklerin genellikle daha büyük ölçekli olması nedeniyle üreticiler, piyasaya müdahale edilmesini istemiyor. Birçok çiftçi serbest piyasa kurallarının korunması gerektiğini savunuyor.Delegeler toplantısında konuşan bazı üreticiler, planın yeterince ayrıntılı hazırlanmadığını öne sürdü. Bazıları ise para dağıtımının kötüye kullanılabileceği uyarısında bulundu.Doğu İsviçreli üreticiler, alternatif çözüm modellerinin hazırlanmasını ve konuya ilişkin olağanüstü delegeler toplantısının ertelenmesini talep etti. Ancak bu öneriler reddedildi.“Şu an elimizde başka çözüm yok”Planı destekleyen üreticiler ise mevcut krizin başka türlü çözülemeyeceğini düşünüyor.Roman Winiger, sistemin üretim miktarını kontrol altında tutmak için önemli bir araç olduğunu savundu. Bazı delegeler de şu an uygulanabilir başka bir çözüm bulunmadığını belirtti.Kritik karar 27 Mayıs’ta verilecekDomuz üreticileri için kritik toplantı 27 Mayıs’ta Olten kentinde yapılacak. Olağanüstü delegeler toplantısında çiftçiler, “üretimden çıkış teşviki” planının uygulanıp uygulanmayacağına karar verecek. Kararın kabul edilmesi için üçte iki çoğunluk gerekiyor.

İsviçre’de domuz eti piyasası çöktü: Çiftçiler bölündü 

İsviçre Federal İdare Mahkemesi (Bundesverwaltungsgericht), siyasi partilerin ve kampanya komitelerinin mali bildirimlerine ilişkin belgelerin kamuoyuna açık olması gerektiğine hükmetti. 

Mahkemeden dikkat çeken karar

Mahkemenin kararı, ülkede siyasi finansmanın şeffaflığı açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.Karara göre, siyasi finansman bildirimlerinde yer alan hatalı veya yanıltıcı bilgiler de “kamuoyunun bilgi edinme hakkı” kapsamında değerlendirilecek. Böylece gazeteciler ve vatandaşlar, denetim süreçlerine ilişkin bazı belgelere erişim sağlayabilecek.<h2>Yanlış bilgiler yıllarca sistemde kalabiliyor</h2>İsviçre’de 2022 yılından bu yana siyasi partiler ve federal düzeyde faaliyet gösteren siyasi aktörler, mali kaynaklarını açıklamak zorunda. Bu veriler, Federal Mali Denetim Kurumu (EFK) tarafından kamuya açık bir kayıt sisteminde yayımlanıyor.EFK, sunulan bilgileri örnekleme yöntemiyle denetliyor. Ancak mevcut sistemde kurumun yanlış olduğunu düşündüğü mali bildirimleri doğrudan düzelttirme yetkisi bulunmuyor.Bugüne kadar yanlış bilgiler ancak kesinleşmiş bir mahkeme kararının ardından “yanlış” olarak işaretlenebiliyordu. Bu süreç bazen yıllarca sürdüğü için hatalı bilgiler kamu kayıtlarında uzun süre fark edilmeden kalabiliyordu.<h2>Mahkeme: Şeffaflık kamu yararı taşıyor</h2>Federal İdare Mahkemesi, siyasi finansman belgelerinin kamuoyuna açıklanmasının demokratik süreçler açısından büyük önem taşıdığı görüşüne vardı.Mahkeme kararında, seçmenlerin siyasi faaliyetlerin finansmanı hakkında bilgi sahibi olmasının demokratik meşruiyeti güçlendirdiği vurgulandı. Ayrıca şeffaflığın siyasi rekabette fırsat eşitliğine katkı sağladığı ifade edildi.Hakimler, bazı belgelerde yer alan genel eleştirilerin seçmenleri yanıltabileceği yönündeki itirazları da reddetti.<h2>Mali denetim kurumu da daha fazla yetki istiyor</h2>Federal Mali Denetim Kurumu (EFK), karar sonrası yaptığı açıklamada şeffaflığın kurum kültürünün önemli bir parçası olduğunu belirtti. Kurum, mahkeme kararlarını inceleyeceğini duyurdu.EFK ayrıca uzun süredir, denetim sırasında tespit edilen şüpheli veya yanlış bildirimlere kamuya açık uyarı notu ekleyebilmek istediğini açıkladı. Kurumun bu yöndeki talebinin daha önce Federal Hükümet tarafından hazırlanan yönetmeliğe dahil edilmediği belirtildi.<h2>“Gerçek şeffaflık için önemli adım”</h2>Kararı ilk gündeme taşıyan yayın kuruluşu “Beobachter” dergisi ile araştırmacı gazetecilik ağı WAV, mahkeme kararını “gerçek şeffaflık yolunda önemli bir ara zafer” olarak değerlendirdi.Kararın kesinleşmesi halinde, hangi siyasi partilerin veya oylama komitelerinin mali kaynaklarla ilgili yanlış beyanda bulunduğu kamuoyu tarafından daha net şekilde görülebilecek.Ancak karar henüz kesinleşmiş değil. Dosya, İsviçre Federal Mahkemesi’ne taşınabilecek.&nbsp;

İsviçre’de demokrasi ve şeffaflık için kritik adım

Görevden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in yerine yapılan başkanvekili seçimini AK Parti adayı Şahin Biba kazanırken, sonuçları protesto eden CHP grubuna emniyet güçleri müdahalede bulundu.

Bursa’da Siyasi Deprem

<h3>Meclis Kararını Verdi: Yeni Başkanvekili Şahin Biba</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in "suç örgütü kurma" ve "mal varlığını aklama" suçlamalarıyla tutuklanması, belediye yönetiminde zorunlu bir değişikliği beraberinde getirdi. AK Parti’nin çoğunlukta olduğu Belediye Meclisi’nde yapılan seçimde, CHP aday çıkarmadı. Üçüncü turda 61 oy alan AK Partili Şahin Biba, Bursa’nın yeni başkanvekili seçildi. Biba, görevi devralırken yaptığı ilk açıklamada sonucun "milli iradenin tecellisi" olduğunu savundu.<h3>Barikatlar ve Gazlı Müdahale</h3>Seçimin yapıldığı saatlerde Bursa sokaklarında tansiyon doruğa çıktı. Belediye önünde toplanarak meclis iradesine yönelik müdahaleyi protesto etmek isteyen CHP’li gruba emniyet güçleri izin vermedi. Aralarında milletvekilleri ve belediye başkanlarının da bulunduğu grubun yürüyüşe geçmesi üzerine polis, biber gazı kullanarak müdahalede bulundu.Müdahaleden etkilenen isimlerden CHP Bursa Milletvekili Nurhayat Altaca Kayışoğlu, hedef alınarak gaz sıkıldığını belirterek, "Milli egemenliğin milletten alınmasına izin vermeyeceğiz" sözleriyle tepkisini dile getirdi. CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş ise kentin barikatlarla çevrilmesini "savaş alanı manzarası" olarak nitelendirdi.<h3>Tutuklamaya Giden Süreç</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Nilüfer Belediye Başkanlığı yaptığı 1999-2019 yılları arasındaki bazı inşaat projelerinde "rüşvet karşılığı emsal artışı sağlandığı" iddialarıyla 31 Mart'ta gözaltına alınmış, 4 Nisan'da ise tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Savcılık, Bozbey’i bir "suç örgütünün lideri" olmakla itham ederken, İçişleri Bakanlığı görevden uzaklaştırma kararının "geçici bir tedbir" olduğunu bildirdi.<h3>Özgür Özel: "Yargı Operasyonuyla Belediyeye Çöküyorlar"</h3>Gelişmeleri sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bursa’daki durumu bir "yargı darbesi" olarak tanımladı. Özel, AK Parti’nin seçimle kazanamadığı Bursa’yı yargı yoluyla almaya çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:"Bursa'yı kaybettikleri günün yıl dönümünde operasyon yapıyorlar. İftira atıp Bozbey’i içeri koyarak belediyeye çökmeye çalışıyorlar. Bu milletin önüne er ya da geç o sandığı getireceğiz."<h3>Meclis Aritmetiği</h3>Seçim sonuçlarında AK Parti’nin meclisteki 50 sandalyelik üstünlüğü belirleyici oldu. Mecliste CHP'nin 40, MHP'nin 8 ve İYİ Parti'nin 3 üyesi bulunurken; diğer partiler ve bağımsız üyelerle birlikte toplam 106 sandalye yer alıyor.

Belediye Yönetimi AK Parti’ye Geçti, Sokaklar Karıştı

Bloomberg'in güncel analizine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi geleceğini belirleyecek kritik ara seçimler öncesi en çok maddi destek sağlayan 11 isim ve dudak uçuklatan bağış miktarları açıklandı.

Sermaye Savaşı

ABD'de Kasım 2026'da gerçekleşecek olan ara seçimler, sadece adayların değil, arkalarındaki dev sermaye güçlerinin de mücadelesine sahne oluyor. Bloomberg tarafından paylaşılan son analiz verileri, Silikon Vadisi ve Wall Street figürlerinin seçim sonuçlarını etkilemek adına yüz milyonlarca doları siyasi kampanyalara aktardığını gösteriyor. Listenin en dikkat çeken yanı, teknoloji dünyasından isimlerin bu dönemde finans dünyasıyla yarışır hale gelmesi oldu.Listenin zirvesinde, liberal görüşleri ve dünya genelindeki vakıf çalışmalarıyla tanınan George Soros yer alıyor. Soros, toplamda 102,58 milyon dolarlık bağışıyla listenin tek dokuz haneli ismi olmayı başardı. Onu, son dönemde siyasi çıkışlarıyla gündemden düşmeyen Elon Musk takip ediyor. Musk, özellikle teknoloji ve uzay vizyonunu korumak adına 84,81 milyon doları gözden çıkarmış durumda. Finans dünyasının etkili ismi Jeff Yass ise özellikle sosyal medya yatırımlarının gücüyle 81,78 milyon dolar bağışladı.Haberde yer alan diğer önemli bağışçılar ve öne çıkan veriler şu şekildedir:<h3>💰 Bağış Yarışında Öne Çıkan İsimler ve Miktarlar</h3><ul><li>George Soros: 102,58 Milyon Dolar</li><li>Elon Musk: 84,81 Milyon Dolar</li><li>Jeff Yass: 81,78 Milyon Dolar</li><li>Richard Uihlein: 45,31 Milyon Dolar</li><li>Marc Andreessen: 44,75 Milyon Dolar</li><li>Ben Horowitz: 44,38 Milyon Dolar</li><li>Miriam Adelson: 42,60 Milyon Dolar</li><li>Paul Singer: 33,92 Milyon Dolar</li><li>Diane Hendricks: 25,79 Milyon Dolar</li><li>Greg ve Anna Brockman (OpenAI): Toplam 50 Milyon Dolar</li></ul>Siyasi analistler, bu devasa bağışların özellikle kararsız eyaletlerdeki reklam harcamalarını ve adayların seçim stratejilerini doğrudan etkilediğini belirtiyor."Bu denli büyük ölçekli bağışlar, sadece bir adayı desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda yapay zeka, vergi politikaları ve enerji vizyonu gibi kritik konularda lobicilik faaliyetlerinin de zeminini hazırlıyor."OpenAI kurucu ortağı Greg Brockman ve eşi Anna Brockman'ın toplamda 50 milyon dolarlık katkısı, yapay zeka sektörünün ABD siyasetinde ne kadar belirleyici bir güç haline geldiğinin en net kanıtı olarak yorumlanıyor. Seçimlere doğru bu rakamların daha da artması bekleniyor. &nbsp;

ABD 2026 Ara Seçimlerinin Finansörleri:En Çok Bağış Yapan Milyarderler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu yeni geçiş protokolünü kabul etmeyeceklerinin sinyalini vererek, Tahran yönetiminin son 47 yıldaki eylemleri için daha büyük bir bedel ödemesi gerektiğini savundu.

Kapılar kapandı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı için hazırladığı 12 maddelik yeni yönetim planına ilişkin sert bir açıklama yaptı. Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden değerlendirmelerde bulunan Trump, planı henüz detaylıca incelemediğini ancak genel yaklaşımın ABD için kabul edilebilir görünmediğini belirtti. Trump, "Son 47 yılda insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediklerinden dolayı bunun kabul edilebilir olabileceğini hayal edemiyorum" ifadelerini kullanarak Tahran üzerindeki baskının artarak süreceğini vurguladı.Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Trump, diplomatik mesajların ötesinde askeri seçeneklerin de masada olduğunu açıkça dile getirdi. İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlama ihtimalinin her zaman mevcut olduğunu söyleyen ABD Başkanı, halihazırda İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ise şaşırtıcı bir şekilde "dostane" olduğunu savundu. Tahran'daki yönetim boşluğuna da değinen Trump, ülkede muhatap alınacak gerçek bir liderin kim olduğunun hala belirsizliğini koruduğunu iddia etti.Trump’ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı; müttefik ilişkilerine dair kritik bir veri de paylaştı. Daha önce gündeme gelen Almanya'dan asker çekme kararının boyutlarının genişleyeceğine işaret eden Trump, çekilecek asker sayısının 5 bini aşacağını belirterek Avrupa savunma hattında radikal bir değişikliğe gideceklerini teyit etti. Washington'ın bu "bedel ödetme" odaklı stratejisinin, hem Orta Doğu hem de Transatlantik ilişkilerinde güç dengelerini kökten değiştirmesi bekleniyor.

"Henüz Yeterince Bedel Ödemediler"

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart ayında memleketi Rize’ye gerçekleştirdiği ziyaretin maliyetine dair Sözcü Gazetesi’nde yer alan veriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ziyaretin Maliyeti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 20 Mart tarihinde Rize’ye yaptığı ziyaretin ekonomik faturasına dair iddialar siyasetin gündemine oturdu. Sözcü’de yer alan bilgilere göre, kısa süreli bu ziyaretin toplam maliyeti yaklaşık 30 milyon TL seviyesine ulaştı. Haberde, özellikle güvenlik önlemleri kapsamında görevlendirilen personel için yapılan harcamalar dikkat çekti.Verilere göre, sadece Rize Emniyet Müdürlüğü tarafından görevli polislere dağıtılan 22 bin öğün yemek için bütçeden 13 milyon TL ödeme yapıldığı öne sürüldü. Bu rakamlar, ekonomik tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirileri beraberinde getirdi. Resmi makamlardan harcama kalemlerinin detaylarına ilişkin henüz kapsamlı bir yalanlama veya teyit gelmezken, ziyaretin lojistik ve güvenlik maliyetlerinin büyüklüğü sosyal medyada da en çok konuşulan konulardan biri oldu.

22 Bin Öğün Yemeğe 13 Milyon TL Ödendiği İddia Edildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek, CHP’nin geçtiğimiz kurultayına ilişkin başlatılan ve "mutlak butlan" iddialarını içeren davanın istinaf aşamasında olduğunu belirterek, sürecin yargı usulleri çerçevesinde işlediğini ifade etti.

CHP kurultay davası

Adalet Bakanı Akın Gürlek, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) son büyük kurultayının hukuki geçerliliğini tartışmaya açan "mutlak butlan" davasıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Davanın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bakan Gürlek, dosyanın yerel mahkeme aşamasından sonra şu an istinaf incelemesinde olduğunu belirtti. Gürlek, yargı sürecinin şeffaf ve usullere uygun şekilde devam ettiğini vurgulayarak, bakanlık olarak mahkemelerin karar verme takvimine veya içeriğine dair bir müdahalelerinin söz konusu olamayacağını ifade etti.Davanın teknik boyutu hakkında konuşan Gürlek, "Şu an istinaf aşamasında. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi inceliyor. Oranın takdirinde," diyerek dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi tarafından titizlikle ele alındığını teyit etti. CHP içindeki muhalif gruplar tarafından gündeme getirilen ve tüzük ihlalleri iddiasına dayanan "mutlak butlan" (hukuken geçersiz sayılma) talebinin, partinin yönetim kadroları üzerindeki hukuki etkileri siyaset kulislerinde de yakından takip ediliyor. Bakan Gürlek, yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını hatırlatarak, mahkemenin ne tür bir karar vereceği konusunda önceden bir bilgiye sahip olmadıklarını yineledi.Hukukçular, istinaf mahkemesinin vereceği kararın CHP'nin mevcut yönetim meşruiyeti açısından kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Eğer mahkeme "mutlak butlan" yönünde bir karar verirse, kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler hukuken hiç gerçekleşmemiş sayılabilir; bu da ana muhalefet partisinde kayyum veya yeniden kurultay sürecini tetikleyebilir. Adalet Bakanı Gürlek'in açıklamaları, hükümetin süreci "yargısal bir prosedür" olarak izlediği mesajını verirken, kararın ne zaman çıkacağı ise tamamen yargının işleyiş hızına bağlı bulunuyor.

Bakan Gürlek’ten CHP’deki "Mutlak Butlan" Davası Açıklaması.

Kahramanmaraş’ta bir okulda gerçekleşen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Olayla ilgili güvenlik güçleri geniş çaplı soruşturma başlattı.

Soruşturma derinleşiyor.

Kahramanmaraş’ta bir okulda meydana gelen silahlı saldırı Türkiye genelinde büyük üzüntü yarattı. İlk belirlemelere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, çok sayıda yaralının hastanelerde tedavi altına alındığı bildirildi. Olay, ülkede okul güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı.İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Saldırının tüm yönleriyle araştırılması için çok yönlü soruşturma başlatılmıştır. Sorumlular adalet önüne çıkarılacaktır.” Açıklama sonrası bölgeye çok sayıda güvenlik ve sağlık ekibi sevk edildi.Uzmanlar, son dönemde artan bireysel şiddet olaylarına dikkat çekerek, psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda güvenlik önlemleri ve erken uyarı sistemleri gibi uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Olayla ilgili soruşturma sürerken, kamuoyunun gelişmelere yönelik hassasiyeti devam ediyor.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısında Can Kaybı Arttı, Soruşturma Genişletildi

Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen silahlı saldırı, Türkiye’yi derinden sarstı. Saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda yaralı hastanelerde tedavi altına alındı.

Okulda Katliam

Türkiye, Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan bir ortaokulda gerçekleşen silahlı okul saldırısı ile sarsıldı. Resmi açıklamalara göre saldırıda 1 öğretmen ve 8 öğrenci hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı ve yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu bildirildi. Olayın, Türkiye’de nadir görülen ancak son günlerde artış gösteren okul şiddeti vakalarının en ağır örneklerinden biri olduğu değerlendiriliyor.Yetkililer tarafından paylaşılan bilgilere göre saldırganın 14 yaşında bir öğrenci olduğu ve olayda 5 farklı silah ve çok sayıda mühimmat kullandığı belirtildi. Saldırganın, silahları babasından temin ettiği iddiaları üzerinde durulurken, olayın nedeni henüz netlik kazanmadı. Yaşanan panik sırasında öğrencilerin canlarını kurtarmak için pencerelerden atladığı ve okul çevresinde büyük bir kaos oluştuğu aktarıldı.Olay sonrası bölgeye çok sayıda polis ve sağlık ekibi sevk edilirken, yetkililer tarafından geniş çaplı soruşturma başlatıldı. İçişleri ve Milli Eğitim yetkililerinin bölgeye intikal ettiği açıklanırken, saldırının ardından kentte okulların tatil edilmesi kararı alındı. Ayrıca medya kuruluşlarına yönelik yayın kısıtlaması getirildiği bildirildi.Uzmanlar, bu saldırının yalnızca bireysel bir olay olarak değil, okul güvenliği, bireysel silah erişimi ve psikososyal riskler açısından kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Olayın, bir gün önce Şanlıurfa’da yaşanan benzer saldırının hemen ardından gerçekleşmesi ise kamuoyunda “okullarda güvenlik” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısı: 9 Kişi Hayatını Kaybetti, Türkiye Sarsıldı

ABD Başkanı Donald Trump, New York Post’a verdiği özel mülakatta İran ile yürütülen müzakerelere dair kritik mesajlar verdi. Trump, Islamabad’daki görüşmelerin ardından önümüzdeki 48 saati işaret ederek yeniden Pakistan’a gitme eğiliminde olduklarını belirtti.

Pakistan görüşmeleri

Dünya kamuoyunun gözü kulağı Washington-Tahran hattındaki gerilime kilitlenmişken, Başkan Donald Trump’tan süreci hareketlendirecek yeni açıklamalar geldi. 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde basına yansıyan demeçlerinde Trump, geçtiğimiz hafta sonu Islamabad’da gerçekleştirilen ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından "diğer tarafın (İran) anlaşma yapmak için kendilerini aradığını" iddia etti. New York Post ve The Guardian gibi kaynakların aktardığına göre; Trump, müzakerelerin gidişatına dair iyimser ama temkinli bir ton kullanarak, "İki gün içinde bir şeyler olabilir, tekrar Pakistan'a gitmeye daha meyilliyiz" ifadeleriyle diplomatik temasların ikinci turu için kapıyı araladı.Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik başlattığı deniz ablukası ve bölgedeki askeri hareketliliğin gölgesinde geldi. Trump, bir yandan "gemilerin en iyi mühimmatla doldurulduğu" uyarısını yinelerken, diğer yandan diplomatik çözümün hala masada olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in de dahil olduğu bu karmaşık süreçte, Pakistan’ın "kolaylaştırıcı" rolü hayati önem taşımaya devam ediyor.Bölgedeki uzmanlar, Trump’ın "iki gün" vurgusunu, İran üzerindeki baskıyı artırmak ve net bir karar verilmesini sağlamak amacıyla yapılmış bir stratejik zamanlama olarak değerlendiriyor. Eğer taraflar Pakistan’da yeniden bir araya gelirse, bu durum Orta Doğu’daki savaş riskini azaltabilecek en somut adım olarak kayıtlara geçecek. Şu an için Beyaz Saray’ın resmi bir seyahat programı açıklamasa da, liderin "meyilliyiz" ifadesi piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir beklenti yaratmış durumda.

Diplomaside "Pakistan" Sinyali: Trump’tan Müzakere Masasına Dönüş İşareti

6 yıldır çözülemeyen Gülistan Doku dosyasında bugün düğmeye basıldı. Gizli tanık ifadeleri ve 700 saatlik yeni kamera incelemeleriyle soruşturma "intihar"dan "cinayet ve suç örgütü" kapsamına alındı.

Gülistan Doku

Tunceli'de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan üniversite öğrencisi Gülistan Doku dosyasında, bugün (14 Nisan 2026) gerçekleştirilen dev operasyon, meselenin sadece bir "kayıp vakası" olmadığını tescilledi. Dönemin mülki idare amirlerinin yakınlarından emniyet mensuplarına kadar uzanan şüpheli listesi, olayı bireysel bir suçtan çıkarıp bir suç örgütü ve örtbas operasyonu zeminine taşıdı. Özellikle dönemin valisinin oğlu Mustafa Türkay Sonel ve baş şüpheli Zeinal Abakarov’un aynı dosya kapsamında gözaltına alınması, akıllara 1996’daki Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan kirli ilişkiler ağını getirdi.Hukukçular ve kamuoyu denetçileri, dosyadaki 700 saatlik görüntünün neden 6 yıl boyunca "incelenemediğini" sorgularken, soruşturmanın seyrini değiştiren gizli tanıkların ifadeleri kan dondurdu. Aile avukatı Ali Çimen’in mahkeme önündeki şu sözleri sür6 YIecin vahametini özetliyor:<blockquote>"24 Ocak 2020'de hazırlanan o sahte tutanakla kamuoyu bilerek yanıltıldı; kızımızın intihar ettiğine dair suni bir algı yaratıldı. Bugün görüyoruz ki, o gün o tutanağı imzalayanlar, bugün suç ortağı olarak kelepçeleniyor. Bu, devlet içindeki küçük bir kliğin imza attığı modern bir Susurluk vakasıdır."</blockquote>Şu an itibarıyla soruşturma kapsamında JASAT tarafından hazırlanan yeni raporda; delillerin sistematik olarak yok edildiği, şüphelilerin yurt dışına kaçış süreçlerinin bazı kamu görevlileri tarafından bizzat organize edildiği vurgulanıyor. ABD’de olduğu belirlenen Umut Altaş için kırmızı bülten çıkarılması, dosyanın uluslararası bir boyuta evrileceğinin de sinyalini verdi. Uzmanlar, bu davanın sonucunun Türkiye'deki yargı bağımsızlığı ve cezasızlık kültürü ile mücadelede bir milat olacağını ifade ediyor.

6 Yıllık Karanlık Aydınlanıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarını kapsayan ablukasının uluslararası toplumun ortak çıkarlarına aykırı olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin ve ticaretin devam etmesi gerektiğini savundu.

İşimize karışmayın!

Dünyanın en büyük enerji ithalatçısı konumunda olan Çin, ABD’nin bugün başlattığı Hürmüz Boğazı ablukasına karşı sessizliğini bozdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, boğazdaki trafiğin engellenmesinin küresel enerji piyasalarında ve tedarik zincirlerinde onarılamaz hasarlar yaratacağı uyarısında bulundu. Sözcü Guo, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığında kritik bir can damarı olduğunu hatırlatarak, "Bu su yolunda güvenliğin ve kesintisiz geçişin sağlanması tüm tarafların ortak çıkarınadır" ifadelerini kullandı.Pekin yönetiminin bugün yaptığı açıklamada öne çıkan diğer kritik noktalar şunlardır:<ul><li>Enerji Güvenliği: Çin Savunma Bakanı Dong Jun, İran ile yapılan enerji anlaşmalarına sadık kalacaklarını belirterek, "Gemilerimiz bölgeye girmeye devam edecek, kimsenin işimize karışmasını beklemeyiz" diyerek ABD'ye doğrudan mesaj gönderdi.</li><li>Diplomatik Çözüm Çağrısı: Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pakistanlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede, İslamabad'daki barış masasının devrilmesine rağmen siyasi kanalların zorlanması gerektiğini ve ateşkesin korunmasının öncelik olduğunu vurguladı.</li><li>Askeri İtidal: Pekin, gerilimin "I. Dünya Savaşı öncesindeki kutuplaşmaya" benzememesi gerektiğini belirterek, tüm tarafları sakin kalmaya ve provokatif askeri hamlelerden kaçınmaya davet etti.</li></ul>Analistler, Çin'in bu açıklamasını sadece bir "temenni" değil, aynı zamanda kendi ticari gemilerinin engellenmesi durumunda atabileceği adımların bir ön uyarısı olarak değerlendiriyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün büyük bir kısmının Asya pazarına gittiği düşünüldüğünde, Pekin’in sürece "yapıcı ve koruyucu bir rol" ile müdahil olması bekleniyor. ABD’nin ilan ettiği ablukaya karşı Çin’in bölgedeki kendi donanma unsurlarını koruma amaçlı hareket ettirip ettirmeyeceği ise dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Çin’den ABD’nin Hürmüz Ablukasına İlk Tepki

Hakkında 13 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılan CHP otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada mahkeme heyeti hükmünü açıklayarak sanığa hapis cezası verdi.

Şoför davası

CHP’nin seçim ve miting süreçlerinde görev yapan otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada karar aşamasına gelindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve özellikle siyasi temsilcilerin yakından takip ettiği davada, Gülyurt hakkında hazırlanan iddianamede farklı suçlamalar birleştirilerek 13 yıla kadar hapis cezası talep edilmişti. Ancak mahkeme, sunulan deliller ve savunmalar ışığında suç vasfını yeniden değerlendirerek kararını verdi.Yargılama sürecindeki temel veriler ve mahkeme kararı şu şekildedir:<ul><li>Talep Edilen Ceza: İddianame makamı tarafından farklı eylemler gerekçe gösterilerek toplamda 13 yıl hapis istenmişti.</li><li>Verilen Hüküm: Mahkeme, sanık Gökhan Gülyurt’a 7 ay 15 gün hapis cezası verilmesine hükmetti.</li><li>Kararın Niteliği: Verilen cezanın miktarı ve sanığın geçmişi göz önüne alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gibi hukuki seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.</li></ul>Karar sonrası açıklama yapan savunma tarafı, suçlamaların asılsız olduğunu ve müvekkillerinin sadece görevini ifa ettiğini savundu. Gökhan Gülyurt, yargılama boyunca yaptığı savunmalarda üzerine atılı suçları kabul etmeyerek beraatını talep etmişti. Mahkemenin verdiği bu kısa süreli hapis kararı, başlangıçtaki ağır ceza istemine kıyasla hukuk çevrelerinde "suç vasfının değişmesi" olarak yorumlandı. Kararın kesinleşmesi için tarafların üst mahkemeye itiraz süreci devam ediyor.

CHP’nin Otobüs Şoförü Gökhan Gülyurt Davasında Karar.

Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın iddiasına göre Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel’e "38. Kurultay iptal edilsin, seni Cumhurbaşkanı adayı yapalım ama İmamoğlu’nu silin" teklifinde bulundu; Özel'den yanıt gecikmedi.

Eski genel başkan

CHP kulisleri, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile mevcut Genel Başkan Özgür Özel arasında geçtiği iddia edilen şok edici bir diyalogla çalkalanıyor. Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın ulaştığı bilgilere göre, Kılıçdaroğlu’nun partiye geri dönüş formülü olarak 38. Olağan Kurultay’ın iptal edilmesini şart koştuğu ileri sürüldü. İddiaya göre Kılıçdaroğlu, Özel’e kendisinin yeniden aday olmayacağı bir kurultay süreci teklif ederek, karşılığında Özgür Özel’in Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edilmesini önerdi.Görüşmenin en sarsıcı kısmını ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik şart oluşturdu. Kılıçdaroğlu’nun şu ifadeleri kullandığı iddia edildi:<blockquote>“Birlikte yol yürüyelim, kurultayı yenileyelim. Seni de cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edelim. Ancak tek şartım Ekrem İmamoğlu’nu unutmanızı ve hiçbir şekilde destek vermemenizi istiyorum.”</blockquote>Özgür Özel’in ise bu teklife ve "tehditvari" yaklaşıma karşı kapıyı tamamen kapattığı belirtildi. İddiaya göre Özel, Ekrem İmamoğlu’nun partinin doğal Cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayarak, "Bu tür tekliflerle ve tehditlerle bir daha bana gelmeyin" diyerek görüşmeyi sonlandırdı. Bu sızıntı, CHP içerisindeki "değişimciler" ve "genel merkezciler" arasındaki ateşkesin sona erdiğini ve yaklaşan seçim süreci öncesinde parti içi güç savaşlarının en üst seviyeye çıktığını gösteriyor. Resmi makamların bu iddialı diyaloglara karşı yapacağı açıklama, partinin gelecekteki adaylık stratejisini netleştirecek.

CHP’de "Zirve" Krizi: Kılıçdaroğlu’ndan Özgür Özel’e Şok Teklif ve İmamoğlu Şartı!

Hürmüz Boğazı'ndaki tam ablukanın devreye girmesinin ardından Donald Trump, İran yönetiminin kendilerine ulaştığını ve "çok fena bir anlaşma" yapmak için masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Tahran hattı

ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir noktada dünya gündemini sarsan bir iddiayı ortaya attı. Bugün sabah saatlerinde başlayan Hürmüz Boğazı ablukası ve İran limanlarına yönelik askeri kısıtlamaların hemen ardından, Tahran yönetiminin Washington ile temas kurduğunu belirten Trump, İranlı yetkililerin çok ağır şartları içeren bir anlaşmaya razı olduklarını ima etti. Trump, basın mensuplarına yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:<blockquote><h3>"İran bizi aradı. Şu an çok fena bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ülkelerinin ne durumda olduğunu biliyorlar ve bu durumun nasıl sonlanacağını herkesten daha iyi anlıyorlar."</h3></blockquote>Bu ani diplomatik hamlenin perde arkasında, CENTCOM’un 13 Nisan itibarıyla başlattığı ve İran’ın tüm deniz ticaretini felç eden stratejik abluka yatıyor. Analistler, İran’ın ekonomik çöküşü önlemek adına nükleer program ve bölgesel vekil güçler konusundaki en sert şartları bile kabul edebileceği bir aşamaya gelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Trump’ın "çok fena" (very bad for them) olarak nitelendirdiği anlaşma taslağının, İran’ın savunma kapasitesini tamamen sınırlayan maddeler içerdiği iddia ediliyor.Açıklamanın ardından küresel petrol piyasalarında dalgalanma durulurken, yatırımcılar olası bir barış müzakeresi için gözlerini Beyaz Saray’a çevirdi. Ancak uzmanlar, bu telefon trafiğinin bir "zaman kazanma manevrası" olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Hürmüz Boğazı'nda konuşlu olan ABD 5. Filosu’nun teyakkuz halini sürdürdüğü ve somut bir protokol imzalanana kadar operasyonel sürecin devam edeceği bildirildi. Orta Doğu’da savaş tamtamlarının yerini, Washington’ın dikte edeceği yeni bir güvenlik mimarisine bırakıp bırakmayacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.

Trump’tan Bomba Etkisi Yaratan Açıklama: "İran Bizi Aradı, Anlaşma İstiyorlar!"

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini askeri güçle durduracağını ve yasa dışı geçişlere müdahale edeceğini ilan etti.

Geri sayım bitti

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, 13 Nisan saat 10.00 (TSİ 17:00) itibarıyla İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlattı. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini duyurdu.CENTCOM tarafından denizcilere yönelik yayımlanan operasyonel detaylar şu şekildedir:<blockquote>“İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları zorunludur.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir kontrol mekanizması kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtiyor.

İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Resmen Başladı

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini durduracağını ve yasa dışı geçişlere askeri müdahalede bulunacağını açıkladı.

Körfez’de geri sayım başladı

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, Başkanlık bildirisi uyarınca bugün saat 10.00'da (TSİ 17:00) İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlatacağını duyurdu. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini ilan etti.CENTCOM tarafından yayımlanan ve denizcilere yönelik hayati uyarılar içeren operasyon detayları şu şekildedir:<blockquote>“13 Nisan saat 10.00 itibarıyla İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları tavsiye edilmektedir.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir "kontrol kulesi" kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtirken, Tahran yönetiminin "misilleme" tehditleri bölgedeki risk primini zirveye taşıdı. Operasyonun başlamasına saatler kala, küresel piyasalar ve deniz taşımacılığı şirketleri rotalarını yeniden revize ediyor.

CENTCOM Duyurdu: İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Bugün Başlıyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan Comet Interceptor görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.Bu vizyoner projede, Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin, Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde görev alıyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. Pusula Swiss olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.Röportaj: Özgür MumcularŞu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi. &nbsp;<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor. Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı. Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli. Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli. Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.Peki, neden önemli?Bu noktada bir uzay aracı:•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:Bilimsel işbirlikler:Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:•CNES (Fransa Uzay Ajansı)•DLR (Almanya)•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)•SNSB (İsveç)&nbsp;

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

Ömer Orhun, fotoğrafı yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, öncelikle bir “görme biçimi” olarak ele alan bir sanatçı. Aile albümlerinden kentsel dönüşümün yok ettiği doğa parçalarına kadar farklı fotoğraf türlerini ayırırken, kendi üretimini belgelemenin ötesine taşıyarak düşünsel bir alan kuruyor.

“Hakikat kareye sığmaz”

Ona göre fotoğraf, gerçeği bütünüyle temsil edemez; çünkü her kare, sayısız ayrıntıyı dışarıda bırakarak anlam üretir ve hakikat her zaman eksik bir çerçeve içinde kalır.“Parlak Karanlık” adlı kitabında yapay zekâyı ani bir kopuş değil, elektriğin icadından bugüne uzanan uzun bir dönüşüm sürecinin devamı olarak okuyan Orhun, teknolojiyi insanı taşıyan bir akış olarak tanımlıyor.&nbsp;Görüntü bolluğu çağında anlamın giderek simülasyonlara dönüştüğünü söyleyen sanatçı, gerçeklik algısının da beş duyudan uzaklaştığını ve yeni nesillerin dijital bir gerçeklik içinde büyüdüğünü belirtiyor.Fotoğraf, teknoloji ve insan algısı üzerine düşünen Ömer Orhun ile görmenin sınırlarını, hakikatin kadrajla ilişkisini ve görüntü çağında değişen gerçeklik algısını konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanÖmer Orhun, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?İstanbul’da doğdum. Mimar Sinan Üniversitesi Fotoğraf Ana Sanat Dalı’ndan 1982 yılında mezun oldum. Meslek hayatıma basında başladım; Güneş ve Cumhuriyet gazetelerinde fotoğraf editörlüğü yaptım.Daha sonra akademik alana yöneldim ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Müzecilik yüksek lisansımı tamamladım. Aynı üniversitenin İletişim Tasarımı Bölümü’nde dersler verdim. Fotoğraf alanında hem Türkiye’de hem de yurt dışında çeşitli sergilere katıldım, çok sayıda kişisel sergi açtım. Taksim Sanat Evi, Aksanat ve Milli Reasürans Sanat Galerisi’nde açtığım sergiler benim için önemlidir. Ayrıca İstanbul Modern, Köprü6 ve Beit Ha Gefen (Hayfa) gibi karma sergilerde yer aldım; işlerim İstanbul Modern aracılığıyla Bahreyn Ulusal Sanat Müzesi ve Paris’te Musée de l’Orangerie du Sénat’ta da sergilendi.Yıllar içinde John Berger’in “Görme Biçimleri” yaklaşımını tartışmaya açarak, fotoğraf ve algı üzerine kendi düşünsel çerçevemi geliştirdim. Algının teknolojilerle birlikte nasıl dönüştüğünü anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Bu çerçevede çeşitli üniversitelerde dersler ve atölyeler yürütüyor, fotoğraf ve video üzerine çalışmalar yapıyorum.Yazı alanında da üretimlerim var. 1995 yılında yayımlanan “Aşıkmışız” ve “Bırak Tembel Çıksın Resmimiz” adlı iki şiir kitabım bulunuyor.Fotoğraf sizin için bir kayıt aracı mı yoksa bir düşünme biçimi mi?Aile fotoğrafları belge ve anı; şehrin apartman AVM dikilmemiş, bina dikilmemiş son kalan doğa parçalarının fotoğrafları büyük belge, keza eşinizle dostunuzla olan fotoğraflar ben kayıdım, belgeyim diyor iyi ki varlar ama gerisi daha çok düşünme biçimi değil de görme biçimi. Fotoğraf benim için görme biçimi. İlgilendiğim fotoğraf görme biçimlerini yansıtmalı, birileri de belgeleyecek elbette“Görmek” ile “anlamak” arasında nasıl bir fark olduğunu düşünüyorsunuz?Anlamayı bir duyuya değil de beş duyuya genişlettiğimizde hem hakikate-gerçekliğe hem de payımıza düşen anlayışa varabiliriz diye düşünüyorum, görmek etraflıca görmek, yani dikdörtgenin içini değil de dışını da görmek anlamanın ancak ufak bir parçası olabilir, anlamak için beş duyu gerekli, fotoğraflar bunu karşılamaz, karşılıyorsa uyum ve kabuller gereğidir.Fotoğrafın hakikatle ilişkisi sizce zayıflıyor mu yoksa dönüşüyor mu?Fotoğrafın hakikatle ilişkisi hiçbir zaman tam olmadı, biraz daha açayım. Makinemizi bir yere doğrulttuğumuzda sadece bir yere doğrulturuz, fotoğrafçının yansıtmadığı o kadar çok şey vardır ki…her şeyi, önünü arkasını, sağını solunu, yukarıyı çekmeyiz. Yani binlerce şey karenin dışında kalır. Fotoğraf bir kare olmak için, o karenin dışında kalanları feda eder, bir kareye ne sığdırabilirsek o kadardır fotoğraflar, ya dışında kalanlar? Biri dese ki “o zaman yüz kare çekerim bende” peki ama anlar ne oluyor diye sormak lazım, fotoğrafın hakikiyim dediği şey bir an içindir sadece, başka bir karede başka bir ana geçeriz.<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d00.jpg" alt="Ömer Orhun - Parlak Karanlık" width="1024" height="576">Parlak Karanlık’ta yapay zekânın bir kopuş değil süreklilik olduğunu söylüyorsunuz. Bu sürekliliğin en kritik kırılma noktası sizce nedir?1700 ve 1800’ lerin ürünü elektriğin icadının yarattığı şaşkınlık, çekici yabancılık ile bizim şu anda yapay zekaya bakışımız aynı kıymet, hayret silsilesinde. Makineler insanları değiştirdi, en büyük alameti farikamız olan zekanın yapaylaşması artık bize huzur veriyor, bunlara da gelişme diyoruz. Kabuller ve uyum adına bir sür git içindeyiz. Elektriğin ve makinelerin insanı dönüştürmesi, dönüşen insanın zekasını yapaylığa açması ve bunu bir makinede icat etmesi yapay zekayı sürekli kılar. Hazırlık aşamaları diyebiliriz yapay zeka için. İnsan nesilleri elektriğin icadı ile ona hizmet etmekteydi. İnsan, bir kişi olarak sürekli değil; sürekli olan nesiller. O varlığın oluşumuna hizmet ettik 1800’ leden sonra…en azından birileri böyle görüyor… İletişim bilimi böyle görebilir, “araçlar ve aracılar kuramları” bu okumaya yol açar. Konrol, iletişim araçlarını kullananların elinde olamaz; sahip, her zaman iletişim araçlarını örgün olarak kullandıranlardır, ortaya atanlardır, yatırımı yapanların elindedir kontrol…ve bu hiç değişmedi.Teknolojiyi “insanı taşıyan bir akış” olarak tanımlıyorsunuz. Bu, insanın kontrolü kaybettiği anlamına mı geliyor?Evet bu soru yanıtı kapsıyor; çok doğru bir soru; teknoloji ve tüm getirileri insan nesillerini bir müddettir taşıyan bir akış.Modern insan sizce teknolojiyle birlikte özgürleşiyor mu yoksa daha mı bağımlı hale geliyor?Eski çağlardan bir esinti özgürlük, doğanın sahibi olduğunu sanmayan eski “sözlü kültür insanına” has bir özellik. Ne zaman mı bitti ve dönüştü? Ben özgürüm demeye başlayınca. Özgürlük, kullanıldığında kendini bitiren bir sözcük. Başka bir açıdan baktığımızda “düşünüyorum öyleyse varım” dendiğinde bitmeye yüz tutan cinsten bir anlayış özgürlük anlayışı. Diğer canlılar özgürlüklerini yitirdiğinde başladı, insan dünyanın efendisi olduğunda başladı özgürlük söylemleri. Özgürlük estiğinde herkesi, tüm canlıları eşit savuran bir rüzgâr olmalı; birileri diğer canlılara göre ben daha çok özgürüm dediğinde başka bir alana gireriz. Tabiat insanın oyuncağı değildi eski kültürlerde. Sahiplik duygusu özgürlüğü dışlar.Görüntü bolluğu çağında “anlam” nasıl korunabilir? Teknolojiyle büyüyen yeni neslin “gerçeklik” algısı sizce nasıl şekilleniyor?Bizler elektriğin ve tüm getirilerinin olmazsa olmaz olduğu bir çağın içine doğduk, yeni nesiller ise internetin ve yapay zekanın olmazsa olmaz olduğu çağlara doğar oldu günümüzde. Simülasyon ve ürünü simülakrlar bu çağın fenomeni. Hakikati elle tutmaya, beş duyu ile anlamaya gerek olmayan bir çağdayız. Geçtiğimiz yüz yılın önemli düşünürleri bu konuyu çok iyi anlattılar, Cesur Yeni Dünya’ da Huxley… Postman, Ellül ve diğerleri durumu anlattılar, ikaz ettiler, ama o çağlarda da az okumaya geçmiştik zaten, kitaplar epeydir az okunuyor.Doğal ve yapay ayrımı sizce hala anlamlı mı?Fotoğrafın icadı ile reprodüksiyonlar yeni bir kavram olan orijinallik kavramını yarattı, bu kavram evrensel olarak işledi, tüm kopyalar-tekrarlar orijinali gösterdi, aynı bunun gibi, yapaylığı doğala benzerliği üzerinden tanımlıyoruz, doğallığı da yapay olabildiği için seviyoruz, yapaylık doğalımız oluyor. Doğal ve yapay arasındaki uçurum bir merdiven basamağı mesafesine indirgendi.Gelecekte insanlar bugüne baktığında en büyük yanılgımız ne olarak görülecek?Uygarlık denen şey kimilerimizi hoşnut kıldı ama mülk duygusu olmazsa olmazımız haline geldi. Sonu gelmez ihlaller başladı, makinesiz dünyada küçük kavimlerde, klanlarda, köylerde yaşayan atalarımızdan kalma birlik duygusunu modern çağlarda sahip olduklarımızla yitirdik. Sisteme rehin verdik, şehirlerde ve tarihte olmamış şekliyle çok kalabalık olduk. Sahip olduklarımız artık sahibimiz. Kutsal metinlerimiz “yalan söylemeyin, şunu yapmayın bunu yapmayın” dedi yalan ve yapmayın dedikleri her şey kaçış noktası yarattı. Karanlık tarafta organize hale geldi, ”hem öyle olduk hem böyle” , bıçak ekmek de doğradı canlıları da. İnsan hakları evrensel beyannamesiyle eşitiz dedik. Okullar, puanlar ve sınavlarla zekayı ölçülebilir kıldık…ve benzerleri…Eğer bugünün insanına tek bir cümle söyleme hakkınız olsaydı, ne söylerdiniz?Bir kitap yazmak isterdim…ismini Parlak Karanlık koyardım…<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d01.jpg" width="1024" height="576">&nbsp;

Ömer Orhun: "Görüntünün içinde kaybolan gerçeklik"

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.