El Mencho, Jalisco eyaletinin başkenti Guadalajara’nın yaklaşık 130 kilometre güneyinde bulunan Tapalpa kasabasında düzenlenen nokta operasyonunda, yanındaki 7 kişiyle birlikte etkisiz hale getirildi. Ulusal Savunma Bakanlığı, çıkan çatışmada ağır yaralanan El Mencho’nun hava yoluyla Mexico’ya sevk edildiği sırada yaşamını yitirdiğini açıkladı.

17 Temmuz 1966’da Michoacan eyaletinin Naranjo de Chila kasabasında dünyaya gelen El Mencho, geçimini avokado yetiştiriciliğiyle sağlayan dar gelirli bir ailenin çocuğuydu. Suç dünyasıyla ilk teması ise 14 yaşında esrar tarlalarında gözcülük yapmasıyla başladı.

1980’li yıllarda yasa dışı yollarla ABD’ye geçen El Mencho’nun California’daki dönemi suç kariyerinde dönüm noktası oldu. Eroin kaçakçılığı ve ruhsatsız silah bulundurma suçlarından birkaç kez gözaltına alındı. Henüz 20’li yaşlarının başındayken kardeşi Abraham ile birlikte San Francisco’daki bir barda yaklaşık 140 gram eroini sivil polislere satmaya çalışırken yakalandı.

ABD’deki cezaevi sürecinde önemli bağlantılar kuran El Mencho, dünyanın en büyük uyuşturucu pazarının işleyişini yakından tanıma fırsatı buldu. 1990’ların başında sınır dışı edilerek Meksika’ya gönderildi. Jalisco eyaletinde Cabo Corrientes polis teşkilatına katılan El Mencho’nun bu görevi, Milenyum Karteli ile ilişkilerini geliştirmesine zemin hazırladı.

CJNG’nin kuruluş süreci

“Nacho” lakaplı uyuşturucu lideri Ignacio Coronel’in 2010 yılında öldürülmesi ve Milenyum Karteli’nin dağılması, El Mencho’ya Jalisco Yeni Nesil Karteli’ni kurma imkanı sundu.

Kartel, 2011’de Veracruz’da işkence edilmiş 35 kişinin cesedinin kamusal bir alana bırakılmasıyla kanlı bir şekilde adını duyurdu ve kısa sürede ülkenin en tehlikeli suç örgütlerinden biri haline geldi.

CJNG, uyuşturucu ticaretinin yanı sıra liman kontrolü, kara para aklama, haraç, kaçakçılık ve dolandırıcılık gibi çok sayıda yasa dışı faaliyet yürütüyor. El Mencho liderliğinde örgüt, özellikle sentetik uyuşturucu ihracatında öne çıktı ve devlet güçleriyle doğrudan çatışabilecek düzeyde silahlı kapasiteye ulaştı.

Meksika basınına göre yaklaşık 28 bin 600 üyeye sahip olduğu belirtilen CJNG’nin; Jalisco başta olmak üzere Michoacan, Colima, Guerrero, Oaxaca, Sinaloa, Guanajuato, Queretaro, Nayarit, Aguascalientes, Puebla, Baja California ve Hidalgo eyaletlerinde etkin olduğu ifade ediliyor.

ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi (DEA) tarafından yayımlanan tipik kimlik fotoğrafları dışında El Mencho’nun medyada neredeyse hiç görüntüsü yer almadı. DEA ve ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre, örgütün toplam varlıklarının 50 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.

CJNG’ye atfedilen saldırılar

El Mencho’ya bağlanan en dikkat çekici saldırılardan biri, Haziran 2020’de Mexico City Emniyet Müdürü Omar Hamid Garcia Harfuch’a yönelik silahlı suikast girişimiydi. Saldırıda Harfuch yaralanırken, iki polis memuru hayatını kaybetti.

1 Mayıs 2015’te düzenlenen bir operasyonda CJNG üyeleri tarafından RPG ile vurulan Meksika ordusuna ait Cougar tipi askeri helikopter düşürüldü.

Mart 2025’te Jalisco’nun Teuchitlan bölgesindeki Izaguirre çiftliği ile ülkenin batısında ele geçirilen ve eğitim ya da imha merkezi olduğu değerlendirilen alanlar da örgütün sert yöntemlerine örnek olarak gösterildi.

On yılı aşkın süre boyunca süren operasyonlara rağmen yakalanamayan El Mencho, birçok çatışmadan yaralı kurtuldu ve güvenlik güçlerinden kaçmayı başardı. 59 yaşında öldürülen El Mencho, Sinaloa Karteli’nin kurucuları El Chapo ve Mayo Zambada’nın yakalanmasının ardından ülkedeki en önemli aktif uyuşturucu baronlarından biri olarak görülüyordu.

Ölümünün ardından şiddet dalgası

El Mencho’nun öldürülmesinin ardından başta Jalisco olmak üzere Guanajuato, Michoacan, Nayarit, Aguascalientes ve yaklaşık 800 kilometre uzaklıktaki Tamaulipas’a kadar birçok eyalette şiddet olayları yayıldı.

Pek çok kentte yollar kapatıldı, barikatlar kuruldu, araçlar ve iş yerleri ateşe verildi. Güvenlik endişesi yaşayan halk evlerine çekildi. Kartel üyeleri güvenlik güçleriyle çatışırken, hükümet kamu düzenini sağlamak için orduyu devreye aldı.

Çeşitli eyaletlerde futbol karşılaşmaları ertelendi. Meksika’nın ulusal havayolu şirketi Aeromexico, Guadalajara, Puerto Vallarta, Manzanillo ve Tepic’e yapılması planlanan tüm uçuşları iptal ettiğini açıkladı.

Yerel basına göre şimdiye kadar 10 eyaletin valisi, güvenlik gerekçesiyle ilkokullarda yüz yüze eğitime ara verildiğini duyurdu.