13. AHV maaşında 4 milyar franklık faturanın nasıl ödeneceği tartışılıyor

İsviçre seçmeni Mart 2024'te 13. AHV girişimini kabul etmişti.

Dolayısıyla 13. AHV'nin ödenip ödenmeyeceği artık tartışma konusu değil.

İlk ödeme Aralık 2026'da yaklaşık 2,6 milyon emekliye yapılacak.

Asıl sorun finansman.

Parlamento, maliyetin bir bölümünü karşılamak amacıyla KDV'nin artırılmasını kabul etti.

Plan kapsamında normal KDV oranı yüzde 8,1'den yüzde 8,5'e, otelcilikteki özel oran yüzde 3,8'den yüzde 4'e çıkacak.

Ancak gıda, ilaç, gazete, dergi ve kitap gibi ürünlerdeki yüzde 2,6'lık indirimli oran artırılmayacak.

Bu finansman modeli 29 Kasım 2026'da halk oylamasına sunulacak.

Kabul edilmesi halinde KDV artışı en erken 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebilir.

Yani 13. AHV'nin 2026 ve 2027'deki ödemeleri ek finansman olmadan gerçekleştirilecek.

AHV gerçekten açık mı veriyor?

BSV'nin güncel mali perspektifine göre evet; ancak burada kullanılan kavramı doğru açıklamak gerekiyor.

AHV'nin Umlageergebnis – yıllık dağıtım dengesi, yani o yıl sisteme giren gelirlerle yapılan ödemeler arasındaki fark 2026'da yaklaşık 1,3 milyar frank eksiye geçebilir.

Bu, “AHV'nin parası bitti” anlamına gelmiyor.

AHV'nin rezerv fonu bulunuyor.

Fakat ek finansman olmaması halinde yıllık açığın BSV'nin referans senaryosuna göre 2035'te yaklaşık 4,9 milyar franka çıkması bekleniyor.

KDV artışı kabul edilirse 2029'dan itibaren AHV'ye yılda yaklaşık 1,4 milyar frank ek gelir sağlayacağı hesaplanıyor.

Ancak bu bile 13. AHV'nin bütün maliyetini karşılamıyor.

BSV'ye göre KDV artışı ve federal katkı birlikte maliyetin yaklaşık yarısını karşılayacak.

KDV artışıyla dahi AHV'nin 2035'te yıllık yaklaşık 3 milyar frank açık vermesi öngörülüyor.

Yani 29 Kasım'daki oylama AHV'nin bütün finansman sorununu çözmeyecek; açığın büyümesini yavaşlatacak.