Böylece İsviçre sanayi tarihinin önemli sembollerinden biri olan Bally’nin “Made in Switzerland” dönemi 175 yıl sonra sona ermiş oldu.

Son fabrika da kapanıyor

Bally’nin İsviçre’deki son üretim merkezi Tessin kantonunun Caslano kasabasında bulunuyordu. Şirketin burada kalan 27 üretim çalışanı, en geç ağustos ayı sonuna kadar işlerini kaybedecek.

Bununla birlikte Bally’nin Lugano’daki amiral mağazası da kapanıyor. Bu gelişme yalnızca bir fabrikanın kapanması değil, aynı zamanda İsviçre’de uzun yıllar boyunca sanayi, zanaat ve lüks moda üretimiyle özdeşleşmiş bir markanın ülkedeki üretim geleneğinin sona ermesi anlamına geliyor.

Caslano’da hüzünlü kapanış

Caslano’daki atmosferin oldukça buruk olduğu belirtiliyor. Henüz birkaç yıl önce, fabrikada yaklaşık 200 kişi çalışıyordu ve çalışanlar Bally’nin Tessin’de üretime devam edeceğini umut ediyordu.

Ancak satışların yavaşlaması, mali baskılar ve şirketin el değiştirmesi bu umutları zayıflattı. Bally’nin Ağustos 2024’te Amerikan yatırım şirketi Regent LP tarafından devralınmasının ardından, İsviçre’deki üretimin sonlandırılması neredeyse kaçınılmaz hale geldi.

Şirketin zarar yazdığı, yeni sahibin ise maliyetleri düşürmek için üretim ve personel giderlerini azaltmaya yöneldiği belirtiliyor.

Sendikadan sert eleştiri

Tessin’deki OCST sendikasından Luca Robertini, Bally’nin kapanış sürecini sert sözlerle eleştirdi. Robertini’ye göre şirket yönetiminde artık ürünün değeri, zanaat geleneği ve çalışanların emeği değil, yalnızca rakamlar belirleyici oluyor.

Robertini, Bally’nin daha önce de Amerikan Texas Pacific Group ve Lüksemburg merkezli JAB-Holding gibi yabancı yatırımcıların elinde bulunduğunu hatırlatarak, kararların İsviçre’den çok uzakta alındığını söyledi.

Sendikaya göre bu durum, küreselleşen ekonomide geleneksel markaların yerel üretim köklerinden kopmasının çarpıcı bir örneği.

Bally’nin yükselişi Schönenwerd’de başladı

Bally’nin hikâyesi 1851 yılında Solothurn kantonundaki Schönenwerd’de başladı. Carl Franz Bally ve kardeşi Fritz Bally tarafından kurulan şirket, kısa sürede İsviçre’nin en önemli sanayi kuruluşlarından biri haline geldi.

Kuruluşundan yalnızca birkaç yıl sonra şirket hızla büyüdü. 1860 yılında Bally’de 500’den fazla kişi çalışıyordu. Daha sonraki yıllarda marka, İsviçre sınırlarını aşarak dünya çapında tanınan bir ayakkabı ve moda şirketine dönüştü.

Bally, Buenos Aires’ten New York’a, Paris’ten Kapstadt’a kadar birçok şehirde mağazalar ve üretim tesisleriyle faaliyet gösterdi. 20. yüzyılın başlarında şirket yaklaşık 7000 kişiye istihdam sağlıyordu.

İsviçre sanayisinin sembol markalarından biriydi

Bally yalnızca bir ayakkabı markası değildi. Aynı zamanda İsviçre’nin sanayileşme tarihinde önemli bir rol oynayan şirketlerden biriydi.

Marka, kaliteli üretim, uluslararası büyüme ve güçlü işveren kimliğiyle uzun yıllar boyunca İsviçre sanayisinin başarı hikâyelerinden biri olarak görüldü.

1981 yılında Bally’de çıraklığa başlayan Oliver Huber, markanın kendisi ve ailesi için özel bir anlam taşıdığını söylüyor. Huber’in babası, teyzesi ve amcası da Bally’de çalışmıştı. Ona göre Bally, İsviçre sanayi tarihinin öncü şirketlerinden biriydi.

Huber, o dönemlerde Bally’de çalışmanın büyük bir gurur kaynağı olduğunu belirtiyor. “Bally herkes içindi” anlamına gelen eski sloganın, markanın toplumdaki yerini iyi anlattığını ifade ediyor.

Çalışanlar için sosyal yaşam da kurmuştu

Bally, geçmişte yalnızca üretim yapan bir şirket değil, çalışanları için sosyal bir yaşam alanı da oluşturan büyük bir işverendi.

Şirket, çalışanları için konut yerleşimleri inşa etti. Spor ve kültür faaliyetlerini destekledi. Masa tenisi, yürüyüş, fotoğrafçılık ve futbol kulüpleri gibi birçok sosyal etkinlik Bally çevresinde gelişti.

Oliver Huber de bir dönem FC Bally’de futbol oynadığını anlatıyor. Bu yönüyle Bally, birçok aile için yalnızca iş yeri değil, aynı zamanda kimlik, aidiyet ve toplumsal yaşamın bir parçasıydı.

1970’lerden sonra düşüş başladı

Bally’nin uzun süren başarı hikâyesi 1970’li yıllardan itibaren zorluklarla karşılaşmaya başladı. Küresel rekabet, üretim maliyetleri, değişen tüketici alışkanlıkları ve yönetim sorunları markayı giderek baskı altına aldı.

Yıllar içinde şirket defalarca el değiştirdi. Fabrikalar kapandı, mağaza ağı küçüldü, farklı yatırımcılar ve yeniden yapılandırma ekipleri devreye girdi.

1990’ların sonuna doğru Amerikan Texas Pacific Group’un devralmasıyla şirket yeniden yapılandırıldı. Bu süreçte birçok mağaza kapatıldı, üretim küçültüldü ve Bally’nin İsviçre’deki sanayi ağı giderek daraldı.

Son yıllarda üretim yalnızca Caslano’daki merkezde devam ediyordu. Bu fabrikanın da kapanmasıyla birlikte Bally’nin İsviçre’deki ayakkabı üretimi tamamen sona ermiş oldu.

“Made in Switzerland” dönemi kapanıyor

Bally’nin İsviçre’de üretimi durdurması, lüks moda dünyasında yalnızca ticari bir karar olarak görülmüyor. Bu karar, aynı zamanda “Made in Switzerland” geleneğinin zayıflaması ve yüksek kaliteli yerel üretimin küresel maliyet baskısı karşısında gerilemesi olarak değerlendiriliyor.

İsviçre’de üretim yapmak, yüksek işçilik maliyetleri ve sıkı kalite standartları nedeniyle pahalı. Buna karşılık küresel moda ve lüks tüketim pazarında markalar, maliyetleri düşürmek için üretimi daha ucuz bölgelere kaydırabiliyor.

Bally’nin son kararı da bu küresel dönüşümün İsviçre sanayisine yansıyan sembolik örneklerinden biri oldu.

Geriye büyük bir hikâye ve bir isim kaldı

Bally’de toplam 28 yıl çalışan Oliver Huber’e göre geriye artık “İsviçre sanayi tarihine geçmiş büyük bir hikâye, birçok kuşak için önemli olmuş bir hatıra ve bir isim” kaldı.

Huber, kapanışı yalnızca bir şirket kararından ibaret görmüyor. Ona göre bu, İsviçre sanayi tarihinde bir bölümün kapanması anlamına geliyor.

Bally’nin İsviçre’de üretimi bırakması, geleneksel sanayi mirası ile küresel ekonominin sert mali gerçekleri arasındaki gerilimi bir kez daha gözler önüne seriyor. Bir zamanlar binlerce kişiye iş sağlayan ve dünya çapında İsviçre kalitesini temsil eden marka, artık ülkedeki üretim geçmişini geride bırakıyor.