Aşırı sıcaklar dünya genelinde giderek daha büyük bir sağlık tehdidine dönüşüyor. Hastanelerde artan yoğunluk, sıcaklığa bağlı ölümler ve uluslararası sağlık kuruluşlarının uyarıları, sıcak hava dalgalarının artık yalnızca bir hava olayı olarak görülemeyeceğini ortaya koyuyor.

Dünya genelinde her yıl ortalama 546 bin kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Avrupa'da ise son dört yılda yaklaşık 200 bin ölümün aşırı sıcaklarla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

İsviçre de giderek daha sık ve daha yoğun sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalıyor. Ancak ülkede sıcaklığa bağlı ölüm sayılarının son 23 yıldır büyük ölçüde sabit kalması dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre bunun temel nedeni, 2003 yılındaki ölümcül sıcak yazın ardından alınan önlemler.

Hastanelerde acil başvuruları arttı

Son sıcak hava dalgası İsviçre'deki hastanelerde de etkisini gösterdi.

Lozan Üniversite Hastanesi, acil servise yapılan başvuruların yüzde 15 arttığını açıkladı. Zürih Üniversite Hastanesi'nde ise yüzde 10'luk artış kaydedildi.

Hastanelere başvuran kişilerin büyük bölümünde yeterince sıvı tüketmeme, yüksek sıcaklıkta fiziksel etkinlik yapma ve mevcut hastalıkların ağırlaşması gibi sorunlar görüldü.

Uzmanlar, özellikle yaşlıların, çocukların ve kronik hastalığı bulunan kişilerin yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilendiğini belirtiyor.

Vücut bir noktadan sonra sıcaklığa dayanamıyor

İnsan vücudu yüksek sıcaklıklarda terleyerek kendi sıcaklığını düşürmeye çalışıyor.

Ancak sıcaklık belirli bir seviyenin üzerine çıktığında vücudun bu sistemi yetersiz kalabiliyor. Damarlar genişliyor ve kalp ile dolaşım sistemi artan yükü taşımakta zorlanıyor.

Aşırı sıcaklar aynı zamanda uyku sorunlarına, strese ve mevcut kalp-damar hastalıklarının ağırlaşmasına neden olabiliyor. Bazı ruhsal rahatsızlıkların da sıcak hava dönemlerinde kötüleşebildiği belirtiliyor.

İsviçre'de yılda yaklaşık 200 kişi hayatını kaybediyor

Bern Üniversitesi'nden çevre ve halk sağlığı uzmanı Apolline Saucy'ye göre İsviçre'de her yıl yaklaşık 200 kişi sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor.

Bu sayı yüksek görünse de uzmanlara göre çok daha kötü olabilirdi.

İsviçre Tropikal ve Halk Sağlığı Enstitüsü'nün verileri, yaz sıcaklıkları artmasına rağmen sıcaklığa bağlı ölümlerin son 23 yıldır büyük ölçüde sabit kaldığını gösteriyor.

Bu durum, 2003 yılındaki aşırı sıcakların ardından alınan önlemlerle ilişkilendiriliyor.

2003 yazı dönüm noktası oldu

2003 yılındaki aşırı sıcaklar İsviçre'de çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.

Bu olayın ardından ülke genelinde sıcak hava dalgalarına karşı yeni önlemler alınmaya başlandı.

Federal düzeyde bilgilendirme çalışmaları ve sıcaklık uyarı sistemleri oluşturuldu. Bazı kantonlarda ise risk grubundaki kişilere yönelik özel programlar hazırlandı.

Bazı bölgelerde aşırı sıcak günlerde insanların serinleyebileceği yüzme havuzları veya sinema salonları gibi yerlere ücretsiz giriş imkânları sağlandı.

Uzmanlara göre bu önlemler, sıcaklığa bağlı ölümlerin artmasını önemli ölçüde sınırladı.

Kantonlar arasında büyük farklar var

Ancak İsviçre genelinde tüm kantonların aynı önlemleri uygulamadığı belirtiliyor.

Bazı kantonlar kapsamlı sıcaklık planlarına sahipken, bazı bölgelerde önlemler daha sınırlı kalıyor.

Araştırmalar, daha kapsamlı planlara sahip kantonların sıcak hava dalgalarıyla daha başarılı mücadele ettiğini gösteriyor.

Son yıllarda giderek daha fazla kantonun sıcaklığa karşı yeni önlemler geliştirdiği veya mevcut planlarını genişlettiği belirtiliyor.

Çok sıcak günlerde önlemler yetersiz kalıyor

Federal Sağlık Dairesi, mevcut önlemlerin belirli ölçüde başarılı olduğunu kabul ediyor.

Ancak bu başarı daha çok orta derecede sıcak günlerde görülüyor. Aşırı sıcak günlerde ölüm riskinin hâlâ yüksek olduğu belirtiliyor.

Özellikle yaşlıların alınan önlemlerden diğer gruplar kadar yararlanamadığına dikkat çekiliyor.

Uzmanlara göre gelecekte daha sık ve daha güçlü sıcak hava dalgalarının yaşanması halinde mevcut sistem yeterli olmayabilir.

Şehirlerin ve binaların değişmesi gerekiyor

Uzmanlar, yalnızca uyarı mesajları ve bilgilendirme çalışmalarının gelecekte yeterli olmayacağını belirtiyor.

Binaların yüksek sıcaklıklara daha dayanıklı hale getirilmesi, şehirlerde daha fazla yeşil alan oluşturulması ve gölgelik bölgelerin artırılması gerektiği ifade ediliyor.

Aynı zamanda şehirlerde ısıyı tutan beton ve asfalt alanların azaltılması, uzun vadeli çözümler arasında gösteriliyor.

Uzmanlara göre kısa vadede insanları koruyacak önlemler ile şehirleri gelecekteki sıcaklıklara hazırlayacak yatırımlar birlikte yürütülmeli.

Sıcak hava dünya ekonomisini de etkiliyor

Aşırı sıcakların etkisi yalnızca sağlık alanıyla sınırlı kalmıyor.

2024 yılında sıcaklık nedeniyle kaybedilen çalışma saatlerinin dünya genelinde yaklaşık 1,09 trilyon dolarlık gelir kaybına yol açtığı tahmin ediliyor.

Aynı yıl aşırı hava olaylarının neden olduğu ekonomik kaybın ise yaklaşık 304 milyar dolar olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının yanı sıra orman yangınları, kuraklık ve aşırı yağışların da giderek daha büyük sağlık ve ekonomi sorunlarına yol açtığını vurguluyor.

Araştırmalara göre 2020 ile 2024 yılları arasında yaşanan insan hayatını tehdit eden aşırı sıcak günlerin yüzde 84'ü, insan faaliyetlerinin neden olduğu iklim değişikliğiyle bağlantılı.

Uzmanlar, İsviçre'de alınan önlemlerin olumlu sonuç verdiğini ancak gelecekte daha güçlü ve uzun vadeli çözümlere ihtiyaç duyulacağını belirtiyor.