Turgut

İsviçre'de birçok sürücünün yıllardır yanlış bildiği bir trafik kuralı, Zürih Kanton Polisi'nin sosyal medyada paylaştığı video ile yeniden gündeme geldi. Instagram'da yayımlanan ve kısa sürede binlerce kişiye ulaşan videoda, şerit daralması yaşandığında en öne kadar ilerleyip son noktada şerit değiştiren sürücünün aslında doğru davrandığı vurgulandı.

Kanton Polisi açıkladı

Polis, birçok sürücünün "saygısızlık" olarak gördüğü bu davranışın, trafik akışını hızlandıran fermuar sistemi (Reissverschlussprinzip) olduğunu hatırlattı.<h2>Erken şerit değiştirmek trafik sıkışıklığını artırıyor</h2>Videoda sürücülere şu mesaj veriliyor: "Şerit daralırken son ana kadar ilerleyen sürücüye kızıyor musunuz? Aslında doğru olanı o yapıyor."Uzmanlara göre birçok sürücü, diğer araçlara engel olmamak için çok erken şerit değiştiriyor. Ancak bu davranış kullanılmayan şerit nedeniyle gereksiz trafik sıkışıklığı oluşturuyor.Doğru uygulama ise her iki şeridin de son metreye kadar kullanılması ve birleşme noktasında araçların sırayla birbirine yol vermesi.<h2>Video sosyal medyada büyük ilgi gördü</h2>Zürih Kanton Polisi'nin paylaşımı kısa sürede büyük ilgi gördü.Instagram'da yayınlanan video;<ul><li>Yaklaşık 25 bin beğeni aldı.</li><li>14 bin kez paylaşıldı.</li></ul>Yorum yapan birçok kullanıcı, yıllardır bu kuralı doğru uyguladığı halde diğer sürücüler tarafından korna çalındığını veya tepki gördüğünü belirtti.Bir kullanıcı ise, "Yıllardır bunu yapıyorum ama kendimi suç işlemiş gibi hissediyordum." yorumunu yaptı.<h2>Fermuar sistemi nasıl uygulanmalı?</h2>Şerit daralması yaşandığında sürücülerin uyması gereken kurallar şöyle:<ul><li>Her iki şerit de son noktaya kadar kullanılmalı.</li><li>Şerit değişikliği tam daralma noktasında yapılmalı.</li><li>Araçlar sırayla birbirine yol vermeli.</li><li>Kimse zorla araya girmemeli.</li></ul>Bu sistem sayesinde mevcut yol kapasitesi daha verimli kullanılıyor ve trafik akışı daha düzenli hale geliyor.<h2>Kurala uymayanlara 100 frank ceza</h2>Fermuar sistemi İsviçre'de 1 Ocak 2021'den bu yana yasal zorunluluk olarak uygulanıyor.Kural yalnızca şerit daralmalarında değil, otoyol girişlerinde birleşen şeritlerde ve yoğun trafikte de geçerli.Kurala uymayan sürücüler ise 100 İsviçre frangı para cezası ile karşı karşıya kalabiliyor.Zürih Kanton Polisi, sürücülere hem trafik akışını korumak hem de gereksiz tartışmaların önüne geçmek için fermuar sistemine mutlaka uymaları çağrısında bulundu.

İsviçre'de milyonlarca sürücünün yanlış bildiği trafik kuralı

İsviçre, yüksek yaşam kalitesi, güvenliği ve güçlü ekonomisiyle dünyanın dört bir yanından nitelikli çalışanları cezbetmeye devam ediyor. Ancak ülkeye gelen birçok yabancı uzman (expat), iş hayatında başarılı olsa da sosyal yaşama uyum sağlamakta ciddi zorluklar yaşıyor.

Expat raporu

Yapılan araştırmalar, özellikle büyük şehirlerde yaşayan expatların önemli bir bölümünün İsviçre'de kendilerini yalnız hissettiklerini ve yerel halkla arkadaşlık kurmanın düşündüklerinden çok daha zor olduğunu ortaya koyuyor.<h2>"Topluma karışmak istiyorum ama başaramıyorum"</h2>24 yaşındaki Çek vatandaşı Michal Tešnar, yaklaşık bir buçuk yıldır Zürih'te yaşıyor. ETH Zürih'te Veri Bilimi alanında yüksek lisans yapan Michal, aynı zamanda yapay zekâ üzerine çalışan küçük bir şirkette araştırmacı olarak görev yapıyor.Ancak akademik ve profesyonel başarısına rağmen sosyal hayatta kendisini hâlâ yabancı hissettiğini söylüyor. "İsviçre toplumuna uyum sağlamak istiyorum. Bunun için gerçekten çaba gösteriyorum ama bugüne kadar toplumun içine girebileceğim bir yol bulamadım."Michal'ın yaşadıkları, İsviçre'ye gelen binlerce yabancı uzmanın ortak deneyimlerinden biri olarak dikkat çekiyor.<h2>En büyük engellerden biri İsviçre Almancası</h2>Almanya'dan gelen Max Neuwinger de yaklaşık aynı süredir İsviçre'de yaşıyor.İki arkadaş birlikte İsviçre Almancası öğrenmeye çalışıyor. Çünkü günlük yaşamda standart Almanca bilmek çoğu zaman yeterli olmuyor.İş yerlerinde, arkadaş ortamlarında ve sosyal etkinliklerde konuşmaların büyük bölümü İsviçre Almancasıyla yapıldığı için, lehçeyi bilmeyen yabancılar kendilerini sohbetlerin dışında bulabiliyor.<h2>Arkadaşlar dünyanın dört bir yanından, ama İsviçreliler yok</h2>Max'ın evinde düzenlenen küçük bir buluşmaya katılanların neredeyse tamamı farklı ülkelerden gelen uluslararası çalışanlardan oluşuyor.Kazakistan, Brezilya, Kanada, Romanya ve Singapur'dan gelen arkadaşları olduğunu söyleyen Max, buna rağmen hâlâ İsviçreli yakın bir arkadaş edinemediğini ifade ediyor."İsviçreliler çok nazik insanlar. Ama onların arkadaş çevresine girmek gerçekten çok zor." diyor.<h2>Araştırma da aynı sonucu gösteriyor</h2>Uluslararası araştırma şirketi InterNations tarafından her yıl hazırlanan Expat Insider araştırması da bu tabloyu doğruluyor.Araştırmaya göre İsviçre;<ul><li>Güvenlikte dünya ikincisi</li><li>Çevre ve yaşam kalitesinde dünya ikincisi olmasına rağmen,</li><li>Misafirperverlikte 46 ülke arasında 36. sırada</li><li>Arkadaş edinme kolaylığında ise 41. sırada yer alıyor.</li></ul>Bu sonuçlar, İsviçre'nin yaşam standartlarında dünyanın en başarılı ülkelerinden biri olmasına rağmen sosyal uyum konusunda yabancılar açısından aynı başarıyı gösteremediğini ortaya koyuyor.<h2>Expatlara yönelik eleştiriler de artıyor</h2>Özellikle Zürih, Cenevre ve Zug gibi uluslararası çalışanların yoğun olduğu bölgelerde expatlara yönelik eleştiriler de son yıllarda arttı.Bazı İsviçreliler, yabancı uzmanların kendi uluslararası çevrelerinde yaşadığını, İngilizce konuşmayı tercih ettiğini ve yerel kültüre yeterince uyum sağlamadığını savunuyor.Öte yandan yüksek kiralar ve konut sıkıntısının da zaman zaman expat nüfusuyla ilişkilendirildiği görülüyor.Sosyal medyada ise zaman zaman yabancı çalışanlara yönelik sert ve hatta nefret söylemi içeren yorumlar dikkat çekiyor.<h2>"Uyum sağlamak bizim de sorumluluğumuz"</h2>Michal ise eleştirilerin tamamen haksız olmadığını düşünüyor.İsviçre Almancası öğrenen, derneklere katılan ve İsviçre geleneklerini tanımaya çalışan genç araştırmacı, ülkeye gelen yabancıların da daha fazla çaba göstermesi gerektiğini söylüyor."Kültürü ve dili öğrenmek benim için çok değerli. Keşke diğer expatlar da aynı çabayı gösterse."Tüm çabalarına rağmen Michal'ın geleceği ise belirsiz.Zürih'i çok sevdiğini söyleyen genç araştırmacı, sosyal olarak kendisini ait hissedemediği için İsviçre'de uzun yıllar kalıp kalmayacağını henüz bilmediğini ifade ediyor.

Yabancı uzmanlar İsviçre'de kendini yalnız hissediyor

İsviçre'de yurt dışında yaşayan emeklilere yapılan AHV (Yaşlılık ve Dul-Yetim Sigortası) ile IV (Maluliyet Sigortası) ödemeleri yeniden siyasi gündemin merkezine oturdu. Yetkililerin verilerine göre, hak sahipliği sona ermiş olmasına rağmen yurt dışına yaklaşık 40 milyon İsviçre frangı tutarında emekli maaşı ödendi.

Haksız ödemeler 40 milyon frank

İsviçre'de yurt dışında yaşayan emeklilere yapılan AHV (Yaşlılık ve Dul-Yetim Sigortası) ile IV (Maluliyet Sigortası) ödemeleri yeniden siyasi gündemin merkezine oturdu. Yetkililerin verilerine göre, hak sahipliği sona ermiş olmasına rağmen yurt dışına yaklaşık 40 milyon İsviçre frangı tutarında emekli maaşı ödendi.Yaşanan gelişme üzerine İsviçre Halk Partisi (SVP) Ulusal Meclis Üyesi Rémy Wyssmann, İsviçre vatandaşı olmayan ve yurt dışında yaşayan emekliler için daha sıkı denetim uygulanmasını talep etti.<h2>40 milyon franklık haksız ödeme</h2>İsviçre'nin Merkezi Telafi Kurumu'nun (ZAS) verilerine göre, fazla ödemelerin büyük bölümü ölüm, adres değişikliği, medeni durum değişikliği veya yeniden çalışma hayatına başlanması gibi bilgilerin zamanında bildirilmemesinden kaynaklanıyor.Mart ayı sonu itibarıyla geri alınması gereken tutar 17 milyon franka ulaştı. Bunun yaklaşık 300 bin frankının ise tahsil edilmesinin mümkün olmadığı belirtiliyor.Uzmanlara göre yurt dışında yapılan fazla ödemelerin geri alınması hem hukuki hem de idari açıdan oldukça zor ilerliyor. Normal şartlarda geri ödeme talepleri beş yıl sonra zaman aşımına uğrarken, dolandırıcılık tespit edilmesi halinde bu süre 7 ila 15 yıla kadar uzayabiliyor.<h2>SVP: "Her üç ayda bir yaşam belgesi sunulsun"</h2>SVP'li Rémy Wyssmann, özellikle İsviçre pasaportuna sahip olmayan ve İsviçre ile otomatik veri paylaşımı bulunmayan ülkelerde yaşayan emekliler için mevcut denetimlerin yetersiz olduğunu savunuyor.Wyssmann'ın önerisine göre bu kişilerin her üç ayda bir yetkili makamlara;<ul><li>Hayatta olduklarını,</li><li>İkamet adreslerinin değişmediğini,</li><li>Emekli maaşı alma şartlarını taşımaya devam ettiklerini</li></ul>resmi belgelerle kanıtlaması gerekecek.Belgenin zamanında sunulmaması halinde ise maaş ödemeleri derhal durdurulacak.SVP'ye göre bu yöntem, hem ölüm sonrası yapılan ödemelerin hem de yanlış ülkeye taşınan kişilere yapılan ödemelerin önüne geçebilir.<h2>Mevcut sistem yılda bir kez belge istiyor</h2>Bugünkü uygulamada yurt dışında yaşayan emekliler her yıl bir kez "yaşam ve ikamet belgesi" dolduruyor. Belge, yaşanılan ülkedeki resmi makamlar tarafından onaylandıktan sonra posta yoluyla İsviçre'ye gönderiliyor.Ancak 2022 yılından itibaren, İsviçre ile otomatik veri paylaşımı yapan ülkelerde yaşayan emekliler için bu zorunluluk önemli ölçüde azaltıldı.Federal Mali Denetim Kurumu (EFK), sistemin dijitalleştiğini kabul etmekle birlikte hâlâ önemli eksiklikler bulunduğunu belirtiyor.<h2>SP: Sorun dolandırıcılık değil, sistem</h2>Sosyal Demokrat Parti (SP) Milletvekili Sarah Wyss, olayın "kitlesel dolandırıcılık" olarak değerlendirilmesine karşı çıkıyor.Wyss'e göre ortaya çıkan rakamlar, daha çok idari süreçlerdeki eksikliklerden kaynaklanıyor.SP, çözümün daha sık belge istemek yerine;<ul><li>dijitalleşmenin hızlandırılması,</li><li>uluslararası veri paylaşımının geliştirilmesi,</li><li>ilgili kurumların personel ve teknik altyapısının güçlendirilmesi</li></ul>olduğunu savunuyor.Sarah Wyss, "AHV'yi korumanın yolu emeklileri hedef göstermek değil, sistemi güçlendirmektir." ifadelerini kullandı.<h2>GLP: Dijital sistem güçlendirilmeli</h2>Yeşil Liberal Parti (GLP) Milletvekili Patrick Hässig de mevcut bürokratik yapının artık çağın gerisinde kaldığını söyledi.Kağıt belgeler ve Excel tablolarıyla yürütülen işlemlerin tamamen dijital hale getirilmesi gerektiğini belirten Hässig, özellikle yüksek tutarlı fazla ödemelerde geri isteme süresinin uzatılmasının da değerlendirilebileceğini ifade etti.<h2>Tartışma büyüyor</h2>Yaklaşık 1 milyon kişi, İsviçre dışında yaşarken AHV veya IV kapsamında maaş almaya devam ediyor.Ortaya çıkan milyonlarca franklık haksız ödeme, bir yandan kamu kaynaklarının daha sıkı denetlenmesi gerektiği tartışmasını başlatırken, diğer yandan yurt dışında yaşayan emeklilere yönelik yeni bürokratik yüklerin adil olup olmadığı sorusunu da gündeme taşıdı.

İsviçre'de yurt dışına ödenen emekli maaşları tartışma yarattı

İsviçre'de uzun yıllardır tartışılan kreş finansmanı konusunda önemli bir adım atıldı. Referandum süresinin dolmasının ardından yeni Kurumsal Çocuk Bakımını Destekleme Yasası (Ukibeg) resmen kabul edildi.

Çalışanlara 500 Frank destek

Yeni düzenlemeyle birlikte çalışan veya eğitim gören ebeveynlere, çocuklarının kreş veya gündüz bakımı masrafları için aylık 100 ila 500 İsviçre frangı arasında destek sağlanacak.Ancak ailelerin bu destekten yararlanabilmesi için birkaç yıl daha beklemesi gerekecek. İlk ödemelerin 2029 sonu veya 2030 yılı başında yapılması bekleniyor.<h3>Destek miktarı çocuk başına 500 franka kadar çıkabilecek</h3>Yeni yasaya göre, sekiz yaşına kadar olan çocuklar için mevcut çocuk yardımlarına ek olarak çocuk bakım desteği verilecek.Haftada bir gün kreşe veya gündüz bakım ailesine (Tagesfamilie) giden çocuklar için aylık en az 100 frank ödenecek. Bakım süresi arttıkça destek miktarı da artacak. Her ilave yarım gün için 50 frank daha eklenecek ve aylık destek en fazla 500 franka ulaşabilecek.Engelli çocukların bakım masraflarının daha yüksek olması durumunda ise destek miktarı iki katına kadar çıkarılabilecek.<h3>Kimler yararlanabilecek?</h3>Yeni destekten;<ul><li>Her iki ebeveyni çalışan aileler,</li><li>Eğitim veya meslek eğitimi gören ebeveynler yararlanabilecek.</li></ul>Başvuru işveren aracılığıyla yapılacak. Ayrıca;<ul><li>Ebeveynlerin belirlenen asgari gelir şartını karşılaması,</li><li>Çocuğun İsviçre'de ikamet etmesi,</li><li>Kreş veya gündüz bakım hizmetinin İsviçre'de ve ülkenin resmi dillerinden biriyle hizmet vermesi gerekecek.</li></ul>Sınır ötesi çalışanlar (Grenzgänger) da çocuklarını İsviçre'de bir bakım kurumuna göndermeleri halinde destekten yararlanabilecek. Bu konudaki ayrıntılar daha sonra Federal Hükümet tarafından belirlenecek.<h3>Büyükanneler ve dadılar kapsam dışında</h3>Yeni yasa sadece kurumsal çocuk bakımını destekliyor.Bu nedenle;<ul><li>Çocuklarına evde kendisi bakan aileler,</li><li>Çocuğunu büyükanne veya büyükbabaya bırakanlar,</li><li>Özel dadı (Nanny) çalıştıran aileler</li></ul>bu destekten faydalanamayacak.<h3>Finansmanı kantonlar sağlayacak</h3>Yeni uygulamanın yıllık maliyetinin yaklaşık 600 milyon İsviçre frangı olması bekleniyor.Finansman büyük ölçüde kantonlar tarafından karşılanacak. Çalışan ebeveynler için sistemin mevcut aile yardımlarında olduğu gibi işveren katkılarıyla finanse edilmesi öngörülüyor. Eğitim gören ebeveynlerin destekleri ise doğrudan kantonlar tarafından karşılanacak.Ödemeler, Aile Yardımları Kasaları (Familienausgleichskassen) aracılığıyla gerçekleştirilecek.<h3>İlk ödemeler için birkaç yıl daha beklemek gerekecek</h3>Yasa kabul edilmiş olsa da uygulama hemen başlamayacak.Öncelikle Federal Sosyal Sigortalar Dairesi gerekli yönetmelikleri hazırlayacak. Ardından tüm kantonlar kendi mevzuatlarını yeni sisteme uyarlayacak. Bu süreç tamamlandıktan sonra destek ödemelerinin 2029 yılı sonu veya 2030 yılı başında başlaması bekleniyor.

İsviçre'de yeni kreş yasası onaylandı: Ailelere bakım desteği geliyor

İsviçre’de küçük ve orta ölçekli şirketler artan maliyetler, personel sıkıntısı ve ekonomik belirsizliklerle mücadele ediyor. Buna rağmen şirketlerin büyük bölümü gelecek konusunda umutlu.

En büyük sorun maliyetler

AXA İsviçre tarafından araştırma kuruluşu Sotomo’ya yaptırılan 2026 Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler İşgücü Piyasası Araştırması’na göre, şirketlerin yüzde 86’sı on yıl sonra da faaliyetlerine devam edeceğine inanıyor. Buna karşılık işletmelerin yüzde 43’ü kendi sektöründeki ekonomik durumu belirsiz olarak değerlendiriyor.Araştırmaya Almanca ve Fransızca konuşulan bölgelerde faaliyet gösteren 300’den fazla küçük ve orta ölçekli şirket katıldı.<h2>Şirketlerin en büyük sorunu artan maliyetler</h2>İşletmelerin son iki yılda karşı karşıya kaldığı en büyük sorun, hızla yükselen maliyetler oldu. Araştırmaya katılan şirketlerin yüzde 65’i artan giderleri en önemli yük olarak gösterdi.İsviçre içindeki rekabetin güçlenmesi ve müşterilerin şirketlere olan bağlılığının azalması da işletmeleri endişelendiren diğer konular arasında yer aldı.Yurt dışı pazarlarına bağımlı şirketlerin sorunları ise daha farklı. Bu işletmeler, uluslararası rekabetin yanı sıra döviz kurlarındaki dalgalanmalardan ve ABD’nin gümrük politikalarından daha fazla endişe duyuyor. Uluslararası pazarlara güçlü şekilde bağlı her on şirketten dördü, ABD’nin gümrük politikasını kendi faaliyetleri açısından önemli bir değişim olarak görüyor.<h2>Personel bulmak hâlâ zor</h2>İsviçre’de şirketlerin karşı karşıya olduğu bir diğer büyük sorun ise çalışan bulmak. Araştırmaya katılan işletmelerin yüzde 41’i iş gücü eksikliğini en önemli sorunlardan biri olarak gösterdi.Özellikle üretim sektöründe durum giderek zorlaşıyor. Personel bulmakta sorun yaşayan üretim şirketlerinin oranı 2022 yılında yüzde 45 iken, bugün yüzde 65’e yükseldi.Birçok şirket açık pozisyonlar için yeterli sayıda başvuru alamadığını belirtiyor. Hizmet sektöründe ise temel sorun başvuru sayısından çok, adayların gerekli mesleki niteliklere sahip olmaması.Son dönemde işsizlik oranının yükselmiş olması da şirketlerin personel bulmasını beklenen ölçüde kolaylaştırmadı.<h2>Şirketler gençlere üniversite yerine meslek eğitimi öneriyor</h2>Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de meslek eğitimi konusunda ortaya çıktı. Şirketlerin yüzde 63’ü, okuldan mezun olan gençlere üniversite eğitimi yerine bir meslek eğitimi yapmalarını tavsiye ediyor.Birçok işletme önümüzdeki yıllarda üniversite mezunlarına olan ihtiyacın azalacağını düşünüyor. Şirketlerin üçte biri, gelecek beş yıl içinde üniversite mezunu çalışanlara daha az ihtiyaç duyacağını tahmin ediyor. Daha fazla üniversite mezununa ihtiyaç duyacağını söyleyen şirketlerin oranı ise yalnızca yüzde 15.Bu sonuçlar, İsviçre’nin ikili eğitim sisteminin ve meslek eğitiminin iş dünyası açısından önemini korumaya devam ettiğini gösteriyor.<h2>ABD teknolojisine bağımlılık endişe yaratıyor</h2>İsviçreli şirketlerin yüzde 57’si, ABD merkezli teknoloji ve bilişim sistemlerine bağımlı olmaktan endişe duyuyor. Ancak bu endişeye rağmen şirketlerin büyük bölümü henüz somut bir adım atmış değil.İşletmelerin yüzde 13’ü Avrupa merkezli alternatif sistemlere geçtiğini belirtirken, yüzde 15’i böyle bir değişiklik yapmayı planlıyor.Yapay zekâ ise şirketlerde hızla yayılıyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin yaklaşık dörtte üçü yapay zekâ uygulamalarını kullanıyor veya test ediyor. Şirketler yapay zekâdan özellikle zaman tasarrufu sağlamasını bekliyor.Buna karşılık işletmelerin yalnızca yüzde 12’si yapay zekâ nedeniyle çalışan sayısının azalacağını düşünüyor.<h2>Psikolojik sorunlar iş yerlerini daha fazla etkiliyor</h2>Araştırmanın dikkat çeken bir başka sonucu ise çalışanların psikolojik sağlığıyla ilgili. Şirketlerin yüzde 42’si son beş yılda personelin işe gelememesi nedeniyle oluşan maliyetlerin arttığını belirtiyor. Büyük şirketlerde bu oran yüzde 62’ye kadar çıkıyor.Psikolojik nedenlerle işe gelemeyen çalışanların sayısında da artış yaşanıyor. Şirketlerin üçte birinden fazlası bu sorundan orta veya yüksek düzeyde etkilendiğini söylüyor. Bu oran 2023 yılından bu yana 10 puan yükseldi.İşletmelerin üçte ikisi çalışanların psikolojik sağlığını yönetimin sorumluluklarından biri olarak görüyor. Ancak şirketlerin dörtte biri bu konuda herhangi bir özel önlem almıyor.Araştırmanın genel sonucu ise dikkat çekici: İsviçreli küçük ve orta ölçekli şirketler artan maliyetler, personel sıkıntısı, teknolojik bağımlılık ve çalışanların psikolojik sorunları gibi birçok baskıyla karşı karşıya. Buna rağmen büyük çoğunluk geleceğe olan güvenini koruyor.

Küçük ve orta ölçekli şirketler gelecekten umutlu

İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, halkın büyük bölümünün “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS maddelerine karşı daha sıkı önlemler alınmasını istediğini ortaya koydu. Ancak araştırmanın dikkat çekici bir başka sonucu daha var: İnsanların çoğu PFAS’ın ne olduğunu, nerelerde bulunduğunu ve hangi riskleri taşıdığını yeterince bilmiyor.

Balıklarda bile yüksek PFAS tespit edildi

İsviçre Çevre Paneli tarafından yapılan araştırmaya göre, vatandaşların çoğu PFAS konusunda sorumluluğun yalnızca tüketicilere bırakılmasını istemiyor. Ürünlerin üzerinde bilgilendirme yapılması yerine devletin daha güçlü düzenlemeler getirmesi ve gerektiğinde bazı maddeleri yasaklaması talep ediliyor.Araştırmanın proje yöneticisi Thomas Bernauer’e göre, toplumun büyük bölümü PFAS konusunda devlet müdahalesini tercih ediyor. Bunun nedenlerinden biri ise tüketicilerin hangi ürünlerde PFAS bulunduğunu bilmemesi ve bu nedenle bilinçli bir seçim yapmasının oldukça zor olması.<h2>PFAS nedir ve neden endişe yaratıyor?</h2>PFAS, doğada çok zor parçalanan binlerce kimyasal maddeyi kapsayan geniş bir gruba verilen isim. Bu nedenle bu maddeler “sonsuz kimyasallar” olarak da adlandırılıyor.PFAS maddeleri zaman içinde toprakta ve sularda birikebiliyor. Gıda zinciri yoluyla insan vücuduna da ulaşabiliyor. Et, balık, yumurta, süt ürünleri, sebze ve meyvelerde PFAS kalıntılarına rastlanabiliyor.İsviçre’de PFAS maddeleri çeşitli bölgelerde toprakta ve sularda tespit edildi. Federal hükümet yaklaşık iki yıl önce et, balık ve yumurta için PFAS sınır değerleri belirledi. Ancak araştırmaya katılanların büyük bölümü mevcut önlemleri yeterli bulmuyor.<h2>Halkın bilgisi oldukça sınırlı</h2>Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, PFAS konusunda toplumdaki bilgi eksikliği oldu. Katılımcıların yalnızca küçük bir bölümü bu kimyasalların et ve balığın yanı sıra süt ürünleri, sebze ve meyvelerde de bulunabileceğini biliyor.Uzmanlara göre, halkın daha fazla bilgilendirilmesi gerekiyor. Federal Çevre Dairesi de bu konuda daha kapsamlı bir iletişim ve bilgilendirme çalışmasına ihtiyaç olduğunu kabul ediyor.Ancak PFAS konusunda yalnızca halkın değil, bilim dünyasının da henüz cevaplayamadığı çok sayıda soru bulunuyor. Araştırmacılar PFAS maddelerinin çevreye nasıl yayıldığını, hangi alternatif maddelerin kullanılabileceğini ve kirlenmiş topraklarda güvenli tarım yapılıp yapılamayacağını araştırıyor.Bilim insanları ayrıca PFAS ile kirlenmiş topraklarda yetiştirilebilecek ve bu kimyasalları yenilebilir bölümlerinde biriktirmeyecek bitki türleri üzerinde de çalışmalar yürütüyor.<h2>Bazı balıklarda yüksek PFAS değerleri tespit edildi</h2>PFAS kirliliğinin somut örneklerinden biri İsviçre sularındaki balıklarda görülüyor. Daha önce yapılan örnek incelemelerde bazı göl ve nehirlerden alınan balıklarda dikkat çekici seviyelerde PFAS tespit edildi.Özellikle bazı göllerdeki balıklarda yüksek değerler ölçülürken, Doubs Nehri ve Neuchâtel Gölü’nden alınan bazı örneklerde Avrupa Birliği’nin belirlediği üst sınırların aşıldığı belirtilmişti.Bu sonuçlar, PFAS sorununun yalnızca sanayi bölgelerini veya kirlenmiş toprakları ilgilendirmediğini, gıda zinciri üzerinden doğrudan tüketicilere kadar ulaşabileceğini gösteriyor.<h2>20 yıllık araştırma tasarrufa takıldı</h2>PFAS tartışmalarının en dikkat çekici noktalarından biri ise planlanan uzun vadeli araştırmanın iptal edilmesi oldu. Bu kimyasalların insan sağlığı üzerindeki etkilerini 20 yıl boyunca incelemesi planlanan kapsamlı bir çalışma, federal hükümetin tasarruf paketi nedeniyle hayata geçirilemedi.Uzmanlar ise PFAS’ın insan sağlığı ve çevre üzerindeki uzun vadeli etkilerinin anlaşılabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.Federal Çevre Dairesi şimdi kantonlar ile federal kurumlar arasındaki bilgi paylaşımını güçlendirmek istiyor. Amaç, farklı bölgelerde yapılan araştırmaların tekrar edilmesini önlemek ve elde edilen sonuçların ülke genelinde paylaşılmasını sağlamak.İsviçre hükümeti PFAS konusunda kapsamlı bir eylem planı hazırlıyor. Planın 2027 yılı sonuna kadar Federal Konsey’e sunulması bekleniyor.PFAS’ın İsviçre’de çevre, gıda güvenliği ve insan sağlığı açısından önümüzdeki yılların en önemli tartışma konularından biri olmaya devam edeceği görülüyor.&nbsp;

İsviçre’de halk PFAS kimyasallarına karşı daha sert önlem istiyor

İsviçre’de yüksek maaş alanlarla düşük ve orta gelirli çalışanlar arasındaki fark giderek büyüyor. İsviçre Sendikalar Birliği tarafından hazırlanan yeni bir araştırmaya göre, en yüksek gelir grubundaki çalışanların kazançları son yıllarda hızla artarken, toplumun büyük bölümünün gerçek geliri neredeyse yerinde saydı.

Sendikalardan yeni maaş talebi

Araştırmaya göre, 2016 ile 2025 yılları arasında düşük ve orta gelirli çalışanların harcayabileceği aylık gelir azaldı. Buna karşılık, en yüksek gelir elde eden yüzde 0,1’lik kesimin aylık kullanılabilir geliri 6 bin 500 franktan fazla arttı.<h2>Orta gelirli çalışanların maaşı yerinde saydı</h2>Rapora göre orta gelir grubundaki çalışanların enflasyondan arındırılmış gerçek maaşlarında son sekiz yılda önemli bir artış yaşanmadı.Bu durum önceki yıllarla büyük bir farklılık gösteriyor. 2006 ile 2016 yılları arasında maaşlar, ekonomik krizlere rağmen her yıl ortalama yüzde 0,9 oranında gerçek artış göstermişti.Son yıllarda ise çalışan başına üretim gücü yılda yaklaşık yüzde 1 arttı. Ancak araştırmaya göre ekonomideki bu büyüme çalışanların maaşlarına aynı ölçüde yansımadı.Sendikalar Birliği, artan kazançlardan daha çok işverenlerin ve şirket ortaklarının yararlandığını savunuyor. Bazı çalışanların maaşlarında hayat pahalılığını karşılayacak bir artışın bile yapılmadığı belirtiliyor.Buna karşılık, en yüksek maaş alan yüzde 1’lik kesimin gerçek gelirleri 2016’dan bu yana yüzde 16’dan fazla arttı.<h2>Hayat pahalılaştı, alım gücü artmadı</h2>İsviçre ekonomik açıdan dünyanın en güçlü ülkelerinden biri olmaya devam ediyor. Ancak araştırmaya göre birçok çalışan bu ekonomik başarının etkisini günlük yaşamında hissetmiyor.Artan kiralar, sağlık sigortası primleri ve günlük yaşam giderleri özellikle düşük ve orta gelirli ailelerin bütçesini zorluyor.Tartışmanın merkezinde ise ekonomik büyümeden kimin yararlandığı sorusu bulunuyor. Sendikalar, şirketlerin üretim gücü arttığında çalışanların da bu büyümeden daha yüksek maaşlarla pay alması gerektiğini savunuyor.İşverenler ise maaşların yalnızca üretim gücüne göre belirlenemeyeceğini belirtiyor. Şirketlerin uluslararası rekabet gücü, kâr oranları ve ekonomik belirsizliklerin de maaş artışlarında dikkate alınması gerektiğini savunuyor.<h2>Kadınlar ayda 2 bin frank daha az kazanıyor</h2>Araştırma, kadınlar ve erkekler arasındaki gelir farkının da devam ettiğini gösteriyor.İsviçre’de çalışan kadınların yarısı ayda 5 bin franktan daha az kazanıyor. Erkeklerde ise ortanca maaş 7 bin frank seviyesinde.Aylık 2 bin franklık farkın yaklaşık yarısının kadınların daha düşük çalışma oranlarına sahip olmasından kaynaklandığı belirtiliyor. Kadınların haftada ortalama 12 saat daha fazla ücretsiz ev ve bakım işi yaptığına dikkat çekiliyor.Gelir farkının yaklaşık 500 franklık bölümünün kadınların yoğun olarak çalıştığı mesleklerin daha düşük ücretli olmasından ve erkeklerin yönetici konumlarında daha fazla yer almasından kaynaklandığı belirtiliyor.Geriye kalan yaklaşık 500 franklık farkın ise tam olarak açıklanamadığı ve bunun bir bölümünün ayrımcılıktan kaynaklanabileceği ifade ediliyor.<h2>Sağlık sigortası primleri bütçeyi zorluyor</h2>Düşük ve orta gelirli ailelerin üzerindeki en büyük yüklerden biri de sağlık sigortası primleri.İki çocuklu ve orta gelirli bir aile, prim indirimlerine rağmen İsviçre’nin en büyük 10 kantonunda brüt gelirinin yüzde 10’undan fazlasını sağlık sigortasına harcıyor.İsviçre Sendikalar Birliği, kantonların sağlık sigortası primlerini düşürmeye yönelik destekleri yeterince hızlı uygulamadığını savunuyor.<h2>Sendikalardan en az 4 bin 500 frank maaş talebi</h2>İsviçre Sendikalar Birliği, düşük ve orta gelirli çalışanların gerçek maaşlarının belirgin şekilde artırılmasını istiyor.Sendikalar, meslek eğitimi tamamlamış çalışanlar için en az 5 bin frank, diğer çalışanlar için ise genel olarak 4 bin 500 frankın altında maaş ödenmemesini talep ediyor.Ayrıca hayat pahalılığına göre maaş artışlarının yeniden düzenli hale getirilmesi ve kantonların yüksek gelirli kişiler için vergi indirimleri yapmak yerine sağlık sigortası primlerine daha fazla destek sağlaması isteniyor.

İsviçre’de maaş farkı büyüyor: Zengin daha çok kazanıyor, orta sınıf geriliyor

İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, halkın küçük sağlık sorunları karşısında sanıldığı kadar hızlı doktora başvurmadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre ülkede yaşayanların yüzde 95’i hafif rahatsızlıklarda önce kendi imkânlarıyla çözüm arıyor.

Ruh sağlığı endişesi büyüyor

Stada Sağlık Raporu 2026’ya göre, kendi kendine tedavi yöntemlerine başvuranların yüzde 28’i, küçük sağlık sorunlarında bir sağlık uzmanına gitmek yerine durumu kendi başına çözmeyi tercih ediyor. Avrupa genelinde bu oran yüzde 19’da kalıyor.<h2>Çoğu kişi hangi yöntemin işe yaradığını biliyor</h2>Araştırmaya göre insanların kendi kendine tedaviyi tercih etmesinin temel nedeni doktor randevularındaki bekleme süreleri değil.Bu yönteme başvuranların yüzde 62’si, daha önceki deneyimlerinden hangi tedavinin kendilerine iyi geldiğini bildiğini belirtiyor. Yüzde 32’si evde uygulanan geleneksel yöntemleri ilaçlara veya besin desteklerine tercih ediyor. Uzun bekleme süreleri nedeniyle kendi çözümünü arayanların oranı ise yüzde 31.Araştırmada en dikkat çekici sonuçlardan biri, İsviçre’de kişisel sorumluluk anlayışının Avrupa ortalamasından daha güçlü olması. Küçük sağlık sorunlarını kendi başına çözmeyi tercih edenlerin oranı İsviçre’de yüzde 28 iken, Avrupa genelinde yüzde 19 seviyesinde.<h2>Sağlık sistemine güven yüksek</h2>İsviçre’de sağlık sisteminden duyulan memnuniyet de Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde.Araştırmaya katılanların yüzde 77’si ülkedeki sağlık sisteminden memnun olduğunu belirtti. Avrupa genelinde bu oran yüzde 56. Bu sonuçla İsviçre, sağlık sisteminden memnuniyet konusunda Avrupa’nın ilk üç ülkesi arasında yer aldı.Buna rağmen memnuniyet oranında geçen yıla göre düşüş yaşandı.Bölgesel farklılıklar da dikkat çekiyor. Almanca konuşulan bölgelerde halkın yüzde 81’i sağlık sisteminden memnunken, Fransızca konuşulan bölgelerde bu oran yüzde 67’ye düşüyor.<h2>En büyük endişe sağlık masrafları değil</h2>Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri de halkın sağlık alanındaki en büyük endişesi oldu.İsviçre’de yaşayanların yüzde 58’i ruh sağlığını ülkenin en önemli sağlık sorunu olarak görüyor. Bu oran Avrupa ortalamasındaki yüzde 53’ün üzerinde.Ruh sağlığını, yüzde 46 ile sağlık sektöründeki çalışan eksikliği ve uzun bekleme süreleri izliyor. Sağlık hizmetlerinin giderek pahalılaşması ise yüzde 41 ile üçüncü sırada yer alıyor.Bu sonuçlara göre İsviçre’de halkı en fazla endişelendiren konu sağlık sigortası primleri veya tedavi masrafları değil, ruh sağlığındaki kötüleşme.<h2>Ruhsal durumunu iyi bulanların oranı düşüyor</h2>Araştırmaya katılanların yüzde 71’i ruhsal durumunu iyi olarak değerlendiriyor. Ancak bu oran bir yıl önce yüzde 74 seviyesindeydi.Bu düşüş, ruh sağlığı konusundaki endişelerin giderek arttığını gösteriyor. Ayrıca katılımcıların yüzde 16’sı ruh sağlığı alanında sunulan desteği kötü veya çok kötü olarak değerlendiriyor.Bu oran, araştırmada incelenen tüm sağlık hizmetleri arasında en olumsuz sonuç olarak öne çıkıyor.<h2>Koruyucu sağlık kontrolleri ihmal ediliyor</h2>İsviçre’nin sağlık sistemine duyduğu yüksek güvene rağmen, düzenli sağlık kontrollerine katılım Avrupa ortalamasının altında kalıyor.Halkın yalnızca yüzde 61’i düzenli sağlık kontrollerine gittiğini belirtiyor. Avrupa ortalaması yüzde 67 seviyesinde.Bu oran Almanya’da yüzde 76, Fransa’da yüzde 75, Avusturya ve İtalya’da ise yüzde 72.<h2>Yapay zekâ sağlık alanında toplumu ikiye böldü</h2>Sağlık alanında yapay zekâ kullanımına yönelik görüşler ise neredeyse eşit şekilde ikiye ayrılmış durumda.Halkın yüzde 51’i yapay zekâ destekli sağlık danışmanlığına açık olduğunu belirtirken, yüzde 48’i buna karşı çıkıyor.Buna rağmen katılımcıların yüzde 48’i sağlıkla ilgili konularda yapay zekâyı daha önce kullandığını söylüyor.Araştırmaya göre sağlık sistemi güçlü ve güvenilir olan ülkelerde insanlar, sağlık hizmetlerinin teknoloji tarafından verilmesine karşı daha temkinli yaklaşıyor.

İsviçre’de halkın yüzde 95’i küçük sağlık sorunlarını kendi çözüyor

İsviçre'de ekmeklik tahıl ithalatı, değirmenler arasında büyük bir teknoloji yarışına dönüştü. Yurt dışından uygun gümrük vergisiyle buğday, çavdar ve kavuzlu buğday getirmek isteyen şirketler, ithalat hakkını alabilmek için saniyenin binde biriyle yarışıyor.

İlk başvuran kazanıyor

İsviçre Değirmenleri Çatı Birliği Genel Müdürü Lorenz Hirt, ithalat için serbest bırakılan miktarların bazen milisaniyeler içinde tükendiğini belirtiyor.Hirt'e göre mevcut sistem, şirketleri gereksiz yere daha hızlı bilgisayar sistemlerine ve internet altyapısına yatırım yapmaya zorluyor.<h3>İsviçre tahıl ihtiyacının yüzde 85'ini kendisi karşılıyor</h3>İsviçre, buğday, çavdar ve diğer ekmeklik tahıllara olan ihtiyacının yaklaşık yüzde 85'ini ülke içindeki üretimden karşılıyor.Geri kalan bölüm ise yurt dışından ithal ediliyor.Ancak yerli üreticileri korumak amacıyla düşük gümrük vergisiyle ithal edilebilecek tahıl miktarı sınırlandırılmış durumda. Ekmeklik tahıllar için yıllık ithalat kotası 70 bin ton olarak belirlendi.Bu miktarın üzerinde yapılan ithalatta ise 100 kilogram tahıl için 40 frank gümrük vergisi uygulanıyor.<h3>İlk başvuran ithalat hakkını kazanıyor</h3>Sorunun temelinde ithalat kotasının dağıtım yöntemi bulunuyor.Mevcut sistemde başvuruyu ilk yapan şirket, uygun gümrük vergisiyle tahıl ithal etme hakkını elde ediyor. Kontenjan dolduğunda ise diğer şirketler bu haktan yararlanamıyor.İsviçre'de bu yöntem halk arasında “hızlı olan kazanır” anlayışıyla tanımlanıyor.Değirmenler Birliği'ne göre serbest bırakılan ithalat miktarları o kadar hızlı tükeniyor ki şirketler arasındaki yarış artık milisaniyelerle ölçülüyor.<h3>Büyük şirketler daha avantajlı</h3>Lorenz Hirt'e göre hızlı internet bağlantısına ve güçlü bilgisayar sistemlerine sahip şirketler yarışta daha avantajlı durumda.Bazı büyük değirmenlerin, başvuruları gece yarısı tam olarak sistem açıldığı anda otomatik şekilde gönderen özel teknik sistemler kullandığı belirtiliyor.Şirketler, başvurularını daha hızlı yapabilmek için dışarıdan uzman hizmeti de satın alabiliyor.Bu durumun özellikle küçük ve orta büyüklükteki değirmenleri zor durumda bıraktığı ifade ediliyor.<h3>Değirmenler teknoloji yarışından şikâyetçi</h3>İsviçre Değirmenleri Çatı Birliği, şirketlerin yalnızca birkaç milisaniye kazanmak için bilgisayar altyapısına yatırım yapmak zorunda kalmasını gereksiz buluyor.Birlik Genel Müdürü Lorenz Hirt, son iki yıldır çok sayıda çaresiz değirmenciden telefon aldığını söylüyor.İthalat hakkını alamayan şirketler, müşterileriyle yaptıkları sözleşmeleri yerine getirmekte zorlanabiliyor.Sorun özellikle İsviçre'de üretilmeyen veya istenilen kalitede bulunmayan özel tahıl türlerine ihtiyaç duyan işletmeleri etkiliyor.<h3>Değirmenlerden 30 saniyelik çözüm önerisi</h3>Değirmenler Birliği, mevcut sistemin değiştirilmesini istiyor.Sektörün önerisine göre, başvuruların açılmasından sonraki ilk 30 saniye içinde gönderilen tüm talepler aynı anda yapılmış kabul edilmeli.Daha sonra mevcut ithalat miktarı başvurular arasında adil bir şekilde dağıtılmalı.Birlik, bu sistemin büyük ve küçük şirketler arasındaki teknoloji farkını ortadan kaldıracağını ve tüm ithalatçılara eşit davranılmasını sağlayacağını savunuyor.<h3>Federal Hükümet öneriyi reddetti</h3>Federal Hükümet ise sektörün 30 saniyelik süre önerisine sıcak bakmıyor.Hükümet, belirli bir zaman aralığında yapılan tüm başvuruların aynı anda gelmiş kabul edilmesinin mevcut yasal düzenlemelerle uyuşmadığını açıkladı.Federal Hükümet, gelecekte ithalat kotalarının daha fazla açık artırma yoluyla dağıtılmasını istiyor.Yetkililere göre bu yöntem, şirketlerin ne kadar tahıl ithal edebileceklerini önceden daha iyi planlamalarını sağlayabilir.<h3>Değirmenler açık artırmaya da karşı</h3>İsviçre'deki değirmenler ise açık artırma sisteminin tahıl fiyatlarını yükselteceğini savunuyor.Lorenz Hirt'e göre tahıla en fazla ihtiyaç duyulan dönemlerde şirketler ithalat hakkı için daha yüksek fiyatlar ödemek zorunda kalabilir.Bu ek maliyetlerin üretim zincirini daha da zorlayacağı belirtiliyor.Sektör temsilcileri, artan ithalat maliyetlerinin uzun vadede un ve ekmek fiyatlarına da yansıyabileceğinden endişe ediyor.İsviçre'de ekmeklik tahıl ithalatında yaşanan bu tartışma, mevcut sistemin hız mı yoksa adalet mi temelinde yürütülmesi gerektiği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Tahıl ithalatında yeni kriz: Küçük değirmenler zor durumda

Avrupa'da yaz aylarının giderek daha sıcak geçmesi, tatil alışkanlıklarını da değiştiriyor. Kavurucu sıcaklardan kaçmak isteyen birçok kişi deniz kıyıları yerine serin dağ bölgelerini tercih etmeye başladı.

Deniz yerine dağ havası

Rekor sıcaklıklar dağ turizmine ilgiyi artırırken, İsviçre yaz aylarında tarihinin en yüksek ziyaretçi sayılarına ulaşıyor.Bu değişimden en fazla yararlanan ülkelerden biri İsviçre oldu. Dağları, gölleri ve serin havasıyla öne çıkan ülke, özellikle yaz aylarında hem yabancı turistlerden hem de İsviçre'de yaşayanlardan yoğun ilgi görüyor.Uzmanlara göre iklim değişikliği, İsviçre turizminde uzun vadeli bir dönüşüm başlatabilir. Özellikle orta yükseklikte bulunan ve kış aylarında kar sıkıntısı yaşayan turizm bölgeleri için yaz sezonu giderek daha büyük bir fırsata dönüşüyor.<h3>44 milyon gecelemeyle yeni rekor</h3>İsviçre'de 2025 yılında otellerde yaklaşık 44 milyon geceleme kaydedildi. Bu sayı ülke turizmi için yeni bir rekor oldu.Yabancı turistler 22,8 milyon geceleme ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı.İsviçre'de yaşayanların yaptığı geceleme sayısı da 21,1 milyona çıkarak yeni bir rekor kırdı. Yerli turistlerin en fazla tercih ettiği ay ise temmuz oldu.Veriler, İsviçre'nin yalnızca yabancı turistler için değil, ülkede yaşayanlar için de giderek daha önemli bir tatil merkezi haline geldiğini gösteriyor.<h3>Yaz turizmi kışı geride bıraktı</h3>İsviçre'deki toplam gecelemelerin yaklaşık yüzde 60'ı yaz döneminde gerçekleşiyor.Yaz aylarında kaydedilen geceleme sayısı üst üste beşinci kez arttı. Geçen yıl yüzde 2,3'lük artışla yaklaşık 25 milyon gecelemeye ulaşıldı.Kış döneminde ise 18,6 milyon geceleme kaydedildi.Ancak kış turizmi, daha az ziyaretçiye rağmen işletmeler açısından daha fazla kazanç sağlıyor. Bunun temel nedeni, kış aylarında otel odaları ve ulaşım biletlerinin daha pahalı olması.<h3>Sıcak hava tatil tercihlerini değiştiriyor</h3>Uzmanlara göre sıcak bölgelerden serin yerlere kaçış aslında yeni bir durum değil.Yaklaşık 150 yıl önce İsviçre'ye gelen ilk turistlerin büyük bölümü de yaz aylarında dağların serin havasını tercih ediyordu.İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kayak ve kış sporları ön plana çıktı. Ancak iklim değişikliği ve Asya ülkelerinden gelen turist sayısındaki artış, İsviçre turizmini yeniden yaz aylarına yöneltiyor.Özellikle Avrupa'da daha sık görülen sıcak hava dalgalarının, gelecekte dağ bölgelerine olan ilgiyi daha da artırabileceği belirtiliyor.<h3>Kar azaldıkça yaz turizmi önem kazanıyor</h3>İklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgeler arasında orta yükseklikteki kayak merkezleri bulunuyor.Kış aylarında yeterli kar garantisi veremeyen bu bölgeler, yeni gelir kaynakları oluşturmak için yaz turizmine yatırım yapıyor.Yaklaşık 1800 metre yükseklikte bulunan Trübsee bölgesi buna örnek gösteriliyor. Bölge yaz aylarında yürüyüş, bisiklet, çocuk oyun alanları ve doğa etkinlikleriyle daha fazla ziyaretçi çekmeye çalışıyor.Benzer şekilde Aletsch, Arosa-Lenzerheide, Stanserhorn ve Titlis gibi bölgeler de yaz turizmine yönelik etkinlik ve yatırımlarını artırıyor.<h3>Serinlik yeni bir turizm ürünü oldu</h3>Turizm sektöründe son yıllarda "serin tatil" anlayışı giderek yaygınlaşıyor.Aşırı sıcaklardan kaçmak isteyen turistler, daha serin iklime sahip dağlık bölgeleri tercih ediyor. İsviçre'nin yüksek rakımlı bölgeleri de bu eğilimden yararlanıyor.Özellikle dağ gölleri, yürüyüş yolları, bisiklet parkurları ve yüksek rakımlardaki serin hava turistler için önemli bir tercih nedeni haline geliyor.<h3>Titlis bölgesine 150 milyonluk yatırım</h3>İsviçre'nin önemli turizm merkezlerinden Titlis'te büyük yatırımlar yapılıyor.Titlis Tower projesi için yaklaşık 150 milyon frank yatırım yapılması planlanıyor. Yeni seyir kulesiyle bölgenin yalnızca kış aylarında değil, yıl boyunca turist çekmesi hedefleniyor.Yetkililer, yatırımların aynı zamanda büyük turist gruplarını belirli alanlara yönlendirmek ve doğal bölgeleri korumak için önemli olduğunu belirtiyor.Amaç, turizmden ekonomik olarak yararlanırken el değmemiş doğal alanların kontrolsüz kalabalıklardan korunması.<h3>Yaz ve kış sezonu arasındaki fark azalıyor</h3>İklim değişikliğiyle birlikte İsviçre turizminde yaz ve kış sezonları arasındaki sınırlar giderek belirsizleşiyor.İlkbahar ve sonbahar ayları da turizm açısından daha önemli hale geliyor. Özellikle daha alçak bölgelerde turistler, kar durumundan bağımsız olarak yürüyüş, bisiklet ve doğa etkinlikleri yapabiliyor.Bu nedenle İsviçre Turizm Kurumu da son yıllarda yalnızca yaz veya kış sezonuna yönelik tanıtımlar yapmak yerine, ülkeyi yıl boyunca ziyaret edilebilecek bir turizm merkezi olarak tanıtmaya çalışıyor.Uzmanlara göre Avrupa'daki sıcaklıklar artmaya devam ederse, İsviçre'nin serin dağları ve gölleri gelecekte çok daha fazla turistin tercih ettiği tatil bölgeleri haline gelebilir.

Sıcaktan kaçan turistler İsviçre'ye akın ediyor

İsviçre'de 1 Temmuz itibarıyla çocukların şiddetten uzak bir ortamda yetişme hakkı açık şekilde yasaya girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte fiziksel cezalar ve çocukları aşağılayan davranışlar toplum tarafından kabul edilemez uygulamalar olarak tanımlandı.

Aileler baskı altında

Çocukların şiddetsiz büyüme hakkı artık ZGB (İsviçre Medeni Kanunu) içerisinde açık şekilde yer alıyor. Düzenlemenin amacı yalnızca çocukları korumak değil, aileleri bilinçlendirmek ve şiddetin ortaya çıkmasını önlemek.<h3>"Bir tokat hiçbir zaman sağlıklı olamaz"</h3>St. Gallen Çocuk Koruma Merkezi uzmanı Anna Mähr, yeni düzenlemeyi çocuk hakları açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.Mähr, şiddetin çocukların gelişiminde ciddi zararlara yol açtığını belirterek, "Bir tokat hiçbir zaman sağlıklı olamaz" ifadelerini kullandı.Uzmanlara göre fiziksel şiddet yalnızca çocuğun o an yaşadığı acıyla sınırlı kalmıyor. Çocuğun duygusal ve psikolojik gelişimi de uzun vadede olumsuz etkilenebiliyor.<h3>Çocukların yüzde 44'ü şiddet yaşadığını söylüyor</h3>Araştırmalar, İsviçre'de çocuklara yönelik şiddetin hâlâ önemli bir sorun olduğunu gösteriyor.Çocuklar ve gençlerle yapılan araştırmalarda katılımcıların yüzde 44'ü, anne veya babaları tarafından hafif ya da ağır fiziksel şiddete maruz kaldığını belirtiyor.Ancak uzmanlar, çocuk koruma merkezlerine ulaşan vakaların gerçek sayının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğunu düşünüyor.<h3>Şiddetin arkasında çoğu zaman çaresizlik var</h3>St. Gallen Çocuk Koruma Merkezi'ne göre aile içindeki şiddet vakalarının önemli bir bölümü, anne ve babaların şiddeti doğru bir eğitim yöntemi olarak görmesinden kaynaklanmıyor.Uzmanlar, birçok olayın aşırı yorgunluk, ekonomik sorunlar, iş hayatının baskısı ve aile yaşamındaki yoğun stres nedeniyle ortaya çıktığını belirtiyor.Anna Mähr, şiddetin çoğu zaman bilinçli bir tercih değil, anne ve babaların kendilerini tamamen çaresiz hissettikleri anlarda ortaya çıkan bir davranış olduğunu ifade ediyor.<h3>Yardım isteyen anne ve babalar da var</h3>Çocuk koruma merkezlerine yalnızca şiddete maruz kalan çocuklar başvurmuyor.Bazı anne ve babalar da kontrolü kaybettikleri bir olayın ardından aynı durumun bir daha yaşanmaması için uzmanlardan yardım istiyor.Uzmanlar, bu kişilerin yaşananları gizlemek yerine destek istemesini önemli bir adım olarak değerlendiriyor.<h3>Ailelerin üzerindeki baskı giderek artıyor</h3>Çocuk koruma uzmanlarına göre İsviçre'deki ailelerin en büyük sorunlarından biri, doğum sonrasında çok kısa süre içinde iş ve aile yaşamını aynı anda yürütmek zorunda kalmaları.Kısa annelik ve babalık izinlerinin yanı sıra artan yaşam maliyetleri, çocuk bakımının düzenlenmesi ve iş hayatındaki beklentiler aileler üzerindeki baskıyı artırıyor.Anna Mähr, Avusturya gibi ülkelerde anne ve babaların işlerini kaybetme endişesi yaşamadan iki yıla kadar çocuklarıyla evde kalabildiğini hatırlatarak, benzer uygulamaların aileleri önemli ölçüde rahatlatabileceğini belirtiyor.<h3>"Şiddetsiz bir toplumdan hâlâ uzağız"</h3>Uzmanlara göre İsviçre'de son yıllarda önemli bir toplumsal değişim yaşandı.Geçmişte fiziksel cezanın çocuk eğitiminde yararlı olduğunu düşünenlerin sayısı çok daha fazlayken, bugün toplumun büyük bölümü şiddetin çocuklara zarar verdiğini kabul ediyor.Buna rağmen uzmanlar, tamamen şiddetsiz bir eğitim anlayışına ulaşılması için daha uzun bir yol bulunduğunu belirtiyor.Yeni yasal düzenleme önemli bir adım olarak görülse de, federal hükümetin uygulama için ek mali kaynak ayırmamış olması eleştiriliyor. Uzmanlar, ailelere yönelik danışmanlık ve destek hizmetlerinin güçlendirilmeden yalnızca yasa değişikliğiyle istenilen sonucun alınmasının zor olabileceğine dikkat çekiyor.

Yeni yasa yürürlükte: Çocuklara fiziksel cezaya açık yasak

İsviçre'de yaz tatili döneminin başlamasıyla birlikte havalimanlarında yoğunluk artıyor. Zürih Havalimanı ile Basel-Mulhouse EuroAirport, yolcuları pasaport kontrollerinde daha uzun bekleme süreleri yaşanabileceği konusunda uyardı.

Yaz tatili yoğunluğu başladı

Yoğunluğun temel nedeni, Schengen Bölgesi'nin dış sınırlarında uygulanmaya başlanan yeni giriş ve çıkış sisteminin kademeli olarak devreye alınması.Yetkililer, özellikle yoğun seyahat günlerinde yolcuların havalimanına her zamankinden daha erken gelmesini tavsiye ediyor.<h3>Yeni giriş ve çıkış sistemi uygulanıyor</h3>EES (Giriş-Çıkış Sistemi), Schengen Bölgesi dışından gelen yolcuların sınır geçişlerini elektronik olarak kayıt altına alıyor.Yeni sistem kapsamında Schengen ülkeleri dışından gelen kişilerin parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik bilgileri kaydediliyor.Uygulamanın uzun vadede sınır kontrollerini daha hızlı ve güvenli hale getirmesi hedefleniyor. Ancak sistemin ilk döneminde işlemlerin daha uzun sürebileceği belirtiliyor.Özellikle Schengen Bölgesi'ne ilk kez giriş yapan yolcuların kayıt işlemlerinin daha fazla zaman alabileceği ifade ediliyor.<h3>İsviçre pasaportu olanlar doğrudan etkilenmiyor</h3>İsviçre Schengen Bölgesi'nde yer aldığı için İsviçre vatandaşlarının pasaport işlemlerinde doğrudan bir değişiklik bulunmuyor.Ancak diğer yolcuların kontrollerinin uzaması, pasaport kontrol noktalarında genel yoğunluğa neden olabileceği için İsviçre vatandaşları da bekleme sürelerinden etkilenebilir.Zürih Havalimanı, İsviçre pasaportu bulunan yolculara otomatik elektronik pasaport kontrol kapılarını kullanmalarını öneriyor.Bu sistem sayesinde yolcular, görevli bulunan pasaport kontrol noktalarındaki uzun kuyruklardan kaçınabilir.<h3>Yolculara erken gelme çağrısı</h3>Zürih Havalimanı, yaz tatili döneminde seyahat edecek yolcuların uçuşlarından önce yeterli zaman ayırmasını tavsiye ediyor.Yolcular, pasaport kontrolü ve uçuş işlemlerindeki güncel bekleme sürelerini Zürih Havalimanı'nın internet sitesinden takip edebiliyor. Ayrıca uçuş bilgilerine göre havalimanına kaç saat önce gelinmesi gerektiği de öğrenilebiliyor.<h3>Basel Havalimanı'ndan da aynı uyarı</h3>Basel-Mulhouse EuroAirport da yeni Schengen sınır kontrolleri nedeniyle pasaport işlemlerinin normalden daha uzun sürebileceğini açıkladı.Havalimanı yönetimi, yolcuların erken gelmelerini ve uçuş işlemleriyle pasaport kontrolü için gerekli belgeleri önceden hazır bulundurmalarını tavsiye etti.Yaz tatilinin başlamasıyla birlikte yolcu sayısının önemli ölçüde artması beklenirken, yetkililer özellikle Schengen Bölgesi dışına seyahat edecek kişilerin olası gecikmeleri hesaba katmasını istiyor.

Yaz tatili öncesi Zürih ve Basel havalimanlarında uzun kuyruk riski 

Avrupa genelinde hızla düşen doğum oranları, geleceğin en büyük toplumsal ve ekonomik sorunlarından biri olarak görülüyor. İsviçre'de de dünyaya gelen çocuk sayısı azalırken, uzmanlar yaşlanan nüfusun uzun vadede çalışma hayatını, emeklilik sistemini ve sağlık hizmetlerini ciddi şekilde etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Uzmanlardan uyarı

Fransa'daki Montpellier Üniversite Hastanesi'nde görev yapan kadın hastalıkları ve üreme tıbbı uzmanı Profesör Samir Hamamah, Avrupa'nın karşı karşıya olduğu sorunun boyutunu henüz tam olarak anlamadığını savunuyor.Hamamah'a göre düşük doğum oranları, gelecekte Avrupa toplumlarının nasıl ayakta kalacağı sorusunu gündeme getiriyor.<h3>İsviçre'de tarihi düşüş</h3>İsviçre'de kadın başına düşen çocuk sayısı 2024 yılında 1,29'a geriledi. Bu, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana görülen en düşük seviye oldu.Bir ülkenin nüfusunu göç olmadan aynı seviyede tutabilmesi için kadın başına ortalama 2,1 çocuk dünyaya gelmesi gerekiyor.İsviçre'deki mevcut oran ise bu seviyenin oldukça altında bulunuyor.Uzmanlara göre bu eğilimin devam etmesi halinde gelecekte çalışan nüfus azalırken, emekli sayısı artacak. Bu durum emeklilik sisteminin finansmanı ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği üzerinde büyük baskı oluşturabilir.<h3>"Gelecekte toplumu kim ayakta tutacak?"</h3>Profesör Samir Hamamah, düşük doğum oranlarının sonuçlarının yalnızca nüfusun azalmasıyla sınırlı olmadığını belirtiyor.Uzmanlara göre gelecekte daha az sayıda genç çalışanın, giderek büyüyen yaşlı nüfusun emeklilik ve sağlık giderlerini karşılaması gerekecek.Aynı zamanda hastanelerde, bakım sektöründe ve diğer temel hizmetlerde çalışacak yeterli personelin bulunup bulunamayacağı da önemli bir sorun haline gelebilir.Hamamah, Avrupa'nın bu konuda yeterince endişeli davranmadığını ve sorunun etkilerinin şimdiden görülmeye başladığını savunuyor.<h3>Göç kalıcı çözüm olarak görülmüyor</h3>Avrupa ülkeleri son yıllarda iş gücü açığını büyük ölçüde yurt dışından gelen çalışanlarla kapatıyor.Ancak Samir Hamamah'a göre göç, düşük doğum oranlarına karşı yalnızca kısa vadeli bir çözüm olabilir.Birçok Avrupa ülkesinde göçe karşı toplumsal tepkinin arttığına dikkat çeken Hamamah, başka ülkelerden nitelikli personel alınmasının sorunu yalnızca başka bir yere taşıdığını belirtiyor.Çünkü Avrupa'ya gelen doktor, mühendis veya diğer uzmanlar kendi ülkelerinde eksik kalıyor. Bu ülkeler aynı zamanda söz konusu kişilerin eğitimleri için önemli kaynaklar harcamış oluyor.<h3>Yüzyılın sonunda yalnızca altı ülke</h3>Uzmanların tahminlerine göre, bu yüzyılın sonuna gelindiğinde dünya genelinde yalnızca altı ülkede kadın başına düşen çocuk sayısı 2,1 seviyesinde veya üzerinde olacak.Bu nedenle Avrupa'nın gelecekte sürekli olarak başka ülkelerden genç çalışan getirebileceği düşüncesinin gerçekçi olmayabileceği belirtiliyor.Düşük doğum oranlarının yalnızca Avrupa'nın değil, uzun vadede dünyanın büyük bölümünün ortak sorunu haline gelmesi bekleniyor.<h3>Yapay zekâ ve robotlar yeterli olacak mı?</h3>Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte yapay zekâ ve robot teknolojilerinin gelecekteki çalışan açığını kapatıp kapatamayacağı da tartışılıyor.Samir Hamamah, yapay zekâ ve robotların önemli bir rol oynayacağını kabul ediyor. Çin ve Japonya gibi ülkelerin bu alandaki yatırımlarını artırdığına dikkat çekiyor.Ancak uzmana göre teknolojik gelişmeler tek başına nüfus sorununu çözmeye yetmeyecek.Bu nedenle ülkelerin hem yeni teknolojilere yatırım yapması hem de çocuk sahibi olmak isteyen kişilere daha fazla destek sağlaması gerektiği belirtiliyor.<h3>Aile ve iş hayatı daha kolay birleşmeli</h3>Hamamah'a göre devletlerin temel görevlerinden biri, çocuk sahibi olmak isteyen insanların önündeki ekonomik ve sosyal engelleri azaltmak olmalı.Özellikle iş ve aile hayatının birlikte yürütülebilmesi, çocuk bakım imkânlarının geliştirilmesi ve ailelerin maddi olarak desteklenmesi doğum oranlarının artırılması açısından önemli görülüyor.Uzmanlar, birçok kişinin çocuk sahibi olmak istemesine rağmen ekonomik kaygılar, iş hayatı ve gelecek belirsizliği nedeniyle bu kararını ertelediğine dikkat çekiyor.<h3>Kısırlık sorunu da büyüyor</h3>Profesör Hamamah, dünya genelinde giderek daha fazla insanın kısırlık sorunuyla karşı karşıya kaldığını da belirtiyor.Tüp bebek tedavilerinin çoğu zaman olduğundan daha etkili bir çözüm gibi görüldüğünü söyleyen uzman, üreme sağlığını korumaya yönelik önleyici çalışmaların artırılması gerektiğini savunuyor.Hamamah, üreme sağlığına zarar verebilecek maddeler içeren ürünlerin, sigara paketlerinde olduğu gibi açık uyarılarla işaretlenmesini öneriyor.Fransa'nın ulusal doğurganlık planının hazırlanmasında görev alan Samir Hamamah, şimdi Avrupa çapında bir doğurganlık stratejisi üzerinde çalışılması için Brüksel'e davet edildi.Uzman, düşük doğum oranlarının artık tek tek ülkelerin sorunu olmaktan çıktığını belirterek, tartışmanın Avrupa'nın geleceğiyle ilgili olduğunu vurguluyor.

İsviçre'de bebek krizi: Doğum oranı tarihi dipte

İsviçre'de askeri tesisler üzerinde görülen kimliği belirsiz drone'ların ardından ülkenin güvenlik politikası yeniden tartışmaya açıldı. Güvenlik uzmanlarına göre İsviçre, drone saldırıları ve diğer hibrit tehditlere karşı şu anda yeterli savunma imkânına sahip değil.

Tarafsızlık tartışması yeniden gündemde

SEPOS (Güvenlik Politikası Devlet Sekreterliği) Başkanı Markus Mäder, İsviçre'nin yeni tehditlere karşı tek başına hareket edemeyeceğini ve diğer ülkelerle daha yakın iş birliği yapması gerektiğini söyledi.Ancak bu iş birliğinin önünde önemli bir soru bulunuyor: İsviçre, askeri açıdan tarafsız kalırken NATO ve komşu ülkelerle ne kadar yakın çalışabilir?<h3>"İsviçre de hibrit tehditlerin hedefinde"</h3>İsviçre Ordusu, geçtiğimiz günlerde askeri tesisler üzerinde birden fazla kimliği belirsiz drone görüldüğünü açıklamıştı.Markus Mäder'e göre bu olaylar, Avrupa genelinde artan hibrit tehditlerin artık İsviçre'yi de doğrudan etkilediğini gösteriyor.Hibrit saldırıların en büyük tehlikesi ise saldırının arkasında kimin bulunduğunun çoğu zaman bilinmemesi.Bir drone'un özel bir kişi tarafından mı kullanıldığı, tesadüfen mi bölgede bulunduğu veya yabancı bir devlet tarafından mı gönderildiği çoğu zaman kısa sürede belirlenemiyor. Bu belirsizlik, yetkililerin nasıl karşılık vereceğine karar vermesini de zorlaştırıyor.<h3>Tehdit yalnızca drone'lardan ibaret değil</h3>İsviçre güvenlik yetkililerine göre ülkenin gelecekte karşılaşabileceği tehditler yalnızca insansız hava araçlarıyla sınırlı değil.Balistik füzeler, hipersonik silahlar ve seyir füzeleri de yeni güvenlik stratejisinde öncelikli tehditler arasında yer alıyor.Yetkililer, bu tür saldırıların erken tespit edilebilmesi için yeni savunma sistemlerine ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.<h3>İsviçre tek başına yeterince uzağı göremiyor</h3>Markus Mäder'e göre İsviçre'nin en büyük sorunlarından biri erken uyarı kapasitesinin yetersiz olması.Ülke sınırları içindeki radar ve diğer algılama sistemleri, uzak mesafeden gelebilecek bir saldırıyı yeterince erken tespit edemiyor. Bu da olası bir füze veya hava saldırısına karşı tepki süresini önemli ölçüde kısaltıyor.İsviçre bu nedenle komşu ülkeler ve NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) ile hava sahası verilerini paylaşmak istiyor.Böyle bir sistem sayesinde İsviçre, kendi sınırlarının çok ötesindeki hava hareketlerini takip edebilecek ve olası tehditleri daha erken tespit edebilecek.<h3>Tarafsızlık iş birliğine sınır getiriyor</h3>İsviçre hükümeti, uluslararası güvenlik iş birliğinin ülkenin tarafsızlık politikasıyla çelişmediğini savunuyor.Ancak planlanan anlaşmalara özel bir madde eklenmesi düşünülüyor. Buna göre İsviçre, ciddi bir kriz veya savaş durumunda güvenlik iş birliğini geçici olarak durdurabilecek.Bu durum ise İsviçre'nin ortakları açısından güven sorunu oluşturabileceği gerekçesiyle tartışılıyor.Markus Mäder, böyle bir durumda iş birliğinin otomatik olarak sona ermeyeceğini, kararın Bundesrat (Federal Hükümet) ve olayın büyüklüğüne göre parlamento tarafından alınacağını belirtiyor.<h3>"Tarafsızlığı açıklamak artık daha zor"</h3>İsviçreli güvenlik yetkilileri, Avrupa'daki güvenlik ortamının değişmesiyle birlikte ülkenin geleneksel tarafsızlık politikasını uluslararası ortaklara anlatmanın giderek zorlaştığını kabul ediyor.İsviçre bir askeri ittifakın üyesi olmadığı için NATO ülkelerinin sahip olduğu tüm güvenlik imkânlarından yararlanamıyor.Buna rağmen yetkililer, tarafsızlık politikasının belirlediği sınırlar içinde komşu ülkeler ve NATO ile daha yakın iş birliği yapılabilecek geniş bir alan bulunduğunu savunuyor.Son dönemde askeri tesisler üzerinde görülen kimliği belirsiz drone'lar ve Avrupa'daki artan hibrit tehditler, İsviçre'nin güvenlik politikasında önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor.Ülkenin önündeki temel soru ise giderek daha belirgin hale geliyor: İsviçre, tarafsızlığından vazgeçmeden yeni nesil tehditlere karşı kendisini ne kadar etkili koruyabilecek?

Drone alarmı sonrası kritik soru: İsviçre tek başına kendini koruyabilir mi?

İsviçre'de pandemi sonrasında yaşanan güçlü ekonomik toparlanma, iş gücü piyasasında önemli bir büyümeyi beraberinde getirdi. Son beş yılda ülkede yaklaşık 300 bin yeni iş imkânı oluşturulurken, çalışan sayısı tarihin en yüksek seviyesine ulaştı.

İş piyasası yön değiştiriyor

Pandemi sonrası hızla büyüyen iş gücü piyasası ivme kaybetmeye başladı, işsizlik artarken açık iş sayısı azalıyor.Ancak yeni veriler, pandemi sonrasında yaşanan istihdam artışının artık yavaşlamaya başladığını gösteriyor. Şirketler yeni personel alımında daha temkinli davranırken, açık iş sayısı azalıyor ve işsizlik yeniden yükselişe geçiyor.<h3>Çalışan sayısı 5,5 milyona ulaştı</h3>Bundesamt für Statistik (Federal İstatistik Dairesi), 2020'nin son çeyreği ile 2025'in son çeyreği arasındaki İsviçre iş gücü piyasasını inceledi.Nüfus araştırmalarına dayanan verilere göre çalışan sayısı beş yılda yüzde 5'in üzerinde artarak 5,4 milyona yükseldi.Şirketler arasında yapılan ayrı bir araştırma ise istihdam edilen kişi sayısının yüzde 7,5 artışla 5,5 milyona ulaştığını gösteriyor.Her iki araştırma da aynı sonucu ortaya koyuyor: İsviçre'de daha önce hiç bu kadar fazla insan çalışmamıştı.<h3>Açık iş sayısı hızla azalıyor</h3>İstihdam artışı devam etse de iş gücü piyasasının büyüme hızı belirgin şekilde yavaşladı.2022 yılında İsviçre genelinde yaklaşık 123 bin açık iş pozisyonu bulunurken, bu sayı 2025'in sonunda 86 bine geriledi. Son veriler, açık iş sayısındaki düşüşün devam ettiğini gösteriyor.Uzmanlara göre bu durum, şirketlerin pandemi sonrasındaki hızlı işe alım dönemini geride bıraktığını ve yeni personel konusunda daha dikkatli davranmaya başladığını ortaya koyuyor.<h3>Yabancı çalışan sayısı yüzde 15 arttı</h3>Pandemi sonrasındaki istihdam artışının önemli bir bölümü yurt dışından gelen çalışanlarla karşılandı.Son beş yılda İsviçre'deki yabancı çalışan sayısı yüzde 15 artarak 2 milyona ulaştı. Aynı dönemde İsviçre vatandaşı çalışanların sayısı ise yalnızca yüzde 0,4 artarak 3,6 milyon oldu.Bu artışın nedenleri arasında pandemi sonrasındaki ekonomik toparlanma, emekliye ayrılan çok sayıdaki çalışan ve özellikle sağlık, sosyal hizmetler, kamu kurumları ile okullardaki artan personel ihtiyacı gösteriliyor.<h3>Sağlık ve teknik alanlarda çalışan ihtiyacı sürüyor</h3>İş gücü piyasasındaki genel yavaşlamaya rağmen bazı sektörlerde nitelikli personel ihtiyacı devam ediyor.Özellikle sağlık, inşaat ve teknik mesleklerde çalışan bulmak hâlâ zor. Buna karşılık büro işleri, bilişim ve finans sektörlerinde yeni personel talebinin azaldığı belirtiliyor.Zürih Üniversitesi'nin verileri de son yıllarda ciddi bir sorun haline gelen nitelikli personel açığının bir miktar hafiflediğini gösteriyor.<h3>Gerçek ücretler son 16 yılın en güçlü artışını gördü</h3>Güçlü iş gücü piyasası çalışanların maaşlarına da kısmen olumlu yansıdı.2025 yılında İsviçre'de gerçek ücretler yüzde 1,6 arttı. Bu, 2009 yılından bu yana kaydedilen en yüksek artış oldu.Fiyatların yalnızca yüzde 0,2 yükselmesi, çalışanların maaş artışından daha fazla yararlanmasını sağladı. Böylece enflasyonun etkisi çıkarıldığında çalışanların satın alma gücünde artış yaşandı.<h3>İşsizlik yeniden yükseliyor</h3>Son aylardaki veriler ise iş gücü piyasasının en güçlü dönemini geride bırakmış olabileceğine işaret ediyor.Mayıs ayında bölgesel iş bulma kurumlarına kayıtlı işsiz sayısı 140 bine yükseldi. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10'luk artış anlamına geliyor.Küresel ekonomik belirsizlikler ve yapay zekânın birçok mesleği dönüştürmesi, şirketlerin yeni personel alımında daha temkinli davranmasına neden oluyor.İsviçre'de pandemi sonrasında yaşanan büyük istihdam artışı tamamen sona ermiş değil. Ancak veriler, son beş yılın dikkat çekici büyüme döneminin giderek hız kaybettiğini gösteriyor.

İsviçre'de işsizlik artıyor, açık iş sayısı azalıyor

İsviçre'nin Zug kentinde bir binanın yıkımı sırasında, 1941 yılına ait dev bir duvar reklamı gün yüzüne çıktı. Yaklaşık 85 yıldır gizli kalan Bernina dikiş makinesi reklamı, grafik tasarım ve reklam tarihi açısından "küçük bir sansasyon" olarak değerlendiriliyor.

Sanat tarihini heyecanlandırdı

Uzmanlara göre bu keşif, İsviçre'de günümüze ulaşabilen en nadir tarihi cephe reklamlarından biri olma özelliğini taşıyor.<h2>Yıkım başladı, tarih ortaya çıktı</h2>Keşif, Zug Tren Garı yakınındaki Alpenstrasse üzerinde bulunan eski bir binanın yıkımı sırasında gerçekleşti.Bina ortadan kaldırılınca, bitişikteki yapının cephesinde yıllardır görünmeyen dev reklam resmi yeniden ortaya çıktı.1941 yılında yapılan reklam, dönemin ünlü Bernina dikiş makinesini tanıtıyor.O yıllarda Gotthard yönüne giden trenler tam bu noktadan geçtiği için, reklam özellikle tren yolcularının dikkatini çekmek amacıyla hazırlanmıştı.<h2>"Küçük bir sansasyon"</h2>Zuglu grafik tasarımcı Ueli Kleeb, keşiften büyük heyecan duyduğunu belirterek tarihi reklam hakkında beş sayfalık bir araştırma hazırladı.Kleeb, ilk gördüğü anda kendisini adeta yüz yıl öncesine gitmiş gibi hissettiğini söylüyor.Uzmanlara göre bu eser, İsviçre'de 1930'lu ve 1940'lı yılların reklam sanatının günümüze ulaşan en başarılı örneklerinden biri.Kleeb, ülkede bu kadar iyi korunmuş eski cephe reklamlarının artık neredeyse hiç kalmadığını belirterek keşfi "küçük bir sansasyon" olarak nitelendiriyor.<h2>İlhamını 1933 tarihli afişten aldı</h2>Duvar resminin tasarımı, Zürihli grafik sanatçısı Arnold Bosshardt tarafından 1933 yılında hazırlanan "Näh' mit Bernina" (Bernina ile Dikin) adlı afişten uyarlandı.Fotogerçekçi ürün çizimi ve sade tipografisiyle dikkat çeken bu afiş, İsviçre reklam sanatının en başarılı örneklerinden biri kabul ediliyor.Uzmanlara göre dönemin Yeni Nesnellik (Neue Sachlichkeit) sanat akımının etkileri de çalışmada açıkça görülüyor.<h2>O dönem tepki çekmişti</h2>Bugün sanat değeri taşıyan reklam, yapıldığı dönemde ise tartışmalara neden olmuştu.1941 yılında Zug Belediye Başkanı, duvar resmini "zevksiz" bulmuş ve tarihi şehir dokusuna zarar verdiğini savunmuştu.Belediye ile bina sahibi arasında yaşanan görüşmelerin ardından reklam tamamen kaldırılmadı, yalnızca bazı küçük değişikliklerle yerinde kalmasına izin verildi.<h2>Yeniden gözlerden kaybolacak</h2>Bugün kısa süreliğine yeniden görülebilen tarihi reklamın ömrü ise uzun olmayacak.Aynı arsaya inşa edilecek yeni bina nedeniyle eserin önümüzdeki bir ila iki yıl içinde yeniden kapanacağı belirtiliyor.Ancak kantonun kültürel miras uzmanları, reklamın tamamen kaybolmaması için önce ayrıntılı şekilde fotoğraflanarak belgelenmesini sağlayacak.Böylece İsviçre reklam ve grafik tasarım tarihinin önemli örneklerinden biri gelecek kuşaklar için kayıt altına alınmış olacak.

Zug'da yıkım sırasında 85 yıllık sanat eseri ortaya çıktı

İsviçre'nin önde gelen astrofizikçilerinden Kathrin Altwegg, insanlığın uzay hakkında sandığından çok daha az bilgiye sahip olduğunu söyledi. Bern Üniversitesi'nin emekli profesörü, bugün bilim dünyasının evrenin yalnızca yüzde 5'ini anlayabildiğini, geri kalan kısmın ise hâlâ büyük bir gizem olduğunu vurguladı.



Asıl bilinmeyenler hâlâ karanlıkta

Uzun yıllar Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) efsanevi Rosetta görevinde görev alan Altwegg, yaşamının büyük bölümünü kuyruklu yıldızları incelemeye adadı.<h2>Rosetta görevi bilim tarihine geçti</h2>Kathrin Altwegg'in yönettiği ROSINA adlı kütle spektrometresi, Rosetta uzay aracıyla birlikte 67P/Çuryumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızını yıllarca inceledi.2016 yılında görev sona ermiş olsa da, araştırmalar hâlâ devam ediyor. Çünkü uzay aracının Dünya'ya gönderdiği 2 milyondan fazla veri seti bilim insanları tarafından analiz edilmeyi sürdürüyor.Altwegg, "ROSINA benim üçüncü çocuğum gibiydi" diyerek projeye duyduğu bağlılığı dile getirdi.<h2>Yaşamın yapı taşları bulundu</h2>Rosetta görevinin en önemli keşiflerinden biri, kuyruklu yıldız üzerinde yaşamın oluşumunda rol oynayan temel moleküllerin tespit edilmesi oldu.Bilim insanlarına göre bu maddeler, Güneş Sistemi'nden bile daha eski bir geçmişe sahip ve evrenin birçok bölgesinde bulunuyor olabilir.Bu nedenle Altwegg, evrende yaşam olasılığının oldukça yüksek olduğunu düşünüyor.Ancak bunun bilim kurgu filmlerindeki uzaylılar anlamına gelmediğinin altını çiziyor."Muhtemelen başka gezegenlerde gelişmiş uygarlıklar değil, mikroorganizmalar bulunabilir." diyor.<h2>İnsanlı uzay görevlerine eleştiri</h2>Altwegg, son yıllarda yeniden hız kazanan Ay yarışına ve insanlı uzay görevlerine ise mesafeli yaklaşıyor.Başta ABD ve Çin olmak üzere birçok ülkenin Ay projelerini bilimsel değil, daha çok siyasi güç gösterisi olarak değerlendiren bilim insanı, insanlı görevlerin araştırmalara beklenen katkıyı sağlamadığını savunuyor.Ona göre uzay araştırmalarında robotlar çok daha verimli çalışıyor.Ayrıca insanların uzayda bıraktığı izlerin bilimsel araştırmaları olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.Bugün Ay yüzeyinde 200 tondan fazla insan kaynaklı atık bulunduğunu hatırlatan Altwegg, buna astronotların bıraktığı biyolojik atıkların da dahil olduğunu söylüyor.<h2>Uzay çöpleri büyüyen tehdit</h2>Deneyimli bilim insanı, Dünya yörüngesinde hızla artan uydu sayısının da ciddi bir risk oluşturduğunu ifade ediyor.Her yıl binlerce çarpışmayı önlemek için yörüngede kaçınma manevraları yapıldığını belirten Altwegg, mevcut hızla devam edilmesi halinde 2032 yılından itibaren her yıl bir kişinin uzaydan düşen enkaz nedeniyle hayatını kaybedebileceği yönündeki bilimsel tahminlere dikkat çekiyor.<h2>Fizik okumak isteyen genç kadına "Çorap sat" demişlerdi</h2>Kathrin Altwegg'in kariyeri yalnızca bilimsel başarılarla değil, kadın olarak verdiği mücadeleyle de dikkat çekiyor.1970'li yıllarda fizik eğitimi aldığı dönemde sınıfındaki tek kadın olan Altwegg, bazı öğretim üyelerinin önyargılarıyla karşı karşıya kaldığını anlatıyor.Hatta bir profesörün kendisine, fizik okumak yerine "Çorap satman daha iyi olur." dediğini hiç unutmadığını söylüyor.Bugün genç kadınlara ise tek bir tavsiyesi var:"Kendinize güvenin. Size inanan doğru insanlarla çalışın."<h2>Bilim her şeyi açıklayamıyor</h2>James Webb Uzay Teleskobu sayesinde Büyük Patlama'nın ilk dönemlerine hiç olmadığı kadar yaklaşabildiklerini belirten Altwegg, buna rağmen evrenin büyük bölümünün hâlâ bilinmediğini ifade ediyor.Bilim bugün yalnızca evrenin yaklaşık yüzde 5'ini açıklayabiliyor.Geriye kalan kısmı oluşturan karanlık madde ve karanlık enerji ise hâlâ çözülememiş en büyük bilimsel bilmeceler arasında yer alıyor.Altwegg'e göre bilim "nasıl" sorusuna cevap ararken, din ve felsefe "neden" sorusunu sorgulamaya devam ediyor.Yıllarını uzayın sırlarını çözmeye adayan bilim insanı ise bugün gökyüzüne baktığında artık hesap yapmadığını söylüyor.“Yıldızların güzelliğine hayran kalıyorum. Onlar hayatım boyunca bana eşlik etti.”

İsviçreli bilim insanı açıkladı: Evrenin yüzde 95'i hâlâ gizemini koruyor

İsviçre'nin en önemli ulaşım noktalarından biri olan Gotthard Karayolu Tüneli, bu kez tehlikeli bir hız ihlaliyle gündeme geldi. Alman plakalı otomobili kullanan 22 yaşındaki bir sürücü, yaklaşık 17 kilometrelik tüneli saatte ortalama 171,8 kilometre hızla geçerek hem hız sınırını katladı hem de onlarca sürücünün hayatını tehlikeye attı.

21 yasak sollama

Olayın ardından sürücü hakkında İsviçre genelinde araç kullanma yasağı uygulanırken, ceza davası da başlatıldı.<h2>80 yerine 172 km/s hız yaptı</h2>Uri Kanton Polisi'nin verdiği bilgilere göre olay, çarşamba sabahı erken saatlerde A2 otoyolunun güney yönünde meydana geldi.Gotthard Tüneli'nde izin verilen azami hız 80 km/s olmasına rağmen, sürücünün ortalama hızı 171,8 km/s olarak ölçüldü.Bu hızla 17 kilometrelik tünelin yaklaşık 6 dakikada geçildiği hesaplandı.<h2>Tünel içinde tam 21 yasak sollama</h2>Polisin açıklamasına göre sürücü, daha tünele girmeden önce kuzey girişinde yasak bölgeden sağ şeridi kullanarak ilk kural ihlalini yaptı.Daha sonra çift yönlü trafiğin bulunduğu Gotthard Tüneli içerisinde, devamlı çizgiye rağmen tam 21 kez yasak sollama gerçekleştirdi.Yetkililer, bu ihlallerin hem karşı yönden gelen araçlar hem de tünel içerisindeki diğer sürücüler açısından son derece büyük bir tehlike oluşturduğunu belirtti.<h2>Uyuşturucu testi pozitif çıktı</h2>Sürücü, Ticino Kanton Polisi tarafından durdurulduktan sonra Uri Kanton Polisi'ne teslim edildi.Yapılan hızlı uyuşturucu testi pozitif sonuç verdi.Polis, sürücü hakkında;<ul><li>İsviçre genelinde araç kullanma yasağı,</li><li>Binlerce frank tutarında güvence bedeli,</li><li>Ağır hız ihlali,</li><li>Trafik güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye sokma</li></ul>gerekçeleriyle işlem başlattı.İşlemlerin ardından serbest bırakılan sürücünün, yargılama sonunda hapis cezasıyla da karşı karşıya kalabileceği bildirildi.<h2>Gotthard Tüneli'nde hız ihlalleri ağır cezalandırılıyor</h2>Yaklaşık 17 kilometre uzunluğundaki Gotthard Karayolu Tüneli, Avrupa'nın en yoğun kara yolu tünellerinden biri olarak kabul ediliyor.Çift yönlü trafik nedeniyle bölgede hız sınırı ve sollama yasağı büyük önem taşıyor. İsviçre'de bu tür ağır hız ihlalleri, yalnızca para cezasıyla değil, ehliyete el konulması, araç kullanma yasağı ve hapis cezası gibi yaptırımlarla da sonuçlanabiliyor.

Gotthard Tüneli'nde akılalmaz hız: Alman sürücü 170 km/s ortalamayla ilerledi

Norveç, deniz taşımacılığı tarihinde bir ilke imza atmaya hazırlanıyor. Ülke, dünyanın büyük yolcu ve yük gemilerinin geçebileceği ilk gemi tünelinin inşasına resmen başlıyor. Yaklaşık 700 milyon İsviçre frangına mal olması beklenen dev proje, Norveç'in batı kıyısındaki tehlikeli deniz geçişini tarihe karıştırmayı hedefliyor.

Dünyanın ilk gemi tüneli

Bergen kentinin kuzeyinde inşa edilecek Stad Gemi Tüneli, 1,7 kilometre uzunluğunda olacak ve Stad Yarımadası'nı delerek iki fiyordu birbirine bağlayacak. Böylece gemiler, Kuzey Atlantik'in sert dalgalarına açılmak zorunda kalmadan güvenli bir şekilde yollarına devam edebilecek.<h2>Yüzyıllardır tehlikeli kabul edilen geçiş</h2>Norveç'in batı kıyısındaki Stad Yarımadası, ülkenin en riskli deniz rotalarından biri olarak biliniyor. Şiddetli fırtınalar, yüksek dalgalar ve sert rüzgârlar nedeniyle gemiler burada sık sık gecikmeler yaşıyor, seferler iptal ediliyor.Bölgenin tehlikeli olduğu, Viking dönemine ait anlatılarda bile yer alıyor. Tarihi kaynaklarda denizcilere bu bölgeden geçerken dikkatli olmaları gerektiği yönünde uyarılar bulunduğu belirtiliyor.Uzmanlar, Stad Yarımadası'nı Norveç'in "Gotthard Geçidi" olarak nitelendiriyor. Nasıl İsviçre'de Gotthard kuzey ile güney arasında doğal bir geçiş noktasıysa, Stad da Norveç'in kuzeyi ile güneyi arasında önemli bir doğal sınır oluşturuyor.<h2>Dev mühendislik projesi</h2>İnşa edilecek tünel yaklaşık 36 metre genişliğinde ve 50 metre yüksekliğinde olacak. Bu ölçüler sayesinde büyük yolcu gemileri, feribotlar ve yük gemileri rahatlıkla geçebilecek.Tünelin denizin içinde yapılacak olması nedeniyle klasik tünel açma makineleri kullanılamayacak. Bunun yerine önce üst bölümde dar bir galeri açılacak, ardından kayalar kontrollü patlatmalarla aşamalı olarak kazılacak.İnşaat süresince tünelin her iki girişi özel sistemlerle suya karşı kapatılacak. Çalışmalar sırasında yaklaşık 6 milyon metreküp kaya çıkarılması planlanıyor. Elde edilen kaya malzemesi ise bölgedeki diğer altyapı projelerinde değerlendirilecek.Projenin 2032 yılında tamamlanması hedefleniyor.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/12fc07fc519ee512e162e6603.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Sadece deniz ulaşımı değil, ekonomi de kazanacak</h2>Norveç hükümeti projeyle yalnızca deniz ulaşımını daha güvenli hale getirmeyi amaçlamıyor. Aynı zamanda kıyı bölgelerindeki ekonomik hareketliliğin artırılması, balıkçılık sektörünün güçlendirilmesi ve turizmin canlandırılması da hedefleniyor.Bölge belediyeleri, gemi tünelinin tamamlanmasının ardından daha fazla turistin bölgeyi ziyaret edeceğini, yeni işletmelerin açılacağını ve istihdamın artacağını öngörüyor.<h2>Tartışmalar da sürüyor</h2>Projeye bölgedeki birçok kişi destek verse de bazı çevreler endişelerini dile getiriyor. Özellikle çevreciler ve bazı bölge sakinleri, inşaat çalışmaları ile artacak gemi trafiğinin bugüne kadar sakin kalan fiyort ekosistemini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.Ancak projeye karşı yapılan itirazlar reddedildi ve Norveç hükümeti inşaat için resmen onay verdi.Dünyada ilk olma özelliği taşıyan Stad Gemi Tüneli'nin tamamlanmasıyla birlikte Norveç, deniz taşımacılığı alanında önemli bir mühendislik başarısına daha imza atmış olacak.

Norveç dünyada bir ilke imza atıyor: İlk gemi tüneli inşa ediliyor

Yurt dışında trafik kazası geçirmek, otel faturası nedeniyle anlaşmazlık yaşamak veya bir suçla itham edilmek tatili bir anda ciddi bir soruna dönüştürebilir. Üstelik yabancı bir ülkede yasaları bilmemek ve dili konuşamamak durumu daha da zorlaştırabilir.

Sigortanızı mutlaka kontrol edin

Peki böyle bir durumda avukatı kim bulacak? İsviçre Büyükelçiliği hukuki yardım sağlar mı? Sigorta masrafları karşılar mı?Uzmanlara göre yurt dışına çıkmadan önce mevcut sigortaların hangi ülkelerde ve hangi durumlarda geçerli olduğunu kontrol etmek büyük önem taşıyor.<h2>Büyükelçilik avukat sağlamıyor</h2>İsviçre Dışişleri Bakanlığı’na göre büyükelçilikler ve konsolosluklar doğrudan hukuki danışmanlık hizmeti vermiyor.Ancak yurt dışında hukuki sorun yaşayan İsviçre vatandaşlarına güvenilir avukatların bulunduğu bir liste sunulabiliyor. Bu konuda İsviçre büyükelçilikleri, konsoloslukları veya Dışişleri Bakanlığı yardım hattıyla iletişime geçilebiliyor.Avukatla iletişim kurmak ve hukuki süreci başlatmak ise kişinin kendi sorumluluğunda bulunuyor.Yetkililer bu nedenle seyahate çıkmadan önce gidilecek ülkeye ilişkin resmi seyahat uyarılarının incelenmesini ve sigorta kapsamının kontrol edilmesini öneriyor.<h2>Hukuk sigortası dünyanın her yerinde geçerli olmayabilir</h2>Birçok kişi hukuk koruma sigortasının dünyanın her yerinde geçerli olduğunu düşünüyor. Ancak uzmanlara göre bu doğru değil.Bazı sigortalar yalnızca Avrupa ülkelerinde geçerli olurken, bazıları sadece belirli hukuki anlaşmazlıkları kapsıyor.Ayrıca sigorta şirketleri her davanın masraflarını otomatik olarak karşılamıyor. Önce davanın kazanılma ihtimali ve hukuki sürecin başarı şansı değerlendiriliyor.Bu nedenle yurt dışında yaşanan her anlaşmazlığın sigorta tarafından karşılanacağı düşünülmemeli.<h2>İyi bir sigorta avukat bulmanıza da yardımcı olabilir</h2>Kapsamlı bir hukuk koruma sigortası yalnızca avukat masraflarını karşılamakla kalmıyor. Yabancı bir ülkede uygun avukatın bulunmasına da yardımcı olabiliyor.Sigorta şirketlerinin acil yardım numaraları, anlaşmalı hukuk büroları, yerel avukatları ve bazı durumlarda çeviri hizmetleri bulunabiliyor.Uzmanlara göre özellikle dilini ve hukuk sistemini bilmediğiniz bir ülkede bu hizmetler büyük önem taşıyor.<h2>Trafik kazalarında ek sigorta gerekebilir</h2>Yurt dışında yaşanan trafik kazaları konusunda özellikle dikkatli olunması gerekiyor.Trafikle ilgili hukuki anlaşmazlıklar çoğu zaman standart hukuk koruma sigortasına dahil değil. Bunun için ayrı bir trafik hukuk sigortası veya mevcut sigortaya ek koruma yaptırılması gerekebiliyor.Birçok poliçe Avrupa’daki olayları kapsasa da dünya genelinde geçerli koruma çoğu zaman kendiliğinden sunulmuyor.Bu nedenle özellikle araçla yurt dışına çıkacak kişilerin sigorta poliçelerini önceden kontrol etmeleri öneriliyor.<h2>Tatilde telefonunuz veya cüzdanınız çalınırsa</h2>Yurt dışında telefon, cüzdan veya başka bir eşyanın çalınması durumunda ev eşyası sigortasının tek başına yeterli olmayabileceği belirtiliyor.Sigortanın, ev dışında gerçekleşen basit hırsızlık olaylarını kapsayan ek güvenceye sahip olması gerekiyor. Bu ek koruma genellikle dünyanın birçok ülkesinde geçerli olabiliyor.Ancak hırsızlık durumunda mutlaka yerel polise başvurulması ve resmi tutanak alınması gerekiyor. Polis belgesi olmadan sigortadan ödeme almak oldukça zorlaşabiliyor.Sigorta şirketleri ayrıca çalınan eşyanın yeni fiyatını değil, çoğu zaman olay tarihindeki değerini ödüyor.<h2>Bir başkasına zarar verirseniz sorumluluk sigortası devreye girebilir</h2>Yurt dışında başka bir kişiye veya başkasının malına zarar verilmesi durumunda kişisel sorumluluk sigortası önemli bir güvence sağlıyor.Örneğin tatil evinde su baskınına neden olmak veya bisiklet kullanırken bir kişiyi yaralamak bu kapsama girebilir.Uzmanlara göre İsviçre’deki kişisel sorumluluk sigortalarının büyük bölümü dünya genelinde geçerli.<h2>Kredi kartı seyahat sigortasına dikkat</h2>Kredi kartlarıyla birlikte sunulan seyahat sigortaları, yurt dışındaki hukuki anlaşmazlıklarda çoğu zaman yeterli koruma sağlamıyor.Bu sigortalar genellikle seyahatin iptal edilmesi, yarıda kesilmesi veya bagaj sorunları gibi durumları kapsıyor.Ayrıca bazı kredi kartı sigortaları yalnızca seyahatin tamamı aynı kredi kartıyla ödendiğinde geçerli oluyor.Uzmanlar bu nedenle yalnızca kredi kartı sigortasına güvenilmemesini ve seyahatten önce tüm sigorta koşullarının dikkatlice kontrol edilmesini öneriyor.

Tatilde başınız derde girerse ne yapmalısınız?

Bilim insanları, geçtiğimiz aylarda yapılan yapay deprem deneyi için daha güçlü bir ikinci test hazırlıyor. Bu kez yer altında oluşturulacak titreşimlerin, ilk denemeden katlanarak daha şiddetli olması bekleniyor.

Araştırma ekibi, yer altındaki kaya tabakalarının kırılma davranışını anlamak için kontrollü bir sarsıntı yaratacak. Amaç, gelecekte yaşanabilecek gerçek depremleri daha doğru tahmin etmek ve kritik altyapıları güçlendirmek.Yetkililer, testin tamamen güvenli bir bölgede yapılacağını söylüyor. Ancak bazı uzmanlar, “Bu kadar güçlü bir yapay deprem halka neden daha açık anlatılmıyor?” diyerek şeffaflık çağrısı yapıyor.Testin kesin tarihi henüz açıklanmadı, fakat hazırlıkların son aşamaya geldiği bildiriliyor. Bu ikinci deney, İsviçre’nin deprem bilimi tarihinde kilit bir dönüm noktası olabilir.&nbsp;

İsviçre’de ikinci yapay deprem testi geliyor!

İsviçre’de sıcak ve kurak hava nedeniyle orman yangını tehlikesi birçok bölgede ciddi seviyelere ulaştı. Bazı kantonlar yangın riskine karşı ateş yakma yasağı getirirken, Valais kantonunun bazı bölgelerinde en yüksek tehlike seviyesi ilan edildi.

Kantonlardan peş peşe yasaklar

Yetkililer, vatandaşları ormanlık alanlarda ve açık havada ateş kullanırken son derece dikkatli olmaya çağırıyor.<h2>Valais’de en yüksek tehlike seviyesi</h2>İsviçre’nin birçok kantonunda orman yangını tehlikesi “önemli” veya “yüksek” seviyede bulunuyor. Valais kantonunun bazı bölgelerinde ise tehlike seviyesi en yüksek dereceye ulaştı.Artan risk nedeniyle kantonlar, kendi bölgelerindeki duruma göre farklı önlemler uygulamaya başladı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/eadee140a4d0c387f8b586904.png" width="1024" height="576"></figure><h2>Ateş yakma yasakları bölgelere göre değişiyor</h2>Bazı bölgelerde yalnızca dikkatli olunması yönünde uyarılar yapılırken, bazı kantonlarda ormanlarda ve orman yakınlarında ateş yakmak yasaklandı.Yangın tehlikesinin daha yüksek olduğu bölgelerde ise açık havada her türlü ateş yakılmasını kapsayan tam yasaklar uygulanıyor.Bu nedenle piknik, mangal veya açık havada ateş yakmayı planlayanların bulundukları kantondaki güncel kuralları önceden kontrol etmeleri gerekiyor.<h2>Durum sürekli takip ediliyor</h2>Kantonlar orman yangını tehlikesini sürekli olarak değerlendiriyor. Uyarı seviyeleri, federal makamlarla birlikte belirleniyor ve mevcut hava koşullarına göre düzenli olarak güncelleniyor.Yetkililer, sıcaklıkların yüksek seyrettiği ve uzun süre yağış görülmeyen dönemlerde küçük bir kıvılcımın bile büyük bir yangına yol açabileceği konusunda uyarıyor.Vatandaşlardan özellikle ormanlık alanlarda sigara izmariti atmamaları, izin verilmeyen bölgelerde mangal yapmamaları ve ateş yasağı bulunan yerlerde kurallara kesinlikle uymaları isteniyor.

Orman yangını riski yükseldi: Birçok bölgede ateş yakmak yasaklandı

Dünya genelinde her yıl yüz binlerce kişi aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybederken, İsviçre'de alınan önlemler ölümlerin artmasını engelliyor. Uzmanlar ise mevcut sistemin gelecekte yetersiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Aşırı sıcaklar can alıyor

Aşırı sıcaklar dünya genelinde giderek daha büyük bir sağlık tehdidine dönüşüyor. Hastanelerde artan yoğunluk, sıcaklığa bağlı ölümler ve uluslararası sağlık kuruluşlarının uyarıları, sıcak hava dalgalarının artık yalnızca bir hava olayı olarak görülemeyeceğini ortaya koyuyor.Dünya genelinde her yıl ortalama 546 bin kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Avrupa'da ise son dört yılda yaklaşık 200 bin ölümün aşırı sıcaklarla bağlantılı olduğu belirtiliyor.İsviçre de giderek daha sık ve daha yoğun sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalıyor. Ancak ülkede sıcaklığa bağlı ölüm sayılarının son 23 yıldır büyük ölçüde sabit kalması dikkat çekiyor.Uzmanlara göre bunun temel nedeni, 2003 yılındaki ölümcül sıcak yazın ardından alınan önlemler.<h3>Hastanelerde acil başvuruları arttı</h3>Son sıcak hava dalgası İsviçre'deki hastanelerde de etkisini gösterdi.Lozan Üniversite Hastanesi, acil servise yapılan başvuruların yüzde 15 arttığını açıkladı. Zürih Üniversite Hastanesi'nde ise yüzde 10'luk artış kaydedildi.Hastanelere başvuran kişilerin büyük bölümünde yeterince sıvı tüketmeme, yüksek sıcaklıkta fiziksel etkinlik yapma ve mevcut hastalıkların ağırlaşması gibi sorunlar görüldü.Uzmanlar, özellikle yaşlıların, çocukların ve kronik hastalığı bulunan kişilerin yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilendiğini belirtiyor.<h3>Vücut bir noktadan sonra sıcaklığa dayanamıyor</h3>İnsan vücudu yüksek sıcaklıklarda terleyerek kendi sıcaklığını düşürmeye çalışıyor.Ancak sıcaklık belirli bir seviyenin üzerine çıktığında vücudun bu sistemi yetersiz kalabiliyor. Damarlar genişliyor ve kalp ile dolaşım sistemi artan yükü taşımakta zorlanıyor.Aşırı sıcaklar aynı zamanda uyku sorunlarına, strese ve mevcut kalp-damar hastalıklarının ağırlaşmasına neden olabiliyor. Bazı ruhsal rahatsızlıkların da sıcak hava dönemlerinde kötüleşebildiği belirtiliyor.<h3>İsviçre'de yılda yaklaşık 200 kişi hayatını kaybediyor</h3>Bern Üniversitesi'nden çevre ve halk sağlığı uzmanı Apolline Saucy'ye göre İsviçre'de her yıl yaklaşık 200 kişi sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor.Bu sayı yüksek görünse de uzmanlara göre çok daha kötü olabilirdi.İsviçre Tropikal ve Halk Sağlığı Enstitüsü'nün verileri, yaz sıcaklıkları artmasına rağmen sıcaklığa bağlı ölümlerin son 23 yıldır büyük ölçüde sabit kaldığını gösteriyor.Bu durum, 2003 yılındaki aşırı sıcakların ardından alınan önlemlerle ilişkilendiriliyor.<h3>2003 yazı dönüm noktası oldu</h3>2003 yılındaki aşırı sıcaklar İsviçre'de çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.Bu olayın ardından ülke genelinde sıcak hava dalgalarına karşı yeni önlemler alınmaya başlandı.Federal düzeyde bilgilendirme çalışmaları ve sıcaklık uyarı sistemleri oluşturuldu. Bazı kantonlarda ise risk grubundaki kişilere yönelik özel programlar hazırlandı.Bazı bölgelerde aşırı sıcak günlerde insanların serinleyebileceği yüzme havuzları veya sinema salonları gibi yerlere ücretsiz giriş imkânları sağlandı.Uzmanlara göre bu önlemler, sıcaklığa bağlı ölümlerin artmasını önemli ölçüde sınırladı.<h3>Kantonlar arasında büyük farklar var</h3>Ancak İsviçre genelinde tüm kantonların aynı önlemleri uygulamadığı belirtiliyor.Bazı kantonlar kapsamlı sıcaklık planlarına sahipken, bazı bölgelerde önlemler daha sınırlı kalıyor.Araştırmalar, daha kapsamlı planlara sahip kantonların sıcak hava dalgalarıyla daha başarılı mücadele ettiğini gösteriyor.Son yıllarda giderek daha fazla kantonun sıcaklığa karşı yeni önlemler geliştirdiği veya mevcut planlarını genişlettiği belirtiliyor.<h3>Çok sıcak günlerde önlemler yetersiz kalıyor</h3>Federal Sağlık Dairesi, mevcut önlemlerin belirli ölçüde başarılı olduğunu kabul ediyor.Ancak bu başarı daha çok orta derecede sıcak günlerde görülüyor. Aşırı sıcak günlerde ölüm riskinin hâlâ yüksek olduğu belirtiliyor.Özellikle yaşlıların alınan önlemlerden diğer gruplar kadar yararlanamadığına dikkat çekiliyor.Uzmanlara göre gelecekte daha sık ve daha güçlü sıcak hava dalgalarının yaşanması halinde mevcut sistem yeterli olmayabilir.<h3>Şehirlerin ve binaların değişmesi gerekiyor</h3>Uzmanlar, yalnızca uyarı mesajları ve bilgilendirme çalışmalarının gelecekte yeterli olmayacağını belirtiyor.Binaların yüksek sıcaklıklara daha dayanıklı hale getirilmesi, şehirlerde daha fazla yeşil alan oluşturulması ve gölgelik bölgelerin artırılması gerektiği ifade ediliyor.Aynı zamanda şehirlerde ısıyı tutan beton ve asfalt alanların azaltılması, uzun vadeli çözümler arasında gösteriliyor.Uzmanlara göre kısa vadede insanları koruyacak önlemler ile şehirleri gelecekteki sıcaklıklara hazırlayacak yatırımlar birlikte yürütülmeli.<h3>Sıcak hava dünya ekonomisini de etkiliyor</h3>Aşırı sıcakların etkisi yalnızca sağlık alanıyla sınırlı kalmıyor.2024 yılında sıcaklık nedeniyle kaybedilen çalışma saatlerinin dünya genelinde yaklaşık 1,09 trilyon dolarlık gelir kaybına yol açtığı tahmin ediliyor.Aynı yıl aşırı hava olaylarının neden olduğu ekonomik kaybın ise yaklaşık 304 milyar dolar olduğu belirtiliyor.Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının yanı sıra orman yangınları, kuraklık ve aşırı yağışların da giderek daha büyük sağlık ve ekonomi sorunlarına yol açtığını vurguluyor.Araştırmalara göre 2020 ile 2024 yılları arasında yaşanan insan hayatını tehdit eden aşırı sıcak günlerin yüzde 84'ü, insan faaliyetlerinin neden olduğu iklim değişikliğiyle bağlantılı.Uzmanlar, İsviçre'de alınan önlemlerin olumlu sonuç verdiğini ancak gelecekte daha güçlü ve uzun vadeli çözümlere ihtiyaç duyulacağını belirtiyor.

Dünya kavruluyor: İsviçre'de alınan önlemler hayat kurtarıyor

İsviçre'de çocuklara yönelik şiddet vakalarında endişe verici bir artış yaşandı. Ülke genelindeki çocuk hastanelerinde geçen yıl şiddet gördüğü kanıtlanan veya şiddet şüphesiyle tedavi edilen çocuk ve gençlerin sayısı, kayıtların tutulmaya başlandığı 2009 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Çocuklara yönelik şiddet

İsviçre Pediatri Derneği tarafından açıklanan verilere göre, 19 çocuk hastanesinde toplam 2 bin 380 çocuk ve genç şiddet mağduru olarak kayıtlara geçti.Bu sayı bir önceki yıla göre 296 vaka, yani yüzde 14,2 artış anlamına geliyor.<h3>Şiddet çoğunlukla aile içinde yaşanıyor</h3>Veriler, çocuklara yönelik şiddetin büyük bölümünün çocukların en yakın çevresinde gerçekleştiğini gösteriyor.Vakaların yaklaşık yüzde 70'inde şüpheli failler çocuğun kendi ailesinden kişilerden oluşuyor. Olayların yüzde 14'ünde ise şiddetin çocuğun tanıdığı kişiler tarafından uygulandığı belirtiliyor.Uzmanlara göre bu durum, çocukların kendilerini en güvende hissetmeleri gereken ortamlarda şiddete maruz kalabildiğini ortaya koyuyor.<h3>Mağdurların yüzde 40'ından fazlası altı yaşından küçük</h3>Şiddet vakalarında özellikle küçük çocukların büyük risk altında olduğu görülüyor.Kayıtlara geçen mağdurların yüzde 40'ından fazlası altı yaşından küçük çocuklardan oluşuyor.2025 yılında henüz bir yaşını doldurmamış bir bebek, maruz kaldığı fiziksel şiddet sonucu hayatını kaybetti.<h3>En fazla fiziksel şiddet vakası kaydedildi</h3>Çocuk hastanelerinde en sık görülen şiddet türü fiziksel şiddet oldu.Toplam 756 çocukta fiziksel şiddet tespit edildi. Fiziksel şiddetin toplam vakalar içindeki oranı yüzde 31,8 olarak kaydedildi.İkinci sırada ise çocukların temel ihtiyaçlarının karşılanmaması anlamına gelen ihmal vakaları yer aldı. Toplam 699 çocukta ihmal tespit edildi.<h3>Psikolojik şiddette yüzde 33'ten fazla artış</h3>Verilerde en dikkat çekici yükseliş psikolojik şiddet vakalarında yaşandı.Geçen yıl İsviçre genelinde 582 psikolojik şiddet vakası kaydedildi. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 33'ten fazla arttı.Özellikle çocukların ev içindeki şiddete tanık olması ciddi şekilde arttı. Bu tür vakaların sayısı bir yıl içinde 198'den 371'e yükselerek neredeyse iki katına çıktı.Uzmanlar, çocukların doğrudan fiziksel şiddete maruz kalmasa bile evde yaşanan şiddeti görmesinin psikolojik gelişimleri üzerinde ciddi ve uzun süreli etkiler bırakabileceğine dikkat çekiyor.<h3>325 cinsel istismar vakası kaydedildi</h3>2025 yılında çocuk hastanelerinde 325 cinsel istismar vakası kayıtlara geçti.Uzmanlar, cinsel istismarın tıbbi olarak kanıtlanmasının diğer şiddet türlerine göre çok daha zor olduğunu belirtiyor.Bu nedenle gerçek vaka sayısının hastanelerde kayıtlara geçen rakamlardan daha yüksek olabileceği değerlendiriliyor.<h3>Çocuk koruma sisteminin güçlendirilmesi isteniyor</h3>İsviçre Pediatri Derneği, açıklanan rekor rakamların çocuk koruma çalışmalarının ve ailelere yönelik desteğin güçlendirilmesi gerektiğini gösterdiğini belirtiyor.Uzmanlara göre risk altındaki çocukların zamanında korunabilmesi için KESB'ye (Çocuk ve Yetişkin Koruma Kurumu) yapılan tehlike bildirimleri büyük önem taşıyor.Bu bildirimler sayesinde yetkililer, çocukların korunması ve ailelere zorunlu destek sağlanması için gerekli önlemleri alabiliyor.İsviçre Pediatri Derneği, artan vaka sayılarının yalnızca daha fazla çocuğun hastanelere ulaşmasıyla açıklanamayacağını belirterek, ailelerin desteklenmesi ve şiddetin erken aşamada önlenmesi için daha etkili önlemlere ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Çocuklara şiddetin yüzde 70'i aile içinde yaşanıyor

Avrupa genelinde sıcak hava, kuraklık ve güçlü rüzgârlar orman yangını riskini artırdı. Avrupa Birliği, bu yaz orman yangınlarına karşı şimdiye kadarki en büyük hazırlıklarından birini yaparak 14 ülkeden yaklaşık 800 itfaiyeciyi riskli bölgelere yerleştirme kararı aldı.

Binlerce itfaiyeci görevde

Yangın riski özellikle Kıbrıs, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya ve Portekiz'de yüksek seviyeye çıktı. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle birlikte Avrupa'da orman yangınlarının daha sık, daha büyük ve daha yıkıcı hale geldiğine dikkat çekiyor.<h3>Yunanistan'da can kaybı yaşandı</h3>Yunanistan'ın ikinci büyük kenti Selanik çevresinde çıkan yangınlar kısa sürede yayıldı. Kentin kuzeyindeki bazı yerleşim bölgelerinde yaşayanlara tahliye çağrısı yapıldı.Selanik yakınlarında daha önce çıkan başka bir orman yangınında bir baba ve 12 yaşındaki oğlu hayatını kaybetti. Yetkililer, Halkidiki Yarımadası ve Kilkis çevresinde de yangınlarla mücadele edildiğini açıkladı.<h3>İspanya'da binlerce hektar alan yandı</h3>İspanya'nın kuzeydoğusunda, Costa Brava turizm bölgesinin iç kesimlerinde çıkan yangın en ciddi vakalardan biri oldu. Bisbal d'Empordà yakınlarında başlayan yangında en az 2 bin 300 hektar çalılık ve ormanlık alan zarar gördü.Yetkililer, yoğun duman nedeniyle Girona'nın doğusundaki bazı yerleşimlerde yaklaşık 45 bin kişiye evlerinden çıkmamaları çağrısında bulundu. Yangının geçici olarak kontrol altına alındığı açıklansa da, güçlü rüzgâr beklentisi nedeniyle yeni yayılma riski devam ediyor.<h3>Fransa'da Tour de France tehlikeye girdi</h3>Fransa'nın güneyindeki Pyrénées-Orientales bölgesinde çıkan orman yangını, dünyaca ünlü bisiklet yarışı Tour de France güzergâhını da tehdit ediyor.Yaklaşık 1500 hektarlık alanı etkileyen yangına 700 itfaiyeci müdahale ediyor. Alevlerin yarış etabının bitiş noktasına yaklaşık 70 kilometre mesafede olduğu bildirildi. Yetkililer, yangının seyrine göre yarış programında değişiklik yapılıp yapılmayacağını değerlendiriyor.<h3>Portekiz'de 120 kilometrekarelik alan etkilendi</h3>Portekiz'in orta kesimindeki Vouzela bölgesinde çıkan yangın da büyük hasara yol açtı. Yangına 1200'den fazla itfaiyeci, yaklaşık 400 araç ve 15 uçakla müdahale ediliyor.Avrupa Birliği'nin Copernicus orman yangını izleme sistemine göre yangın, pazar gününe kadar yaklaşık 12 bin hektarlık, yani 120 kilometrekarelik bir alana yayıldı.İspanya, Portekiz'e destek amacıyla 120 itfaiyeci ve 45 araç gönderdi. İtalya ve İspanya ayrıca yangın söndürme uçaklarıyla mücadeleye katkı sağladı.<h3>İsviçre'de de risk yüksek</h3>İsviçre'de Locarno yakınlarındaki Val Resa bölgesinde çıkan orman yangını kontrol altına alındı. Yangında yaklaşık 20 hektarlık alanın etkilendiği açıklandı.Ancak ülke genelinde tehlike tamamen geçmiş değil. Birçok kantonda orman yangını riski yüksek seviyede bulunuyor. Wallis'in bazı bölgelerinde ise en yüksek tehlike seviyesi ilan edildi.Yetkililer, vatandaşlara açık alanlarda ateş yakmamaları, sigara izmaritlerini doğaya atmamaları ve yerel uyarıları dikkate almaları çağrısında bulunuyor.

Sıcak hava ve kuraklık Avrupa'yı alevlere teslim etti

İsviçre'de olası kişisel veri ihlallerine ilişkin bildirimlerin sayısı bir önceki yıla göre iki kattan fazla arttı. Yeni veriler, vatandaşların kişisel bilgilerinin nasıl kullanıldığı konusunda giderek daha fazla endişe duyduğunu ortaya koyuyor.

Herkes kendini izleniyor hissedebilir

EDÖB (Federal Veri Koruma ve Bilgi Edinme Sorumlusu) Adrian Lobsiger, özellikle yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte kişisel verilerin korunmasının daha büyük bir sorun haline geldiğini söyledi.Lobsiger'e göre vatandaşlar, kendileri hakkında toplanan bilgiler üzerinde daha fazla söz sahibi olmak ve özel yaşamlarını korumak istiyor.<h3>Akıllı gözlükler yeni tartışma başlattı</h3>Veri koruma alanındaki en büyük tartışmalardan biri, çevresindeki görüntüleri kaydedebilen ve internet üzerinden canlı olarak paylaşabilen yapay zekâ destekli akıllı gözlükler.Adrian Lobsiger, bu tür teknolojilerin yaygınlaşması halinde insanların kamusal alanlarda sürekli izlendiklerini düşünmeye başlayabileceği uyarısında bulundu.Uzmanlara göre bir kişi, çevresindeki insanların kendisini kaydedip kaydetmediğini bilmediğinde davranışlarını değiştirebilir. Bu durum, kamusal alandaki özgürlük ve özel yaşamın korunması açısından yeni sorunlar ortaya çıkarabilir.<h3>İsviçre'de yüz tanıma kullanılmayacak</h3>İsviçre'nin veri koruma makamı, teknoloji şirketlerinden ülkede ulaşılabilecek resmi bir temsilci bulundurmalarını istiyor.Bu kapsamda Meta'dan da İsviçre'de bir iletişim noktası oluşturması talep edildi.Yetkililer ayrıca şirketten, akıllı gözlüklerde İsviçre sınırları içerisinde yüz tanıma teknolojisinin kullanılmayacağı yönünde güvence aldı.<h3>Vatandaşların yapay zekâ karşısında hakları var</h3>Yapay zekânın hızlı gelişimi, mevcut veri koruma yasalarının yeterli olup olmadığı sorusunu da gündeme getiriyor.Adrian Lobsiger ise yeni yasalar hazırlanmasını beklemek yerine mevcut kuralların uygulanması gerektiğini savunuyor.İsviçre'deki mevcut yasalara göre vatandaşların, karşılarında bir insan mı yoksa yapay zekâ sistemi mi bulunduğunu öğrenme hakkı bulunuyor.Kullanıcılar ayrıca yapay zekâ sistemlerine yazdıkları soru ve komutların, kendi izinleri dışında sistemlerin eğitilmesinde kullanılmasına itiraz edebiliyor.<h3>Resmi belgelere erişim de tartışılıyor</h3>İsviçre'nin en üst düzey veri koruma sorumlusu yalnızca kişisel verilerin korunmasından değil, vatandaşların resmi belgelere erişim hakkından da sorumlu.Lobsiger, son dönemde federal kurumların resmi belgelerin kamuoyuna açıklanmasını engelleyen yeni istisnalar oluşturmaya çalıştığını savunuyor.Ona göre kamu kurumlarının daha az şeffaf hale gelmesi, vatandaşlarda yetkililerin bir şeyler sakladığı düşüncesine yol açabilir.<h3>ABD ile görüşmelere ait belgeler paylaşılmadı</h3>Tartışmaların güncel örneklerinden biri, İsviçre ile ABD arasındaki görüşmeler.Gazeteciler, Federal Hükümet üyesi Karin Keller-Sutter ile Donald Trump arasında yapılan telefon görüşmesine ve İsviçreli ekonomi temsilcilerinin Beyaz Saray ziyaretine ilişkin belgelere erişmek istedi.Ancak bu talepler kabul edilmedi. Adrian Lobsiger de arabuluculuk görevini yerine getirebilmek için gerekli dosyalara ulaşamadığını açıkladı.Lobsiger, yasaların görevini yapabilmesi için belgeleri incelemesine izin verdiğini belirterek, kendisine erişim verilmemesini kurumlara duyulan güven açısından sorunlu bulduğunu ifade etti.<h3>Yapay zekâ ile mahremiyet arasındaki denge zorlaşıyor</h3>Yapay zekâ destekli kameralar, akıllı gözlükler ve veri toplama sistemlerinin yaygınlaşması, İsviçre'de kişisel verilerin korunması tartışmasını daha da büyütüyor.Yetkililere göre temel sorun yalnızca teknolojinin neler yapabildiği değil, vatandaşların kendileri hakkında hangi bilgilerin toplandığını bilip bilmediği ve bu verilerin kullanımına karşı çıkma hakkını kullanabilmesi.İsviçre'nin en üst düzey veri koruma yetkilisinin uyarısı ise dikkat çekici: Yeni teknolojiler kontrolsüz şekilde yaygınlaşırsa, insanlar kamusal alanlarda sürekli izlendikleri hissine kapılabilir ve buna göre davranışlarını değiştirmeye başlayabilir.

Yapay zekâ çağında özel hayat tehlikede mi?

Venezuela'da meydana gelen depremin ardından arama kurtarma çalışmalarına katılan İsviçre ekibi ülkeye döndü. Yaklaşık bir haftadır afet bölgesinde görev yapan 80 kişilik ekip, perşembe günü Zürih'e ulaştı.

'Gördüklerimiz çok acıydı'

Deprem bölgesinden dönen 80 kişilik ekip Zürih'te törenle karşılandı, insani yardım çalışmaları ise devam edecek.Uçak, Rega (İsviçre Hava Kurtarma Servisi) hangarında aileleri ve meslektaşları tarafından karşılandı. İtfaiye ekipleri de gelen uçağı su takı ile selamlayarak kurtarma ekibine teşekkür etti.<h3>Bir hafta boyunca aralıksız çalıştılar</h3>İsviçreli ekip, sekiz arama kurtarma köpeğiyle birlikte Venezuela'nın kıyı kenti La Guaira'da gece gündüz görev yaptı.Arama kurtarma ekibinin sorumlusu Sebastian Eugster, çalışmaların son derece zorlu koşullarda gerçekleştirildiğini belirterek, sıcak ve yüksek nem altında aralıksız çalıştıklarını söyledi.Eugster, depremde yakınlarını kaybeden ailelere iyi haber verememiş olmalarının kendileri için en üzücü taraf olduğunu ifade ederken, ekibin tamamının sağ salim ülkeye dönmesinden dolayı memnuniyet duyduğunu dile getirdi.<h3>"Gördüklerimiz çok acıydı"</h3>Arama kurtarma köpeği eğitmeni Katja Lamprecht de afet bölgesinde yaşananları unutmasının kolay olmayacağını söyledi.Yurt dışındaki ilk görevine katıldığını belirten Lamprecht, depremin ardından karşılaştıkları manzaranın son derece ağır olduğunu ifade etti.Buna rağmen bölgedeki insanlara umut olabilmiş olmanın kendileri için önemli olduğunu söyleyen Lamprecht, ekip olarak güvenli şekilde İsviçre'ye dönmenin mutluluğunu yaşadıklarını belirtti.<h3>Enkaz altında canlıya ulaşılamadı</h3>İsviçre Dışişleri Bakanlığı (EDA – Federal Dışişleri Bakanlığı) tarafından yapılan açıklamaya göre, İsviçre ekibi Venezuela'ya ulaşan ilk Latin Amerika dışındaki uluslararası arama kurtarma ekiplerinden biri oldu.Bir hafta süren çalışmalar sırasında enkaz altında herhangi bir depremzedeye ulaşılamadığı açıklandı.<h3>İsviçre insani yardımı sürdürecek</h3>Arama kurtarma çalışmalarının tamamlanmasının ardından İsviçre, bölgedeki desteğini insani yardım faaliyetleriyle sürdürecek.Bu kapsamda DEZA (Kalkınma ve İşbirliği Dairesi) bünyesinden beş kişilik uzman ekip Venezuela'ya gönderilecek.Yeni ekip, özellikle temiz içme suyu temini ve temel hijyen hizmetlerinin yeniden kurulması konusunda yerel yetkililere destek verecek.İsviçre hükümeti bu insani yardım çalışmaları için 2,5 milyon İsviçre frangı kaynak ayırdığını açıkladı.

İsviçreli kurtarma ekibi Venezuela'daki görevini tamamladı

İsviçre'nin en büyük perakende zincirlerinden Migros, ülke genelinde bir ilke imza atarak 24 saat hizmet verecek ilk süpermarketini hizmete açtı. Pilot uygulama, Appenzell Ausserrhoden kantonuna bağlı Herisau kentindeki Migros şubesinde başladı.

Personelsiz Migros

Herisau'da başlatılan pilot uygulamada müşteriler gece saatlerinde mağazaya personel olmadan giriş yapabilecek.Mağaza gündüz saatlerinde normal şekilde personelle hizmet vermeye devam edecek. Ancak saat 19.00'dan sonra sistem otomatik olarak personelsiz çalışma moduna geçecek ve müşteriler alışverişlerini tamamen kendi başlarına yapabilecek.<h3>Mağazaya giriş QR koduyla yapılacak</h3>Gece saatlerinde alışveriş yapmak isteyen müşterilerin akıllı telefonlarıyla mağaza girişindeki QR kodunu okutması gerekiyor.Kimlik doğrulamasının ardından müşterilere mağazaya giriş için özel bir erişim kodu gönderilecek. Alışveriş tamamlandıktan sonra ödemeler, kasiyer bulunmayan self servis ödeme noktalarından gerçekleştirilecek.<h3>Güvenlik kameraları ve sensörlerle sağlanacak</h3>Yaklaşık 300 metrekare büyüklüğündeki mağazada yaklaşık 7 bin farklı ürün satışa sunuluyor.Personelsiz çalışma saatlerinde güvenlik, kamera sistemi ve gelişmiş sensörler aracılığıyla sağlanacak. Migros'un kullandığı sistem, mağaza içerisinde bir kişinin sağlık sorunu yaşaması veya kaza geçirmesi durumunda bunu algılayarak otomatik olarak alarm verebilecek.<h3>Raflar yalnızca gündüz doldurulacak</h3>İsviçre İş Kanunu gereği gece saatlerinde, pazar günlerinde ve resmi tatillerde çalışanların rafları doldurmasına izin verilmiyor.Bu nedenle ürün yerleştirme işlemleri yalnızca personelin görev yaptığı çalışma saatleri içerisinde gerçekleştirilecek.<h3>Amaç daha esnek alışveriş imkânı sunmak</h3>Migros, bu projeyle özellikle günün geç saatlerinde alışveriş yapmak isteyen müşterilerin taleplerine cevap vermeyi hedefliyor.Yeni mağaza modeli, şirketin 2022 yılında hizmete sunduğu personelsiz Migros Teo mağazalarının teknolojisi temel alınarak geliştirildi. Ancak yeni uygulama, daha büyük satış alanına ve çok daha geniş ürün yelpazesine sahip ilk tam ölçekli Migros süpermarketi olma özelliğini taşıyor.Herisau'daki projenin aslında 2025 yazında başlaması planlanıyordu. Ancak mağazada yapılacak tadilatlara yönelik itirazlar nedeniyle uygulama yaklaşık bir yıl gecikmeli olarak hayata geçirildi.<h3>Coop şimdilik bu modeli düşünmüyor</h3>Migros'un aksine, rakip market zinciri Coop, 24 saat açık mağaza konseptiyle ilgilenmediğini açıkladı.Şirket yetkilileri, şu aşamada böyle bir uygulamayı gündemlerinde bulunmadığını belirtti.Migros, Herisau'daki pilot uygulamadan elde edilecek sonuçlara göre gelecekte benzer mağaza konseptlerini İsviçre'nin farklı bölgelerine yaygınlaştırıp yaygınlaştırmayacağına karar verecek.

Migros'tan İsviçre'de bir ilk: 24 saat açık market dönemi başladı

İsviçre kamu yayıncısı SRG (İsviçre Radyo ve Televizyon Kurumu) bünyesinde yürütülen tasarruf programı yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Kurumda görev yapan 350 çalışan, Genel Müdür Susanne Wille'ye karşı hazırlanan protesto mektubuna imza attı.

İşten çıkarma krizi 

Tepkinin merkezinde ise, yayın kalitesinden sorumlu dört dil ve diksiyon eğitmeninin işten çıkarılması yer alıyor. Çalışanlar ve SSM (İsviçre Medya Sendikası), alınan kararın hem yayın kalitesini olumsuz etkileyeceğini hem de çalışanlara karşı gereksiz sertlik içerdiğini savunuyor.<h3>"Yanlış yerden tasarruf yapılıyor"</h3>Protesto mektubunda, dil eğitmenlerinin özellikle sunucuların ve gazetecilerin standart Almanca kullanımını geliştirmede önemli görev üstlendiği vurgulanıyor.Sendikaya göre bu pozisyonların kaldırılması, kamu yayıncılığının temel unsurlarından biri olan dil ve yayın kalitesini zayıflatabilir.SRG yönetimi ise söz konusu hizmetlerin tamamen ortadan kaldırılmayacağını, ihtiyaç duyulması halinde kurum içinden veya dışarıdan hizmet alınmaya devam edileceğini açıkladı.Ancak sendika, bu değişiklikle ne kadar tasarruf sağlanacağının belirsiz olduğunu belirterek alınan kararın mali açıdan anlamlı olmadığını savunuyor.<h3>Almanca konuşan bölgeler için farklı durum</h3>SRG yönetimi, Fransızca ve İtalyanca konuşulan bölgelerde uzun süredir kadrolu dil eğitmeni bulunmadığını, Almanca konuşulan İsviçre'de de benzer bir yapıya geçileceğini ifade ediyor.Buna karşı çıkan sendika ise Almanca konuşulan bölgelerde sunucuların günlük hayatta kullandıkları İsviçre Almancası yerine standart Almanca ile yayın yaptıklarını hatırlatarak, dil eğitmenlerinin bu nedenle önemli bir görev üstlendiğini belirtiyor.<h3>İşten çıkarmaların yöntemi de eleştirildi</h3>Tepkilerin yalnızca işten çıkarmalara değil, uygulama biçimine de yönelik olduğu belirtiliyor.Görevlerine son verilen dört eğitmenin aynı zamanda derhal görevden uzaklaştırılması, çalışanlar arasında rahatsızlık yarattı.SRG yönetimi bu uygulamanın çalışanlara yeni iş aramaları için zaman kazandırmayı amaçladığını savunsa da, medya sendikası bu yaklaşımı sert sözlerle eleştirdi.SSM, uygulamanın çalışanlar üzerinde cezalandırıcı bir etki oluşturduğunu ve insan odaklı bir yönetim anlayışıyla bağdaşmadığını öne sürdü.<h3>Tasarruf programı devam ediyor</h3>SRG'deki personel azaltma süreci, İsviçre'de medya katkı payının yıllık 335 franktan 300 franka düşürülmesi kararının ardından başlatılan geniş kapsamlı tasarruf programının bir parçası olarak yürütülüyor.Kurumda önümüzdeki dönemde toplam 900'e kadar pozisyonun kaldırılabileceği belirtiliyor.Çalışanlar ve sendika, tasarruf yapılmasına tamamen karşı olmadıklarını ancak hangi alanlarda kesintiye gidildiği ve bu sürecin nasıl yönetildiği konusunda ciddi endişeler taşıdıklarını ifade ediyor.

İsviçre kamu yayıncısında sendika ile yönetim karşı karşıya

Uzmanlar, vefat eden hastaların tıbbi dosyalarına erişimin tamamen engellenmesini eleştiriyor. İsviçre'de Bundesgericht (Federal Mahkeme) tarafından verilen yeni bir karar, hasta mahremiyeti ile yakınlarının bilgi edinme hakkı arasındaki dengeyi yeniden tartışmaya açtı.

Hasta hakları

Federal Mahkeme, bir hastanın yaşamını yitirmesinin ardından yalnızca aile üyelerinin değil, hastanın aile hekiminin de hastaneye ait tıbbi dosyalara erişemeyeceğine hükmetti. Karar, olası tıbbi hataların araştırılması açısından eleştirilere neden oldu.<h3>Mahkeme hasta mahremiyetini öncelikli gördü</h3>Mahkeme, doktorların meslek sırrının hastanın ölümünden sonra da devam ettiğini vurguladı.Karara göre hasta yakınlarının, olası bir tedavi hatasını araştırmak istemesi tek başına tıbbi kayıtların paylaşılması için yeterli gerekçe oluşturmuyor. Aynı şekilde, hastanın uzun yıllardır tedavisini yürüten aile hekiminin de hastane kayıtlarını inceleme yetkisi bulunmuyor.Federal Mahkeme, bu yaklaşımın hasta ile doktor arasındaki güven ilişkisini korumayı amaçladığını belirtiyor.<h3>Karar hukuk çevrelerinde tartışılıyor</h3>Kararın ardından hukukçular ve bazı akademisyenler, mevcut uygulamanın pratikte çeşitli sorunlara yol açabileceğini savunuyor.Eleştirilere göre, ölüm sonrasında olası bir tıbbi ihmalin araştırılmasının neredeyse imkânsız hale gelmesi, hasta yakınlarının yaşanan süreci anlamasını zorlaştırabiliyor.Bazı uzmanlar, aile hekiminin zaten meslek sırrına bağlı çalışan bir sağlık çalışanı olması nedeniyle, hangi bilgilerin paylaşılabileceğini değerlendirebilecek konumda olduğunu ifade ediyor.<h3>Federal Mahkeme üyeleri arasında görüş ayrılığı yaşandı</h3>Kararın görüşüldüğü duruşmada mahkeme üyeleri arasında da farklı değerlendirmeler yapıldı.Kararı destekleyen üyeler, mevcut içtihatların korunması gerektiğini ve hasta mahremiyetinin ölümden sonra da eksiksiz şekilde devam etmesinin hukuk güvenliği açısından önemli olduğunu savundu.Buna karşı çıkan bazı üyeler ise kararın günlük yaşamın gerçekleriyle örtüşmediğini dile getirdi. Muhalif görüşte olan bir yargıç, hastanın hayattayken eşinin sağlık süreci hakkında bilgi alabilmesine rağmen ölümünden sonra hiçbir bilgiye ulaşamamasının çelişkili bir durum oluşturduğunu ifade etti.<h3>Tartışmaların sürmesi bekleniyor</h3>Karar, İsviçre'de hasta hakları ile doktorların sır saklama yükümlülüğü arasındaki sınırların yeniden tartışılmasına neden oldu.Hukuk çevreleri, gelecekte yapılabilecek yasal değişikliklerle özellikle ölüm sonrası tıbbi kayıtların hangi koşullarda paylaşılabileceğinin daha açık şekilde düzenlenmesi gerektiğini savunuyor.Bununla birlikte Federal Mahkeme'nin mevcut içtihadı değişmediği sürece, vefat eden hastaların tıbbi kayıtlarına erişim konusunda bugünkü katı uygulamanın devam etmesi bekleniyor.

İsviçre Federal Mahkemesi'nin doktor sırrı kararı tartışma yarattı

Görevden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in yerine yapılan başkanvekili seçimini AK Parti adayı Şahin Biba kazanırken, sonuçları protesto eden CHP grubuna emniyet güçleri müdahalede bulundu.

Bursa’da Siyasi Deprem

<h3>Meclis Kararını Verdi: Yeni Başkanvekili Şahin Biba</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in "suç örgütü kurma" ve "mal varlığını aklama" suçlamalarıyla tutuklanması, belediye yönetiminde zorunlu bir değişikliği beraberinde getirdi. AK Parti’nin çoğunlukta olduğu Belediye Meclisi’nde yapılan seçimde, CHP aday çıkarmadı. Üçüncü turda 61 oy alan AK Partili Şahin Biba, Bursa’nın yeni başkanvekili seçildi. Biba, görevi devralırken yaptığı ilk açıklamada sonucun "milli iradenin tecellisi" olduğunu savundu.<h3>Barikatlar ve Gazlı Müdahale</h3>Seçimin yapıldığı saatlerde Bursa sokaklarında tansiyon doruğa çıktı. Belediye önünde toplanarak meclis iradesine yönelik müdahaleyi protesto etmek isteyen CHP’li gruba emniyet güçleri izin vermedi. Aralarında milletvekilleri ve belediye başkanlarının da bulunduğu grubun yürüyüşe geçmesi üzerine polis, biber gazı kullanarak müdahalede bulundu.Müdahaleden etkilenen isimlerden CHP Bursa Milletvekili Nurhayat Altaca Kayışoğlu, hedef alınarak gaz sıkıldığını belirterek, "Milli egemenliğin milletten alınmasına izin vermeyeceğiz" sözleriyle tepkisini dile getirdi. CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş ise kentin barikatlarla çevrilmesini "savaş alanı manzarası" olarak nitelendirdi.<h3>Tutuklamaya Giden Süreç</h3>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Nilüfer Belediye Başkanlığı yaptığı 1999-2019 yılları arasındaki bazı inşaat projelerinde "rüşvet karşılığı emsal artışı sağlandığı" iddialarıyla 31 Mart'ta gözaltına alınmış, 4 Nisan'da ise tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Savcılık, Bozbey’i bir "suç örgütünün lideri" olmakla itham ederken, İçişleri Bakanlığı görevden uzaklaştırma kararının "geçici bir tedbir" olduğunu bildirdi.<h3>Özgür Özel: "Yargı Operasyonuyla Belediyeye Çöküyorlar"</h3>Gelişmeleri sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bursa’daki durumu bir "yargı darbesi" olarak tanımladı. Özel, AK Parti’nin seçimle kazanamadığı Bursa’yı yargı yoluyla almaya çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:"Bursa'yı kaybettikleri günün yıl dönümünde operasyon yapıyorlar. İftira atıp Bozbey’i içeri koyarak belediyeye çökmeye çalışıyorlar. Bu milletin önüne er ya da geç o sandığı getireceğiz."<h3>Meclis Aritmetiği</h3>Seçim sonuçlarında AK Parti’nin meclisteki 50 sandalyelik üstünlüğü belirleyici oldu. Mecliste CHP'nin 40, MHP'nin 8 ve İYİ Parti'nin 3 üyesi bulunurken; diğer partiler ve bağımsız üyelerle birlikte toplam 106 sandalye yer alıyor.

Belediye Yönetimi AK Parti’ye Geçti, Sokaklar Karıştı

Bloomberg'in güncel analizine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi geleceğini belirleyecek kritik ara seçimler öncesi en çok maddi destek sağlayan 11 isim ve dudak uçuklatan bağış miktarları açıklandı.

Sermaye Savaşı

ABD'de Kasım 2026'da gerçekleşecek olan ara seçimler, sadece adayların değil, arkalarındaki dev sermaye güçlerinin de mücadelesine sahne oluyor. Bloomberg tarafından paylaşılan son analiz verileri, Silikon Vadisi ve Wall Street figürlerinin seçim sonuçlarını etkilemek adına yüz milyonlarca doları siyasi kampanyalara aktardığını gösteriyor. Listenin en dikkat çeken yanı, teknoloji dünyasından isimlerin bu dönemde finans dünyasıyla yarışır hale gelmesi oldu.Listenin zirvesinde, liberal görüşleri ve dünya genelindeki vakıf çalışmalarıyla tanınan George Soros yer alıyor. Soros, toplamda 102,58 milyon dolarlık bağışıyla listenin tek dokuz haneli ismi olmayı başardı. Onu, son dönemde siyasi çıkışlarıyla gündemden düşmeyen Elon Musk takip ediyor. Musk, özellikle teknoloji ve uzay vizyonunu korumak adına 84,81 milyon doları gözden çıkarmış durumda. Finans dünyasının etkili ismi Jeff Yass ise özellikle sosyal medya yatırımlarının gücüyle 81,78 milyon dolar bağışladı.Haberde yer alan diğer önemli bağışçılar ve öne çıkan veriler şu şekildedir:<h3>💰 Bağış Yarışında Öne Çıkan İsimler ve Miktarlar</h3><ul><li>George Soros: 102,58 Milyon Dolar</li><li>Elon Musk: 84,81 Milyon Dolar</li><li>Jeff Yass: 81,78 Milyon Dolar</li><li>Richard Uihlein: 45,31 Milyon Dolar</li><li>Marc Andreessen: 44,75 Milyon Dolar</li><li>Ben Horowitz: 44,38 Milyon Dolar</li><li>Miriam Adelson: 42,60 Milyon Dolar</li><li>Paul Singer: 33,92 Milyon Dolar</li><li>Diane Hendricks: 25,79 Milyon Dolar</li><li>Greg ve Anna Brockman (OpenAI): Toplam 50 Milyon Dolar</li></ul>Siyasi analistler, bu devasa bağışların özellikle kararsız eyaletlerdeki reklam harcamalarını ve adayların seçim stratejilerini doğrudan etkilediğini belirtiyor."Bu denli büyük ölçekli bağışlar, sadece bir adayı desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda yapay zeka, vergi politikaları ve enerji vizyonu gibi kritik konularda lobicilik faaliyetlerinin de zeminini hazırlıyor."OpenAI kurucu ortağı Greg Brockman ve eşi Anna Brockman'ın toplamda 50 milyon dolarlık katkısı, yapay zeka sektörünün ABD siyasetinde ne kadar belirleyici bir güç haline geldiğinin en net kanıtı olarak yorumlanıyor. Seçimlere doğru bu rakamların daha da artması bekleniyor. &nbsp;

ABD 2026 Ara Seçimlerinin Finansörleri:En Çok Bağış Yapan Milyarderler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu yeni geçiş protokolünü kabul etmeyeceklerinin sinyalini vererek, Tahran yönetiminin son 47 yıldaki eylemleri için daha büyük bir bedel ödemesi gerektiğini savundu.

Kapılar kapandı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı için hazırladığı 12 maddelik yeni yönetim planına ilişkin sert bir açıklama yaptı. Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden değerlendirmelerde bulunan Trump, planı henüz detaylıca incelemediğini ancak genel yaklaşımın ABD için kabul edilebilir görünmediğini belirtti. Trump, "Son 47 yılda insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediklerinden dolayı bunun kabul edilebilir olabileceğini hayal edemiyorum" ifadelerini kullanarak Tahran üzerindeki baskının artarak süreceğini vurguladı.Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Trump, diplomatik mesajların ötesinde askeri seçeneklerin de masada olduğunu açıkça dile getirdi. İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlama ihtimalinin her zaman mevcut olduğunu söyleyen ABD Başkanı, halihazırda İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ise şaşırtıcı bir şekilde "dostane" olduğunu savundu. Tahran'daki yönetim boşluğuna da değinen Trump, ülkede muhatap alınacak gerçek bir liderin kim olduğunun hala belirsizliğini koruduğunu iddia etti.Trump’ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı; müttefik ilişkilerine dair kritik bir veri de paylaştı. Daha önce gündeme gelen Almanya'dan asker çekme kararının boyutlarının genişleyeceğine işaret eden Trump, çekilecek asker sayısının 5 bini aşacağını belirterek Avrupa savunma hattında radikal bir değişikliğe gideceklerini teyit etti. Washington'ın bu "bedel ödetme" odaklı stratejisinin, hem Orta Doğu hem de Transatlantik ilişkilerinde güç dengelerini kökten değiştirmesi bekleniyor.

"Henüz Yeterince Bedel Ödemediler"

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart ayında memleketi Rize’ye gerçekleştirdiği ziyaretin maliyetine dair Sözcü Gazetesi’nde yer alan veriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ziyaretin Maliyeti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 20 Mart tarihinde Rize’ye yaptığı ziyaretin ekonomik faturasına dair iddialar siyasetin gündemine oturdu. Sözcü’de yer alan bilgilere göre, kısa süreli bu ziyaretin toplam maliyeti yaklaşık 30 milyon TL seviyesine ulaştı. Haberde, özellikle güvenlik önlemleri kapsamında görevlendirilen personel için yapılan harcamalar dikkat çekti.Verilere göre, sadece Rize Emniyet Müdürlüğü tarafından görevli polislere dağıtılan 22 bin öğün yemek için bütçeden 13 milyon TL ödeme yapıldığı öne sürüldü. Bu rakamlar, ekonomik tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirileri beraberinde getirdi. Resmi makamlardan harcama kalemlerinin detaylarına ilişkin henüz kapsamlı bir yalanlama veya teyit gelmezken, ziyaretin lojistik ve güvenlik maliyetlerinin büyüklüğü sosyal medyada da en çok konuşulan konulardan biri oldu.

22 Bin Öğün Yemeğe 13 Milyon TL Ödendiği İddia Edildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek, CHP’nin geçtiğimiz kurultayına ilişkin başlatılan ve "mutlak butlan" iddialarını içeren davanın istinaf aşamasında olduğunu belirterek, sürecin yargı usulleri çerçevesinde işlediğini ifade etti.

CHP kurultay davası

Adalet Bakanı Akın Gürlek, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) son büyük kurultayının hukuki geçerliliğini tartışmaya açan "mutlak butlan" davasıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Davanın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bakan Gürlek, dosyanın yerel mahkeme aşamasından sonra şu an istinaf incelemesinde olduğunu belirtti. Gürlek, yargı sürecinin şeffaf ve usullere uygun şekilde devam ettiğini vurgulayarak, bakanlık olarak mahkemelerin karar verme takvimine veya içeriğine dair bir müdahalelerinin söz konusu olamayacağını ifade etti.Davanın teknik boyutu hakkında konuşan Gürlek, "Şu an istinaf aşamasında. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi inceliyor. Oranın takdirinde," diyerek dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi tarafından titizlikle ele alındığını teyit etti. CHP içindeki muhalif gruplar tarafından gündeme getirilen ve tüzük ihlalleri iddiasına dayanan "mutlak butlan" (hukuken geçersiz sayılma) talebinin, partinin yönetim kadroları üzerindeki hukuki etkileri siyaset kulislerinde de yakından takip ediliyor. Bakan Gürlek, yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını hatırlatarak, mahkemenin ne tür bir karar vereceği konusunda önceden bir bilgiye sahip olmadıklarını yineledi.Hukukçular, istinaf mahkemesinin vereceği kararın CHP'nin mevcut yönetim meşruiyeti açısından kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Eğer mahkeme "mutlak butlan" yönünde bir karar verirse, kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler hukuken hiç gerçekleşmemiş sayılabilir; bu da ana muhalefet partisinde kayyum veya yeniden kurultay sürecini tetikleyebilir. Adalet Bakanı Gürlek'in açıklamaları, hükümetin süreci "yargısal bir prosedür" olarak izlediği mesajını verirken, kararın ne zaman çıkacağı ise tamamen yargının işleyiş hızına bağlı bulunuyor.

Bakan Gürlek’ten CHP’deki "Mutlak Butlan" Davası Açıklaması.

Kahramanmaraş’ta bir okulda gerçekleşen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Olayla ilgili güvenlik güçleri geniş çaplı soruşturma başlattı.

Soruşturma derinleşiyor.

Kahramanmaraş’ta bir okulda meydana gelen silahlı saldırı Türkiye genelinde büyük üzüntü yarattı. İlk belirlemelere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, çok sayıda yaralının hastanelerde tedavi altına alındığı bildirildi. Olay, ülkede okul güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı.İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Saldırının tüm yönleriyle araştırılması için çok yönlü soruşturma başlatılmıştır. Sorumlular adalet önüne çıkarılacaktır.” Açıklama sonrası bölgeye çok sayıda güvenlik ve sağlık ekibi sevk edildi.Uzmanlar, son dönemde artan bireysel şiddet olaylarına dikkat çekerek, psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda güvenlik önlemleri ve erken uyarı sistemleri gibi uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Olayla ilgili soruşturma sürerken, kamuoyunun gelişmelere yönelik hassasiyeti devam ediyor.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısında Can Kaybı Arttı, Soruşturma Genişletildi

Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen silahlı saldırı, Türkiye’yi derinden sarstı. Saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda yaralı hastanelerde tedavi altına alındı.

Okulda Katliam

Türkiye, Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan bir ortaokulda gerçekleşen silahlı okul saldırısı ile sarsıldı. Resmi açıklamalara göre saldırıda 1 öğretmen ve 8 öğrenci hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı ve yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu bildirildi. Olayın, Türkiye’de nadir görülen ancak son günlerde artış gösteren okul şiddeti vakalarının en ağır örneklerinden biri olduğu değerlendiriliyor.Yetkililer tarafından paylaşılan bilgilere göre saldırganın 14 yaşında bir öğrenci olduğu ve olayda 5 farklı silah ve çok sayıda mühimmat kullandığı belirtildi. Saldırganın, silahları babasından temin ettiği iddiaları üzerinde durulurken, olayın nedeni henüz netlik kazanmadı. Yaşanan panik sırasında öğrencilerin canlarını kurtarmak için pencerelerden atladığı ve okul çevresinde büyük bir kaos oluştuğu aktarıldı.Olay sonrası bölgeye çok sayıda polis ve sağlık ekibi sevk edilirken, yetkililer tarafından geniş çaplı soruşturma başlatıldı. İçişleri ve Milli Eğitim yetkililerinin bölgeye intikal ettiği açıklanırken, saldırının ardından kentte okulların tatil edilmesi kararı alındı. Ayrıca medya kuruluşlarına yönelik yayın kısıtlaması getirildiği bildirildi.Uzmanlar, bu saldırının yalnızca bireysel bir olay olarak değil, okul güvenliği, bireysel silah erişimi ve psikososyal riskler açısından kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Olayın, bir gün önce Şanlıurfa’da yaşanan benzer saldırının hemen ardından gerçekleşmesi ise kamuoyunda “okullarda güvenlik” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısı: 9 Kişi Hayatını Kaybetti, Türkiye Sarsıldı

ABD Başkanı Donald Trump, New York Post’a verdiği özel mülakatta İran ile yürütülen müzakerelere dair kritik mesajlar verdi. Trump, Islamabad’daki görüşmelerin ardından önümüzdeki 48 saati işaret ederek yeniden Pakistan’a gitme eğiliminde olduklarını belirtti.

Pakistan görüşmeleri

Dünya kamuoyunun gözü kulağı Washington-Tahran hattındaki gerilime kilitlenmişken, Başkan Donald Trump’tan süreci hareketlendirecek yeni açıklamalar geldi. 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde basına yansıyan demeçlerinde Trump, geçtiğimiz hafta sonu Islamabad’da gerçekleştirilen ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından "diğer tarafın (İran) anlaşma yapmak için kendilerini aradığını" iddia etti. New York Post ve The Guardian gibi kaynakların aktardığına göre; Trump, müzakerelerin gidişatına dair iyimser ama temkinli bir ton kullanarak, "İki gün içinde bir şeyler olabilir, tekrar Pakistan'a gitmeye daha meyilliyiz" ifadeleriyle diplomatik temasların ikinci turu için kapıyı araladı.Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik başlattığı deniz ablukası ve bölgedeki askeri hareketliliğin gölgesinde geldi. Trump, bir yandan "gemilerin en iyi mühimmatla doldurulduğu" uyarısını yinelerken, diğer yandan diplomatik çözümün hala masada olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in de dahil olduğu bu karmaşık süreçte, Pakistan’ın "kolaylaştırıcı" rolü hayati önem taşımaya devam ediyor.Bölgedeki uzmanlar, Trump’ın "iki gün" vurgusunu, İran üzerindeki baskıyı artırmak ve net bir karar verilmesini sağlamak amacıyla yapılmış bir stratejik zamanlama olarak değerlendiriyor. Eğer taraflar Pakistan’da yeniden bir araya gelirse, bu durum Orta Doğu’daki savaş riskini azaltabilecek en somut adım olarak kayıtlara geçecek. Şu an için Beyaz Saray’ın resmi bir seyahat programı açıklamasa da, liderin "meyilliyiz" ifadesi piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir beklenti yaratmış durumda.

Diplomaside "Pakistan" Sinyali: Trump’tan Müzakere Masasına Dönüş İşareti

6 yıldır çözülemeyen Gülistan Doku dosyasında bugün düğmeye basıldı. Gizli tanık ifadeleri ve 700 saatlik yeni kamera incelemeleriyle soruşturma "intihar"dan "cinayet ve suç örgütü" kapsamına alındı.

Gülistan Doku

Tunceli'de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan üniversite öğrencisi Gülistan Doku dosyasında, bugün (14 Nisan 2026) gerçekleştirilen dev operasyon, meselenin sadece bir "kayıp vakası" olmadığını tescilledi. Dönemin mülki idare amirlerinin yakınlarından emniyet mensuplarına kadar uzanan şüpheli listesi, olayı bireysel bir suçtan çıkarıp bir suç örgütü ve örtbas operasyonu zeminine taşıdı. Özellikle dönemin valisinin oğlu Mustafa Türkay Sonel ve baş şüpheli Zeinal Abakarov’un aynı dosya kapsamında gözaltına alınması, akıllara 1996’daki Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan kirli ilişkiler ağını getirdi.Hukukçular ve kamuoyu denetçileri, dosyadaki 700 saatlik görüntünün neden 6 yıl boyunca "incelenemediğini" sorgularken, soruşturmanın seyrini değiştiren gizli tanıkların ifadeleri kan dondurdu. Aile avukatı Ali Çimen’in mahkeme önündeki şu sözleri sür6 YIecin vahametini özetliyor:<blockquote>"24 Ocak 2020'de hazırlanan o sahte tutanakla kamuoyu bilerek yanıltıldı; kızımızın intihar ettiğine dair suni bir algı yaratıldı. Bugün görüyoruz ki, o gün o tutanağı imzalayanlar, bugün suç ortağı olarak kelepçeleniyor. Bu, devlet içindeki küçük bir kliğin imza attığı modern bir Susurluk vakasıdır."</blockquote>Şu an itibarıyla soruşturma kapsamında JASAT tarafından hazırlanan yeni raporda; delillerin sistematik olarak yok edildiği, şüphelilerin yurt dışına kaçış süreçlerinin bazı kamu görevlileri tarafından bizzat organize edildiği vurgulanıyor. ABD’de olduğu belirlenen Umut Altaş için kırmızı bülten çıkarılması, dosyanın uluslararası bir boyuta evrileceğinin de sinyalini verdi. Uzmanlar, bu davanın sonucunun Türkiye'deki yargı bağımsızlığı ve cezasızlık kültürü ile mücadelede bir milat olacağını ifade ediyor.

6 Yıllık Karanlık Aydınlanıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarını kapsayan ablukasının uluslararası toplumun ortak çıkarlarına aykırı olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin ve ticaretin devam etmesi gerektiğini savundu.

İşimize karışmayın!

Dünyanın en büyük enerji ithalatçısı konumunda olan Çin, ABD’nin bugün başlattığı Hürmüz Boğazı ablukasına karşı sessizliğini bozdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, boğazdaki trafiğin engellenmesinin küresel enerji piyasalarında ve tedarik zincirlerinde onarılamaz hasarlar yaratacağı uyarısında bulundu. Sözcü Guo, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığında kritik bir can damarı olduğunu hatırlatarak, "Bu su yolunda güvenliğin ve kesintisiz geçişin sağlanması tüm tarafların ortak çıkarınadır" ifadelerini kullandı.Pekin yönetiminin bugün yaptığı açıklamada öne çıkan diğer kritik noktalar şunlardır:<ul><li>Enerji Güvenliği: Çin Savunma Bakanı Dong Jun, İran ile yapılan enerji anlaşmalarına sadık kalacaklarını belirterek, "Gemilerimiz bölgeye girmeye devam edecek, kimsenin işimize karışmasını beklemeyiz" diyerek ABD'ye doğrudan mesaj gönderdi.</li><li>Diplomatik Çözüm Çağrısı: Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pakistanlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede, İslamabad'daki barış masasının devrilmesine rağmen siyasi kanalların zorlanması gerektiğini ve ateşkesin korunmasının öncelik olduğunu vurguladı.</li><li>Askeri İtidal: Pekin, gerilimin "I. Dünya Savaşı öncesindeki kutuplaşmaya" benzememesi gerektiğini belirterek, tüm tarafları sakin kalmaya ve provokatif askeri hamlelerden kaçınmaya davet etti.</li></ul>Analistler, Çin'in bu açıklamasını sadece bir "temenni" değil, aynı zamanda kendi ticari gemilerinin engellenmesi durumunda atabileceği adımların bir ön uyarısı olarak değerlendiriyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün büyük bir kısmının Asya pazarına gittiği düşünüldüğünde, Pekin’in sürece "yapıcı ve koruyucu bir rol" ile müdahil olması bekleniyor. ABD’nin ilan ettiği ablukaya karşı Çin’in bölgedeki kendi donanma unsurlarını koruma amaçlı hareket ettirip ettirmeyeceği ise dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Çin’den ABD’nin Hürmüz Ablukasına İlk Tepki

Hakkında 13 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılan CHP otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada mahkeme heyeti hükmünü açıklayarak sanığa hapis cezası verdi.

Şoför davası

CHP’nin seçim ve miting süreçlerinde görev yapan otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada karar aşamasına gelindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve özellikle siyasi temsilcilerin yakından takip ettiği davada, Gülyurt hakkında hazırlanan iddianamede farklı suçlamalar birleştirilerek 13 yıla kadar hapis cezası talep edilmişti. Ancak mahkeme, sunulan deliller ve savunmalar ışığında suç vasfını yeniden değerlendirerek kararını verdi.Yargılama sürecindeki temel veriler ve mahkeme kararı şu şekildedir:<ul><li>Talep Edilen Ceza: İddianame makamı tarafından farklı eylemler gerekçe gösterilerek toplamda 13 yıl hapis istenmişti.</li><li>Verilen Hüküm: Mahkeme, sanık Gökhan Gülyurt’a 7 ay 15 gün hapis cezası verilmesine hükmetti.</li><li>Kararın Niteliği: Verilen cezanın miktarı ve sanığın geçmişi göz önüne alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gibi hukuki seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.</li></ul>Karar sonrası açıklama yapan savunma tarafı, suçlamaların asılsız olduğunu ve müvekkillerinin sadece görevini ifa ettiğini savundu. Gökhan Gülyurt, yargılama boyunca yaptığı savunmalarda üzerine atılı suçları kabul etmeyerek beraatını talep etmişti. Mahkemenin verdiği bu kısa süreli hapis kararı, başlangıçtaki ağır ceza istemine kıyasla hukuk çevrelerinde "suç vasfının değişmesi" olarak yorumlandı. Kararın kesinleşmesi için tarafların üst mahkemeye itiraz süreci devam ediyor.

CHP’nin Otobüs Şoförü Gökhan Gülyurt Davasında Karar.

Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın iddiasına göre Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel’e "38. Kurultay iptal edilsin, seni Cumhurbaşkanı adayı yapalım ama İmamoğlu’nu silin" teklifinde bulundu; Özel'den yanıt gecikmedi.

Eski genel başkan

CHP kulisleri, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile mevcut Genel Başkan Özgür Özel arasında geçtiği iddia edilen şok edici bir diyalogla çalkalanıyor. Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın ulaştığı bilgilere göre, Kılıçdaroğlu’nun partiye geri dönüş formülü olarak 38. Olağan Kurultay’ın iptal edilmesini şart koştuğu ileri sürüldü. İddiaya göre Kılıçdaroğlu, Özel’e kendisinin yeniden aday olmayacağı bir kurultay süreci teklif ederek, karşılığında Özgür Özel’in Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edilmesini önerdi.Görüşmenin en sarsıcı kısmını ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik şart oluşturdu. Kılıçdaroğlu’nun şu ifadeleri kullandığı iddia edildi:<blockquote>“Birlikte yol yürüyelim, kurultayı yenileyelim. Seni de cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edelim. Ancak tek şartım Ekrem İmamoğlu’nu unutmanızı ve hiçbir şekilde destek vermemenizi istiyorum.”</blockquote>Özgür Özel’in ise bu teklife ve "tehditvari" yaklaşıma karşı kapıyı tamamen kapattığı belirtildi. İddiaya göre Özel, Ekrem İmamoğlu’nun partinin doğal Cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayarak, "Bu tür tekliflerle ve tehditlerle bir daha bana gelmeyin" diyerek görüşmeyi sonlandırdı. Bu sızıntı, CHP içerisindeki "değişimciler" ve "genel merkezciler" arasındaki ateşkesin sona erdiğini ve yaklaşan seçim süreci öncesinde parti içi güç savaşlarının en üst seviyeye çıktığını gösteriyor. Resmi makamların bu iddialı diyaloglara karşı yapacağı açıklama, partinin gelecekteki adaylık stratejisini netleştirecek.

CHP’de "Zirve" Krizi: Kılıçdaroğlu’ndan Özgür Özel’e Şok Teklif ve İmamoğlu Şartı!

Hürmüz Boğazı'ndaki tam ablukanın devreye girmesinin ardından Donald Trump, İran yönetiminin kendilerine ulaştığını ve "çok fena bir anlaşma" yapmak için masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Tahran hattı

ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir noktada dünya gündemini sarsan bir iddiayı ortaya attı. Bugün sabah saatlerinde başlayan Hürmüz Boğazı ablukası ve İran limanlarına yönelik askeri kısıtlamaların hemen ardından, Tahran yönetiminin Washington ile temas kurduğunu belirten Trump, İranlı yetkililerin çok ağır şartları içeren bir anlaşmaya razı olduklarını ima etti. Trump, basın mensuplarına yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:<blockquote><h3>"İran bizi aradı. Şu an çok fena bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ülkelerinin ne durumda olduğunu biliyorlar ve bu durumun nasıl sonlanacağını herkesten daha iyi anlıyorlar."</h3></blockquote>Bu ani diplomatik hamlenin perde arkasında, CENTCOM’un 13 Nisan itibarıyla başlattığı ve İran’ın tüm deniz ticaretini felç eden stratejik abluka yatıyor. Analistler, İran’ın ekonomik çöküşü önlemek adına nükleer program ve bölgesel vekil güçler konusundaki en sert şartları bile kabul edebileceği bir aşamaya gelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Trump’ın "çok fena" (very bad for them) olarak nitelendirdiği anlaşma taslağının, İran’ın savunma kapasitesini tamamen sınırlayan maddeler içerdiği iddia ediliyor.Açıklamanın ardından küresel petrol piyasalarında dalgalanma durulurken, yatırımcılar olası bir barış müzakeresi için gözlerini Beyaz Saray’a çevirdi. Ancak uzmanlar, bu telefon trafiğinin bir "zaman kazanma manevrası" olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Hürmüz Boğazı'nda konuşlu olan ABD 5. Filosu’nun teyakkuz halini sürdürdüğü ve somut bir protokol imzalanana kadar operasyonel sürecin devam edeceği bildirildi. Orta Doğu’da savaş tamtamlarının yerini, Washington’ın dikte edeceği yeni bir güvenlik mimarisine bırakıp bırakmayacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.

Trump’tan Bomba Etkisi Yaratan Açıklama: "İran Bizi Aradı, Anlaşma İstiyorlar!"

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini askeri güçle durduracağını ve yasa dışı geçişlere müdahale edeceğini ilan etti.

Geri sayım bitti

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, 13 Nisan saat 10.00 (TSİ 17:00) itibarıyla İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlattı. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini duyurdu.CENTCOM tarafından denizcilere yönelik yayımlanan operasyonel detaylar şu şekildedir:<blockquote>“İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları zorunludur.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir kontrol mekanizması kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtiyor.

İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Resmen Başladı

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini durduracağını ve yasa dışı geçişlere askeri müdahalede bulunacağını açıkladı.

Körfez’de geri sayım başladı

Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. CENTCOM, Başkanlık bildirisi uyarınca bugün saat 10.00'da (TSİ 17:00) İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir abluka operasyonu başlatacağını duyurdu. Operasyonun kapsamı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini ilan etti.CENTCOM tarafından yayımlanan ve denizcilere yönelik hayati uyarılar içeren operasyon detayları şu şekildedir:<blockquote>“13 Nisan saat 10.00 itibarıyla İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin müdahale edilecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin 16. kanal üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları tavsiye edilmektedir.”</blockquote>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği rotada askeri bir "kontrol kulesi" kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu askeri abluka kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtirken, Tahran yönetiminin "misilleme" tehditleri bölgedeki risk primini zirveye taşıdı. Operasyonun başlamasına saatler kala, küresel piyasalar ve deniz taşımacılığı şirketleri rotalarını yeniden revize ediyor.

CENTCOM Duyurdu: İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Bugün Başlıyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan Comet Interceptor görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.Bu vizyoner projede, Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin, Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde görev alıyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. Pusula Swiss olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.Röportaj: Özgür MumcularŞu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi. &nbsp;<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor. Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı. Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli. Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli. Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.Peki, neden önemli?Bu noktada bir uzay aracı:•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:Bilimsel işbirlikler:Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:•CNES (Fransa Uzay Ajansı)•DLR (Almanya)•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)•SNSB (İsveç)&nbsp;

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

Ömer Orhun, fotoğrafı yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, öncelikle bir “görme biçimi” olarak ele alan bir sanatçı. Aile albümlerinden kentsel dönüşümün yok ettiği doğa parçalarına kadar farklı fotoğraf türlerini ayırırken, kendi üretimini belgelemenin ötesine taşıyarak düşünsel bir alan kuruyor.

“Hakikat kareye sığmaz”

Ona göre fotoğraf, gerçeği bütünüyle temsil edemez; çünkü her kare, sayısız ayrıntıyı dışarıda bırakarak anlam üretir ve hakikat her zaman eksik bir çerçeve içinde kalır.“Parlak Karanlık” adlı kitabında yapay zekâyı ani bir kopuş değil, elektriğin icadından bugüne uzanan uzun bir dönüşüm sürecinin devamı olarak okuyan Orhun, teknolojiyi insanı taşıyan bir akış olarak tanımlıyor.&nbsp;Görüntü bolluğu çağında anlamın giderek simülasyonlara dönüştüğünü söyleyen sanatçı, gerçeklik algısının da beş duyudan uzaklaştığını ve yeni nesillerin dijital bir gerçeklik içinde büyüdüğünü belirtiyor.Fotoğraf, teknoloji ve insan algısı üzerine düşünen Ömer Orhun ile görmenin sınırlarını, hakikatin kadrajla ilişkisini ve görüntü çağında değişen gerçeklik algısını konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanÖmer Orhun, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?İstanbul’da doğdum. Mimar Sinan Üniversitesi Fotoğraf Ana Sanat Dalı’ndan 1982 yılında mezun oldum. Meslek hayatıma basında başladım; Güneş ve Cumhuriyet gazetelerinde fotoğraf editörlüğü yaptım.Daha sonra akademik alana yöneldim ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Müzecilik yüksek lisansımı tamamladım. Aynı üniversitenin İletişim Tasarımı Bölümü’nde dersler verdim. Fotoğraf alanında hem Türkiye’de hem de yurt dışında çeşitli sergilere katıldım, çok sayıda kişisel sergi açtım. Taksim Sanat Evi, Aksanat ve Milli Reasürans Sanat Galerisi’nde açtığım sergiler benim için önemlidir. Ayrıca İstanbul Modern, Köprü6 ve Beit Ha Gefen (Hayfa) gibi karma sergilerde yer aldım; işlerim İstanbul Modern aracılığıyla Bahreyn Ulusal Sanat Müzesi ve Paris’te Musée de l’Orangerie du Sénat’ta da sergilendi.Yıllar içinde John Berger’in “Görme Biçimleri” yaklaşımını tartışmaya açarak, fotoğraf ve algı üzerine kendi düşünsel çerçevemi geliştirdim. Algının teknolojilerle birlikte nasıl dönüştüğünü anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Bu çerçevede çeşitli üniversitelerde dersler ve atölyeler yürütüyor, fotoğraf ve video üzerine çalışmalar yapıyorum.Yazı alanında da üretimlerim var. 1995 yılında yayımlanan “Aşıkmışız” ve “Bırak Tembel Çıksın Resmimiz” adlı iki şiir kitabım bulunuyor.Fotoğraf sizin için bir kayıt aracı mı yoksa bir düşünme biçimi mi?Aile fotoğrafları belge ve anı; şehrin apartman AVM dikilmemiş, bina dikilmemiş son kalan doğa parçalarının fotoğrafları büyük belge, keza eşinizle dostunuzla olan fotoğraflar ben kayıdım, belgeyim diyor iyi ki varlar ama gerisi daha çok düşünme biçimi değil de görme biçimi. Fotoğraf benim için görme biçimi. İlgilendiğim fotoğraf görme biçimlerini yansıtmalı, birileri de belgeleyecek elbette“Görmek” ile “anlamak” arasında nasıl bir fark olduğunu düşünüyorsunuz?Anlamayı bir duyuya değil de beş duyuya genişlettiğimizde hem hakikate-gerçekliğe hem de payımıza düşen anlayışa varabiliriz diye düşünüyorum, görmek etraflıca görmek, yani dikdörtgenin içini değil de dışını da görmek anlamanın ancak ufak bir parçası olabilir, anlamak için beş duyu gerekli, fotoğraflar bunu karşılamaz, karşılıyorsa uyum ve kabuller gereğidir.Fotoğrafın hakikatle ilişkisi sizce zayıflıyor mu yoksa dönüşüyor mu?Fotoğrafın hakikatle ilişkisi hiçbir zaman tam olmadı, biraz daha açayım. Makinemizi bir yere doğrulttuğumuzda sadece bir yere doğrulturuz, fotoğrafçının yansıtmadığı o kadar çok şey vardır ki…her şeyi, önünü arkasını, sağını solunu, yukarıyı çekmeyiz. Yani binlerce şey karenin dışında kalır. Fotoğraf bir kare olmak için, o karenin dışında kalanları feda eder, bir kareye ne sığdırabilirsek o kadardır fotoğraflar, ya dışında kalanlar? Biri dese ki “o zaman yüz kare çekerim bende” peki ama anlar ne oluyor diye sormak lazım, fotoğrafın hakikiyim dediği şey bir an içindir sadece, başka bir karede başka bir ana geçeriz.<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d00.jpg" alt="Ömer Orhun - Parlak Karanlık" width="1024" height="576">Parlak Karanlık’ta yapay zekânın bir kopuş değil süreklilik olduğunu söylüyorsunuz. Bu sürekliliğin en kritik kırılma noktası sizce nedir?1700 ve 1800’ lerin ürünü elektriğin icadının yarattığı şaşkınlık, çekici yabancılık ile bizim şu anda yapay zekaya bakışımız aynı kıymet, hayret silsilesinde. Makineler insanları değiştirdi, en büyük alameti farikamız olan zekanın yapaylaşması artık bize huzur veriyor, bunlara da gelişme diyoruz. Kabuller ve uyum adına bir sür git içindeyiz. Elektriğin ve makinelerin insanı dönüştürmesi, dönüşen insanın zekasını yapaylığa açması ve bunu bir makinede icat etmesi yapay zekayı sürekli kılar. Hazırlık aşamaları diyebiliriz yapay zeka için. İnsan nesilleri elektriğin icadı ile ona hizmet etmekteydi. İnsan, bir kişi olarak sürekli değil; sürekli olan nesiller. O varlığın oluşumuna hizmet ettik 1800’ leden sonra…en azından birileri böyle görüyor… İletişim bilimi böyle görebilir, “araçlar ve aracılar kuramları” bu okumaya yol açar. Konrol, iletişim araçlarını kullananların elinde olamaz; sahip, her zaman iletişim araçlarını örgün olarak kullandıranlardır, ortaya atanlardır, yatırımı yapanların elindedir kontrol…ve bu hiç değişmedi.Teknolojiyi “insanı taşıyan bir akış” olarak tanımlıyorsunuz. Bu, insanın kontrolü kaybettiği anlamına mı geliyor?Evet bu soru yanıtı kapsıyor; çok doğru bir soru; teknoloji ve tüm getirileri insan nesillerini bir müddettir taşıyan bir akış.Modern insan sizce teknolojiyle birlikte özgürleşiyor mu yoksa daha mı bağımlı hale geliyor?Eski çağlardan bir esinti özgürlük, doğanın sahibi olduğunu sanmayan eski “sözlü kültür insanına” has bir özellik. Ne zaman mı bitti ve dönüştü? Ben özgürüm demeye başlayınca. Özgürlük, kullanıldığında kendini bitiren bir sözcük. Başka bir açıdan baktığımızda “düşünüyorum öyleyse varım” dendiğinde bitmeye yüz tutan cinsten bir anlayış özgürlük anlayışı. Diğer canlılar özgürlüklerini yitirdiğinde başladı, insan dünyanın efendisi olduğunda başladı özgürlük söylemleri. Özgürlük estiğinde herkesi, tüm canlıları eşit savuran bir rüzgâr olmalı; birileri diğer canlılara göre ben daha çok özgürüm dediğinde başka bir alana gireriz. Tabiat insanın oyuncağı değildi eski kültürlerde. Sahiplik duygusu özgürlüğü dışlar.Görüntü bolluğu çağında “anlam” nasıl korunabilir? Teknolojiyle büyüyen yeni neslin “gerçeklik” algısı sizce nasıl şekilleniyor?Bizler elektriğin ve tüm getirilerinin olmazsa olmaz olduğu bir çağın içine doğduk, yeni nesiller ise internetin ve yapay zekanın olmazsa olmaz olduğu çağlara doğar oldu günümüzde. Simülasyon ve ürünü simülakrlar bu çağın fenomeni. Hakikati elle tutmaya, beş duyu ile anlamaya gerek olmayan bir çağdayız. Geçtiğimiz yüz yılın önemli düşünürleri bu konuyu çok iyi anlattılar, Cesur Yeni Dünya’ da Huxley… Postman, Ellül ve diğerleri durumu anlattılar, ikaz ettiler, ama o çağlarda da az okumaya geçmiştik zaten, kitaplar epeydir az okunuyor.Doğal ve yapay ayrımı sizce hala anlamlı mı?Fotoğrafın icadı ile reprodüksiyonlar yeni bir kavram olan orijinallik kavramını yarattı, bu kavram evrensel olarak işledi, tüm kopyalar-tekrarlar orijinali gösterdi, aynı bunun gibi, yapaylığı doğala benzerliği üzerinden tanımlıyoruz, doğallığı da yapay olabildiği için seviyoruz, yapaylık doğalımız oluyor. Doğal ve yapay arasındaki uçurum bir merdiven basamağı mesafesine indirgendi.Gelecekte insanlar bugüne baktığında en büyük yanılgımız ne olarak görülecek?Uygarlık denen şey kimilerimizi hoşnut kıldı ama mülk duygusu olmazsa olmazımız haline geldi. Sonu gelmez ihlaller başladı, makinesiz dünyada küçük kavimlerde, klanlarda, köylerde yaşayan atalarımızdan kalma birlik duygusunu modern çağlarda sahip olduklarımızla yitirdik. Sisteme rehin verdik, şehirlerde ve tarihte olmamış şekliyle çok kalabalık olduk. Sahip olduklarımız artık sahibimiz. Kutsal metinlerimiz “yalan söylemeyin, şunu yapmayın bunu yapmayın” dedi yalan ve yapmayın dedikleri her şey kaçış noktası yarattı. Karanlık tarafta organize hale geldi, ”hem öyle olduk hem böyle” , bıçak ekmek de doğradı canlıları da. İnsan hakları evrensel beyannamesiyle eşitiz dedik. Okullar, puanlar ve sınavlarla zekayı ölçülebilir kıldık…ve benzerleri…Eğer bugünün insanına tek bir cümle söyleme hakkınız olsaydı, ne söylerdiniz?Bir kitap yazmak isterdim…ismini Parlak Karanlık koyardım…<img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d01.jpg" width="1024" height="576">&nbsp;

Ömer Orhun: "Görüntünün içinde kaybolan gerçeklik"

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.

İsviçreli siyasetçi Müller: İsrail’in sonu yaklaşırken Filistin güçlü kalıyor

Pusula Swiss, İsviçre’de yaşayan Türk topluluğuna kültür, yaşam, başarı hikâyeleri ve ilham veren portreler sunmaya devam ediyor. Bu sayıda, Türkiye’nin çağdaş mücevher tasarımında uluslararası bir marka hâline gelen TOHUM’un kurucusu, Türk tasarımcı Verda Alaton ile bir araya geldik. 

TOHUM’un evrensel dili

Doğal formlar, kadim semboller ve etnik sanatla kurduğu bağ sayesinde dünya moda sahnesinde fark yaratan Alaton, Cenevre’den dünyaya yayılan ilham dolu bir tasarım yolculuğuna sahip.İstanbul’da doğup New York’ta antropoloji ve tribal art üzerine çalışma fırsatı bulan, ardından Batı Africa’dan Asya’ya uzanan seyahatlerinde topladığı kültürel birikimi mücevhere dönüştüren Alaton; bugün Naomi Campbell’dan Leandra Medine’ye, Sharon Stone’dan Gigi Hadid’e kadar pek çok ismin takılarında hayat buluyor. Pusula Swiss olarak hem ilham dolu yolculuğunu hem de TOHUM’un evrensel dilinin ardındaki anlamları kendisinden dinledik.Röportaj: Özgür MumcularKişisel Yolculuk &amp; İlham<ul><li>Verda Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</li></ul>İstanbul doğumluyum; çok kültürlü, tarihi ve katmanlı muhteşem şehrimiz, dünyaya bakışımı — ve dolayısıyla tasarım estetiğimin temellerini oluşturdu. Gençlik yıllarımda kariyerim kurumsal dünyadaydı; ancak kalbimde hep sanat ve doğayla derin bir bağ vardı. 20’li yaşlarda New York'taki üniversite dönemimde kabile sanatlarına olan tutukumu bir sanat galerisinde çalışarak besledim. Yıllar içinde bu tutkuyu bir yaşam biçimine dönüştürmeye ve paylaşmaya karar verdim. Bugün, markam TOHUM aracılığıyla hem kendimi hem de dünyaya dair estetik ve felsefi bakışımı ifade ediyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d6.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM kelimesinin “tohum” anlamına geldiğini uluslararası alanda çok kişi yeni öğrendi. Sizin için bu kelime ne ifade ediyor ve markanın ruhunu nasıl yansıtıyor?</li></ul>TOHUM, aslında hem doğaya, hem de hayata ektiğimiz tüm niyetlerimizi sembolize ediyor. Bir tohum nasıl doğada kendi potansiyelini taşır ve — doğru toprak, su ve ışıkla — benzersiz bir hayata dönüşürse, ben de her bireyin kendi yaşamında benzersiz potansiyeller taşıdığına inanıyorum.&nbsp;Markam için TOHUM, “doğadan gelen, saf, tekil, umut dolu ve yaşamın kendisine dair” her şeyi temsil ediyor. Her bir tasarım, bu tohumun bir “filizi” gibi; doğadan gelen malzemeler, kültürel kodlar, kişisel ifade ve özgürlüğün birleşimiyle hayata geçiyor.<ul><li>İstanbul’dan New York’a, ardından Cenevre’ye uzanan hayat yolculuğunuz TOHUM’un yaratım sürecini nasıl şekillendirdi?</li></ul>İstanbul benim köklerim; mimarisi, tarihi ve çok katmanlı kültür mozaiğiyle büyüdüm. New York’ta etnik sanatlarla tanışmam, bana “küresel bir estetik” ve “gelenek ile çağdaşlığı birleştirme” fikrini verdi. Tutkulu olduğum galerilerde geçirdiğim zaman, farklı kültürlerin sanat ve takı geleneklerinin nasıl bir araya geldiğini gözlemlemek, bana yaratımlarım için ilham oldu. Doğal malzemeler ve cüretli formlar Tohum’un&nbsp; estetik anlayışının temeli.Cenevre’ye taşınmam ise bana hem sakinlik hem de uluslararası bir perspektif kazandırdı. Bu coğrafi ve kültürel yolculuklar, TOHUM’un hem Anadolu köklerine saygılı hem de dünya kültürlerinden beslenen, zamansız ve evrensel bir dil kurmasına imkân tanıdı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d7.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Tribal Art’a olan ilginiz çok genç yaşta başlamış. Bu ilginin tasarımlarınız üzerindeki en güçlü etkisi nedir?</li></ul>Evet, tribal ve etnik sanatlara olan ilgim, gençlik döneminde New York’taki Afrika sanat galerilerinde calışmaya başlamamla beslendi. O dönemde, gördüğüm parçaların sadece estetik değer değil; aynı zamanda derin kültürel anlamlar taşıdığını fark ettim. Sanat hayatın içinde kullanım eşyalarında hayat buluyor, ritüellerin, doğa ile kurulan iletişimlerin temelinde yer alıyordu. Kabilelerin sembolleri, doğaya bağlı motifleri, bedenle kurulan bağ, insanın en özgün ve temel ifadesini taşıyor.Bu görüş bende “Batı dünyasındaki hayatın içinde bu ruhu, bu anlayışı nasıl yaşatabilirim” düşüncesine dönüştü. Tribal Art’ın asaleti, doğayla ve insanla kurduğu simbiyotik ilişki; TOHUM’un estetik anlayışının temelini oluşturuyor. Doğallık, arketipik formlar, ruhun ve bedenin ifadesi… Tüm bunlar tribal sanatın etkisiyle şekillendi.Markanın Doğuşu &amp; Tasarım Felsefesi<ul><li>TOHUM’u kurma kararınız nasıl bir dönüm noktasında ortaya çıktı? O ilk prototipleri üretirken neler hayal ediyordunuz? TOHUM’u kurma kararım 30’lu yaşlarımın başında şekil aldı. Beslendiğim tüm düşünceler, inandığım değerleri şekle dökme ve bedenle birleştirme dönemi başladı. Kurumsal hayattan ayrılmaya karar verdim ve tüm riskleri ve korkularımla kucaklayarak yeni bir hayata adım attım.&nbsp;</li></ul>Hayalim Tohum’ları taşıyan kişilerin özgürleştiklerini ve mutlu olduklarını görmek idi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d8.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Koleksiyonlarınızda sıkça karşımıza çıkan semboller, kabuklar ve kristaller… Bu doğal materyalleri seçerken sizi en çok etkileyen şey nedir? Malzeme seçme süreci benim için bir meditasyon. Gerçekten “doğal olan her şey” TOHUM’un temelini oluşturuyor. Kristaller, taşlar, deniz kabukları, ahşap, deri… Doğanın bize armağanı olan tüm bu materyaller tasarımlarımda yer bulabiliyor. Yıllar içinde farklı koleksiyonlarımız ile her doğal malzemeyi değerlendirebildiğimizi söyleyebilirim. Halen tüm kullandığımız taşları, deniz kabuklarını tek tek seçerim. Her birinin verdiği hisse önce kendim bakarım, ondan sonra TOHUM’a dönüştürürüz.&nbsp;</li></ul>Bu materyaller sadece görsel olarak değil, dokunsal olarak da ruhumuza değer katıyor: Her biri benzersiz, her biri “tek”. Ayrıca doğanın sadeliği, zarafeti ve özgünlüğü ile bu değerleri takıya taşımak benim için çok kıymetli.&nbsp;<ul><li>Sade ama güçlü formlar markanızın imzası haline geldi.&nbsp;Bu estetik dil nasıl oluştu?</li></ul>Bana göre takı; kendimizi ifade etme şekli, sözlerle ifade etmediğimiz iç dünyamızı sessizce paylaşma yöntemi. Derin, daha ruhsal bir ifade biçimi. Bu yüzden TOHUM tasarımlarında “az ama derin” anlayışını benimsedim: Yalın, minimalist ama güçlü; doğadan gelen formlar, simetri ve saf çizgiler. Malzemelerin yalın gücü ön planda.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d9.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu ifade şekli, taşıyanın karakterini ortaya çıkaran bir araç olmasını sağlıyor. Konuşan eller, dokunan ruhlar” dileğimin özü.Uluslararası Başarı &amp; Dönüşüm<ul><li>Concha koleksiyonunun dünya çapında patlama yapması nasıl bir deneyimdi?&nbsp;</li></ul>Concha, çoğumuzun çocukluğunda doğayla ilk ilişkilerimizde yer alan deniz kabuklarımız aslında. Organik, doğal ve zamansız. 2017’de altın kaplama kabuk tasarımımızla Concha’yı yeniden yorumladığımızda, bir influencer’ın tasarımımızı paylaşması ile TOHUM yurtdışı platforma taşınıp, yıllar içinde saygıdeğer bir uluslararası markaya dönüştü.&nbsp;Concha ile niyet, doğada yalın, basit olan mucizevi güzelliklere dikkat çekmek ve onları bedenimizde taşımaya değer bulmaktı aslında. Bir deniz kabuğunun prensip olarak bir pırlantadan hiçbir farkı olmadığına inanırım.Bu beklenmedik ani yükseliş, hem heyecan vericiydi hem de bir dönüşüm getirdi: Küçük, el yapımı bir atölye markasından, uluslararası sahnede tanınan bir marka haline geçiş. Ancak bu başarı, benim dünyaya bakışımı, markaya olan sorumluluğumu ve tasarıma olan inancımı sarsmadı; tam tersine, derinleştirdi.<ul><li>Naomi Campbell, Kelly Rutherford, Leandra Medine gibi isimlerin TOHUM takması markayı nasıl dönüştürdü?</li></ul>Bu isimlerin, yani moda dünyasında, popüler kültürde etkili olan kişilerin, TOHUM’u seçmesi markanın kimliğini ve görünürlüğünü geniş kitlelere taşıdı. Bir anda, TOHUM'un yalnızca “etnik / büyük formlarda aksesuarlar” değil; evrensel, çağdaş, global bir takı dili olarak algılanmasına yardımcı oldu.Doğa, kültür ve el işçiliği üzerine kurulu, samimi ve estetik, evrensel olarak anlaşılabilir, benimsenebilir. Yıllar içinde TOHUM, kişisel ifadeyi, kimliği ve ruhu süsleyen bir araç hâline geldi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376da.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Global bir marka olurken yaratıcı kimliğinizi koruma konusunda zorlandığınız anlar oldu mu?</li></ul>Evet, özellikle Concha’nın başarısından sonra “başarı baskısı”, “talep artışı”, “ölçeklenme” gibi faktörler devreye girdi. Bazıları, neden bu kadar “organik / el işçiliği tarzı” bir koleksiyonu seçtiğimi sorguladı.&nbsp;Ancak benim için önemli olan, yaratmış olmak için yaratmak değil, her bir koleksiyonumuzun çıkış değerlerimize sadık kalması. “Özgünlüğü, doğallığı, el işçiliğini, bireyselliği” korumayı seçtim. Kıymetlimiz bu dil. Değerlerimizi koruyabilmek, tabi ki her türlü ticari başarıdan çok daha önemli.Atölye, Üretim &amp; El İşçiliği<ul><li>İstanbul’daki ustalarla çalışmanız markanın DNA’sının önemli bir parçası.&nbsp;El işçiliği TOHUM için neden vazgeçilmez?</li></ul>El işçiliği, her parçayı özel, “insanın dokunuşu, ruhu ile bir araya gelmiş” bir obje hâline getiriyor. Her taş, her kabuk, her metal yüzey, bir insanın ellerinden geçiyor. Bu, benim için sadece estetik değil; ruhsal, etik ve kültürel bir değer.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376df.jpg" width="1024" height="576"></figure>Doğayı, emeği, insanı, gelenekleri bir araya getiren bir sürecin ürünü her bir TOHUM. Bu sayede her parçanın bir hikâyesi oluyor ve takı, yüzeysel bir süs değil, bir ifade, bir kimlik, bir ruh hâline geliyor.<ul><li>TOHUM’un Afrika’daki sürdürülebilir tarım projelerine katkıda bulunması çok etkileyici. Bu iş birliği nasıl başladı? Afrika’ya olan, uzun yıllara dayanan estetik ve kültürel tutkum, TOHUM’un ilham kaynaklarının her zaman merkezinde oldu. Cuore koleksiyonunu tasarladığım dönemde, bu bağı daha anlamlı bir katkıya dönüştürmek istedim ve bu dönemde Haller Foundation ile tanıştım. Haller’in Afrika’daki sürdürülebilir tarım projeleri, markamızın doğayla uyumlu yaklaşımıyla organik bir şekilde örtüştü. Bu iş birliğiyle birlikte her Cuore “Seeds of Sustainability” projesi aracılığıyla bölgede toprağın, üretimin ve yaşamların yeniden yeşermesine destek oluyor.</li></ul><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dc.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Yeni koleksiyonlara başlarken ilk adım genelde nedir?&nbsp;Bir çizim, bir obje, bir seyahat, bir his? İlham her zaman canlı; bir seyahat, bir taş, bir kabuk, bir görüntü, bir his… Bazen Afrika’da gördüğüm bir obje, bazen İstanbul’da rastladığım bir form, bazen bir taşın dokusu ya da doğanın bir detayı…Çoğu zaman da bunlara eşlik eden insan doğası. Bu ilhamlar içimde olgunlaşıp, zihnimde formlaşıyor, sonra el işçiliğiyle gerçeğe dönüşüyor.&nbsp;</li></ul>Tasarım benim için planlı bir süreç değil; yaşamın, deneyimin, doğanın bir uzantısı…Cenevre &amp; Gelecek<ul><li>Cenevre artık sizin yaşam ve çalışma alanınız. Bu şehir tasarımınıza nasıl bir duygu veya yeni perspektif katıyor? Cenevre hem sessizliği, hem doğaya ve göle yakınlığı, hem de çok kültürlülüğüyle bana yalnızca huzur vermiyor; aynı zamanda küresel bir perspektif de sunuyor. Bu da TOHUM’un evrensel ruhuyla çok uyumlu.&nbsp;</li></ul>Doğayla iç içe bir yaşam; ama dünyanın merkezlerine erişim. Uluslarası toplum kuruluşlarının merkezi küçük bir şehirde onlarca kültürün bir arada yaşamasını sağlıyor. Bu denge benim için ideal; hem içsel hem dışsal ilham için verimli bir zemin.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dd.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM’un geleceğinde neler var? Yeni koleksiyonlar, yeni ülkeler veya yeni bir yaratıcı yön?</li></ul>TOHUM’un dili, sürekli evrim halinde. Yeni koleksiyonlarla, belki aksesuar dışındaki objelerle, tasarım sınırlarını genişletmek istiyorum. Çünkü doğa, kültür, malzeme ve form sınır tanımaz.&nbsp;Aynı zamanda, bireysellik ve el işçiliğini koruyarak; global bir ölçekte ama ruhu kaybetmeden büyümek en büyük isteğim. Her bir TOHUM parçasının bir “tohum” olarak kalması, yeni güzellikleri, yeni hikâyeleri ve yeni bağları yeşertmesi…