Pandemi korkusuyla dev stok oluşturuldu

İsviçre, on yılı aşkın süre önce olası büyük bir grip pandemisine hazırlanmak amacıyla antiviral ilaç rezervlerini önemli ölçüde artırdı.

Rezervin merkezinde Oseltamivir etken maddeli ve yaygın olarak Tamiflu markasıyla bilinen ilaç bulunuyor.

Mevcut yasal düzenlemeye göre İsviçre'nin pandemi rezervinde farklı dozlarda on milyonlarca Tamiflu kapsülü ile ayrıca Oseltamivir etken maddesi bulunuyor.

Resmi düzenlemede yalnızca 75 miligramlık Tamiflu için 23 milyon kapsül, 45 miligramlık doz için 850 bin ve 30 miligramlık doz için 3 milyon kapsül öngörülüyor. Ayrıca 1.300 kilogram Oseltamivir stoklanıyor.

Normal kullanımda 100 yıl yetecek kadar ilaç var

Rezervin büyüklüğünü gösteren en dikkat çekici karşılaştırma ise normal tüketim miktarıyla ortaya çıkıyor.

SRF'nin aktardığı bilgilere göre yasal olarak öngörülen stok yaklaşık 200 palet ve 3.900 sevkiyat kolisinden oluşuyor.

Bu miktar, Tamiflu'nun İsviçre'deki normal tüketimi esas alındığında yaklaşık 100 yıllık ihtiyaca karşılık geliyor.

Ancak rezerv normal dönemlerde kullanılmak üzere değil, büyük bir grip pandemisi sırasında ülkenin ilaç ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla oluşturuldu.

Milyonlarca kapsül kullanılmadan imha ediliyor

Tamiflu uzun süre saklanabilen bir ilaç olmasına rağmen sınırsız raf ömrüne sahip değil.

On yılı aşkın süre önce stoklanan bazı partilerin kullanım süreleri artık doluyor.

Bu nedenle milyonlarca kapsül hiç kullanılmadan kademeli olarak imha ediliyor.

Ne kadar ilacın imha edileceği ve bunun toplam maliyetinin ne kadar olacağı konusunda ise henüz kesin bir rakam açıklanmış değil.

Neden bu kadar büyük rezerv oluşturulmuştu?

İsviçre'nin geçmişteki pandemi planlamasında Tamiflu'ya bugünkünden daha farklı bir rol veriliyordu.

Başlangıçtaki yaklaşım, büyük bir grip pandemisi durumunda antiviral ilacın toplumda çok daha geniş çaplı ve önleyici biçimde kullanılabileceği varsayımına dayanıyordu.

Ancak sonraki yıllarda elde edilen deneyimler ve bilimsel değerlendirmeler bu yaklaşımın yeniden gözden geçirilmesine yol açtı.

Tamiflu özellikle hastalığın erken döneminde kullanıldığında etkili oluyor. Federal Sağlık Dairesinin değerlendirmelerine göre Oseltamivir grip belirtilerinin süresini yaklaşık bir gün azaltabiliyor ve bazı komplikasyonların ortaya çıkma riskini düşürebiliyor.

Corona döneminde büyük Tamiflu rezervine ihtiyaç duyulmadı

Dev rezervin dikkat çekmesinin nedenlerinden biri de Covid-19 pandemisinde yaşanan deneyim.

İsviçre pandemiyle karşı karşıya kalmasına rağmen Tamiflu rezervinin halka geniş çaplı dağıtılması gerekmedi.

Bunun temel nedeni Tamiflu'nun Covid-19 için geliştirilmiş bir ilaç olmaması. Oseltamivir Influenza A ve B olarak bilinen grip virüslerine karşı kullanılan antiviral bir ilaç.

Dolayısıyla Covid-19 pandemisi için oluşturulan tedavi stratejisinde Tamiflu'nun geçmişte grip pandemileri için düşünülen rolü ortaya çıkmadı.

Federal hükümet rezervi dörtte bire indirmek istiyor

Federal Sağlık Dairesi şimdi Tamiflu ihtiyacını yeniden değerlendirdi.

Yeni hesaplamaya göre gelecekte tutulması gereken zorunlu rezervin mevcut miktarın yaklaşık dörtte birine kadar düşürülmesi mümkün.

Kesin kapsül sayısı ve hangi dozların stoklanacağı konusunda çalışmalar henüz tamamlanmış değil.

Bu nedenle bugün itibarıyla mevcut rezervin tamamının hemen dörtte bire indirildiğini söylemek doğru değil. Federal makamların yeni stok yapısına ilişkin ayrıntıları belirlemesi gerekiyor.

Tamiflu artık herkese dağıtılmayacak

Yeni yaklaşımın arkasında ilacın kimlere verilmesi gerektiği konusundaki değişiklik bulunuyor.

Gelecekte olası bir grip pandemisinde Tamiflu'nun nüfusun tamamına geniş çaplı olarak verilmesi yerine özellikle hastaneye yatırılan hastalar ile komplikasyon riski yüksek kişilere yönelik kullanılması planlanıyor.

Bu değişiklik rezerv ihtiyacının da önemli ölçüde azalmasını sağlıyor.

İmhanın faturası kime çıkacak?

Haberde henüz yanıtı bulunmayan önemli bir soru da maliyet.

Kullanım süresi dolan milyonlarca kapsülün imhasının ne kadara mal olacağı bilinmiyor.

Zorunlu ilaç rezervlerini organize eden Helvecura da yüksek maliyetlerin ortaya çıkabileceğini belirtiyor.

Ayrıca bu özel pandemi rezervinin maliyetinin devlet tarafından mı yoksa ilaç sektörü tarafından mı karşılanması gerektiği konusunda uzun süredir devam eden bir belirsizlik bulunuyor.

Helvecura Başkanı Peter Huber'e göre bu tür rezervlerin maliyeti bir çeşit “sigorta primi” olarak değerlendirilmeli. Devlet ilaç sektörüne olağanüstü durumlar için rezerv oluşturma yükümlülüğü getiriyorsa maliyet konusunda da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.

Diğer ilaç rezervleri devam ediyor

Tamiflu rezervinin küçültülmesi, İsviçre'nin zorunlu ilaç stoklama sisteminden vazgeçtiği anlamına gelmiyor.

Zorunlu rezervler ülkenin tedarik güvenliği politikasının önemli parçalarından biri olmaya devam ediyor.

İsviçre, tedarik sıkıntısı yaşanması halinde kullanılmak üzere antibiyotikler, güçlü ağrı kesiciler, aşılar ve başka hayati ilaçları da stokluyor.

Federal Ekonomik Arz Dairesine göre insanlarda kullanılan anti-enfektif ilaçların rezervi genel olarak beş ila altı aylık ihtiyacı, güçlü ağrı kesiciler üç aylık ve aşılar dört aylık ihtiyacı karşılayacak şekilde tutuluyor.

Tamiflu ise klasik ilaç rezervlerinden farklı olarak özellikle olası bir influenza pandemisi için oluşturulmuş özel bir stok.

Yeni pandemi stratejisinde daha hedefli kullanım

İsviçre'nin aldığı karar aslında pandemi hazırlığından vazgeçmekten çok stratejinin değiştirilmesi anlamına geliyor.

Ülke yine antiviral ilaç rezervi bulunduracak ancak geçmişte olduğu kadar büyük bir stok tutulmayacak.

Federal Sağlık Dairesinin yeni değerlendirmesi uygulanırsa mevcut rezerv yaklaşık yüzde 75 oranında azaltılabilecek.

Böylece İsviçre, milyonlarca kapsülün yıllarca depolanıp kullanılmadan kullanım süresinin dolması riskini de azaltmayı hedefliyor.