Bilim & Teknoloji

Buz Dağının Görünmeyen Yüzü: Radyoaktif Tortular

Yapılan bir araştırmada buzulların üzerinde oluşan tortuların yüksek miktarda radyoaktif madde barındırdığı tespit edildi. Eğer buzlar erimeye devam ederse Dünya için çok geç olabilir.

İngiltere’de Plymouth Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırma sonucunda eriyen buzullar, patlama zamanı giderek yaklaşan bir nükleer bombaya benzetildi. Araştırmacılar farklı bölgelerden aldıkları 17 farklı buzulu inceledikten sonra buzun yüzeyindeki tortuda ‘cryoconite’ denilen serpinti radyonüklitlerine (FRN) rastladı. Bazı örneklerde radyoaktif madde yoğunluğu buzul olmayan bölgelere göre daha fazlaydı.

Aslında bu durum Çernobil ve Fukushima facialarından sonra atmosfere yayılan radyoaktif serpintilerin, buzulların erimesi ile başka bir probleme yol açabileceğini de gösteriyor. Radyoaktif serpintiler karın ve buzun üzerinde ağır bir tortu meydana getiriyor. Radyoaktif maddeler buz eriyinceye kadar cryoconite içinde tutuluyor. Araştırmada bulunan tehlikeli radyoaktif maddeler arasındaysa Sezyum ve Amerikyum yer alıyor.

Radyoaktif parçacıklar çok hafif maddeler oldukları için atmosfere karıştıklarında çok uzun mesafeler katedebilir. Eğer yağmur yağarsa maddeler su ile birlikte yeryüzüne iner ancak eğer kar varsa bu maddeler karın üzerinde tortu oluşturup kar eriyinceye kadar onlarca yıl kalabilir.

Ekibin şimdiki amacı bu maddelerin çevreyi ve besin zincirini nasıl etkilediğini öğrenmek. Ayrıca ekipten bazıları, cryoconite kullanılarak nükleer kazalardan etkilenen bölgelerin temizlenebileceğini iddia ediyor. Araştırma raporları 2019 Avrupa Yerbilimleri Birliği Genel Kurulu (EGU) toplantısında yayınlanacak.

X