Yapay zeka şirketi Anthropic tarafından yayımlanan yeni araştırma, YZ’nin işgücü üzerindeki etkisinin sanıldığından çok daha katmanlı olduğunu gösteriyor.

Çalışma, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin daha önce yapay zekanın beyaz yakalı giriş seviyesi işlerin yarısını ortadan kaldırabileceğine dair uyarılarıyla da dikkat çekici bir karşıtlık oluşturuyor. Rapora göre yapay zeka, meslekleri tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade, farklı iş kollarında farklı biçimlerde yeniden şekillendiriyor.

Önemli olan ne kadar değil, nasıl kullanıldığı

Araştırma, yapay zekanın ne sıklıkla kullanıldığından çok, hangi tür görevlerde devreye girdiğine odaklanıyor. Bu amaçla araştırmacılar, “ekonomik ilkelere” (economic primitives) dayanan yeni bir değerlendirme çerçevesi geliştirdi.

Bu çerçeve; yapay zekaya verilen görevlerin niteliğini, zorluk düzeyini, görevin gerektirdiği eğitim seviyesini, kullanıcıya tanınan özerkliği ve görevin ne kadar güvenilir biçimde tamamlandığını ölçüyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkilerini anlamada yeni bir bakış açısı sunduğunu ifade ediyor.

İşlerin yarısında yapay zeka izi

Rapora göre, yapay zeka bugün işlerin yüzde 49’unda ve görevlerin en az dörtte birinde kullanılabiliyor. Bu oran, 2025 yılının başına kıyasla yüzde 13’lük bir artışa işaret ediyor.

Araştırma, Kasım 2025’te Anthropic’in yapay zeka asistanı Claude’un kullanım verilerini temel aldı. Analiz, ücretsiz ve ücretli sürümlerden elde edilen, anonimleştirilmiş yaklaşık iki milyon gerçek kullanıcı konuşmasına dayanıyor.

Her sektörde ve ülkede aynı değil

Veriler, Claude’un kullanımının belirli alanlarda yoğunlaştığını gösteriyor. Özellikle yazılım geliştirme ve kodlama görevleri öne çıkarken, genel olarak yapay zekânın yüksek eğitim gerektiren işlerde daha yaygın kullanıldığı görülüyor.

Raporda, yapay zekanın tüm ofis işlerini aynı biçimde etkilemediği vurgulanıyor. Bazı mesleklerde çalışanların yetkinliklerini artıran YZ, bazı alanlarda ise daha basit görevleri devralarak beceri aşınmasına yol açabiliyor. Araştırmada, “Bazı mesleklerde en karmaşık görevler ortadan kalkarken, bazılarında en basit işler yapay zekâya devrediliyor,” ifadelerine yer veriliyor.

Gelir düzeyi fark yaratıyor

Çalışma, ülkeler arasında da belirgin kullanım farklılıkları bulunduğunu ortaya koyuyor. Gelir seviyesi yüksek ülkelerde yapay zeka hem iş hem de kişisel amaçlarla daha yoğun kullanılırken, düşük gelirli ülkelerde kullanım ağırlıklı olarak eğitim alanında yoğunlaşıyor.

Claude verilerine göre, iş odaklı görevler genel kullanımda ilk sırada yer alsa da, kişi başına düşen gelirin düşük olduğu ülkelerde eğitim amaçlı kullanım daha baskın. Daha zengin ülkelerde ise yapay zeka, gündelik ve kişisel işlerde de yaygın biçimde devreye giriyor.

Anthropic, bu tabloyu yapay zekânın benimsenme sürecinin farklı aşamalarıyla açıklıyor. Buna göre, düşük gelirli ülkelerde kullanıcılar teknolojiyi öncelikle öğrenme ve eğitim için kullanırken, ekonomik refah arttıkça kullanım alanları genişliyor.

Otomasyon mu, destek mi?

Araştırmada ayrıca kullanıcıların yapay zekâyı görevleri tamamen otomatikleştirmek için mi yoksa kendi çalışmalarını desteklemek amacıyla mı kullandığı da incelendi.

Çeviri gibi, yapay zekânın tek başına yerine getirdiği işlemler otomasyon olarak sınıflandırılırken; belge taslağı hazırlama veya birlikte düzenleme gibi süreçler destekleyici kullanım kapsamında değerlendiriliyor.

Claude’daki iş odaklı konuşmaların yüzde 52’sinin destekleyici kullanım kategorisine girdiği belirtiliyor. Ancak bu oran, geçen yılın ocak ayına kıyasla 5 puanlık bir düşüş gösteriyor.

Karmaşıklık arttıkça hata riski yükseliyor

Rapora göre görevler zorlaştıkça yapay zekânın başarı oranı azalıyor. Görevlerin daha uzun ve karmaşık hale gelmesi, hata ihtimalini artırırken, insanlara sağlanan zaman kazancını da sınırlıyor.

Önceki öngörülerin aksine, bu çalışma yapay zekânın her kullanımda kusursuz sonuç vermediğini ve insan denetiminin önemini hesaba katarak verimlilik kazanımlarına daha temkinli yaklaşıyor. Raporda, “İnsan müdahalesi için gereken süre uzadıkça, Claude’un başarı oranı düşüyor,” ifadesi özellikle vurgulanıyor.

Bu çalışma, Anthropic’in yapay zekânın işgücü ve üretkenlik üzerindeki etkilerini izleyen dördüncü Ekonomik Endeks raporu olma niteliğini taşıyor. Araştırmacılar, yapay zekânın ekonomik etkisini anlamak için yal