Uzay ve savunma sektörleri geçmişten bu yana birbirine bağlı olsa da, bugüne dek daha çok sivil kullanım ön plandaydı. Ancak son gelişmeler bu dengeyi değiştirmeye başladı.

Viyana merkezli Avrupa Uzay Politikası Enstitüsü’nün (ESPI) hazırladığı bir analizde, birçok büyük Avrupa uzay şirketinin başlangıçta savunma sektörünün bir uzantısı olduğu, ancak bu bağlantının 2020'lerin başına kadar giderek zayıfladığı belirtiliyor. 2022 ortalarından itibaren ise bu durum tersine döndü; birçok savunma firması uzaya stratejik bir alan olarak yönelmeye başladı.

Euronews’e konuşan Fransız Avrupa Parlamentosu üyesi Christophe Grudler, savaşın Avrupa kıtasına dönüşü, uydu karşıtı tehditlerin artışı ve diğer küresel aktörlerin uzayda askerîleşmeye yönelmesi nedeniyle, uzayın Avrupa’nın stratejik özerkliği açısından temel bir unsur haline geldiğini söyledi.

Avrupa Parlamentosu’nun Gökyüzü ve Uzay grubu eş başkanı olan Grudler, birçok üye ülkenin kendi başına ulusal stratejiler geliştirmeye çalıştığını, bunun da dağınıklığa ve iş birliği eksikliğine yol açtığını vurguladı. Grudler'e göre çözüm, AB düzeyinde tasarlanan ve yürütülen ortak projelere yönelmekten geçiyor.

ESPI’nin araştırma direktörü Matija Rencelj, Avrupa’nın uzaya yaptığı yatırımın şu anda gayrisafi yurtiçi hasılasının sadece yüzde 0,07’si olduğunu belirtti. Yıllık 14 milyar euroluk bu yatırımın zamanla daha fazla savunma ve güvenlik odaklı hale geldiğini ifade eden Rencelj, 2040 yılına kadar bu payın yüzde 0,15 ila yüzde 0,25’e çıkması gerektiğini söyledi.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Başkanı Josef Aschbacher ise, Avrupa'nın savunma amaçlı uzay yatırımlarının hâlâ düşük seviyede kaldığını ve ABD, Çin, Hindistan gibi ülkelerle kıyaslandığında geride olduğunu belirtti. Salı günü Varşova’da Euronews’e konuşan Aschbacher, Avrupa'nın dünya çapında güçlü şirketlere ve uzay mühendislerine sahip olduğunu ve bu alanda ilerleyebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguladı.

Bugün itibarıyla Avrupa’nın kamusal uzay bütçesinin yalnızca yüzde 15’i askeri faaliyetlere ayrılmış durumda. Bu oran, dünya genelindeki yaklaşık yüzde 50’lik eğilimin oldukça gerisinde.

Bununla birlikte, Fransa, İtalya, Lüksemburg, İsveç ve Avusturya gibi ülkeler, askeri uzay stratejileri geliştirmeye başlamış durumda. Ancak ESPI’nin analizine göre Avrupa, bu alanda kendi kapasitesini inşa etme konusunda hâlâ yavaş ilerliyor.

Grudler, Avrupa Birliği'nin uzay alanında daha etkili olabilmesi için birkaç adım atması gerektiğini düşünüyor. Ortak projelerle kaynakların birleştirilmesi, Avrupa’ya özgü bir tedarik altyapısının kurulması ve uzayın; yapay zeka, enerji ve yarı iletkenler gibi stratejik sektörlerle eşdeğer bir öneme sahip olması gerektiğini vurguluyor.

ABD’nin örnek alınması gerektiğini söylemeyen Grudler, yine de Avrupa'nın güçlü bir siyasi vizyon, birlik ve istikrar ortaya koyması gerektiğine inanıyor.

ESA Başkanı Aschbacher da, bu hedeflere ulaşmak için bütçenin ciddi şekilde artırılması gerektiğini söyledi. Kasım 2025'te Almanya'nın Bremen kentinde yapılacak ESA Bakanlar Konferansı’nın, Avrupa’nın uzay faaliyetlerine olan taahhüdünü güçlendirmek için önemli bir fırsat olacağını belirtti.

2022 yılında Paris’te gerçekleştirilen önceki bakanlar toplantısında ESA’nın bütçesi yüzde 17 oranında artırılarak 16,9 milyar euroya yükseltilmişti. Önümüzdeki toplantıda bu bütçenin yaklaşık 21 milyar euroya çıkarılması bekleniyor.