Özel Haber

Ankara’dan gurbetçinin emeklilik hakkına büyük darbe

Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Yasasında yapılması öngörülen bir değişiklikle yurtdışında yaşayanlara bağlanacak olan emeklilik aylıklarının yarı yarıya düşürülmesi gündeme geldi.

Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Yasasında yapılması öngörülen bir değişiklikle yurtdışında yaşayanlara bağlanacak olan emeklilik aylıklarının yarı yarıya düşürülmesi gündeme geldi. Hükümet tarafından hazırlanan yeni Torba Yasa’ içerisinde yer alan pek çok yasa değişiklikleri arasında SGK yasasında yapılması öngörülen değişikliklerde yar almakta.

Bu yasa değişikliği sonucu, geriye dönük olarak yapılacak borçlanma sonucu hak kazanılacak emekli aylıkları en düşük seviyeye düşürülecek. Bu yasal değişikliğin engellenmesi için göçmen kurumlarının hemen harekete geçmeleri gerekli.

Söz konusu “Torba Yasa” da yer alan, “Başvuru sahiplerinin kısmi borçlanma taleplerine istinaden yapılacak borçlanma süresinin tespitinde, ibraz edecekleri belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır” hükmü yurtdışı borçlanmasında tarih belirtme olayını ortadan kaldırıyor. Mevcut yasal belirlemeler göre yurdışında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, geriye dönük olarak borçlanmayı kendileri belirledikleri tarihler için yapabilmekteler.

Bu küçük ayrıntı, bağlanacak olan emekli aylıklarının miktarını belirlemede büyük bir önem taşımakta. Türkiye’de Sosyal güvenlik sisteminde emekli aylığının hesaplanmasında 3 dönem vardır. Birinci dönem, 31.12.1999 günü ve öncesi dönemdir ve gösterge sistemiyle en düşük 1240 lira emekli aylığı verir. İkinci dönem, 1.1.2000 ile 30.09.2008 arasındaki dönemdir ve daha az emekli aylığı verir. Son dönem, 1.10.2008 günü ve sonrası dönemdir, en düşük (asgari ücretin yüzde 35’i kadar) emekli aylığı verir.

Bugüne kadar yurdışında yaşayan borçlanırken özellikle 31.12.1999 öncesi dönemi için borçlanma yapılması söz konusu olmaktaydı. Böylece emekli aylıkları 1240 lira olmaktaydı. Şimdi, TBMM’ye sevk edilen Torba Yasa ile gurbetçilerin tarih seçme hakkı ellerinden alınmak isteniyor. Bununla kalınmıyor, “Emekli aylığında sondan (2014’ten) geriye doğru
dönem dikkate alınacak” deniyor.

Böylece 1980-2014 yılları arasında yurtdışında çalışan bir gurbetçinin, kendine bağlanacak emekli aylığını belirleyecek döneme ilişkin tercihini yapma imkanı ortadan kalkmış olacak. Başka bir deyişle birbirinden çok farklı olan “2000 yılı öncesi”, “2000-2008 Ekim arası”, “2008 Ekim’den sonrası” olarak tanımlanan üç dönemden kendisine en uygun olan dönemi seçemeyecek. SGK otomatik olarak 2014 yılından geriye doğru borçlanılan yıl kadarını, emekli aylığınının belirlenmesinde dikkate alacak.

Yani, en düşük emekli aylığı veren döneme göre gurbetçiye emekli aylığı hesaplayacak. Mesela bu kişi 15 yıllık borçlanma (5400 gün) yaparsa alacağı aylık sadece 680 lira olacak. Yani tarih seçip 1240 lira emekli aylığı yerine artık 680 lira emekli aylığı verilecek.

Bu durumda gurbetçi vatandaşlarımızın, Torba Yasa çıkmadan borçlanma yapmalarında kendileri için büyük yarar var. Zira Torba Yasa bu hükümle çıkarsa, 1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’dan dolayı, ödenen primlerin aylığa dönüşümü bakımından en kötü, en verimsiz dönem olan 2008 Ekim sonrası dönem ister istemez borçlanılacak ve bu da çok düşük aylıklara neden olacak.

Göçmen kurumları yaz aylarından bu yasal değişikliğin engellenmesi için bütün olanaklarını kullanmak zorundalar. Kazanılmış bir hakkın küçük bir yasal değişiklikle ortadan kaldırılması kabul edilemez.

Öte yandan yurtdışında çalışan ve SGK’ dan emekli aylığı almaya hak kazanmış vatandaşlarımızın bu yasa değişikliği yürürlüğe girmeden en kısa zamanda, SGK’ ya başvurarak 31.12.1999 öncesi dönemi için borçlanma talebinde bulunmaları halinde bu mağduriyetten kurtulma imkanlarıda bulunmakta. Yıllık izin için ülkeye gideceklere bir kaç günlerini bu işe ayırmalarını tavsiye ederiz.

Bu konudaki sorularınızı hukuk@pusulaswiss.ch mail adresine gönderebilirsiniz.

X